Cuba gặp khó khăn, Việt Nam có thể giúp gì ?

BBC, 03/02/2026

Cuba vốn đã chật vật trong quan hệ với Mỹ suốt nhiều năm, và khó khăn càng gia tăng dưới thời Tổng thống Donald Trump. Trong bối cảnh đó, "người anh em" Việt Nam có thể hỗ trợ Cuba đến mức nào ?

Từ trái qua : Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel và Tổng Bí thư Tô Lâm

Ở thời điểm hiện tại, Mỹ đang chĩa mũi dùi vào Cuba trên nhiều mặt trận, đặc biệt là kinh tế. Ông Trump, trong nhiều tuần qua, đã liên tục đưa ra những lời khẳng định về tương lai không mấy tốt đẹp của Cuba, đồng thời đề nghị Cuba tiến hành đàm phán với Mỹ.

Ngoại trưởng Cuba Bruno Rodríguez Parrilla cho biết Havana đã tuyên bố "tình trạng khẩn cấp quốc tế" trước những gì mà nước này cho là "mối đe dọa bất thường" từ Mỹ.

Trong khi đó, ở bên kia bán cầu, Việt Nam - quốc gia coi Cuba là "anh em" - gần đây cũng đã có các tiếp xúc cấp cao, cam kết trợ giúp Cuba trên nhiều lĩnh vực.

Nhưng liệu Hà Nội giúp đỡ được Havana đến mức nào ?

Khó khăn của Cuba

Kể từ cuộc cách mạng năm 1959 do lãnh tụ Fidel Castro tiến hành, mối quan hệ Mỹ-Cuba vẫn luôn căng thẳng. Washington vẫn luôn cấm vận Cuba để gây sức ép kinh tế.

Trong thời gian gần đây, căng thẳng gia tăng từ khi Mỹ tấn công Venezuela và bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, sức ép thậm chí còn lớn hơn với những lời công kích của ông Trump đối với Cuba – quốc gia có quan hệ mật thiết với Venezuela của ông Maduro.

Chỉ một ngày sau khi Mỹ bắt ông Maduro, ông Trump tỏ ý rằng can thiệp quân sự của Mỹ ở Cuba là không cần thiết, vì Cuba "sắp sụp đổ".

"Tôi không biết liệu họ có thể cầm cự được không, nhưng Cuba hiện không có nguồn thu nhập nào cả. Tất cả thu nhập của họ đều đến từ Venezuela, từ dầu mỏ của Venezuela", ông nói.

Ông Trump cũng đã gọi Cuba là "mối đe dọa bất thường và đặc biệt nghiêm trọng" đối với an ninh quốc gia Mỹ, đồng thời đe dọa áp thuế đối với hàng hóa xuất khẩu sang Mỹ của bất kỳ quốc gia nào cung cấp dầu cho hòn đảo do chính quyền cộng sản điều hành này.

Dù cho rằng không cần can thiệp quân sự, ông Trump đã có nhiều động thái gây áp lực kinh tế.

Trong động thái mới nhất, vào ngày hôm 2/2, Tổng thống Mỹ nói rằng Mexico sẽ ngừng cung cấp dầu cho Cuba.

"Mexico sẽ chấm dứt việc gửi dầu cho họ", ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng và không giải thích vì sao ông tin rằng điều đó sẽ xảy ra.

Mexico hiện là nhà cung cấp dầu lớn nhất cho Cuba – quốc gia thường xuyên rơi vào tình trạng thiếu năng lượng và mất điện trên diện rộng.

Theo Reuters, Cuba phụ thuộc lớn vào việc nhập khẩu nhiên liệu tinh chế để đáp ứng nhu cầu phát điện, xăng dầu và nhiên liệu hàng không. Các lệnh trừng phạt của Mỹ cùng với cuộc khủng hoảng kinh tế sâu sắc đã khiến chính phủ cộng sản Cuba trong nhiều năm qua không thể mua đủ nhiên liệu, buộc phải dựa vào một nhóm nhỏ các đồng minh.

Hãng thống tấn này cũng cho biết Mexico đang xem xét liệu có tiếp tục cung cấp dầu cho Cuba hay không, trong bối cảnh lo ngại Mexico có thể đối mặt với các biện pháp trả đũa từ Mỹ.

Trước đó, vào ngày 31/1, ông Trump khẳng định có khả năng Cuba sẽ tìm đến Mỹ và muốn đạt được một thỏa thuận.

