Đài Loan khẳng định độc lập sau cảnh báo của ông Trump

Robert Greenall, BBC, 17/05/2026

Đài Loan khẳng định họ là một quốc gia có chủ quyền, độc lập, sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo Đài Bắc không nên chính thức tuyên bố độc lập với Trung Quốc.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức cho rằng hòn đảo tự trị không cần phải chính thức tuyên bố độc lập

Những phát biểu của ông Trump được đưa ra sau hội nghị thượng đỉnh hai ngày tại Bắc Kinh, sau đó ông nói rằng mình "không đưa ra cam kết theo bất kỳ hướng nào" liên quan đến hòn đảo tự trị mà Trung Quốc tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng dùng vũ lực để thống nhất.

Sau cuộc hội đàm với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Trump cũng cho biết sẽ sớm quyết định rằng có phê duyệt gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD bán cho Đài Loan hay không.

Chính quyền Mỹ bị luật pháp ràng buộc phải cung cấp cho Đài Loan các phương tiện tự vệ, nhưng thường xuyên phải cân bằng mối quan hệ này với việc duy trì quan hệ ngoại giao với Trung Quốc.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức trước đây đã tuyên bố rằng Đài Loan không cần phải chính thức tuyên bố độc lập vì họ đã xem mình là một quốc gia có chủ quyền.

Hôm 16/5, người phát ngôn Phủ tổng thống Đài Loan, Karen Kuo cho biết việc hòn đảo tự trị là "một quốc gia dân chủ, độc lập, có chủ quyền" là điều "hiển nhiên".

Tuy nhiên, bà Kuo nói thêm rằng Đài Loan cam kết duy trì hiện trạng với Trung Quốc - tức là Đài Loan không tuyên bố độc lập với Trung Quốc, cũng không sáp nhập với Trung Quốc.

Nhiều người Đài Loan tự coi mình là công dân của một quốc gia riêng biệt, mặc dù hầu hết đều ủng hộ việc duy trì hiện trạng hiện tại.

Lập trường lâu nay của Washington là không ủng hộ Đài Loan độc lập, trong khi việc tiếp tục quan hệ tiếp tục với Bắc Kinh phụ thuộc vào việc Mỹ chấp nhận rằng chỉ có một chính phủ Trung Quốc.

Trong một cuộc phỏng vấn với đài Fox News sau những cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình, Tổng thống Trump nhắc lại rằng chính sách của Mỹ đối với Đài Loan không thay đổi, đồng thời làm rõ rằng ông không muốn xảy ra xung đột với Bắc Kinh.

"Các bạn biết đấy, chúng tôi được cho là phải đi 15.289 km để chiến đấu một cuộc chiến. Tôi không tìm kiếm điều đó. Tôi muốn họ hạ nhiệt. Tôi muốn Trung Quốc hạ nhiệt".

Trên chuyến bay trở về Washington, nhà lãnh đạo Mỹ đã nói với các phóng viên rằng ông và ông Tập Cận Bình đã nói chuyện "rất nhiều" về hòn đảo này, nhưng cho biết ông đã từ chối thảo luận về việc liệu Mỹ có bảo vệ Đài Bắc hay không.

Ông Trump nói rằng ông Tập "rất kiên quyết" về vấn đề Đài Loan và "không muốn thấy một phong trào đòi độc lập".

Bắc Kinh đã công khai thể hiện việc không thích tổng thống Đài Loan, người mà trước đây họ từng mô tả là "kẻ gây rối" và "kẻ phá hoại hòa bình eo biển".

Trung Quốc đã tăng cường các cuộc tập trận quân sự quanh hòn đảo này trong những năm gần đây, làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và thử thách sự cân bằng mà Washington đã thiết lập.

Ông Trump cho biết sắp tới sẽ thảo luận với giới lãnh đạo Đài Loan về gói vũ khí.

"Tôi sẽ nói rằng tôi cần phải nói chuyện với người mà hiện tại đang, các bạn biết đấy, các bạn biết ông ấy là ai, người đang điều hành Đài Loan", tổng thống Mỹ nói thêm.

