Xung đột với Campuchia leo thang, Thái Lan cắt tuyến vận chuyển dầu qua Lào

BBC, 15/12/2025

Quân đội Thái Lan hôm 15/12 cho biết họ đã ngừng vận chuyển nhiên liệu qua một cửa khẩu biên giới với Lào vì lo ngại số nhiên liệu này bị chuyển hướng đến Campuchia, quốc gia mà Thái Lan đang giao tranh dữ dội ở biên giới, theo Reuters.

Một xe tải quân sự chở xe tăng trên đường giữa lúc xảy ra các cuộc đụng độ chết người giữa Thái Lan và Campuchia dọc theo khu vực biên giới tranh chấp, tại tỉnh Surin, Thái Lan hôm 11/12

Xung đột giữa quân đội Thái Lan và Campuchia đang diễn ra tại nhiều địa điểm dọc theo đường biên giới đất liền dài 817 km của hai nước.

Cả hai bên đều xác nhận giao tranh chưa có dấu hiệu giảm bớt, bất chấp những nỗ lực quốc tế nhằm đàm phán ngừng bắn, bao gồm cả lời kêu gọi từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Bộ Ngoại giao Malaysia cho hay một cuộc họp đặc biệt của các bộ trưởng ngoại giao Đông Nam Á - nơi các nhà ngoại giao hàng đầu của hai bên có thể gặp gỡ - đã được lên kế hoạch diễn ra vào hôm 16/12 nhưng đã phải hoãn lại đến ngày 22/12 theo đề nghị của Thái Lan.

Hai quốc gia láng giềng từ lâu đã tranh chấp một số khu vực biên giới, nhưng quy mô và cường độ của các cuộc giao tranh gần đây nhất là chưa từng có trong những năm gần đây.

Các cuộc giao tranh này trải dài từ các khu vực rừng núi sâu trong đất liền gần biên giới Lào đến các tỉnh ven biển.

Cuộc chiến đã khiến hơn nửa triệu người phải di tản và làm ít nhất 38 người thiệt mạng ở cả hai phía trong tám ngày qua, theo số liệu từ các chính quyền.

Trước đó, các lực lượng chức năng đã phải tổ chức một đợt sơ tán vào tháng Bảy, khi hai nước láng giềng giao chiến trong năm ngày trước khi Tổng thống Trump giúp làm trung gian hòa giải một thỏa thuận ngừng bắn.

Hạn chế tiếp nhận nhiên liệu ở biên giới với Lào

Quân đội Thái Lan đã ban hành lệnh hạn chế việc vận chuyển tất cả nguồn cung cấp nhiên liệu qua cửa khẩu biên giới Chong Mek đi vào Lào.

Người phát ngôn Bộ Quốc phòng Thái Lan, Đô đốc Surasant Kongsiri, cho biết quyết định này được đưa ra sau khi nhận được tin tình báo rằng số nhiên liệu này đang bị chuyển hướng để tiếp tế cho quân đội Campuchia.

Tại một cuộc họp báo, ông Surasant Kongsiri khẳng định :

"Mục đích của chúng tôi không phải là gây ra bất kỳ tác động nào đối với người dân hoặc chính phủ Lào".

Bộ Ngoại giao Lào chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức đối với yêu cầu bình luận qua email.

Ngoài ra, một quan chức hải quân Thái Lan cho biết quân đội nước này cũng đang xem xét giới hạn việc di chuyển của các tàu thuyền Thái Lan vào các "khu vực rủi ro cao" trong hải phận Campuchia, nơi mà các phương tiện đó có nguy cơ bị tấn công.

Quan chức này nói thêm rằng bất kỳ biện pháp hạn chế nào được áp dụng sẽ không ảnh hưởng đến các chuyến hàng vận chuyển từ các quốc gia khác.

Một phần đáng kể lượng nhiên liệu tinh chế nhập khẩu của Campuchia, như xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay, được vận chuyển qua đường biển, theo nguồn tin thương mại.