"Cuba hiện đang rơi vào tình cảnh rất tồi tệ. Họ không có tiền, cũng chẳng có dầu. Trước đây họ sống dựa vào tiền và dầu mỏ từ Venezuela, nhưng giờ thì nguồn tiếp tế đó đã bị cắt đứt hoàn toàn".

Vào những tuần qua, trong bối cảnh Mỹ tìm cách ngăn chặn mọi nguồn dầu đến Cuba, giá thực phẩm và chi phí đi lại đã tăng cao. Đất nước này cũng chịu cảnh thiếu nhiên liệu nghiêm trọng và mất điện kéo dài nhiều giờ, kể cả tại thủ đô Havana.

Đến ngày 2/2, dường như nhận định của ông Trump cũng đã có phần đúng.

Thứ trưởng Ngoại giao Cuba Carlos Fernández de Cossio nói với Reuters rằng quốc gia này và Mỹ hiện đã tiếp xúc với nhau, dù ông cho biết các trao đổi này vẫn chưa phát triển thành một "đối thoại" chính thức.

"Chúng tôi có trao đổi thông điệp, có các đại sứ quán, có tiếp xúc, nhưng không thể nói là chúng tôi đã cùng nhau ngồi vào bàn đối thoại", ông nói.

Tuy nhiên, ông cũng khẳng định nỗ lực của Mỹ nhằm chặn nguồn nhiên liệu xuất khẩu sang Cuba cuối cùng sẽ phản tác dụng.

"Mỹ đang tìm cách buộc mọi quốc gia trên thế giới không cung cấp nhiên liệu cho Cuba. Liệu điều đó có thể duy trì trong dài hạn hay không ?" - ông de Cossio đặt vấn đề.

"Liệu mọi quốc gia trên thế giới có chấp nhận để Mỹ quyết định họ được xuất khẩu sản phẩm quốc gia của mình cho ai hay không ?".

Một ngày trước tuyên bố nói trên của ông de Cossio, ông Trump cũng đã khẳng định Mỹ đã bắt đầu các cuộc trao đổi với "những nhân vật cấp cao nhất ở Cuba".

"Tôi nghĩ chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận với Cuba", ông nói với các phóng viên tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago ở bang Florida.

Việt Nam khẳng định sẽ giúp đỡ

Cuba đã cử Đặc phái viên, Ngoại trưởng Bruno Rodríguez Parrilla, thăm Việt Nam, gặp gỡ một số lãnh đạo tại Hà Nội và nhận được sự "chia sẻ trước những khó khăn mà nhân dân Cuba anh em đang phải gánh chịu do các lệnh bao vây, cấm vận và thiên tai".

Trong buổi tiếp ông Bruno Rodriguez Parrilla tại Hà Nội vào ngày 2/2, ông Tô Lâm, Tổng bí thư Đảng cộng sản Việt Nam, khẳng định sẽ chia sẻ kinh nghiệm, triển khai các dự án hợp tác về lúa gạo, góp phần giúp Cuba từng bước tự chủ lương thực.

Ông Tô Lâm cũng chia sẻ rằng Việt Nam không quên câu nói "vì Việt Nam, Cuba sẵn sàng hiến dâng cả máu của mình" của nhà lãnh đạo Fidel Castro.

Ngoại trưởng Bruno Rodríguez khẳng định Cuba luôn ưu tiên tăng cường hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực tiềm năng như năng lượng mặt trời, sản xuất hàng tiêu dùng, du lịch và dược phẩm…

Trong buổi gặp ông Rodríguez, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định doanh nghiệp Việt Nam sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, chuyển giao quy trình canh tác tiên tiến, cung ứng vật tư và hỗ trợ máy móc nông nghiệp cho Cuba.

Theo báo Chính phủ, hai bên thống nhất phát triển năng lượng mặt trời phù hợp với nhu cầu cấp thiết của Cuba, đồng thời Việt Nam sẽ tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm phát triển năng lượng tái tạo phục vụ sản xuất và đời sống người dân nước này.

"Thủ tướng Chính phủ khẳng định Việt Nam cam kết sẽ luôn đồng hành, chia sẻ và hỗ trợ Cuba trong khả năng của mình, bày tỏ tin tưởng đất nước Cuba anh hùng sẽ vượt qua mọi thách thức, tiếp tục đạt được những thắng lợi mới trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc", báo này nêu.

