Đàn áp gia tăng, số lượng nhà báo phải tị nạn tăng gấp đôi so với cách nay 5 năm

Phóng viên, nhà báo đang đối mặt với các đe dọa ngày càng lớn, và ngay cả khi đã sống tị nạn ở nước ngoài. Nhân Ngày Quốc tế người Tị nạn, 20/06/2026, Tổ chức Phóng viên Không Biên giới (RSF) cho biết trong 5 năm qua, hơn 1.400 nhà báo đã phải trốn khỏi đất nước mình do đàn áp, và đây chắc chắn chỉ là một phần nhỏ của thực tế. 

Đàn áp gia tăng, số lượng nhà báo phải tị nạn tăng gấp đôi so với cách nay 5 năm

Bảng xếp hạng tự do báo chí theo khu vực 2026, được tổ chức Phóng viên Không biên giới công bố ngày 30/04/2026. Việt Nam đứng thứ 174 trong tổng số 180 nước. © RSF – chụp lại màn hình

RSF nhấn mạnh đây là 1.468 phóng viên từ hơn 60 quốc gia đã được tổ chức này hỗ trợ, buộc phải chạy trốn khỏi các mối đe dọa, khỏi tù đày hoặc cái chết. Theo RSF, từ năm 2021 đến năm 2025, việc nhà báo buộc phải lưu vong đã tàn phá toàn bộ lĩnh vực báo chí độc lập ở nhiều nước. 65 quốc gia chứng kiến ​​ít nhất một nhà báo bị buộc phải lưu vong, trong đó, 20 quốc gia có ít nhất 10 nhà báo phải rời bỏ đất nước. Đứng hàng đầu là Afghanistan với 677 nhà báo, 160 phóng viên Nga, 101 người Miến Điện. Việt Nam được ghi nhận tiếp nhận một trường hợp nhà báo tị nạn từ một nước Trung Á, Trung Quốc bốn trường hợp nhà báo phải lưu vong theo bản đồ chi tiết của RSF.

 Hiện tượng này không chỉ giới hạn ở một khu vực trên thế giới mà vẫn đang lan rộng. Trong 5 năm, số lượng quốc gia bị ảnh hưởng đã tăng gấp đôi, từ 19 quốc gia năm 2021 lên 40 quốc gia năm 2025.

RSF cũng báo động về tình trạng nhà báo tị nạn phải đối mặt với nhiều khổ nạn tại quốc gia nơi họ tạm trú, như đe dọa trục xuất và bị gây khó dễ về thủ tục hành chính. Tổ chức Phóng viên Không biên giới nhấn mạnh "các quốc gia phải cung cấp cho các nhà báo lưu vong - tuyến phòng thủ cuối cùng chống lại nạn thông tin giả và tuyên truyền bóp méo thông tin đang ngày càng lan rộng - sự bảo vệ hiệu quả, như đảm bảo chống lại việc bị trục xuất, cấp thị thực khẩn cấp, giấy phép cư trú vĩnh viễn, tiếp cận các chương trình tái định cư và hỗ trợ họ trở lại với công việc".

Phóng viên Không biên giới : Nhà báo Nga bị đe dọa ngay cả khi đã lưu vong

Các nhà báo Nga, ngay cả khi đã phải sống lưu vong tại Châu Âu, vẫn tiếp tục bị đe dọa. Trả lời ban Quốc tế, đài RFI, bà Jeanne Cavelier, trưởng bộ phận Đông Âu và Trung Á của Tổ chức Phóng viên Không Biên giới cho biết cụ thể :

"Bước ngoặt đối với người dân miền đông nước Nga là cuộc chiến tranh quy mô lớn chống Ukraine từ năm 2022. Chính vào thời điểm đó, các đạo luật đã được thông qua nhằm ngăn cản các nhà báo độc lập thực hiện công việc của họ ở Nga. Hệ thống tư pháp Nga đã trở thành công cụ để quấy rối các nhà báo lưu vong, với việc gia tăng các vụ truy tố vắng mặt, vì các tội danh như đưa tin sai sự thật, không tuân thủ các nghĩa vụ được áp đặt đối với các nhà báo nước ngoài, tư tưởng cực đoan và đe dọa an ninh quốc gia.

Sự quấy rối này đã gia tăng trong những năm qua, với các biện pháp ngày càng khắc nghiệt như tịch thu tài sản, đóng băng tài sản và khám xét nhà của thân nhân diễn ra liên tục. Chúng ta cũng đang chứng kiến ​​việc ngày càng có nhiều nhà báo bị đưa vào danh sách khủng bố và cực đoan, gây trở ngại cho họ, ngay cả ở Châu Âu.

Điều quan trọng là các cơ quan chức năng ở các nước Châu Âu có thể phản ứng bằng cách thiết lập, ví dụ, một hệ thống cảnh báo của cảnh sát khi có trường hợp rõ ràng về đàn áp xuyên quốc gia đối với một nhà báo nước ngoài bởi điện Kremlin".

Trọng Thành