Chiến tranh Ukraine : Donald Trump trước "bức tường" Điện Kremlin

Anh Vũ, RFI, 06/08/2025

Hai trăm ngày đã trôi qua kể từ khi Donald Trump quay lại Nhà Trắng. Từ tuyên bố hùng hồn "giải quyết chiến tranh Ukraine trong 24 giờ", tổng thống Mỹ đang phải đối mặt với bức tường của Điện Kremlin : Vladimir Putin không nhượng bộ, và Washington đang thiếu bài để buộc Moskva ngồi vào bàn đàm phán.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trong cuộc gặp tổng thư ký NATO Mark Rutte, tại Nhà Trắng, Washington, Hoa Kỳ, ngày 14/07/2025. Reuters - Nathan Howard

Trong một tuyên bố gây náo động truyền thông cuối tháng 7, tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra tối hậu thư cho người đồng nhiệm Nga Vladimir Putin : Phải chấm dứt chiến sự trong 10 ngày, nếu không sẽ phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt mới.

Thế nhưng, tuyên bố hùng hồn đó vấp phải thái độ thờ ơ từ Điện Kremlin. Các nguồn tin từ Moskva cho biết, Putin "không tin vào lời đe dọa của Trump", và chỉ tin vào lợi thế trên chiến trường mà Nga đang có. Trong hai tháng gần đây, quân đội Nga chiếm thêm hơn 1.000 km², nâng tổng diện tích kiểm soát từ đầu 2023 lên gần 7.000 km² – khoảng 1% lãnh thổ Ukraine, theo l’Opinion.

Giới quan sát quốc tế đều có chung nhận định rằng lời cảnh báo của Trump thiếu tính khả thi để tạo áp lực thực sự lên Nga.

Trong nỗ lực phá vỡ bế tắc, tổng thống Trump đã cử đặc phái viên Steve Witkoff tới Moskva ngày 6/8, chỉ 2 ngày trước hạn chót tối hậu thư. Đây là lần tiếp xúc cấp cao mới nhất giữa hai bên trong hơn 3 tháng qua. Tuy nhiên, theo nhiều nguồn tin ngoại giao, không có tín hiệu tích cực nào từ phía Nga, và mục tiêu ngừng bắn vẫn xa vời. Đặc phái viên Mỹ sẽ không nghe được gì khác ngoài lập trường cứng rắn được Vladimir Putin lặp lại từ nhiều tháng qua rằng Ukraine rút quân khỏi các vùng lãnh thổ bị Nga sáp nhập, từ bỏ ý định gia nhập NATO, trung lập hóa và "phi phát xít" Kiev – những yêu sách không thể chấp nhận với bất kỳ chính quyền Ukraine nào.

Trước đó, ông Trump cũng gọi điện cho tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky để thảo luận một thỏa thuận cung cấp drone chiến đấu thế hệ mới. Cuộc gọi được Kiev đánh giá là "xây dựng", nhưng cũng không thể gọi đó là áp lực đối với Điện Kremlin.

"Tình hình là bế tắc. Tối hậu thư của Trump sẽ không thay đổi điều gì", một nhà ngoại giao phương Tây nhận định với Le Monde.

François Heisbourg, nhà phân tích chiến lược Pháp nhận xét : "Trump không còn đòn bẩy thực sự nào, chỉ còn các biện pháp trừng phạt mà ông không dám áp dụng".

Washington dọa sẽ áp đặt các lệnh trừng phạt "thứ cấp" nhắm vào các nước mua dầu khí của Nga như Trung Quốc, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ.

"Kể từ 2014, Nga đã cho thấy họ có thể thích nghi và lách các lệnh trừng phạt. Những biện pháp mới này mang tính tượng trưng nhiều hơn là hiệu quả" một chuyên gia kinh tế thuộc Viện Kinh tế Quốc tế Peterson ( Mỹ) nhận xét.

Ngay cả tuyên bố điều động hai tàu ngầm hạt nhân "vào vị trí thích hợp" sau phát ngôn đe dọa từ Dmitri Medvedev, cựu tổng thống Nga, cũng chỉ mang tính biểu tượng.

Các chuyên gia quân sự xác nhận : tàu ngầm Mỹ vẫn thường xuyên hiện diện trong khu vực, và hành động này không làm thay đổi cán cân lực lượng trên chiến trường Ukraine.

Trong khi Trump sốt ruột với "hạn chót", Putin lại bình thản duy trì nhịp độ chiến sự. Với lợi thế quân sự trên chiến trường, cùng khả năng "chịu đựng trừng phạt" đã được kiểm chứng sau 3 năm, Nga không có lý do gì để chấp nhận một lệnh ngừng bắn do Mỹ áp đặt.

Một lần nữa, Trump cho thấy ông không kiểm soát được bàn cờ địa chính trị phức tạp này, và các biện pháp đơn phương chỉ làm trầm trọng thêm sự chia rẽ giữa Mỹ và phương Tây.

