Trung Quốc và Philippines cáo buộc nhau vi phạm chủ quyền xung quanh một hòn đảo có tranh chấp

Minh Anh, RFI, 04/05/2026

Chủ Nhật ngày 03/05/2026, Trung Quốc cáo buộc Philippines cho người đổ bộ lên một rạn san hô có tranh chấp ở Biển Đông, trong khi Manila tuyên bố sẽ điều tàu để xua đuổi các tàu Trung Quốc được cho là đang tiến hành nghiên cứu khoa học bất hợp pháp.

Tàu của tuần duyên Philippines gần đảo Thị Tứ, Biển Đông, đầu năm 2026. AFP – Jam Sta Rosa

Hãng tin Anh Reuters dẫn nguồn tin từ Global Times, cơ quan ngôn luận của Đảng cộng sản Trung Quốc, cho biết Lực lượng Tuần duyên Trung Quốc xác định có năm người Philippines đã đổ bộ "bất hợp pháp" lên đảo Sandy Cay (Đá Hoài Ân), nhưng không nêu rõ Bắc Kinh đã có hành động gì tiếp theo.

Trong khi đó, phía Philippines tố cáo bốn tầu Trung Quốc, "tiến hành nghiên cứu khoa học biển bất hợp pháp mà không có thẩm quyền pháp lý hoặc sự đồng ý từ chính phủ Philippines".

Tuần duyên Philippines cho biết phát hiện hai tầu Trung Quốc ở Itbayat cực bắc Philippines, một gần với đảo Palawan tại khu vực có tranh chấp đảo san hô Jackson (Bãi Hải Sâm), và một tàu khác ở gần bãi cạn Scarborough (Trung Quốc gọi là Hoàng Nham đảo)

Manila xem hành động này của Bắc Kinh là "vi phạm Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển", đồng thời đe dọa sẽ điều động máy bay và tầu chiến để xua đuổi các tầu Trung Quốc.

Bộ Ngoại Giao Trung Quốc đã có phản ứng, kêu gọi Philippines "ngừng ngay lập tức các hành động nguy hiểm" và "giữ khoảng cách với tầu thuyền Trung Quốc".

Hiện cả bộ Ngoại Giao Trung Quốc và đại sứ quán Philippines ở Bắc Kinh chưa phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.

Minh Anh

*****************************

Mỹ - Philippines huy động tên lửa chống hạm đến gần Đài Loan

Thanh Hà, RFI, 03/05/2026

Trong khuôn khổ chiến dịch tập trận chung Balikatan -Vai Kề Vai 2026, Philippines và Hoa Kỳ từ chiều ngày 02/05/2026 huy động tên lửa chống hạm NMESIS đến tỉnh Batanes, gần Đài Loan. Giới quan sát nhấn mạnh đến tầm mức quan trọng của việc hải quân Philippines và Mỹ đã đưa tên lửa chống hạm đến một khu vực nhậy cảm trong bối cảnh căng thẳng gia tăng tại eo biển Đài Loan và trước những tham vọng của Trung Quốc thôn tính Đài Loan.

Đây là bức ảnh rõ nét đầu tiên cho thấy phương tiện ROGUE Fires của Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ (một loại xe JLTV không người lái) đang phóng tên lửa chống hạm NSM. Hai hệ thống này kết hợp lại tạo thành "NMESIS".

Tham mưu hải quân Hoa Kỳ, trung tướng Darren Gibbs nhấn mạnh đến vị trí đặc biệt của tỉnh Batanes. Hãng tin Anh Reuters nhắc lại Batanes với khoảng 20.000 dân cư, là một tỉnh thuộc cực bắc của quần đảo Philippines, nằm cách Đài Loan 100 hải lý về phía nam, dọc theo eo biển Luzon. Eo biển Luzon được coi là một tuyến đường hàng hải chiến lược với tầm mức quan trọng hàng đầu trong trường hợp xảy ra xung đột giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc để chiếm ưu thế tại khu vực Châu Á Thái Bình Dương.

Về tên lửa chống hạm, NMESIS là một hệ thống tên lửa chống hạm ven biển có tính cơ động cao, được thiết kế để tấn công các tàu mặt nước từ vị trí trên đất liền với tầm bắn khoảng 185 km. Loại vũ khí này đã được đưa đến Batanes bằng máy bay vận tải C-130 của Mỹ.

Về phía Philippines, tướng Francisco Lorenzo, người điều hành chiến dịch tập trận Balikatan 2026 cho biết sử dụng tên lửa chống hạm NMESIS là "một phần trong nỗ lực kiểm tra khả năng hoạt động tại các khu vực xa xôi nhằm kiểm tra tính khả thi hoặc diễn tập cho công việc triển khai loại vũ khí này trong trường hợp cần thiết".

Như tên gọi của chương trình, Balikatan có nghĩa là Vai Kề Vai giữa các lực lượng của Philippines và Mỹ để bảo vệ lãnh thổ Philippines cùng với các đồng minh.

Song tránh để khuấy động thêm căng thẳng trong khu vực, lãnh đạo quân sự này của Philippines nói rõ : "NMESIS sẽ chỉ phục vụ diễn tập triển khai và hỗ trợ mô phỏng". Đồng thời tên lửa chống hạm NMESIS sẽ được rút khỏi Batanes sau khi cuộc tập trận kết thúc vào ngày 08/05/2026.

Chuyên gia về an ninh và chiến lược Chester Cabalza thuộc viện nghiên cứu International Development and Security Cooperation có trụ sở tại Manila được Reuters trích dẫn đánh giá "NMESIS có thể là công cụ răn đe bất đối xứng cho Manila và Đài Bắc tại kênh Bashi, dọc theo eo biển Luzon", bởi chỉ cần "vài giờ" là có thể đưa loại tên lửa chống hạm này đến "bất kỳ một địa điểm nào" của Philippines. Trong mắt Bắc Kinh sự hiện diện của phương tiện này bị coi là "một phần trong chiến lược của Hoa Kỳ đế bao vây Trung Quốc".

Hơn 17 ngàn binh sĩ của nhiều nước tham gia cuộc tập trận thường niên Balikatan 2026, mở ra trong trong 19 ngày, từ 20/04/2026 đến 08/05/2026. Năm nay là lần đầu tiên 1.400 lính Nhật chính thức tham dự với tư cách thành viên thực thụ trong bối cảnh căng thẳng gia tăng giữa Tokyo và Bắc Kinh vì vấn đề Đài Loan. Thủ tướng Sanae Takaichi đã để ngỏ khả năng can thiệp quân sự nếu Trung Quốc chiếm đóng Đài Loan.

Thanh Hà