Nắng nóng, hiện tượng thời tiết cực đoan : Thêm một nguy cơ đe dọa tăng trưởng của Pháp

Thanh Hà, RFI, 30/06/2026

Tạp chí kinh tế

Thêm một trở ngại cho tăng trưởng của Pháp : Ngoài xung đột Ukraine và Iran đẩy giá nhiên liệu vật liệu và năng lượng lên cao ; Cạnh tranh về công nghiệp, về thương mại cả với Hoa Kỳ lẫn Trung Quốc, giờ đây là hiện tượng nắng nóng bất thường, thời tiết cực đoan có nguy cơ cướp đi 210 tỷ euro, tương đương với khoảng 7% GDP, của Pháp trong giai đoạn 2026-2030.  

Dân chúng Paris và du khách tắm mát trong những hồ và bễ nước trước tháp Eiffel và Công trường Trocadero - Ảnh minh họa 

Là một quốc gia trong vùng ôn đới, Pháp hiếm khi phải đối mặt với các đợt nắng nóng bất thường trước khi chính thức bước sang hè. Năm 2026 là một ngoại lệ, ngay từ tháng 5, tháng 6, Pháp đã trải qua hai đợt nắng nóng bất thường. Trong nhiều ngày liên tiếp, một phần lớn nước Pháp đã được đặt trong tình trạng báo động. Các sinh hoạt đều bị chựng lại.

Theo một nghiên cứu của hãng bảo hiểm Allianz Trade, được công bố hôm 28/05/2026, nắng nóng khắc nghiệt tại Pháp và Châu Âu đã trở thành một "rủi ro đe dọa tăng trưởng của khu vực này".

Là một đầu tàu kinh tế của Liên Hiệp Châu Âu, Pháp có nguy cơ mất 7% GDP từ nay đến cuối 2030 chỉ vì các đợt nắng nóng càng lúc càng thường xuyên xảy ra và bị ngạt thở dưới những vòm trời oi bức, nhiệt độ dao động từ 35°C trở lên.

Cũng theo nghiên cứu này, Pháp bị nặng hơn một số thành viên khác trong Liên Âu như Đức vì hai lý do : hiện tượng cực đoan này thường xuyên xảy ra ở Pháp hơn là ở Đức, đồng thời cơ cấu kinh tế Pháp cũng dễ bị ảnh hưởng hơn bởi vì nông nghiệp, ngành xây dựng xây dựng, du lịch... là những điểm mạnh của kinh tế Pháp, nhưng cũng là những lĩnh vực dễ bị những điều kiện khí hậu tác động nhất, như giải thích của kinh tế gia Hazem Krichen, Allianz Trade.

Nước Pháp hoạt động chậm lại

Xavier Timbeau, giám đốc Đài Quan sát về tình hình kinh tế Pháp OFCE bổ sung thêm vì sao dưới tác động nắng nóng bất thường, các hoạt động kinh tế đều đã "chậm lại" :  

"Nắng nóng cao độ dẫn tới tình trạng hơi giống như thời kỳ nước Pháp bị phong tỏa để chống dịch Covid : trường học phải đóng cửa, bố mẹ học sinh phải ở nhà trông con, phải làm việc từ nhà, nhiều chuyến xe lửa bị hủy, giao thông công cộng bị đình trệ, đi lại khó khăn trong cái nắng nóng cùng cực. Điều này làm giảm năng suất của người lao động. Bên cạnh đó thì nhiều lĩnh vực kinh tế bị tác động trực tiếp như trong ngành xây dựng, công nhân phải nghỉ việc vì trời quá nóng không thể đến các công trường. Các nhà máy điện lực trong tình trạng căng thẳng bởi vì cung bị giảm trong lúc nhu cầu tiêu thụ thì lại rất cao… Tất cả những yếu tố này cộng lại gây thêm những tốn kém cho các doanh nghiệp, cho tư nhân… Năm 2003, do tác động từ đợt nắng nóng dài ngày, GDP của Pháp bị giảm mất 0,3%".  

