Quốc tế
Phân tích
Dự thượng đỉnh Liên Âu, tổng thống Ukraine nhắc lại nhu cầu về tên lửa đánh chặn và đạn dược
Minh Phương, RFI, 16/10/2026
Đến dự hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Châu Âu tại Bruxelles hôm qua, 15/10/2026, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã gặp tổng thư ký Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte để nhấn mạnh cần nhanh chóng cung cấp trở lại tên lửa đánh chặn và đạn dược cho Ukraine, trong bối cảnh Nga gia tăng các cuộc tấn công, còn nguyên thủ Mỹ thì quay lưng với Kiev.
Chủ tịch Hội Đồng Châu Âu Antonio Costa gặp tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen tại hội nghị thượng đỉnh ở Bruxelles, Bỉ, ngày 16/10/2026. Reuters - Yves Herman
Tổng thống Donald Trump thậm chí đã công khai chỉ trích người đồng cấp Zelensky vì đã quyết định tấn công trở lại các nhà máy lọc dầu của Nga, bất chấp thỏa thuận hưu chiến năng lượng mà ông Trump tự tuyên bố vài ngày trước đó. Dù Moskvađã không tôn trọng thỏa thuận này, ông Trump coi việc Kiev đáp trả là một quyết định "đáng xấu hổ", khẳng định "làm việc với Zelensky còn khó hơn với Putin", đồng thời cáo buộc Ukraine "đẩy giá dầu toàn cầu lên cao".
Trước tình hình đó, ông Zelensky dự định kêu gọi sự giúp đỡ từ các đồng minh Châu Âu trong ngày họp thứ hai của thượng đỉnh Liên Âu hôm nay, 16/10, ở Bruxelles.
Từ Kiev, thông tín viên Emmanuelle Chaze cho biết cụ thể :
"Đối với Volodymyr Zelensky, chuyến thăm Bruxelles lần này là nhằm đạt được thêm hệ thống phòng không, trong bối cảnh Nga đang gia tăng các cuộc tấn công nhắm vào cơ sở năng lượng và hệ thống phòng không Ukraine, hiện đang thiếu phương tiện đánh chặn, đặc biệt là tên lửa Patriot.
Hiện giờ Ukraine đang trải qua một giai đoạn khủng hoảng với Washington, sau thỏa thuận về dầu diesel mà tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký với Moskvavà do việc các thiết bị thu phát Starlink bị hạn chế tạm thời, được cho là theo lệnh của Nhà Trắng áp đặt. Tổng thống Ukraine cũng đến để tìm kiếm các nguồn tài trợ mới và kêu gọi Liên Âu áp đặt thêm các biện pháp trừng phạt đối với Moskva.
Trong đêm qua, các cơ sở hạ tầng năng lượng của Kiev một lần nữa là mục tiêu tấn công. Các vụ nổ vang lên suốt đêm trên khắp thủ đô, nơi mà tình trạng mất điện vẫn kéo dài, với ba nhà máy điện chủ chốt đã bị phá hủy hoàn toàn. Nga cũng đang tăng cường chiến dịch tấn công nhắm vào miền trung và miền tây Ukraine, với các vụ nổ được ghi nhận tại Uman, Lutsk, Rivne và Ivano-Frankivsk".
Đối mặt với tình hình hiện nay, Châu Âu thể hiện sự đoàn kết với Ukraine. Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil hôm nay cho biết Đức sẽ đóng góp 50 triệu euro để giúp Ukraine sửa chữa nhà máy điện hạt nhân Chernobyl. Hôm qua, tại Bangkok, bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure thông báo nhóm G7 đã huy động được 260 triệu euro để hỗ trợ Ukraine sửa chữa nhà máy điện hạt nhân này. Tuy nhiên, ứng viên cực hữu Pháp Marine Le Pen, đang dẫn đầu trong các cuộc thăm dò cho cuộc bầu cử tổng thống Pháp 2027, đã khẳng định hôm thứ Tư rằng nếu đắc cử, bà sẽ chỉ tiếp tục viện trợ cho Ukraine trong sáu tháng rồi sau đó sẽ "chấm dứt" sự hỗ trợ này.