Mỹ không có quan hệ chính thức với Đài Loan, dù vẫn duy trì đáng kể mối quan hệ này. Các tổng thống Mỹ theo truyền thống không trực tiếp nói chuyện với lãnh đạo Đài Loan, và làm như vậy có thể gây ra căng thẳng đáng kể với Bắc Kinh.

"Đất nước chúng tôi cảm kích Tổng thống Trump vì sự ủng hộ liên tục của ông đối với an ninh tại eo biển Đài Loan kể từ nhiệm kỳ đầu tiên", người phát ngôn Phủ tổng thống Đài Loan nói.

"Đài Loan sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác với Mỹ để đạt được hòa bình thông qua sức mạnh, bảo đảm rằng hòa bình và ổn định trên eo biển Đài Loan không bị đe dọa hay phá hoại, điều này phục vụ lợi ích chung của Đài Loan, Mỹ và cộng đồng dân chủ toàn cầu".

Robert Greenall

*****************************

Ông Trump cảnh báo Đài Loan 'không nên tuyên bố độc lập', chỉ vài giờ sau cuộc gặp với ông Tập

Ian Aikman, BBC, 16/05/2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã cảnh báo Đài Loan không nên chính thức tuyên bố độc lập với Trung Quốc.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump đã thảo luận về Đài Loan trong cuộc hội đàm song phương tại Bắc Kinh

"Tôi không muốn ai đó giành độc lập", Tổng thống Mỹ nói với Fox News hôm 15/5, vào thời điểm cuối cuộc gặp thượng đỉnh kéo dài hai ngày với người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức trước đây đã tuyên bố rằng Đài Loan không cần phải tuyên bố độc lập chính thức vì hòn đảo này đã tự coi là một quốc gia có chủ quyền.

Mỹ từ lâu đã ủng hộ Đài Loan, trong đó có việc bị ràng buộc bằng luật pháp về nghĩa vụ phải cung cấp cho hòn đảo này phương tiện tự vệ, nhưng thường xuyên phải cân bằng liên minh này với việc duy trì quan hệ ngoại giao với Trung Quốc.

Trước đó, ông Trump nói rằng ông "chưa đưa ra cam kết nào" về hòn đảo tự trị mà Trung Quốc tuyên bố là một phần lãnh thổ của mình và không loại trừ khả năng chiếm bằng vũ lực.

Washington đã thiết lập lập trường không ủng hộ nền độc lập của Đài Loan, và việc duy trì quan hệ với Bắc Kinh phụ thuộc vào việc Đài Bắc chấp nhận rằng chỉ có một chính phủ Trung Quốc duy nhất.

Bắc Kinh đã công khai bày tỏ rằng họ không thích tổng thống Đài Loan, nhân vật được Trung Quốc mô tả là "kẻ gây rối" và "kẻ phá hoại hòa bình eo biển".

Nhiều người Đài Loan tự coi mình là một phần của một quốc gia riêng biệt - mặc dù hầu hết đều ủng hộ việc duy trì hiện trạng, trong đó Đài Loan không tuyên bố độc lập khỏi Trung Quốc cũng không thống nhất với Trung Quốc.

Trong cuộc phỏng vấn với Fox News, ông Trump nhắc lại rằng chính sách của Mỹ về vấn đề này không thay đổi.

"Các bạn biết đấy, chúng ta phải đi 9.500 dặm (15.289 km) để tham chiến. Tôi không muốn điều đó. Tôi muốn họ bình tĩnh lại. Tôi muốn Trung Quốc bình tĩnh lại".

Trên chuyến bay trở về Washington, tổng thống Mỹ đã nói với các phóng viên rằng ông và ông Tập Cận Bình đã "nói chuyện rất nhiều" về hòn đảo này, nhưng cho biết ông đã từ chối thảo luận về việc liệu Mỹ có bảo vệ Đài Loan hay không.

Ông Tập "rất kiên quyết" về hòn đảo này và "không muốn thấy một phong trào đòi độc lập", ông Trump nói.