Tuy nhiên, tỉ lệ chính xác của thị phần này không được xác nhận.

Hiện tại, Singapore là nhà cung cấp nhiên liệu lớn nhất cho Campuchia, với tổng khối lượng cung cấp từ đầu năm đến nay đạt khoảng 915.000 tấn mét, theo dữ liệu theo dõi tàu thuyền của Kpler.

Trong khi đó, khối lượng nhiên liệu từ Thái Lan cung cấp cho Campuchia đã giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 30.000 tấn trong năm nay, so với mức gần 180.000 tấn của năm ngoái.

Bộ Năng lượng Thái Lan vào hôm 12/12 xác nhận rằng không có lô hàng dầu nào được xuất khẩu sang Campuchia kể từ tháng Bảy.

Tấn công bằng drone và chiến đấu cơ

Giao tranh vẫn đang tiếp diễn tại ít nhất chín địa điểm dọc biên giới, với những cuộc đấu súng dữ dội trên khắp bốn tỉnh biên giới, bao gồm cả khu vực ven biển, người phát ngôn Bộ Quốc phòng Thái Lan - ông Surasant - cho biết.

Campuchia cho hay lực lượng Thái Lan đã sử dụng thiết bị bay không người lái (drone) và pháo hạng nặng tại nhiều khu vực, cùng với việc triển khai máy bay chiến đấu F-16 để không kích vào tỉnh Siem Reap, nơi có thành phố lớn thứ hai của đất nước và điểm nóng du lịch Angkor Wat.

"Cũng cần lưu ý rằng số lượng máy bay chiến đấu và bom chùm được quân đội Thái Lan sử dụng để tấn công Campuchia đang tăng lên đáng kể," người phát ngôn Bộ Quốc phòng Campuchia, tướng Maly Socheata, nói trong một cuộc họp báo.

Quân đội Thái Lan vượt trội hơn hẳn so với nước láng giềng, bao gồm một hải quân lớn hơn nhiều và một trong những lực lượng không quân được trang bị và huấn luyện tốt nhất ở Đông Nam Á với đội 28 máy bay F-16 và 11 máy bay chiến đấu Gripen của Thụy Điển.

Thái Lan và Campuchia cáo buộc lẫn nhau về những hành động dẫn đến sự đổ vỡ của thỏa thuận ngừng bắn do ông Trump làm trung gian hồi tháng Bảy - vốn được mở rộng thành một thỏa thuận rộng hơn nhằm giúp giải quyết xung đột vào tháng 10.

Bangkok khẳng định rằng bất kỳ sự chấm dứt nào đối với cuộc giao tranh hiện tại đều phải bắt đầu bằng việc phía bên kia ngừng bắn và đưa ra một đề xuất ngừng bắn rõ ràng, ngay cả khi Phnom Penh khẳng định rằng họ đang tự vệ trước các hành động quân sự của nước láng giềng.

Nguồn : BBC, 15/12/2025

**************************

Cam Bốt tố cáo Thái Lan oanh tạc vào Siem Reap, nơi có khu đền cổ Angkor

Thanh Hà, RFI, 15/12/2025

Lần đầu tiên từ khi xung đột giữa Thái Lan và Cam Bốt bùng lên trở lại từ đầu tháng 12/2025, sáng nay 15/12/2025, Phnom Penh tố cáo "quân đội Thái Lan mở rộng hoạt động, huy động chiến đấu cơ F-16 ném bom xuống một trại của người dân tản cư" tại quận Srei Snam, tỉnh Siem Reap, gần quần thể đền cổ Angkor Wat. Theo hãng tin Pháp AFP, Bangkok xác nhận giao tranh tiếp diễn ở biên giới hai nước, nhưng không đề cập đến tỉnh Siem Reap.