Cuba là quốc gia mà ông Tô Lâm đã có chuyến thăm cấp nhà nước vào tháng 9/2024 trên cương vị tổng bí thư và chủ tịch nước.

Một tháng sau chuyến đi, trong buổi thảo luận tổ tại Quốc hội, ông Tô Lâm đã chia sẻ suy nghĩ rằng Cuba có ruộng đất "còn tốt hơn chúng ta nhiều" nhưng không sản xuất được và để không.

"Vừa rồi đi sang các bạn bảo giao cho nghìn hécta, tôi bảo nghìn hécta là đủ ăn, rồi sang năm giao khoảng hai mươi nghìn hécta, hai mươi nghìn nữa thì Cuba đủ lương thực cho 9-10 triệu dân, thậm chí còn có gạo bán sang các nước Caribe", ông nói.

Khi đó, ông Tô Lâm cho biết sẽ gửi những đoàn nông nghiệp sang nghiên cứu để giúp đỡ Cuba, nhưng đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi cách thức quản lý theo hướng "phải có hợp tác xã, phải kinh tế tư nhân" thì mới có thể khuyến khích được người lao động.

"Tôi mang chuyện khoán 10 ra tôi nói ở đấy, người ta mừng lắm. Tôi bảo chúng tôi trước đây một hécta được 5 tấn là điển hình rồi, giờ có nơi một hécta được mười mấy tấn. Người dân làm vượt cái đó, người ta cũng phải được thụ hưởng, mới khuyến khích được người ta"…

Vấn đề năng lượng ở Cuba cũng đã được ông Tô Lâm nhắc tới trong buổi thảo luận trước Quốc hội Việt Nam vào tháng 10/2024, theo đó ông gợi ý rằng Việt Nam "giúp cho một nhà máy điện, điện mặt trời" nhằm giải quyết vấn đề mà ông gọi là "đất nước mà tối um cả như thế thì khó khăn lắm".

Dự án nhà máy điện mặt trời mà Việt Nam hứa giúp Cuba đã được khởi công vào đầu tháng 12/2025 nhân dịp hai quốc gia kỷ niệm 65 năm ngày thiết lập quan hệ ngoại giao.

Dịp đó, phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng cũng đã trao tượng trưng số tiền 272 tỷ đồng do Hội Chữ Thập Đỏ Việt Nam tổ chức.

Đây là số tiền đợt 2 chương trình quyên góp "65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba". Đợt một, vào tháng 9/2025, Việt Nam đã trao tặng lần 1 nhân dân Cuba số tiền gần 385 tỷ đồng.

Tổng số tiền ủng hộ hơn 656,7 tỷ đồng cao gấp 10 lần so với mục tiêu ban đầu đặt ra khi phát động chương trình.

Song song với các hoạt động quyền góp, Việt Nam cũng đã có những giúp đỡ thực chất dành cho Cuba.

Chẳng hạn, vào tháng 4/2025, Việt Nam đã tặng Cuba 11.500 tấn gạo.

Khi chính quyền Mỹ tuyên bố áp thuế quan bổ sung đối với các nước cung cấp dầu cho Cuba, Việt Nam cũng lên tiếng.

"Việt Nam quan ngại sâu sắc về biện pháp mới của Mỹ là sẽ áp thuế quan bổ sung đối với hàng hóa của các nước cung cấp dầu cho Cuba, tác động nghiêm trọng đến hoạt động kinh tế, xã hội và cuộc sống của người dân Cuba", bà Phạm Thu Hằng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam, nói hôm 2/2.

Hà Nội cũng tái khẳng định sự ủng hộ đối với các nghị quyết đã được Đại hội đồng Liên Hợp Quốc thông qua trong nhiều năm, kêu gọi Mỹ dỡ bỏ ngay các biện pháp bao vây, cấm vận đơn phương chống Cuba và có bước đi theo hướng đối thoại, cải thiện quan hệ với quốc gia này, theo bà Hằng.

Suốt thời gian qua, Việt Nam đã nhiều lần bày tỏ ủng hộ các nghị quyết của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, kêu gọi Mỹ chấm dứt bao vây và cấm vận Cuba.