Vẫn theo thẩm định của hãng bảo hiểm Allianz Trade, với nhiệt độ hơn 30°C, năng suất lao động bắt đầu sụt giảm, đè nặng lên khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Đầu tư qua đó cũng bị tác động lây.

Trong hoàn cảnh đó, hệ quả kèm theo là giá cả bị đẩy lên cao. Pháp rất dễ lâm vào tình trạng "stagflation", tức là tăng trưởng chậm và phải đối mặt với lạm phát.

Gánh nặng tài chính của chính phủ

Đây cũng sẽ là một gánh nặng tài chính đối với chính phủ khi mà thuế thu vào cho ngân sách của nhà nước sa sút trong lúc các nhu cầu chi tiêu lại tăng thêm. Vẫn theo báo cáo của Allianz Trade, hiện tượng thời tiết cực đoan này đào sâu thêm thâm hụt ngân sách nhà nước. Thuế thu vào  có thể bị giảm từ 1,8% đến 2,2%.

Song giới trong ngành nhìn nhận là rất khó thẩm định chính xác tác động từ các đợt nắng nóng đối với hoạt động kinh tế. Chỉ biết rằng so với những năm trước, hiện tượng nắng nóng diễn ra vào tháng 7 và tháng 8 khi mà một phần lớn dân Pháp đang nghỉ hè, tức là ít ảnh hưởng đến năng suất lao động và hai tháng hè cũng là thời điểm mà nhiều công trình xây dựng, nhà máy đóng cửa …

Năm nay thì hai đợt nắng nóng đầu tiên diễn ra vào tháng 5 và 6 khi mà dân Pháp vẫn hoạt động bình thường và một số ngành nghề bất đắc dĩ phải cho nhân viên nghỉ việc trong những ngày nóng nhất.

Hai nét đặc thù 

Trở lại với câu hỏi vì sao Pháp lại là một trong những quốc gia bị hiện tượng nắng nóng tác động mạnh nhất, trong những ngày qua đã có nhiều nhà bình luận chỉ trích Pháp keo kiệt, lạc hậu không chịu trang bị máy điều hòa. Lập luận này không có sức thuyết phục, giáo sư kinh tế trường Paris School of Business, Thomas Porcher giải thích trên đài phát thanh France Inter hôm 26/06/2026 :

"Các công trình kiến trúc tại Châu Âu được thiết kế để giữ nhiệt. Chính vì thế mà ở Pháp và Châu Âu cho đến nay không được trang bị nhiều máy điều hòa. Khoảng một nửa các công trình xây dựng không được thiết kế để đối phó với hiện tượng nắng nóng. Các thành phố lớn đông dân cư lại càng bí bức, càng dễ bị ngộp thở. Các căn hộ ở dưới mái nhà các cao ốc tích tụ hơi nóng lại càng ngột ngạt hơn nữa. Thành thử cần phải có cải tạo các công trình từ nhà ở đến văn phòng, trường học… để thích nghi với hiện tượng nắng nóng".

Nếu như phải trang bị máy điều hòa cho tất cả các căn hộ ở Pháp thì sẽ tốn hết bao nhiêu và đó có thực sự là "chìa khóa" để đối phó với những đợt nắng nóng thường xảy ra hay không ? Nhà báo Dominique Seux phụ trách các mục kinh tế trên nhật báo Les Echos đưa ra những con số cụ thể để trả lời câu hỏi này :

