Chính sách thuế của Trump cản trở chiến lược "xoay trục sang Châu Á" của Mỹ

Thu Hằng, RFI, 09/07/2025

Mỹ muốn tiếp tục "xoay trục sang Châu Á" nhưng tổng thống Donald Trump cũng không nương tay với các đồng minh trong khu vực. Ngoại trừ mức thuế 20% đối với Việt Nam, các nước Đông Nam Á khác cũng như hai đồng minh Nhật Bản và Hàn Quốc đều chịu mức thuế đối ứng cao. Thông báo ngày 07/07/2025 của chủ nhân Nhà Trắng gây căng thẳng trong nội bộ ASEAN và gây khó khăn cho chuyến công đầu tiên của ngoại trưởng Marco Rubio đến Đông Nam Á.

Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan phát biểu trong một phiên họp toàn thể của cuộc họp các ngoại trưởng ASEAN và các cuộc họp liên quan tại Trung tâm Hội nghị ở Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 9/7/2025. AP - Vincent Thian

Trên nguyên tắc, ngoại trưởng Mỹ đến Kuala Lumpur, Malaysia dự hội nghị ngoại trưởng ASEAN-Mỹ và Hội nghị ngoại trưởng Diễn đàn Khu vực ASEAN trong hai ngày 10-11/07. "An ninh là chủ đề chính", theo khẳng định của nhiều quan chức bộ Ngoại Giao Mỹ. Tuy nhiên, đại diện của ít nhất 8 nước bị Mỹ đánh thuế cao, cùng với hai nước đối tác Nhật Bản và Hàn Quốc, cũng tham dự hội nghị, và ngoại trưởng Mỹ chắc chắn sẽ bị chất vấn về chủ đề này.

Cần ASEAN về quân sự nhưng vẫn trừng phạt về thương mại

Chính quyền Donald Trump hy vọng những cuộc họp này sẽ dành ưu tiên cho vấn đề Biển Đông, nơi Trung Quốc ngày càng tỏ ra hung hăng với các nước láng giềng, cũng như cho việc hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia. Nhìn chung, Washington tìm cách thắt chặt mối quan hệ với các nước ở Ấn Độ-Thái Bình Dương để kiềm chế ảnh hưởng ngày càng lớn của Bắc Kinh. Cho dù cần đối tác ASEAN, cũng như đồng minh Nhật Bản và Hàn Quốc, tổng thống Trump vẫn mạnh tay về thuế quan với các mức thuế đối ứng từ 25 đến 40%. Những giải thích của ngoại trưởng Marco Rubio về mối đe dọa Trung Quốc, theo trích dẫn của AP ngày 08/07, là không đủ sức thuyết phục.

Là nước giữ chức chủ tịch luân phiên ASEAN năm 2025, Malaysia kêu gọi "một khối đoàn kết", không phải nhắm vào Trung Quốc, mà là để đối phó với thuế quan của Mỹ. Theo nhận định của Tunku Hohd Mokhtar, giáo sư liên kết về khoa học chính trị tại Đại học Hồi giáo Quốc tế Malaysia, được trang South China Morning Post trích dẫn, "cách tiếp cận của ASEAN mang tính lưỡng dụng : Một mặt, sử dụng các cơ chế đa phương cho phép các nước thành viên đàm phán trực tiếp với Mỹ, mặt khác cách tiếp cận này cũng tác động đến sự đoàn kết của vùng về mặt thuế quan" trong khi các nước thành viên cũng cạnh tranh nhau về kinh tế trong vùng. Chỉ có ba nước ASEAN không bị tổng thống Mỹ nhắm đến là Brunei, Philippines và Singapore. Việt Nam mới đạt được thỏa thuận khung về thuế 20%, trong khi các nước còn lại có nguy cơ chịu mức thuế từ 25% (Malaysia) đến 40%.

Damien Duhamel, giám đốc liên kết của văn phòng tư vấn Eurogroup Consulting, nhận định "thông điệp (được Mỹ gửi đi) là rất rõ ràng : sự đoàn kết của ASEAN sẽ không bảo vệ được các thành viên khỏi đòn thuế quan" và chủ trương của Washington là "đúc kết thỏa thuận theo từng trường hợp". Như vậy, có thể thấy Malaysia khó đạt được mong muốn kêu gọi các nước ASEAN thuyết phục Mỹ coi khối này là một thị trường chung duy nhất, vừa bảo vệ các nước thành viên trước những sức ép đơn phương, vừa được lợi từ sức mạnh kinh tế của thị trường gần 700 triệu dân với GDP lên tới 3.800 tỉ đô la.

Đẩy điều kiện đàm phán lên cao

Giới chuyên gia cũng nhận định thỏa thuận khung về thuế với Việt Nam cũng đẩy những tiêu chí của Mỹ lên cao. Hà Nội phải nhân nhượng rất nhiều, tăng nhập khẩu hàng Mỹ với mức thuế 0%. Indonesia cũng ra nhiều thông báo tương tự với hy vọng đạt được một thỏa thuận hợp lý. Ngoài ra, nước này cũng phải tính đến lời đe dọa "đánh thuế thêm 10%" những nước tham gia vào "mặt trận chống Mỹ" của khối BRICS, do Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc thành lập. Ngoài Indonesia là thành viên chính thức của BRICS, Thái Lan, Malaysia và Việt Nam cũng trở thành nước đối tác của nhóm những nền kinh tế mới nổi.