Minh Phương
**************************
Liên Âu vừa cố thuyết phục Trump, vừa tìm cách tự xoay sở giúp Ukraine
Thu Hằng, RFI, 16/10/2026
Ukraine vẫn tin vào liên minh với Mỹ nhưng bản thân tổng thống Zelensky cảm thấy "bị phản bội". Liên Hiệp Châu Âu cũng bất ngờ vì lại là bên cuối cùng biết các quyết định từ Washington. Trước tình hình đó, Bruxelles vừa phải tiếp tục vận động chính quyền Trump duy trì hỗ trợ Kiev, vừa chuẩn bị cho kịch bản Mỹ rút lui hoàn toàn.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và chủ tịch Hội Đồng Châu Âu Antonio Costa tại hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Châu Âu, Bruxelles, Bỉ, ngày 16/10/2026. Reuters - Stephanie Lecocq
EU bị động vì mối đe dọa nghiêm trọng hơn từ đồng minh Mỹ
Đây không phải lần đầu xuất hiện những tuyên bố tương tự. Trả lời France Inter ngày 15/10/2026, ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot cho biết "từ khi chiến tranh bùng nổ, đã có khoảng 20 lần Châu Âu được thông báo Ukraine sẽ sụp đổ và Mỹ đang bỏ rơi Kiev".
Tuy nhiên, so với cuộc đối đầu với tổng thống Zelensky tại Nhà Trắng tháng 02/2025, sự thay đổi lập trường lần này của tổng thống Donald Trump được đánh giá là nghiêm trọng hơn. Trong bối cảnh bầu cử giữa kỳ đang đến gần và đảng Cộng Hòa khó giữ được đa số ở Quốc hội, ông Trump một mực cho rằng giá năng lượng tăng và sức mua suy giảm ở Mỹ là hệ quả từ các cuộc tấn công của Ukraine vào các cơ sở lọc dầu của Nga, chứ không phải là do xung đột Mỹ-Iran và eo biển Hormuz bị phong tỏa.
"Deal" diesel với Nga được xem là có tác động kinh tế hạn chế, nhưng lại có tác dụng trấn an cử tri Cộng Hòa, đặc biệt là lực lượng MAGA. Moskva thể hiện "thiện chí" khi xác nhận thỏa thuận sẽ được ký "trong những ngày tới". Kirill Dmitriev, cố vấn Điện Kremlin về hợp tác kinh tế quốc tế, cho biết hai bên duy trì "liên lạc rất chặt chẽ, từng giờ", "và mọi việc đang diễn ra rất nhanh chóng".
Diễn biến này khiến Châu Âu rơi vào tình thế khó xử. Một mặt, các nước Châu Âu không muốn đối đầu trực diện với Washington, mặt khác, họ tìm cách chứng minh rằng "chỉ gây sức ép mới có hiệu quả với Nga". Lãnh đạo ngành ngoại giao Châu Âu Kaja Kallas đưa ra dẫn chứng rằng chỉ có Kiev tôn trọng "đình chiến năng lượng" được tổng thống Mỹ công bố, trong khi Nga "tấn công nhiều hơn".
Cho dù có thể lại bị coi là "ngây thơ", Liên Hiệp Châu Âu chưa từ bỏ hy vọng thuyết phục tổng thống Mỹ về tầm quan trọng của quan hệ xuyên Đại Tây Dương và thỏa hiệp với Nga không phải là giải pháp hiệu quả. Theo Franceinfo ngày 15/10, các quan chức Châu Âu vẫn kỳ vọng những bất đồng song phương không cản trở đối thoại với Mỹ. Thay vì công khai đối đầu với ông Trump, Bruxelles muốn giải quyết từng bất đồng một cách thực dụng.
Một "EU đoàn kết" với Ukraine bị chia rẽ vì bất đồng nội bộ
Trong lúc chờ thuyết phục được tổng thống Trump (như từng làm trước đây), Châu Âu nhấn mạnh vai trò hỗ trợ của mình nhằm chứng minh rằng Kiev không chỉ dựa vào Washington. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot khẳng định "Châu Âu đã cung cấp phần lớn hỗ trợ cho Kiev trong một thời gian rất dài" và "hai phần ba thông tin tình báo cung cấp cho Ukraine hiện nay đến từ Châu Âu, đặc biệt là từ Pháp".