"Nếu phải trang bị máy điều hòa cho toàn bộ 10 triệu căn hộ, nhà riêng trên toàn quốc thì sẽ tốn khoảng 100 tỷ euro. Còn nếu phải cải tạo lại toàn bộ các cơ sở hạ tầng  y tế, giáo dục, công sở, nhà máy, hệ thống giao thông công cộng… thì cần khoảng 500 tỷ euro. Như đã biết, tại Pháp cũng như Châu Âu, các công trình xây dựng được thiết kế để tiết kiệm năng lượng, tức là để giảm hóa đơn điện vào mùa đông. Trước hiện tượng nắng nóng càng lúc càng thường xuyên hơn, khắc nghiệt hơn và mỗi đợt nóng có khuynh hướng kéo dài, bắt buộc phải tìm những giải pháp khác để thích nghi. Đương nhiên trang bị máy điều hòa chỉ cho phép làm hạ nhiệt tình hình nhưng không giải quyết được gì nhiều. Còn lại là những khả năng như là cải tạo lại kiến trúc của các căn hộ, điều chỉnh lại giờ giấc làm việc thường ngày để tránh nắng nóng ; trồng thêm cây xanh trên đường phố, trên các mái nhà hay trên tường của những khu chung cư và văn phòng. Theo thẩm định của cơ quan tư vấn Carbone 4, xanh hóa môi trường cho thành phố đòi hỏi 14 tỷ euro từ nay cho đến năm 2050. So với 100 tỷ hay 500 tỷ euro như vừa nêu, số tiền này quả thực là không quá lớn".  

Cứu môi trường vị lợi ích kinh tế

Trong nghiên cứu hôm 28/05/2026, Allianz Trade khuyến khích Paris đẩy mạnh tiến trình "chuyển đổi công nghệ" làm "xanh hóa môi trường". Vào lúc mà tình trạng ngân sách của Pháp đã khá "tồi tệ", nợ công lên tới 115% GDP, chính phủ có khuynh hướng giảm đầu tư vào các dự án phi carbon hóa, chính tập đoàn bảo hiểm Allianz cho rằng Paris cần hỗ trợ các chính quyền cấp vùng, cấp thành phố để đối phó tốt hơn các hiện tượng khí hậu cực đoan. Đây là giải pháp tốt nhất để cứu vãn tăng trưởng và nhất là hạn chế những thiệt hại mà tình trạng nắng nóng bất thường gây nên.  

Thực tế cho thấy rằng, tại Pháp nói riêng, tại Châu Âu nói chung, những đợt nắng nóng không chỉ là một "câu chuyện vô bổ về thời tiết nắng, mưa", mà đây là cả một thách thức có thể đe dọa đến tăng trưởng của một quốc gia, thách thức từ hệ thống y tế đến giáo dục khi mà các bệnh viện bị quá tải, khi mà nhà trường phải đóng cửa hay phải dời lại các kỳ thi vì thời tiết không cho phép…

Bên cạnh đó còn phải tính đến những hậu quả "âm thầm" nhưng cũng rất nguy hiểm mà các đợt nắng nóng hay những hiện tượng thời tiết cực đoan đang mang lại cho môi trường, cho đại dương, cho các loại thực và động vật …

Những lời hứa chóng bị lãng quên

Trong hai đợt nắng nóng Pháp vừa trải qua, những bài báo, những chương trình truyền thanh, truyền hình đã mời các chuyên gia tranh cãi về việc nên hay không nên trang bị máy điều hòa, cân nhắc về lượng khí carbone chúng thải ra liệu có làm hâm nóng thêm Trái đất hay không… Như thể máy điều hòa mới là giải pháp quan trọng nhất hóa giải được mọi hậu quả của những trận nắng nóng. Một chuyên gia Pháp ví von "thực ra máy điều hòa cũng có tác dụng như thuốc paracétamol, giảm sốt, giảm đau cho bệnh nhân nhưng không chữa được bệnh từ gốc rễ".

Từ 2003, mỗi lần Pháp trải qua một trận nắng nóng hay thiên tai đều là cơ hội để các chính trị gia vạch trần những thiếu sót của các đối thủ, và hứa hẹn là họ sẽ làm tốt hơn nếu được người dân tín nhiệm. Nhưng khi những đợt nóng khắc nghiệt nhất đi qua, thì những hứa hẹn và phần lớn những cam kết chống biến đổi khí hậu nhanh chóng bị lãng quên.  