Du khách tham quan đền Angkor Wat, tỉnh Siem Reap, Cam Bốt, ngày 29/01/2025. Xinhua News Agency.All Rights Reserved

Quận Srei Snam chỉ cách vùng biên giới có tranh chấp khoảng 70 km, và cách quần thể Angkor Wat hơn 1 tiếng rưỡi lái xe. Quần thể Angkor được coi là địa điểm thu hút nhiều du khách nhất của xứ Chùa Tháp.

Bộ trưởng Thông tin Cam Bốt Pheaktra Neth, được AFP trích dẫn, nhấn mạnh Thái Lan đã "vi phạm luật quốc tế khi nhắm vào thường dân". Phnom Penh đồng thời cho công bố một đoạn video với hình ảnh học sinh tại một trường học ở quận Srei Snam đang tháo chạy, vì quân đội Thái Lan đã thả bom xuống gần sát trường. Theo tổng kết của Phnom Penh, xung đột bùng lên trở lại ở khu vực biên giới giữa Thái Lan và Cam Bốt cách nay 1 tuần, đã làm 12 người chết, tất cả đều là thường dân. Bangkok đưa tin 16 người thiệt mạng, trong đó chỉ có 1 thường dân.

Tranh chấp chủ quyền lãnh thổ ở biên giới giữa hai quốc gia Đông Nam Á này đã khiến 800.000 người ở hai bên đường biên giới phải sơ tán.

Trong bối cảnh căng thẳng đó, quân đội Thái Lan sáng nay cho biết đã ngừng cung cấp xăng dầu cho Cam Bốt qua cửa khẩu biên giới với Lào. Báo chí Bangkok thì tiết lộ Thái Lan sẽ tổ chức bầu cử trước thời hạn vào ngày 08/02/2026.

Cũng vì xung đột leo thang giữa Cam Bốt và Thái Lan, cuộc họp các ngoại trưởng ASEAN được dự kiến vào ngày mai 16/12 đã phải hoãn loại sang tuần tới, theo thông báo của bộ Ngoại Giao Malaysia, nước đang giữ chức chủ tịch luân phiên ASEAN, với hãng tin Anh Reuters.

Thanh Hà

****************************

Đụng độ biên giới Thái Lan – Cam Bốt tiếp diễn, Bangkok bác đề xuất ngừng bắn của Malaysia

Trọng Thành, RFI, 14/12/2025

Bất chấp các nỗ lực làm trung gian của Mỹ và Malaysia, đụng độ biên giới Thái Lan – Cam Bốt bước sang ngày thứ 8. Khoảng 800 nghìn dân cư hai bên biên giới phải lánh nạn. Theo các nguồn tin chính thức, ít nhất 14 quân nhân Thái Lan và 11 thường dân Cam Bốt thiệt mạng. Hôm nay, 14/12, bộ Y tế Thái Lan thông báo trường hợp thiệt mạng đầu tiên của một thường dân nước này.

Các thành viên đội cứu hộ Thái Lan chuyển một thi thể lên xe sau cuộc pháo kích của Cam Bốt tại tỉnh Sisaket, ngày 14/12/2025. AP - Sakchai Lalit

Tối hôm qua, 13/12/2025, thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đưa ra đề xuất ngừng bắn, nhưng Thái Lan bác bỏ. Thông tín viên Valentin Cebron tường trình từ Bangkok :

"Lập trường của Bangkok vẫn không thay đổi : Không có thỏa thuận ngừng bắn với Phnom Penh, bất chấp những nỗ lực xoa dịu của tổng thống Mỹ, vốn đã thất bại trong việc ngăn chặn cuộc giao tranh tái diễn. Các nhà ngoại giao Thái Lan bày tỏ sự thất vọng với những phát biểu của tổng thống Mỹ, người đã mô tả vụ nổ mìn chống bộ binh làm bị thương binh sĩ Thái Lan và làm bùng phát leo thang quân sự là một "tai nạn". Hôm sau cuộc điện đàm với Donald Trump, thủ tướng Thái Lan Anutin tái khẳng định cam kết "bảo vệ chủ quyền quốc gia" của vương quốc và vẫn giữ vững lập trường không khoan nhượng, tuyên bố rằng Bangkok "không cần phải nghe theo bất cứ ai nữa".