Tuy nhiên, sự cố mạng vệ tinh Starlink gần đây, khiến nhiều dân thường thiệt mạng, đã bộc lộ mức độ phụ thuộc lớn của Ukraine vào công nghệ Mỹ. Cho dù mạng OneWeb của Eutelsat có thể thay thế một phần, nhưng quy mô vẫn nhỏ hơn rất nhiều so với Starlink. Ukraine và Châu Âu đang thúc đẩy các dự án vệ tinh quỹ đạo thấp để gia tăng tính tự chủ, trong đó có chương trình Bromo (lấy tên từ một núi lửa Indonesia) do Liên Hiệp Châu Âu hỗ trợ cùng Airbus và Thales. Tuy nhiên, các dự án này cần nhiều thời gian để hoàn thiện, trong khi Nga cũng đang phát triển hệ thống vệ tinh Rassvet nhằm tăng cường khả năng liên lạc trên chiến trường.
Song song với viện trợ quân sự và tài chính (gần đây là 50 triệu euro từ Đức), Châu Âu tiếp tục gia tăng sức ép đối với Moskva : thêm gần 1.600 cá nhân và thực thể liên quan đến cuộc chiến tại Ukraine bị Liên Âu trừng phạt. Bruxelles cũng từ chối đề nghị của Mỹ về việc nới lỏng phong tỏa một số tài sản Nga để phục vụ các nỗ lực đàm phán hòa bình.
Dẫu vậy, sự đoàn kết của Liên Âu vẫn bị thách thức bởi bất đồng giữa các nước thành viên. Đây là một "đặc trưng dân chủ", theo Libération, trong khi Quốc hội Mỹ ngày càng ít được tham vấn về chiến lược với Ukraine và mọi tiếng nói bất đồng gần như biến mất ở Nga. Tuy nhiên, đây cũng là điểm yếu bị Nga khai thác để gây chia rẽ. Trước nguy cơ đó, ngoại trưởng Pháp Jean-Noël Barrot kêu gọi các nước Châu Âu duy trì sự đoàn kết và "không để bị lung lay vì tuyên truyền của Vladimir Putin".
Thu Hằng
***************************
Mỹ cắt giảm dịch vụ vệ tinh Starlink, gây trở ngại lớn cho phòng thủ và tấn công của Ukraine
Trọng Thành, RFI, 15/10/2026
Trong những ngày qua, Nhà Trắng gây áp lực buộc Ukraine ngừng tấn công cơ sở năng lượng Nga. Dịch vụ vệ tinh Starlink, cùng với tin tức tình báo và viện trợ quân sự, được sử dụng như một lá bài mặc cả. Dịch vụ vệ tinh của tập đoàn tư nhân Space X, sở hữu của tỉ phủ Elon Musk, đồng minh của Trump, đã bị cắt giảm mạnh. Hệ quả là phòng thủ bằng drone suy yếu, gây thêm tổn thất sinh mạng thường dân Ukraine, làm giảm đà tiến của quân đội Ukraine trên chiến trường.
Khói bốc lên phía trên thành phố Kiev, Ukraine, trong một cuộc tấn công bằng drone phản lực của Nga ngày 08/10/2026. Reuters - Anna Voitenko
Hãng tin Pháp dẫn một số nguồn tin Ukraine cho biết, mạng lưới vệ tinh này tự động ngắt kết nối giữa vệ tinh và ăng ten thu tín hiệu mỗi khi thiết bị đầu cuối di chuyển vượt quá một tốc độ nhất định, khoảng 160 km/giờ (100 dặm/giờ). Trên thực tế, điều này đồng nghĩa với việc các khí tài quân sự của Ukraine, đặc biệt là các thiết bị drone không chiến, sẽ mất kết nối nếu di chuyển nhanh hơn tốc độ nêu trên.
Trả lời phỏng vấn báo Pháp Libération, doanh nhân Ukraine, Denys Gurak, nhà đồng sáng lập của Mits Capital, một tập đoàn đầu tư lớn của Mỹ - Ukraine chuyên về công nghệ quốc phòng (cơ sở tài trợ cho nhiều công ty Ukraine sản xuất các drone trên không, trên bộ và trên biển), cho biết tình hình thậm chí còn nghiêm trọng hơn gấp bội. Một số đơn vị quân đội xác nhận, khi drone di chuyển với tốc độ chỉ trên 60 hoặc 70 km/giờ, Starlink đã ngừng hoạt động, hiện tượng được ghi nhận dọc theo toàn chiến tuyến.