Thanh Hà

**************************

Pháp thoát khỏi đợt nắng nóng, Đông Âu tiếp tục hứng chịu

Thanh Hà, RFI, 28/06/2026

Tại Pháp, sau hơn chục ngày oi bức, Chủ Nhật 28/06/2026, nhiệt độ trên gần như toàn quốc đã dễ thở hơn, nhưng những hệ quả về y tế và đối với sức khỏe con người vẫn là một mối lo âu của chính phủ. Đợt nắng nóng bất thường đầu mùa hè năm nay tiếp tục hoành hành tại các nước ở Trung và Đông Âu.

Trước Nhà thờ Berlin khi nhiệt độ tăng cao đến 38°C ở Berlin, Đức, trong đợt nắng nóng, ngày 26/06/2026. AP Photo/Ebrahim Noroozi - Ebrahim Noroozi

Trên toàn quốc chỉ còn có hai tỉnh thành ở cực đông của Pháp vẫn duy trì báo động đỏ về nắng nóng. Thứ Năm vừa qua, 72 trong số 101 tỉnh được đặt trong tình trạng báo động tối đa, với nhiệt độ trung bình dao động gần 40°C và nhiệt độ tối thiểu về đêm vẫn ở trên ngưỡng 20°C. Sáng sớm nay, trung bình nhiệt độ tại Paris và các vùng phụ cận đã giảm được 10°C so với 24 giờ trước đó

Chiều qua các giới chức y tế tại Pháp thông báo, trong ba ngày từ 24 đến 26/06/2026 số ca tử vong tại các bệnh viện trên toàn quốc tăng thêm 1000 ca so với bình thường. Các trường hợp tử vong được ghi nhận tại nhà riêng thì đã tăng thêm 40% trong hơn mười ngày qua.

Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu cảnh báo những "hậu quả về y tế và đối với sức khỏe con người" từ đợt nắng nóng kéo dài vừa qua có thể "còn ở phía trước". Giới trong ngành chuẩn bị đối phó với tình huống các bệnh viện bị quá tải vì phải đón nhận một số bệnh nhân cao bất thường.

Trong khi đó nhiều quốc gia tại Châu Âu, như Đức, Ba Lan hay Cộng hòa Czech, Hungary vẫn phải sống dưới một "vòm nắng nóng" với nhiệt độ trung bình vẫn ở trên 35°C. Trong ngày, hơn 190 triệu dân Châu Âu tại vẫn phải đối mặt với hiện tượng khí hậu khắc nghiệt này. Đức và Séc phá kỷ lục về nắng nóng với nhiệt độ lên tới 41,5°C. Berlin đang tính đến khả năng dùng vòi rồng để tưới mát đường phố.  

Thanh Hà

**************************

Châu Âu : Nắng nóng tiếp tục lan rộng đến nhiều nước, các bệnh viện quá tải

Thùy Dương, RFI, 27/06/2026

Đợt nắng nóng chưa từng có bao trùm Châu Âu từ cuối tuần trước, kèm theo tình trạng ô nhiễm không khí, hiện giờ tiếp tục lan rộng về phía đông bắc lục địa. Theo thống kê của AFP, ít nhất 193 triệu người tại Châu Âu, trong đó có khoảng 75 triệu người tại Đức, sẽ phải chịu mức nhiệt trên 35°C vào một thời điểm nào đó trong ngày hôm nay thứ Bảy 27/06/2026, tăng vài chục triệu so với ngày hôm qua.

Một người đàn ông giải nhiệt bên đài phun nước trong đợt nắng nóng tại Saint-Germain-en-Laye, một thành phố ngoại ô phía tây Paris, Pháp, ngày 25/06/2026. © AP Photo / Michel Euler

Cảnh báo nắng nóng ở mức cao nhất đã được ban hành thêm tại Thụy Sĩ, Đức, Áo và Hungary. Nhiều sự kiện đã bị hủy bỏ, các bệnh viện rơi vào tình trạng quá tải do nắng nóng. Số các cuộc gọi cấp cứu gia tăng bùng nổ.