Thái Lan đã bác bỏ đề xuất ngừng bắn do thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim đưa ra tối qua. Cam Bốt ngược lại hoan nghênh sáng kiến ​​của Malaysia ủng hộ một thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa hai nước láng giềng. Trên thực địa, tình hình không có dấu hiệu dịu bớt : Quân đội Thái Lan tuyên bố đã chịu thêm tổn thất, đồng thời khẳng định đã giành được lãnh thổ. Về phần mình, chính quyền Cam Bốt tiếp tục lên án các cuộc không kích của Thái Lan".

Về khả năng của tổng thống Mỹ mang lại một giải pháp chấm dứt xung đột giữa Thái Lan và Cam Bốt, chuyên gia về Đông Nam Á Sophie Boisseau du Rocher, Học viên Sciences Po, Paris nhận định :

"Trên thực tế, Trump đã lấy lại thành quả của các nỗ lực trung gian của Malaysia, chủ tịch luân phiên của ASEAN. Chính quyền Mỹ chỉ tham gia vào phút cuối. Thỏa thuận đạt được là một thỏa thuận mong manh. Đây không phải là một thỏa thuận hòa bình, như ông Trump muốn làm cho mọi người tin tưởng như vậy, và chỉ là một thỏa thuận đình chiến. Mà thỏa thuận đình chiến thì đã được hai bên đạt được vào cuối tháng 7. Như vậy, không có gì là mới. Tuy nhiên, Cam Bốt và Thái Lan chấp nhận ký kết thỏa thuận này với sự chứng kiến của Mỹ, với mục tiêu có thể đàm phán về thuế quan, một vấn đề rõ ràng là rất quan trọng với hai nền kinh tế Đông Nam Á này".

Trọng Thành

********************************

Ngọn nguồn lịch sử xung đột Thái Lan - Campuchia

James Lewis, BBC, 13/12/2025

Căng thẳng âm ỉ giữa Thái Lan và Campuchia lại một lần nữa bùng phát dọc biên giới chung, phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được Tổng thống Mỹ Donald Trump hậu thuẫn.

Đã có không ít binh sĩ Thái Lan và nhiều thường dân Campuchia đã thiệt mạng và bị thương trong cuộc giao tranh mới nhất bắt đầu từ 8/12, theo các quan chức hai bên.

Đền Preah Vihear

Các cuộc đụng độ này là nghiêm trọng nhất kể từ khi thỏa thuận ngừng bắn được ký kết sau khi hàng chục người thiệt mạng hồi tháng Bảy.

Tranh chấp giữa hai quốc gia láng giềng bắt nguồn từ hơn 100 năm trước, khi biên giới của hai bên được vạch ra sau thời kỳ Pháp chiếm đóng Campuchia.

Nhưng xung đột cũng liên quan đến sự cạnh tranh văn hóa kéo dài hàng thế kỷ.

Trung tâm của cuộc cạnh tranh này là Preah Vihear, một ngôi đền Hindu thế kỷ 11 nằm trên đỉnh vách đá ở dãy núi Dangrek, tạo thành biên giới giữa hai nước.

Cạnh tranh văn hóa

Trong nhiều thế kỷ, quyền lực ở Đông Nam Á được định hình từ sự trỗi dậy và sụp đổ của các đế chế.

Từ thế kỷ thứ 9 đến thế kỷ thứ 15, Đế chế Khmer, với trung tâm nằm ở khu vực ngày nay là Campuchia, đã thống trị phần lớn khu vực, gồm cả các khu vực rộng lớn của Thái Lan, Lào và Việt Nam ngày nay.

Nhưng khi Đế chế Khmer suy tàn, các thế lực mới nổi lên.

Năm 1431, Vương quốc Ayutthaya - tiền thân của Vương quốc Xiêm và Thái Lan ngày nay - đã xâm lược và chiếm Angkor, kinh đô của Đế chế Khmer, sau đó bắt đầu chiếm đóng các vùng lãnh thổ phía tây Campuchia.

