Văn Phòng Chính Phủ Việt Nam vừa truyền đạt chỉ đạo của người đứng đầu nội các, yêu cầu Bộ Công An, Bộ Xây Dựng, các cơ quan hữu trách, chính quyền địa phương "rà soát, đánh giá kỹ quy định về khoảng cách an toàn trên cao tốc và mức xử phạt, bảo đảm phù hợp thực tiễn".

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu rà soát, đánh giá kỹ quy định hiện hành về khoảng cách an toàn và mức phạt, điều kiện thực tiễn, các giải pháp căn cơ bảo đảm an toàn giao thông.

Giống như các quốc gia khác trên thế giới, trong những quy phạm pháp luật liên quan đến giao thông tại Việt Nam như Luật Trật tự và An toàn giao thông đường bộ 2024, Thông tư 38/2024/TT-BGTVT, có một số chỗ buộc người lái xe phải giữ "khoảng cách an toàn trên cao tốc".

Theo đó, tùy điều kiện thời tiết và tốc độ mà "khoảng cách an toàn trên cao tốc" giữa phương tiện này với phương tiện kia sẽ dao động trong khoảng từ 35 mét (nếu tốc độ là 60km/h) đến 100 mét (nếu tốc độ nằm trong khoảng 100 km/h đến 120 km/h).

Việc xử phạt những người lái xe không giữ "khoảng cách an toàn trên cao tốc" dựa vào một nghị định (Nghị định 100/2019/NĐ-CP) và một thông tư (Thông tư 31/2019/TT-BGTVT) ban hành hồi 2019, ấn định mức phạt từ 4 triệu đến 6 triệu và trừ điểm giấy phép lái xe.

Tuy nhiên trên thực tế, việc xử phạt vi phạm giao thông qua hệ thống camera giám sát (phạt nguội) chỉ tập trung vào các lỗi như quá tốc độ, đi sai làn đường hay chạy vào làn dừng khẩn cấp, không giữ "khoảng cách an toàn trên cao tốc" không bị xử lý.

Tháng rồi, Cục Cảnh sát giao thông đột nhiên thông báo, từ 27/8/2026 sẽ chính thức phạt những người lái xe không giữ "khoảng cách an toàn" trên nhiều tuyến cao tốc (như Pháp Vân – Cầu Giẽ – Nghi Sơn).

Sau thông báo vừa kể, giao thông trên cao tốc ở Việt Nam trở thành một thảm họa. Chuyển biến đầu tiên được người sử dụng mạng xã hội cùng ghi nhận và giới thiệu là các phương tiện tự nguyện biến thành rùa, cùng bò khi lên cao tốc. Thời gian di chuyển trên quãng đường khoảng 100 km của không ít người mất gần… 5 tiếng! Việt Nam đã chi khoảng 800.000 tỷ đồng để đưa vào khai thác khoảng 3.300 cây số cao tốc nhằm tạo dựng hạ tầng, hỗ trợ phát triển kinh tế – xã hội nhưng việc thực thi một quy định đã biến hệ thống cao tốc thành tỉnh lộ, vốn đầu tư trở nên vô nghĩa !

Đó là chưa kể sự căng thẳng và bất bình của những người lái xe nói riêng và dân chúng nói chung vì việc buộc giữ "khoảng cách an toàn trên cao tốc" theo kiểu đã kể không chỉ vô lý mà còn đe dọa an toàn giao thông.

Đã có rất nhiều người chỉ ra việc yêu cầu người lái xe phải bảo đảm khoảng cách chính xác là 55m, 70m hay 100m khi di chuyển với tốc độ cao (100 km/h–120 km/h) mà mặt đường thiếu hệ thống vạch hỗ trợ ước đoán là bất khả thi, không ai có thể dùng mắt mà ước lượng đúng.

Ngoài ra, mật độ lưu thông trên cao tốc ở Việt Nam rất lớn, không thể tự giữ khoảng cách 100m vì các xe di chuyển ở làn bên cạnh thường chen vào khoảng trống đó và người lái xe sẽ phải liên tục đạp thắng, buộc những xe phía sau cùng đột ngột giảm tốc và đó là loại nguy hiểm khó lường.