Tổng thống Trump chưa định đoạt mức thuế đối với Indonesia, Malaysia và Thái Lan, nhưng dù thế nào, theo Adib Zalkapli, tổng giám đốc phòng tư vấn địa chính trị Viewfinder Global Affairs, "không một nước Đông Nam Á nào có thể hy vọng giành thắng lợi hoặc nhận được toàn bộ kết quả mà họ đang đàm phán", vì nhiều yếu tố về thuế được quyết định vào ngày mà Trump gọi là "Ngày Giải phóng" sẽ vẫn được duy trì.

Thu Hằng

Nguồn : RFI, 09/07/2025

*************************

ASEAN họp ngoại trưởng vào lúc Mỹ đe dọa tăng các mức thuế quan

Minh Anh, RFI, 09/07/2025

Hôm nay, 09/07/2025, ASEAN có cuộc họp cấp ngoại trưởng tại Kuala Lumpur, Malaysia, nước hiện giữ chức chủ tịch luân phiên của khối các nước Đông Nam Á. Cuộc họp còn có sự tham dự của lãnh đạo ngoại giao từ ba cường quốc Hoa Kỳ, Nga và Trung Quốc. Khai mạc phiên họp, thủ tướng Anwar Ibrahim mạnh mẽ lên án "thương mại toàn cầu đang bị biến thành vũ khí".

Ngoại trưởng Malaysia Mohamad Hasan chủ trì cuộc họp ngoại trưởng ASEAN lần thứ 58 tại Kuala Lumpur, Malaysia, ngày 9/7/2025. Reuters - Hasnoor Hussain

Phát biểu tại hội nghị, thủ tướng Anwar cho rằng thế giới hiện đang chứng kiến một kỷ nguyên mà "quyền lực làm đảo lộn nguyên tắc" và "các công cụ từng được sử dụng để tạo ra tăng trưởng giờ đây được sử dụng để gây áp lực, cô lập và kiềm chế".

Không nêu tên Hoa Kỳ, lãnh đạo Malaysia một lần nữa kêu gọi ASEAN hợp tác để đối phó với các mối đe dọa thương mại. Ngoài việc nhắc đến sự "gắn kết" của khối, ông thúc giục các nước thành viên tăng cường thương mại nội khối ASEAN, đầu tư hội nhập khu vực và giảm sự phụ thuộc chiến lược vào các cường quốc bên ngoài, lưu ý rằng tình hình hiện nay "không phải là một cơn bão thoáng qua".

Theo AFP, những phát biểu nói trên của thủ tướng Malaysia được đưa ra vào lúc tổng thống Mỹ Donald Trump trong tuần này đe dọa tăng mạnh thuế hải quan bổ sung so với mức dự kiến ban đầu nhắm vào hơn một chục quốc gia, chủ yếu là Châu Á.

Những biện pháp thuế quan này của Nhà Trắng đã làm chấn động Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á, bao gồm 10 nước thành viên, vốn phụ thuộc rất nhiều vào nền thương mại thế giới. Theo dự kiến, hồ sơ này sẽ chi phối các cuộc thảo luận trong cuộc họp các ngoại trưởng ASEAN, kéo dài đến hết ngày thứ Sáu 11/07.

Việt Nam chuẩn bị biện pháp đối phó với thuế Mỹ 

Sau khi tổng thống Mỹ Donald trump thông báo mức thuế 20% đối với Việt Nam, Hà Nội cho biết sẽ triển khai các biện pháp, cải thiện chất lượng sản phẩm để đối phó với những rủi ro tiềm năng, đồng thời tìm cách gia tăng xuất khẩu sang những thị trường khác để giảm phụ thuộc vào Mỹ.

Phát biểu trong một cuộc hội thảo về đầu tư được tổ chức tại Hà Nội, thứ trưởng Thương Mại, bà Phan Thị Thắng, cho biết bộ Công Thương đang phối hợp với các doanh nghiệp để triển khai các biện pháp nêu trên.

Theo bà, các mức thuế quan này của Mỹ là cơ hội để Việt Nam vừa cải thiện chất lượng sản phẩm, vừa đa dạng hóa các thị trường xuất khẩu. Thứ trưởng Thắng đặc biệt nhấn mạnh đến 16 thỏa thuận tự do mậu dịch mà Hà Nội đã ký kết, giúp Việt Nam "mở rộng thị trường xuất khẩu nhằm giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ".

Những tuyên bố này được đưa ra sau khi tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Washington và Hà Nội đã đạt được một thỏa thuận thương mại. Hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ phải chịu mức thuế 20%, tỷ lệ này sẽ là 40% nếu là hàng nước khác trung chuyển qua Việt Nam, còn mức thuế đối với hàng hóa của Mỹ nhập khẩu vào Việt Nam là 0%.

Điểm đáng chú ý là năm nay, Việt Nam và Hoa Kỳ kỷ niệm 30 năm bình thường hóa quan hệ song phương (12/07/1995 – 12/07/2025). Trong bài trả lời phỏng vấn các hãng thông tấn Việt Nam và được đăng trên trang Báo Quốc tế, đại sứ Mỹ Marc Knapper tại Hà Nội nhắc lại một số lĩnh vực hợp tác giữa hai nước, cho biết Hoa Kỳ mong muốn vẫn là đối tác của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ cao.

Donald Trump dọa áp thuế 200% đối với dược phẩm, 50% với đồng

Hôm qua, 08/07/2025, tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông có thể áp thuế bổ sung lên đến 200% đối với các loại dược phẩm, và 50% sản phẩm đồng nhập khẩu vào Mỹ, trong hy vọng khuyến khích mở lại các cơ sở sản xuất trên lãnh thổ Mỹ.

Minh Anh