Donald Trump từng tự tin cho rằng cá tính cứng rắn và tài thương lượng của mình sẽ buộc Putin lùi bước. Thế nhưng thực tế cho thấy điều ngược lại : Trump đang bị dồn vào thế bị động, khi không thể tạo ra sự thống nhất với đồng minh, không đủ sức ép với đối thủ, và không có chiến lược rõ ràng để dẫn dắt hòa bình.

Câu hỏi không còn là "Khi nào Nga sẽ dừng lại ? ", mà là ông "Trump sẽ đi đến đâu khi tối hậu thư của ông bị phớt lờ ? ".

Anh Vũ

***********************

Đặc sứ Mỹ đến Nga bàn về hồ sơ Ukraine trước ngày hết hạn tối hậu thư của Donald Trump

Minh Anh, RFI, 06/08/2022

Hôm nay, 06/08/2025, đặc sứ của tổng thống Trump về Ukraine, ông Steve Witkoff đã đến Moskva và có cuộc gặp với tổng thống Vladimir Putin. Chuyến thăm Nga của ông Witkoff diễn ra vào lúc tối hậu thư của tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ hết hạn vào ngày 08/08.

Tổng thống Nga Vladimir Putin tiếp đặc sứ của tổng thống Mỹ Donald Trump, Steve Witkoff, tại Moskva, Nga, ngày 6/8/2025. via Reuters - Gavriil Grigorov

Theo hình ảnh do bộ phận báo chí của tổng thống Nga công bố, đặc sứ Mỹ Steve Witkoff đã được tổng thống Vladimir Putin tiếp đón nồng nhiệt tại điện Kremlin. Đặc sứ Mỹ Steve Witkoff đã nhiều lần đến Nga gặp tổng thống Vladimir Putin. Tuy nhiên, các nỗ lực từ chính quyền Trump, những chuyến đi này của ông Witkoff đều không làm cho nguyên thủ Nga thay đổi lập trường.

Cuộc gặp lầnnày diễn ra vào thời điểm hạn định tối hậu thư mà tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra cho Nga để chấm dứt chiến tranh sẽ hết hạn trong hai ngày tới. Ông Trump đe dọa giáng những đòn trừng phạt mới nếu Moskva không ngưng chiến theo hạn định.

Quan hệ Nga – Mỹ từ một tuần nay bỗng trở nên căng thẳng với việc Donald Trump thông báo điều động hai tầu ngầm hạt nhân. Ngoài ra, tổng thống Mỹ còn dọa sẽ có những biện pháp thuế nhắm vào những nước có giao thương với Nga.

Liệu tổng thống Mỹ sẽ cứng rắn hơn với Nga nếu như các yêu cầu của ông không được đáp ứng, vào lúc giới ngoại giao phương Tây cho rằng các chuyến công du Nga trước đây của đặc sứ Mỹ có nhiều dấu hiệu thể hiện sự thông đồng và khinh suất quá mức của chính quyền Trump ?

Thông tín viên Anissa El Jabri tại Moskva giải thích :

"Nói về thông đồng, trong chuyến thăm Moskva thứ hai, ông Steve Witkoff được trao một món quà để tặng tổng thống Mỹ, cảnh này nằm ngoài tầm ống kính báo chí. Đó là bức chân dung ông Trump do một họa sĩ Nga thân cận với điện Kremlin vẽ tặng, tái hiện phản ứng của Trump đứng giơ cao nắm đấm trong vụ ám sát hụt tại một chiến dịch tranh cử. Nhà tỷ phú bất động sản còn thuật lại rằng nguyên thủ Nga khi ấy đã cầu nguyện cho ông.

Về sự khinh suất, theo nhiều kênh truyền thông Mỹ, ông Steve Witkoff trong ba cuộc gặp cấp cao, bị cáo buộc dùng phiên dịch chính thức người Nga mà không có phiên dịch từ đại sứ quán Mỹ đi cùng. Một sự vi phạm nghi thức ngoại giao chưa từng có nhằm bảo vệ tất cả các đặc phái viên ngoại giao.

Bất kể ra sao, ông trùm bất động sản Mỹ chưa bao giờ tỏ ra là người hiểu biết hồ sơ này. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn với Carlson Tucker, người điều khiển chương trình truyền hình Mỹ, một người ủng hộ Donald Trump rất nhiệt tình và bản thân ông cũng rất thân thiện với điện Kremlin, Steve Witkoff không tài nào nêu tên bốn vùng của Ukraine bị Nga sáp nhập vào tháng 9/2022. Ông ấy nhầm lẫn chúng với Crimée, khu vực bị sáp nhập năm 2014, thời điểm rất xa trước khi xảy cuộc xâm lược Ukraine trên diện rộng".

NATO sẽ điều phối việc cung cấp vũ khí thường xuyên và quy mô cho Ukraine

Liên minh Quân sự Bắc Đại Tây Dương – NATO, bắt đầu điều phối các viện trợ vũ khí lớn cho Ukraine. Sau Hà Lan, hôm qua, 05/08/2025, đến lượt các nước Thụy Điển, Na Uy và Đan Mạch loan báo sẽ phối hợp đóng góp để cung cấp 500 triệu đô la vũ khí cho Ukraine, bao gồm các hệ thống phòng không, vũ khí chống tăng, đạn dược và phụ tùng thay thế.