Anh Quốc hôm thứ Sáu 26/06 đã ghi nhận mức nhiệt kỷ lục tháng Sáu, đánh dấu ngày thứ 3 liên tiếp nhiệt độ lên đến mức chưa từng có, với 36,9°C.

Tại Đức, nhiệt độ một số nơi hôm nay có thể lên tới 42°C. Hôm qua, mức nhiệt cao nhất từng được ghi nhận tại Đức là 41,3°C, đã được đo tại Saarbrücken vào khoảng 5 giờ chiều. Giải bán marathon ở Hamburg bị hủy, cuộc đua xe đạp và cuộc thi Ironman ở Frankfurt đã phải rút ngắn lộ trình. Nhà hát giao hưởng Berlin đã nới lỏng quy định trang phục do nhiệt độ dự báo lên tới 41°C trong ngày : nam giới có thể bỏ áo vest và được phép xắn tay áo.

Thụy Sĩ hôm qua ghi nhận mức nhiệt cao nhất từng có trong tháng Sáu, với 38,8°C đo được tại Basel (miền Bắc, sát với Pháp và Đức), vượt qua kỷ lục 38°C được thiết lập tại chính thành phố này trước đó một hôm. Cơ quan khí tượng quốc gia Thụy Sĩ, MétéoSuisse, cho biết trên nền tảng X : "Nắng nóng chưa có dấu hiệu suy giảm", đồng thời nhấn mạnh rằng mức 38,8°C đo được tại trạm Basel-Binningen là "nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận tại địa điểm này kể từ khi bắt đầu đo đạc hồi năm 1897".

Hôm qua là lần đầu tiên Hà Lan đưa ra cảnh báo đỏ, mức cao nhất về nắng nóng, trên phần lớn lãnh thổ. Nhiệt độ có nơi lên tới 40 độ C. Kế hoạch quốc gia ứng phó với nắng nóng có hiệu lực ít nhất đến thứ Bảy. Bộ trưởng Cơ Sở Hạ Tầng của Hà Lan khuyến cáo người dân chỉ dùng phương tiện di chuyển cá nhân khi thực sự cần thiết.

Còn tại Pháp, hôm nay vẫn còn 37 tỉnh (trong tổng số 101 tỉnh) trong tình trạng báo động đỏ nắng nóng. Cơ quan khí tượng thủy văn Météo-France dự báo là báo động đỏ sẽ được dỡ bỏ vào tối mai. Liên quan đến việc lắp đặt máy điều hòa, dù còn đang gây nhiều tranh cãi, nhưng theo đề xuất của bộ trưởng Y tế Stéphanie Rist, thủ tướng Sébastien Lecornu đã "phê duyệt" việc đặt mua 30.000 máy điều hòa nhiệt độ cho các bệnh viện.

Trưởng khoa cấp cứu của bệnh viện Georges-Pompidou, một trong những bệnh viện lớn tại Paris, hôm thứ Sáu mô tả tình hình là "cực kỳ nghiêm trọng", với các hành lang "chật kín bệnh nhân", chủ yếu là người cao tuổi, nhưng cũng có cả nhóm 50–60 tuổi, nhiều người trong tình trạng "thân nhiệt tăng rất cao". Bộ Y tế Pháp lo ngại trước các trường hợp "tử vong tại nhà".

Các nhà chức trách cho biết đã ghi nhận hơn 200 ca tử vong tại Tây Ban Nha và nhiều trường hợp khác trên khắp Châu Âu, trong đó có người cao tuổi, bệnh nhân mắc bệnh mãn tính, trẻ em, thanh thiếu niên và người vô gia cư. Nắng nóng có thể gây tử vong do đuối nước, tăng thân nhiệt, nhồi máu cơ tim…

Thùy Dương