"Vấn đề Đài Loan là vấn đề quan trọng nhất trong quan hệ Trung Quốc-Mỹ", ông Tập cảnh báo trong cuộc hội đàm, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, và nói thêm : "Nếu xử lý không khéo, hai quốc gia có thể xung đột hoặc thậm chí dẫn đến chiến tranh".

Khi được hỏi liệu ông có dự đoán một cuộc xung đột với Trung Quốc về Đài Loan hay không, ông Trump đã nói : "Không, tôi không nghĩ vậy. Tôi nghĩ chúng ta sẽ ổn thôi. [Ông Tập] không muốn thấy chiến tranh".

Trung Quốc đã tăng cường các cuộc tập trận quân sự quanh hòn đảo này trong những năm gần đây, làm gia tăng căng thẳng trong khu vực và thử thách sự cân bằng mà Washington đã thiết lập.

Cuối năm ngoái, chính quyền Trump đã công bố bán gói vũ khí trị giá 11 tỷ USD cho Đài Loan, trong đó có các bệ phóng tên lửa tiên tiến và nhiều loại tên lửa khác nhau, điều mà Bắc Kinh đã lên án.

Ông Trump nói rằng mình sẽ sớm quyết định liệu thương vụ đó có thể tiếp tục hay không, đồng thời nói thêm rằng ông và nhà lãnh đạo Tập Cận Bình đã thảo luận về vấn đề này "rất chi tiết".

Ông nói thêm : "Tôi sẽ nói rằng tôi phải trao đổi với người hiện đang, các bạn biết ông ấy là ai, người đang điều hành Đài Loan".

Mỹ không thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Đài Loan, nhưng vẫn duy trì các hoạt động ngoại giao không chính thức với hòn đảo này.

Các tổng thống Mỹ theo thông lệ không trực tiếp đàm phán với lãnh đạo Đài Loan, và việc làm như vậy có thể gây ra căng thẳng nghiêm trọng với Trung Quốc, nước coi Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức là một người theo đường lối ly khai.

Ông Trump nói với Fox News : "Chúng tôi không muốn có chiến tranh, và nếu mọi thứ vẫn như hiện tại, tôi nghĩ Trung Quốc sẽ ổn thôi. Nhưng chúng tôi không muốn ai đó nói, 'Hãy giành độc lập vì Hoa Kỳ đang ủng hộ chúng tôi'".

Trước đây, Mỹ đã khiến Trung Quốc phẫn nộ vì dường như đã nới lỏng lập trường về độc lập của Đài Loan.

Bộ Ngoại giao Mỹ đã gỡ khỏi trang web một tuyên bố tái khẳng định sự phản đối của Washington đối với nền độc lập của Đài Loan vào tháng 2/2025 - động thái mà Trung Quốc cho rằng "gửi đi một tín hiệu sai lầm tới các lực lượng ly khai".

Các quan chức Mỹ tại Đài Loan cho biết vào thời điểm đó :

"Chúng tôi từ lâu đã tuyên bố rằng chúng tôi phản đối bất kỳ sự thay đổi đơn phương nào đối với hiện trạng từ cả hai phía".

Ngoại trưởng Đài Loan Lâm Giai Long cho biết nhóm của ông đã theo dõi hội nghị thượng đỉnh Mỹ-Trung và duy trì liên lạc thường xuyên với Mỹ và các nước khác "để đảm bảo sự phát triển ổn định và sâu sắc hơn nữa của quan hệ Đài Loan-Mỹ và bảo vệ lợi ích của Đài Loan".

Ông Lâm nói rằng Đài Loan luôn là "người bảo vệ hòa bình và ổn định" trong khu vực và cáo buộc Trung Quốc leo thang rủi ro bằng "các hành động quân sự hung hăng và đàn áp độc đoán".