Starlink thường được coi là một trong những kênh liên lạc chính của các lực lượng vũ trang Ukraine. Một nguồn tin từ bộ Quốc phòng Ukraine tóm lược tình hình chung : Việc kết nối với tín hiệu vệ tinh bị cắt giảm "gây khó khăn cho các nhiệm vụ sử dụng drone, đặc biệt là các nhiệm vụ đánh chặn và tấn công tầm trung, đồng thời làm suy giảm năng lực hậu cần tiền tuyến, hoạt động trinh sát cũng như thông tin liên lạc".
Một hậu quả rõ ràng nhất là việc cắt giảm dịch vụ Starlink làm suy giảm khả năng phòng thủ của Kiev trước các đợt tấn công bằng drone của Nga. Ông Sergiy Flash, cố vấn của tổng thống Zelensky, trên Facebook hôm qua, 14/10, nhấn mạnh Starlink giúp Ukraine vận hành các drone đánh chặn để "bảo vệ bầu trời" chống lại "các drone phản lực" của Nga, loại drone có thể di chuyển với tốc độ lên đến 600 km/giờ (drone Geran-5), và đây là giải pháp chủ lực để đối phó với mối đe dọa này.
Một drone phòng thủ di chuyển dưới tốc độ 160 km/giờ chắc chắn không thể đánh chặn được drone phản lực Nga. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã yêu cầu Elon Musk khôi phục dịch vụ vệ tinh, với cảnh báo "chắc chắn sẽ có thêm người thiệt mạng nếu các cuộc tấn công tiếp diễn mà Starlink không hoạt động".
Hệ thống thông tin vệ tinh Starlink không cho phép quân đội Ukraine sử dụng để tấn công vào lãnh thổ Nga, nhưng đóng vai trò quan trọng trong các hoạt động tấn công vào các mục tiêu Nga trong lãnh thổ Ukraine. Theo nhà đồng sáng lập tập đoàn đầu tư Mỹ - Ukraine Mits Capital, chuyên về công nghệ drone, hệ thống này đóng vai trò then chốt trong việc mở rộng phạm vi hoạt động của các drone, đặc biệt là các loại drone tấn công tầm trung. Đây là điều đã giúp Ukraine giành được lợi thế nhất định trong nhiều cuộc phản công dọc theo chiến tuyến trong nửa năm vừa qua, nhờ khả năng oanh kích vào hậu phương của quân đội Nga. Vị chuyên gia này nhấn mạnh, việc Starlink bị ngăn chặn khiến đà tiến của quân đội Ukraine gần đây tại một số khu vực vùng miền đông Donbass có thể chựng lại và tình hình có thể đảo ngược, tuy rằng chỉ riêng yếu tố bất lợi này không thể dẫn đến thất bại nhanh chóng cho Ukraine.
Tỉ phú Elon Musk hiện tại phủ nhận vai trò của ông trong việc cắt giảm dịch vụ này và quy trách nhiệm cho bộ Quốc phòng Mỹ và cá nhân tổng thống Donald Trump. Theo một nguồn tin từ bộ Quốc phòng Ukraine hôm nay, được Reuters dẫn lại, dịch vụ quân sự Starshield do mạng lưới vệ tinh của Space X cung cấp đã được khôi phục hoàn toàn tại Ukraine.
Việc Washington sử dụng dịch vụ Starlink để gây áp lực lên Ukraine cho thấy tính chất con dao hai lưỡi của phương tiện hùng mạnh này. Trong khi chờ đợi phát triển một hệ thống riêng với sự hỗ trợ của Châu Âu (dự án STETMAN), chính quyền Kiev trong thời gian sắp tới chắc chắn sẽ phải nỗ lực tìm cách tồn tại trong tình thế trên đe dưới búa, với một quốc gia vốn được coi là đối tác đồng minh số một giờ đây sẵn sàng thí bỏ Ukraine vì quan hệ với Nga.
