Tiêu điểm
Phân tích
Khoảng 85 đến 90% Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông - COC đã được hoàn tất, phần còn lại sẽ được đúc kết trong nhiệm kỳ chủ tịch của Singapore. Trong buổi họp báo tối 17/11/2026, sau lễ bế mạc thượng đỉnh ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị cấp cao liên quan, tổng thống Ferdinand Marcos Jr. cũng khẳng định Philippines kết thúc thành công nhiệm kỳ chủ tịch ASEAN với nhiều thành tựu và sáng kiến được ký kết.
Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. tại phủ tổng thống Malacañang ở Manila, Philippines, ngày 18/11/2026. AP Photo/Mark Schiefelbein - Mark Schiefelbein
Đặc phái viên Thu Hằng tường trình từ Manila :
"Theo tổng thống Philippines, phần lớn vấn đề quan trọng liên quan đến COC đã được giải quyết. Các bên tiếp tục "làm rõ các thuật ngữ, cụm từ, đoạn văn để bảo đảm cách hiểu thống nhất về những gì đang được thảo luận". Trong khi chờ hoàn tất COC, các bên cam kết tiếp tục tuân thủ Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC).
Ông giải thích : "Mục đích là để các bên liên quan hiểu thấu đáo và rõ ràng rằng đây chính là các quy tắc, chuẩn mực và nguyên tắc đã được thống nhất, thông qua làm cơ sở để cùng tuân thủ. Chúng tôi trân trọng ghi nhận những đóng góp tích cực của các bên, từ ASEAN đến Trung Quốc để đạt được kết quả như ngày hôm nay. ASEAN và Trung Quốc tái khẳng định quyết tâm duy trì nỗ lực nhằm hoàn tất giai đoạn đàm phán cuối cùng, hướng tới một văn kiện COC thực chất, hiệu quả, phù hợp với Công ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) và có khả năng điều chỉnh hiệu quả hành vi của các bên trên biển".
Nổi bật trong số hơn 100 văn kiện được thông qua nhằm thúc đẩy hợp tác khu vực là Hiệp định Khung ASEAN về Kinh tế Số (DEFA), được coi là một trong những di sản quan trọng nhất nhiệm kỳ của Philippines. Ngoài ra, các nhà lãnh đạo ASEAN ghi nhận khái niệm và điều khoản tham chiếu của Trung tâm Hàng hải ASEAN, thông qua tuyên bố bảo vệ trẻ em trước tình trạng bóc lột, lạm dụng tình dục trực tuyến, thúc đẩy kết nối năng lượng thông qua Lưới điện ASEAN, tăng cường hợp tác cứu trợ thiên tai. ASEAN chào đón Cyprus, Slovakia và Slovenia tham gia Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác tại Đông Nam Á (TAC), nâng tổng số bên ký lên thành 65.
Về các vấn đề khu vực, ASEAN tiếp tục thúc đẩy hỗ trợ nhân đạo, đối thoại tại Miến Điện và xem xét thực hiện Đồng thuận 5 điểm ; thúc đẩy hoạt động của Trung tâm Điều phối kiểm soát khói mù xuyên biên giới. Indonesia cũng thể hiện nỗ lực tăng cường các biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu nguy cơ tái diễn thảm họa".
Vẫn liên quan đến Biển Đông, hãng tin AFP hôm nay dẫn nhận định từ các nhà phân tích thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) và Viện Lowy, cho biết, từ cuối năm 2025, Trung Quốc đã bắt đầu các hoạt động nạo vét và bồi đắp quy mô lớn tại rạn san hô Antelope, thuộc quần đảo Hoàng Sa, để xây dựng một đường băng dài gần 3 km, được cho là đường băng thứ hai mà Trung Quốc xây dựng tại quần đảo Hoàng Sa. Theo nhận định từ nhà nghiên cứu Bautista của Viện Lowy, khi kết hợp với các cơ sở hạ tầng đã hiện diện tại quần đảo Trường Sa và đảo Hải Nam, công trình này sẽ góp phần tạo ra một mạng lưới tích hợp gồm các đường băng, cảng biển và hệ thống cảm biến, bao phủ phần lớn vùng biển, và đưa Bắc Kinh tiến gần hơn tới mục tiêu "kiểm soát hoàn toàn toàn bộ Biển Đông". Theo AFP, Việt Nam và Đài Loan cũng cùng tuyên bố chủ quyền với quần đảo Hoàng Sa. Tuy nhiên, trên thực tế Trung Quốc đã kiểm soát quần đảo này kể từ sau cuộc đụng độ đẫm máu với Việt Nam năm 1974, khiến 70 binh sĩ Việt Nam thiệt mạng.
Thu Hằng, Minh Phương