Ian Aikman

Nguồn : BBC, 16/05/2026

****************************

Số phận Đài Loan trong bàn tay Trump-Tập

Hiếu Chân, Người Việt, 15/05/2026

Kết thúc chuyến thăm chính thức Trung Quốc hai ngày, Tổng thống Donald Trump và chủ tịch nước chủ nhà – ông Tập Cận Bình đều đề cao sự ổn định nhưng hai bên chưa giải quyết được bất kỳ vấn đề gai góc nào, từ thuế quan và rào cản thương mại, cuộc chiến ở Iran, đặc biệt là vấn đề Đài Loan. Chẳng những vậy, cảnh báo sắt máu của ông Tập và phát ngôn không nhất quán của ông Trump đang gây lo ngại cho tương lai của đảo quốc dân chủ. Có thể nào Đài Loan sẽ một lần nữa bị Mỹ bỏ rơi như 54 năm trước ?

Tổng thống Donald Trump bắt tay Chủ tịch Tập Cận Bình tại Bắc Kinh hôm 15/5. (Hình minh họa : Evan Vucci/POOL/AFP via Getty Images)

Trên phi cơ Air Force One trở về Mỹ, Tổng thống Trump nói với các nhà báo rằng ông và Chủ tịch Tập không bàn về thuế quan (tariff), ông cũng không yêu cầu ông Tập giúp mở lại eo biển Hormuz. Nhưng, hai nhà lãnh đạo đã thảo luận chi tiết thương vụ Mỹ cung cấp vũ khí cho Đài Loan bị đình hoãn và bị Trung Quốc phản đối rất mạnh mẽ.

Phóng viên Chris Buckley của báo The New York Times tường thuật, lúc đầu, khi phóng viên đặt câu hỏi, chuyện Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan có được bàn trong cuộc họp thượng đỉnh vừa qua hay không, ông Trump đáp : "Không, tôi không nói gì về chuyện đó". Thế rồi chỉ vài phút sau, ông lại nói thương vụ vũ khí đã được thảo luận với ông Tập "đến từng chi tiết". Thế là thế nào ?

***

Thu phục, sáp nhập Đài Loan vào Trung Hoa lục địa là tham vọng lớn nhất của giới lãnh đạo cộng sản Bắc Kinh, có thể bằng vũ lực nếu cần. Các chuyên gia về chính trị Trung Quốc nhận định, ông Tập Cận Bình đặt mục tiêu thu phục Đài Loan, "thống nhất Trung Quốc" thành nhiệm vụ trọng tâm của công cuộc phục hưng dân tộc Trung Hoa. Đài Loan phải "trở về" Trung Quốc, có thể trong năm 2027, nhân kỷ niệm 100 năm ngày thành lập quân đội. Trở ngại lớn nhất của tham vọng này là do Mỹ làm "kỳ đà cản mũi ;" vấn đề Đài Loan luôn là cái gai trong quan hệ Mỹ – Trung.

Mâu thuẫn bắt đầu từ năm 1972. Sau khi nối lại bang giao với Trung Hoa cộng sản, Quốc hội Mỹ thông qua đạo luật Quan Hệ Đài Loan (The Taiwan Relations Act of 1979 – TRA) có hiệu lực từ ngày 1/1/1979 nhằm điều chỉnh mối quan hệ không chính thức giữa Washington và Đài Bắc. Đạo luật TRA quy định chính phủ Mỹ phải cung cấp cho Đài Loan những vũ khí phòng thủ đủ mạnh để tự bảo vệ, đồng thời Mỹ phải duy trì năng lực chống lại mọi hành động sử dụng vũ lực gây nguy hiểm cho an ninh, hệ thống chính trị và kinh tế của Đài Loan. Từ 1979 đến nay, Đài Loan mua hàng tỷ đô la vũ khí Mỹ.

Đạo Luật TRA, cùng với các văn bản "Ba Thông Cáo Chung" và "Sáu Bảo Đảm" là nền tảng pháp lý cho chính sách Một Trung Quốc mà chính phủ Mỹ theo đuổi qua nhiều đời tổng thống. Một trong "Sáu Bảo Đảm" ra đời năm 1982 khẳng định Washington "không đồng ý tham vấn với Trung Quốc về bán vũ khí cho Đài Loan". Quốc hội Mỹ căn cứ vào những văn kiện này để biện minh cho việc cung cấp vũ khí cho Đài Bắc bất chấp Bắc Kinh phản đối rằng làm như vậy là can thiệp vào công việc nội bộ của họ.