Trọng Thành
**************************
Reuters : Nga sắp hoàn tất một cơ sở phóng drone phản lực sát biên giới Ukraine
Thùy Dương, RFI, 15/10/2026
Nga gần như đã hoàn tất việc xây dựng một căn cứ mới phục vụ cho việc phóng drone phản lực chỉ sau 6 tuần, theo các chuyên gia quốc phòng và phân tích của Reuters ngày 15/10/2026, dựa trên ảnh vệ tinh.
Các giàn phóng được lắp đặt tại một khu vực đang xây dựng cơ sở phóng drone quy mô lớn, gần Millerovo, vùng Rostov, Nga, ngày 14/10/2026. Ảnh do Pleiades Neo © Airbus DS 2026 cung cấp. © Airbus DS 2026
Theo các hình ảnh do Planet Labs và Airbus cung cấp, căn cứ drone phản lực mới của Nga nằm tại tỉnh Rostov, miền tây nam nước Nga. Cho đến ngày 31/08, khu vực này vẫn chỉ là một khoảng đất trống, nhưng sau đó đã trở thành một cơ sở rộng lớn, có diện tích tương đương với 126 sân bóng đá.
Trong khi đó, theo công ty tình báo tư nhân DroneSec, cơ sở mới có nhiều khả năng nằm bên trong "vùng bảo vệ" của hệ thống phòng không được triển khai tại căn cứ không quân Millerovo, sẽ khiến các nỗ lực tấn công của Ukraine trở nên khó khăn hơn.
Mike Monnik, nhà sáng lập kiêm giám đốc điều hành DroneSec, được Reuters trích dẫn, cho biết cơ sở nói trên có thể được sử dụng để phóng các drone Geran-4 và Geran-5, những loại drone phản lực mới nhất của Nga. Ông nhận định : "Tiến độ xây dựng nhanh chóng (...) cho thấy Nga hiện có thể dễ dàng triển khai các năng lực tấn công đã được phát triển và hoàn thiện". Theo Mike Monnik, căn cứ mới dường như đã gần hoàn tất và "có lẽ chỉ còn vài tuần nữa là hoàn toàn có thể đi vào hoạt động".
Đây là ví dụ mới nhất cho thấy Nga đang mở rộng năng lực tấn công gần Ukraine. Còn Kiev gặp nhiều khó khăn trong việc đánh chặn loại drone phản lực, với vận tốc có thể lên tới 600 km/giờ.
Hình ảnh tổng hợp từ vệ tinh cho thấy khu vực đang xây dựng một địa điểm phóng drone quy mô lớn, gần Millerovo, tỉnh Rostov, Nga, vào ngày 21/09/2026 (phía trên) và khu vực đang xây dựng một địa điểm phóng drone quy mô lớn, gần Millerovo, tỉnh Rostov, Nga, vào ngày 11/10/2026. Hình ảnh do Planet Labs PBC cung cấp. via Reuters - 2026 Planet Labs PBC
Việc xây dựng cơ sở này diễn ra trong bối cảnh quan hệ giữa Nga và NATO ngày càng xấu đi. Mike Monnik nhấn mạnh sự kết hợp giữa năng lực sản xuất drone phản lực ở quy mô công nghiệp, mức độ tinh vi ngày càng tăng của loại drone này và tình trạng thiếu hụt hệ thống phòng thủ chống drone toàn diện tại nhiều quốc gia NATO, đang tạo ra một thách thức đối với phương Tây. Theo Mike Monnik, cơ sở này có thể phóng từ 100 drone phản lực trở lên trong vòng 24 giờ.
Rob Jordan, giám đốc chương trình tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), một tổ chức nghiên cứu có trụ sở tại Luân Đôn, nhận xét : "Quy mô của công trình được xây dựng trong thời gian ngắn như vậy thật đáng chú ý" và "điều này cho thấy Nga đặt cược lớn đến mức nào vào năng lực tấn công tầm sâu, có thể là phải đánh đổi bằng việc giảm ưu tiên dành cho các lực lượng bộ binh và thiết giáp".
Theo Reuters, bộ Quốc phòng Nga hiện chưa phản hồi yêu cầu bình luận về cơ sở này cũng như về chương trình phát triển drone phản lực nói chung.
Thùy Dương