Nhiều người đã đem cách thực thi việc buộc giữ "khoảng cách an toàn" của thiên hạ để chứng minh, giới hữu trách tại Việt Nam hoặc bất trí khi bắt chước, hoặc cố tình giăng bẫy để kiếm tiến phạt cho nên mới gạt bỏ thực tế : Không ít tuyến cao tốc ở Việt Nam chỉ mới có hai làn xe, chưa có làn dừng khẩn cấp song hành, hoặc dải tốc độ thay đổi liên tục, làm sao duy trì "khoảng cách" mà vẫn "an toàn". Chưa kể, đặt ra quy định cứng bằng trị số mét mà thiếu hệ thống vạch hỗ trợ đo khoảng cách như Nhật (có các mốc 0m – 50m – 100m) thì lấy gì làm cơ sở hỗ trợ tuân thủ.

Người ta cũng thắc mắc, nếu muốn người lái xe tôn trọng "khoảng cách" vì thật sự quan tâm đến "an toàn" trong giao thông, chứ không nhằm gây hỗn loạn để phạt, tại sao không làm như thiên hạ, không áp dụng quy tắc thời gian (chọn một vật cố định trên đường làm mốc, khi xe phía trước di chuyển ngang mốc đã chạm thì đếm từ một đến ba – quy tắc 3 giây) như các quốc gia tiên tiến, vì thời gian tỷ lệ thuận với tốc độ, nếu áp dụng quy tắc này, người lái xe dễ tính hơn nhiều so với việc phải tính đúng số mét ?

***

Trước tình trạng giao thông trên các cao tốc gần như tê liệt, bị công chúng chỉ trích dữ dội, cảnh sát giao thông (Cảnh sát giao thông) mới phân bua rằng sẽ phân công người giám sát chứ không chỉ dựa vào hệ thống camera giám sát có sự hỗ trợ của AI để ra quyết định phạt. Sẽ không "máy móc" ra quyết định phạt nếu bị tạt đầu, chen ngang mà không giữ được "khoảng cách an toàn". Tương tự, Cảnh sát giao thông hứa sẽ không phạt nếu mật độ xe đông, dòng xe di chuyển chậm, tài xế được khuyến cáo là lúc đó, nên chủ động giữ khoảng cách mà chính họ xem là an toàn…

Người lái xe có thể thở phào khi những quy định hiện hành liên quan đến "khoảng cách an toàn trên cao tốc" bị chính hệ thống công quyền bóp mũi, cho chết yểu, tuy nhiên chừng đó chưa đủ. Việc đặt định các quy phạm pháp luật liên quan tới "khoảng cách an toàn trên cao tốc" cho thấy thêm một lần nữa : Chuyện soạn thảo, ban hành chính sách không thực sự vì dân, không tôn trọng dân nên bỏ qua rất nhiều nguyên tắc cốt lõi trong quản trị công. Việt Nam cũng có Học viện Hành chính quốc gia nhưng dường như cơ sở này không đào tạo nhân lực như thiên hạ.

Những viên chức hữu trách trong hệ thống công quyền tại Việt Nam dường như không biết gì về những nguyên tắc rất căn bản khi ban hành chính sách như khảo sát – đánh giá tác động có thực chứng, thí điểm – tham vấn công khai, bắt buộc giải trình, bảo đảm hạ tầng đi trước chế tài và tôn trọng nguyên tắc "lợi ích nghiêng về phía dân".

Cũng vì vậy, dân chúng Việt Nam liên tục bị hành hạ, thậm chí tra tấn bằng những ý tưởng lập pháp, lập quy kiểu như ngực lép (vòng ngực nhỏ hơn 72cm) không được lái xe (hồi 2008 và 2013), phạt xe không chính chủ (2012)…

Trân Văn

Nguồn : Người Việt, 05/09/2026