***

Hiện quân đội Đài Loan có nhu cầu cấp bách phải đổi mới trang bị, vũ khí để ứng phó hiệu quả với áp lực quân sự ngày càng tăng từ Trung Quốc. Nhu cầu của Đài Bắc cũng phù hợp với lợi ích của các tập đoàn công nghiệp quốc phòng Mỹ. Nhưng từ khi ông Trump trở lại Tòa Bạch Ốc trong nhiệm kỳ thứ hai, các hợp đồng bán vũ khí cho Đài Bắc bị trở ngại.

Mới đây, chính phủ Đài Bắc do đảng Dân Tiến lãnh đạo quyết định đầu tư tới 40 tỷ USD để hiện đại hóa vũ khí nhưng do sự chống đối của Quốc Dân Đảng đối lập, con số này giảm xuống còn 25 tỷ USD, tập trung vào việc mua sắm vũ khí Mỹ. Cuối năm ngoái, Quốc hội Mỹ thông qua kế hoạch bán cho Đài Bắc 11 tỷ USD vũ khí, bao gồm các loại hoả tiễn chống hạm, phòng không và chiến đấu cơ F-16. Bắc Kinh tất nhiên hết sức tức giận và phản đối mạnh mẽ. Đến nay hợp đồng 11 tỷ USD vẫn còn nằm trên bàn của Bộ Ngoại giao Mỹ, chưa được khai triển. Trước chuyến đi Bắc Kinh, ông Trump tiếp tục đình hoãn kế hoạch bán 14 tỷ USD vũ khí cho Đài Bắc bất chấp sự phản đối của các nghị sĩ lưỡng đảng trong Quốc hội.

Ông Trump vốn đã không ưa Đài Loan. Ông thường miêu tả đảo quốc dân chủ này là đối thủ cạnh tranh kinh tế hơn là một đồng minh thân thiện, một đối tác chiến lược. Thậm chí hồi Tháng Hai, ông Trump còn muốn "tham vấn" ý kiến ông Tập trước khi quyết định bán vũ khí cho Đài Loan, điều mà chưa tổng thống tiền nhiệm nào làm vì trái với cam kết ! Thế rồi trong chuyến đi Bắc Kinh vừa qua, ông đem chuyện vũ khí Đài Loan ra thảo luận "chi tiết" với ông Tập – một chuyện khá bất ngờ dù Ngoại trưởng Marco Rubio, cùng đi trong đoàn của ông Trump, trước đó khẳng định chính sách của Hoa Kỳ đối với Đài Loan không thay đổi.

Theo các nguồn tin quốc tế, trong cuộc họp kín với phái đoàn ông Trump hôm 14/5, ông Tập cảnh báo Mỹ rất gay gắt. Theo ông Tập, nếu Mỹ giải quyết vấn đề Đài Loan một cách cẩn trọng và đúng đắn thì quan hệ song phương có thể duy trì ổn định, ngược lại, "Nếu giải quyết không tốt, hai nước sẽ va chạm, thậm chí xung đột, đẩy quan hệ Mỹ-Trung vào hoàn cảnh rất nguy hiểm. Mỹ phải thận trọng hết mức trong việc giải quyết vấn đề Đài Loan", ông Tập nói trong cuộc họp, theo biên bản do Tân Hoa Xã công bố. Trước đó trong bài phát biểu ngắn khai mạc cuộc họp thượng đỉnh, ông Tập còn dùng khái niệm "Bẫy Thucydide" về chiến tranh giữa một cường quốc đang thống trị với một cường quốc đang nổi lên để nói bóng gió về quan hệ Mỹ-Trung hiện nay và kêu gọi "Chúng ta nên là đối tác thay vì đối thủ. Cùng giúp nhau thành công. Cùng nhau thịnh vượng. Và cùng tạo dựng con đường đúng đắn để các cường quốc chung sống hòa hợp trong kỷ nguyên mới".