Trong những thế kỷ tiếp theo, Campuchia nhận thấy mình bị kẹp giữa các nước láng giềng đầy tham vọng và chủ quyền của họ liên tục bị tranh chấp.

Đến thế kỷ 19, một thế lực bên ngoài mới đã xuất hiện : Pháp.

Sau khi đã kiểm soát miền Nam Việt Nam, Pháp gây sức ép buộc Campuchia chấp nhận quy chế bảo hộ vào năm 1863.

Đến đầu thế kỷ 20, Pháp tiếp tục củng cố quyền lực trong khu vực thông qua hai hiệp ước với Vương quốc Xiêm vào năm 1904 và 1907, quy định những vùng lãnh thổ rộng lớn phải được giao cho Đông Dương thuộc Pháp.

Các hiệp ước này thiết lập nguyên tắc : ở khu vực phía đông dãy núi Dangrek, biên giới được xác định theo đường phân thủy.

Tuy nhiên, quá trình lập bản đồ do các nhà khảo sát người Pháp thực hiện đã tạo ra sự mơ hồ, đặc biệt là xung quanh Preah Vihear, nằm rất gần với đường biên giới phân thủy được đề xuất.

Trong Thế chiến II, Thái Lan đã giành lại một số lãnh thổ đã mất theo hiệp ước năm 1907, gồm cả khu vực đền thờ.

Sau chiến tranh, Thái Lan buộc phải trả lại lãnh thổ đã giành được cho Pháp, mặc dù quân đội Thái Lan đã tái chiếm khu vực xung quanh Preah Vihear vào năm 1947.

Sáu năm sau, Campuchia giành được độc lập từ Pháp, và năm 1959 đã đệ đơn kiện lên Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) yêu cầu tòa án khẳng định chủ quyền lãnh thổ của họ đối với đền Preah Vihear.

Cốt lõi của vụ kiện tại ICJ là hai cách giải thích trái ngược nhau về biên giới.

Campuchia dựa vào bản đồ thuộc địa của Pháp vốn dựa các hiệp ước năm 1904 và 1907, có khả năng xác định vị trí đặt đền thờ ở phía Campuchia.

Thái Lan lập luận rằng bản đồ đó chưa bao giờ được chính quyền nước này chấp nhận hoặc, nếu Thái Lan đã chấp nhận, thì chỉ vì niềm tin sai lầm rằng đường biên giới được chỉ ra thực chất là đường phân thủy.

Năm 1962, Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) phán quyết ủng hộ lập trường của Campuchia dựa trên cơ sở cả hai bên đã thực sự chấp nhận và sử dụng đường biên giới hiện có trong nhiều thập kỷ.

Ngôi đền hầu như bị bỏ hoang trong suốt các cuộc nội chiến ở Campuchia và thời kỳ Khmer Đỏ và chỉ được mở cửa trở lại vào những năm 1990.

Nhưng căng thẳng lại bùng phát vào năm 2008 khi Campuchia đăng ký thành công Preah Vihear là Di sản Thế giới của UNESCO.

Thái Lan phản đối, cho rằng việc công nhận đó ảnh hưởng đến chủ quyền, và các cuộc đụng độ vũ trang đã nổ ra dọc biên giới từ năm 2008 đến năm 2011, khiến ít nhất 20 người thiệt mạng và hàng ngàn người phải di dời.

Campuchia quay trở lại Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), yêu cầu làm rõ về phán quyết năm 1962.

Tòa án đã ra lệnh rút quân vào năm 2012 và vào năm 2013, tòa án xác nhận rằng ngôi đền và khu vực lân cận nằm trong lãnh thổ Campuchia.

Người dân sơ tán khi các cuộc đụng độ nổ ra

Thái Lan và Campuchia bên này cáo buộc bên kia khơi mào cuộc giao tranh mới nhất, dẫn đến việc hàng trăm ngàn người cả hai phía phải sơ tán.

Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul cho hay đất nước ông "không bao giờ muốn bạo lực" nhưng sẽ "sử dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền", trong khi Chủ tịch Thượng viện Campuchia Hun Sen cáo buộc "những kẻ xâm lược" Thái Lan đã khiêu khích sự trả đũa.

Tổng thống Trump hôm thứ 9/12 nói ông sẽ "gọi điện thoại" để "ngăn chặn cuộc chiến giữa hai quốc gia rất hùng mạnh".

Mặc dù đã có những cuộc đấu súng nghiêm trọng trong quá khứ, nhưng đã xuống thang tương đối nhanh chóng.

Hồi tháng 7, phóng viên Jonathan Head của BBC dự đoán diễn tiến đó sẽ lại được lặp lại.

Tuy nhiên, ông Head cảnh báo rằng hiện tại cả hai nước đều thiếu những nhà lãnh đạo có đủ sức mạnh và tự tin để rút lui khỏi cuộc đối đầu này.

James Lewis

*********************************

Giao tranh tiếp diễn ở biên giới Thái Lan - Cam Bốt, bất chấp thông báo ngừng bắn của Donald Trump

Thùy Dương, RFI, 13/12/2025

Các cuộc giao tranh với đạn pháo giữa hai nước Thái Lan và Cam Bốt tiếp diễn ngày thứ sáu liên tiếp, ít giờ sau khi tổng thống Mỹ Donald Trump điện đàm với các nhà lãnh đạo hai nước và thông báo một lệnh ngừng bắn.

Khói bốc lên sau một vụ nổ ở tỉnh Pursat trong cuộc đụng độ dọc biên giới Thái Lan - Cam Bốt, ngày 13/12/2025. © Agence Kampuchea Press (AKP) / via AFP

Hôm nay 13/12/2025, Bộ Quốc phòng Thái Lan thông báo bốn binh sĩ nước này thiệt mạng trong các cuộc giao tranh ở biên giới với Cam Bốt. AFP tối qua 12/12 cho biết phát ngôn viên không quân Thái Lan khẳng định đã "phá hủy thành công" hai cây cầu của Cam Bốt mà Phnom Penh sử dụng để chở vũ khí ra chiến trường.

Từ Bangkok, thông tín viên Valentin Cebron gửi về bài tường trình :

"Tuyên bố của hai nước hoàn toàn trái ngược nhau. Nhà Trắng thông báo lệnh ngừng bắn giữa Bangkok và Phnom Penh, tuy nhiên thủ tướng Cam Bốt và Thái Lan, hai nhà lãnh đạo đã điện đàm với tổng thống Mỹ Donald Trump và cám ơn ông về những nỗ lực hòa giải, lại không có phát biểu chính thức nào về một thỏa thuận ngừng bắn. Trái lại, cả hai nước vẫn tiếp tục cáo buộc đối phương là nguyên nhân gây ra đợt leo thang quân sự mới lần này.

Và trên thực địa, thực tế cũng mâu thuẫn với tuyên bố của Mỹ : các trận giao tranh ác liệt giữa quân đội hai nước vẫn tiếp diễn. Báo chí Cam Bốt loan tin các vụ oanh tạc đang diễn ra. Về phần mình, quân đội Thái Lan xác nhận tiến hành một số cuộc không kích với chiến đấu cơ F-16. Trên Facebook, thủ tướng Thái Lan không cho thấy dấu hiệu sẽ giảm nhẹ căng thẳng. Ông viết : "Hành động của chúng ta sáng nay đã nói lên tất cả".

Thiệt hại nhân mạng tiếp tục gia tăng. Vài trăm ngàn người đã buộc phải chạy trốn khỏi các khu vực ở biên giới. Đợt đối đầu này hiện giờ đã cho thấy mức độ nghiêm trọng hơn cuộc đối đầu quân sự kéo vài ngày hồi cuối tháng 7 vừa qua".

Thùy Dương