NATO hôm qua cam kết "chuẩn bị và phân phối nhanh chóng cũng như thường xuyên" những gói thiết bị quân sự này. Phần lớn các loại vũ khí này được mua tại Mỹ, quốc gia có kho dự trữ quân sự sẵn sàng lớn hơn và sở hữu nhiều loại vũ khí hiệu quả. Chính quyền Trump khẳng định không cung cấp bất kỳ vũ khí nào cho Ukraine. Hãng tin Mỹ nhấn mạnh, số vũ khí chi viện này được thực hiện ngoài các cam kết quân sự khác.

Hôm thứ Sáu, 01/08, Đức thông báo chuyển giao thêm hai hệ thống phòng không Patriot cho Ukraine trong những ngày sắp tới. Quyết định này của Berlin được đưa ra sau khi nhận được bảo đảm rằng Hoa Kỳ sẽ ưu tiên chuyển giao các hệ thống Patriot mới cho Đức để bổ sung kho vũ khí.

Động thái này cho thấy NATO đang mở rộng vai trò không còn dừng ở việc chỉ cung cấp hỗ trợ phi sát thương cho Ukraine như trước đây. Donald Trump khi nhậm chức vào tháng Giêng năm 2025, đã tuyên bố rằng kể từ giờ các đồng minh Châu Âu phải tự lo liệu an ninh của chính minh và của quốc gia láng giềng đang bị chiến tranh tàn phá.

Nguyên thủ Mỹ không đưa ra bất kỳ lời hứa công khai nào về vũ khí hoặc hỗ trợ kinh tế cho Ukraine. Ngày 28/07/2025, tổng thống Trump tuyên bố Hoa Kỳ "sẽ gởi thiết bị quân sự và nhiều thiết bị khác cho NATO và họ sẽ làm những gì họ muốn, nhưng tôi đoán phần lớn là hợp tác với Ukraine".

Minh Anh

****************************

Hà Lan mua vũ khí của Mỹ để viện trợ cho Ukraine do NATO điều phối

Chi Phương, RFI, 05/08/2025

Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan, hôm 04/08/2025, thông báo đã mua vũ khí của Hoa Kỳ để cung cấp cho Ukraine, trở thành nước đầu tiên trong NATO thực hiện cơ chế hỗ trợ mới, do Donald Trump và Liên minh khởi xướng trước đó.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và tổng thư ký NATO Mark Rutte, tại thượng đỉnh NATO, La Haye, Hà Lan, ngày 25/06/2025. © Reuters/Ludovic Marin

Trong thông cáo, bộ quốc phòng Hà Lan cho biết đã hỗ trợ 500 triệu euro, gồm các thiết bị phòng không, đạn dược và các loại thiết bị cần thiết khác "phù hợp với nhu cầu của Ukraine", trong đó có hệ thống hệ thống tên lửa Patriot.

Bộ trưởng Ruben Brekelmans nhận định : "Các cuộc tấn công hàng ngày của Nga là hành động khủng bố, nhằm mục đích phá hoại Ukraine. Hà Lan, không muốn điều này xảy ra và do đó, đóng góp vào các chương trình viện trợ của Mỹ".

Hoa Kỳ và NATO đã khởi xướng một cơ chế viện trợ mới cho Ukraine qua sáng kiến Danh sách ưu tiên yêu cầu của Ukraine (PURL), theo Reuters. Theo đó, các đồng minh Châu Âu sẽ mua vũ khí do Mỹ sản xuất để viện trợ cho Ukraine thông qua sự điều phối của NATO. Kiev sẽ lập ra danh sách những loại thiết bị cần thiết.

Trang RBC-Ukraine, dẫn lời bộ trưởng quốc phòng Denis Shmyhal, cho biết hôm qua, "mục đích của cơ chế này là bảo đảm việc chuyển giao nhanh chóng cho Ukraine các hệ thống và vũ khí có thể mua được với số lượng lớn từ Hoa Kỳ, nhằm củng cố vị thế của Ukraine và tạo điều kiện cho việc đạt được một nền hòa bình công bằng và lâu dài".

Theo AFP, nhiều đồng minh đã đồng ý tham gia vào sáng kiến PURL, nhưng Hà Lan là thành viên NATO đầu tiên cung cấp gói viện trợ trị giá 500 triệu euro, và việc chuyển giao vũ khí sẽ sớm bắt đầu. Tổng thư ký NATO, Mark Rutte, trên mạng hội X hoan nghênh hành động của La Haye, gọi đây là "bước quan trọng đầu tiên cho khuôn khổ hỗ trợ mới này".

Về cơ chế hỗ trợ này, trả lời phỏng vấn trên kênh truyền hình Newsmax hôm qua, đại sứ Hoa Kỳ tại NATO, ông Matthew Whitaker cho rằng "rõ ràng là những người nộp thuế của Mỹ sẽ không còn phải chịu gánh nặng của cuộc chiến ở Ukraine nữa", với cơ chế mới này "Châu Âu đảm nhiệm nhiệm vụ phòng thủ của chính lục địa này".

Chi Phương