***

Ông Trump đến Bắc Kinh với tư thế không thuận lợi do bị vướng vào nhiều vấn đề đối nội và đối ngoại. Trong nước, giá cả leo thang và triển vọng u ám của cuộc bầu cử giữa kỳ làm ông lo lắng mất ăn mất ngủ ; ngoài nước cuộc chiến tranh không có lối thoát ở Trung Đông càng làm cho tỷ lệ người Mỹ ủng hộ ông rơi xuống mức thấp nhất.

Dù ông không thừa nhận thì người quan sát tinh ý đều nhận ra ông đang rất cần ông Tập Cận Bình ra tay giúp ông giải quyết bài toán Iran và eo biển Hormuz, ổn định chuỗi cung ứng hàng hoá, mở rộng thị trường cho các tập đoàn Mỹ và mua nhiều sản phẩm Mỹ để cân bằng phần nào cán cân thương mại đang quá chênh lệch. Để đạt được những mục tiêu này, ông Trump không tiếc lời ca tụng, gần như nịnh bợ ông Tập một cách thô thiển.

Đổi lại, người ta thấy Chủ tịch Tập hết sức khôn khéo : vừa tổ chức đón tiếp và chiêu đãi hào phóng để vuốt ve bản ngã của ông Trump, vừa thẳng thừng vạch ra những giới hạn cho quan hệ với Mỹ, đặc biệt là trong vấn đề Đài Loan. Muốn được Tập giúp, Trump phải đánh đổi điều gì đó, phần chắc là vấn đề Đài Loan. Để biết hai nhà lãnh đạo Mỹ-Trung thảo luận chuyện gì, "chúng ta phải cố đọc giữa hai dòng chữ", theo lời chuyên gia Bonnie Glaser, giám đốc điều hành Chương Trình Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương của Quỹ Marshall Đức tại Washington, một chuyên gia hàng đầu về chính sách Đài Loan. "Nhưng theo đánh giá ban đầu của tôi thì Tập Cận Bình đã bộc lộ một cách rất mạnh mẽ mối quan tâm của ông ta về việc Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan. Tôi nghĩ Tập đang có cơ hội buộc Mỹ không chỉ đình hoãn mà còn cắt giảm, thậm chí không bán vũ khí [cho Đài Loan] trong một thời gian dài sắp tới", bà Glaser nói với báo The New York Times.

Trên Air Force One, ông Trump nói với báo chí rằng ông sẽ quyết định có phê chuẩn gói vũ khí 14 tỷ USD bán cho Đài Loan hay không, và chỉ có ông mới có thẩm quyền quyết định. Còn trước mắt, ông lo cho một cuộc chiến khác. "Tôi nghĩ, điều cuối cùng chúng ta cần ngay bây giờ là cuộc chiến cách đây 9.500 dặm". Ai cũng hiểu đó là vụ sa lầy ở Iran. Bình luận của ông Trump cho thấy mối bận tâm thật sự của ông, dường như ông đang cân nhắc lời cảnh báo của ông Tập về vấn đề Đài Loan và tính tới một cuộc đổi chác. Lo ngại nhất là chính phủ Đài Bắc. Họ không biết rồi đây có mua được vũ khí Mỹ để tự vệ hay không.

Hơn nửa thế kỷ trước, việc Mỹ đột ngột cắt viện trợ vũ khí cho Việt Nam Cộng Hòa sau khi ký hiệp định Paris và rút quân về nước đã khiến miền Nam nguy ngập và mất nước sau hơn hai năm tự lực và kiên cường chống đỡ. Nay nếu Mỹ ngừng bán vũ khí cho Đài Loan, không biết hòn đảo này sẽ đứng vững được bao lâu trước dã tâm và sức mạnh quân sự của Trung Quốc ?

Hiếu Chân

Nguồn : Người Việt, 15/05/2026