Thượng đỉnh các đảo quốc Thái Bình Dương khai mạc trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ - Trung gay gắt

Minh Anh, RFI, 08/09/2025

Hôm nay, 08/09/2025, các đảo quốc Thái Bình Dương bắt đầu một tuần hội nghị thượng đỉnh, diễn ra tại quần đảo Salomon, trong bối cảnh cuộc đua tranh giành ảnh hưởng giữa Mỹ và Trung Quốc trong khu vực ngày càng lớn.

Thượng đỉnh Quốc đảo Thái Bình Dương năm 2023, tổ chức tại Seoul, Hàn Quốc, ngày 29-30/05/2023. AP - Ahn Young-joon

Biến đổi khí hậu và hợp tác an ninh được cho là trọng tâm chương trình nghị sự. Diễn đàn cũng sẽ thảo luận về các chương trình hợp tác về quản lý các rủi ro thiên tai.

Theo Reuters, hội nghị năm nay bắt đầu trong bầu không khí khá căng thẳng. Chính quyền Honiara, đã ký kết một hiệp ước an ninh với Bắc Kinh vào năm 2022, và quyết định gạt Đài Loan dưới áp lực của Trung Quốc. Trước phản ứng của nhiều nước thành viên, chính phủ quốc đảo Salomon phải hủy mời dự họp khoảng hai mươi đối tác tài trợ, trong đó có Trung Quốc, Đài Loan và Hoa Kỳ.

Hãng tin Anh giải thích thêm, trong số 18 thành viên diễn đàn, ba nước có quan hệ ngoại giao với Đài Loan, ba nước có hiệp ước quốc phòng với Mỹ, một số thành viên khác là lãnh thổ hải ngoại của Pháp và nhất là có đến 13 đảo quốc có quan hệ với Trung Quốc.

Úc – thành viên lớn nhất và cũng là quốc gia viện trợ lớn nhất cho khu vực – những năm gần đây đã tăng cường nỗ lực ngăn chặn Trung Quốc mở rộng hiện diện an ninh trong vùng. Thủ tướng Úc Anthony Alnabese dự kiến sẽ đến Honiara vào thứ Tư 10/9 để dự cuộc họp thượng đỉnh, sau chuyến thăm Vanuatu. Tại đây, theo dự kiến, lãnh đạo Úc sẽ ký một thỏa thuận được cho là mang tính bước ngoặt về an ninh và kinh tế, trị giá 500 triệu đô la Úc (tức khoảng 326,50 triệu đô la Mỹ).

Một trong số các chủ đề nhậy cảm khác và cũng có thể gây căng thẳng, đó là việc nhiều đảo quốc thành viên đang mở đường cho việc khai thác tài nguyên khoáng sản đáy biển sâu hay khai thác dầu khí.

Ngoài việc dự trù sẽ thông qua tuyên bố "Đại dương Hòa bình", hội nghị thượng đỉnh được tổ chức tại Honiara, có kế hoạch ủng hộ nỗ lực của Úc đăng cai tổ chức Hội nghị Thượng đỉnh về Khí hậu Liên Hiệp Quốc COP 31. Canberra cam kết hợp tác chặt chẽ với các quốc đảo láng giềng đối phó với những thách thức do nước biển dâng cao và những cơn bão ngày càng dữ dội.

Minh Anh

**************************

Trung Quốc hối thúc ASEAN đúc kết việc nâng cấp hiệp định thương mại

Minh Anh, RFI, 08/09/2025

Ngày 08/09/2025, phát biểu trong buổi họp báo tại Bắc Kinh, thứ trưởng Thương Mại Yên Đông (Yan Dong) tuyên bố Trung Quốc đang thúc đẩy Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN) ký kết nâng cấp hiệp định tự do thương mại (FTA) vào trước cuối năm nay. Bắc Kinh đang nỗ lực tìm cách đa dạng hóa xuất khẩu do sức ép thuế quan từ Mỹ.

22222222222222222222222222

 Hội nghị bộ trưởng Ngoại Giao ASEAN-Trung Quốc, Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 10/07/2025. AP - Hasnoor Hussain

Theo Reuters, trước những áp lực về thuế quan từ Mỹ, Trung Quốc và ASEAN có các cuộc đàm phán về việc nâng cấp hiệp định thương mại trong tháng 5, mở đường cho việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường trong các lĩnh vực nông nghiệp, kinh tế số và dược phẩm. Bắc Kinh tìm cách xác định vị thế của mình là một nền kinh tế lớn "cởi mở", đối trọng với chủ nghĩa đơn phương và bảo hộ mậu dịch bằng các chính sách thuế quan của chính quyền Trump.

Cũng theo các phát biểu của ông Yên Đông, đối mặt với những thách thức trên, Trung Quốc và ASEAN nhấn mạnh đến "hợp tác đa phương nhằm duy trì ổn định và hoạt động suôn sẻ của các dây chuyền sản xuất công nghiệp trong khu vực".

Hãng tin Anh cho biết trong tháng 8/2025, kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang ASEAN tăng hơn 22% so với cùng kỳ năm 2024, đạt hơn 57 tỷ đô la, đưa Đông Nam Á thành điểm đến xuất khẩu hàng đầu của Trung Quốc. Mức tăng này giúp bù đắp cho sự sụt giảm hơn 33% trong kim ngạch xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ, xuống còn ở mức 31,6 tỷ đô la

Minh Anh