Nguồn : BBC, 03/02/2026

********************************

Tổng thống Trump : Mỹ đang đối thoại với các quan chức cao cấp nhất Cuba

Trọng Thành, RFI, 02/02/2026

Trả lời báo giới tại Florida, hôm qua, 01/02/2026, được AFP dẫn lại, tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ "đang đối thoại với những người lãnh đạo cao nhất của Cuba". Kể từ cuộc can thiệp quân sự bắt tổng thống Venezuela, tổng thống Mỹ liên tục đe dọa Cuba. Washington khẳng định Cuba là một "mối đe dọa đặc biệt" đối với an ninh quốc gia của Mỹ.

Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel (trái), tổng thống Mỹ Donald Trump - AFP / Pablo Porciuncula, Saul Loeb - Ảnh ghép minh họa

Trong thông báo tối hôm qua, bộ Ngoại giao Cuba không xác nhận cũng không bác bỏ thông tin nói trên của tổng thống Mỹ. Chính quyền La Havana một lần nữa bác bỏ cáo buộc của Washington, theo đó hòn đảo này là "một đe dọa đối với an ninh Mỹ".

Cuba bảo đảm là không cho phép duy trì "bất cứ một căn cứ quân sự hay tình báo nước ngoài nào" trong bối cảnh có nghi ngờ về sự hiện diện của một trung tâm do thám Trung Quốc tại Cuba, theo một trung tâm nghiên cứu Mỹ.

Phía Cuba khẳng định sẵn sàng "duy trì đối thoại trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau" với Mỹ, đồng thời đề xuất gia tăng hợp tác song phương trong "cuộc chiến chống khủng bố, ngăn chặn nạn rửa tiền, chống buôn bán ma túy, tin tặc".

Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum hôm qua tuyên bố sẽ gửi viện trợ nhân đạo đến Cuba, bao gồm "thực phẩm và các nhu yếu phẩm khác". Bất chấp các đe dọa của nguyên thủ Mỹ, tổng thống thiên tả Mexico cũng cho biết nước này đang tìm cách tiếp tục cung cấp dầu cho Cuba, nơi tình trạng mất điện ngày càng trầm trọng và xăng dầu ngày càng trở nên khan hiếm. Hôm 29/01, ông Trump ký sắc lệnh đe dọa trừng phạt thuế quan với các nước cung cấp dầu cho Cuba.

Hôm Chủ nhật, giáo hoàng Leo XIV, từ Vatican, kêu gọi tất cả các nhà lãnh đạo thúc đẩy "một cuộc đối thoại chân thành và hiệu quả" để tránh bạo lực và bất kỳ hành động nào "có thể làm tăng thêm đau khổ cho người dân Cuba đáng quý".

Trọng Thành

*************************

Bị cắt nguồn dầu hỏa, liệu chế độ cộng sản Cuba sẽ sụp đổ ?

Thanh Phương, RFI, 02/02/2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump đang gây áp lực tối đa lên Cuba. Ngày 29/01/2026, ông đã ký một sắc lệnh hành pháp, dọa áp thuế quan đối với các quốc gia bán dầu cho quốc đảo cộng sản này. Quyết định của ông Trump dựa trên tuyên bố "tình trạng khẩn cấp" liên quan đến "mối đe dọa đặc biệt" từ Cuba đối với an ninh quốc gia của Mỹ.

Xe hơi xếp hàng dài chờ đổ xăng tại một trạm xăng ở La Havana, Cuba, ngày 30/01/2026. AP - Ramon Espinosa

Cụ thể, Washington cáo buộc chính quyền La Havana "liên kết và ủng hộ nhiều quốc gia, tổ chức khủng bố quốc tế và các thế lực thù địch với Hoa Kỳ", bao gồm Nga, Trung Quốc, Iran, Hamas và Hezbollah. Cuba cũng bị cáo buộc "gây bất ổn khu vực thông qua nhập cư và bạo lực".

Bằng cách cô lập Cuba hơn nữa, tổng thống Mỹ hy vọng sẽ gây ra sự sụp đổ của chế độ cộng sản. Donald Trump đã đe dọa vào đầu tháng Giêng : "Sẽ không bao giờ có dầu mỏ hay tiền bạc nào được trao cho Cuba nữa - không có gì cả ! Tôi khuyên họ nên đạt được thỏa thuận trước khi quá muộn".

Hôm qua, tổng thống Donald Trump, rất tự tin, tuyên bố Hoa Kỳ đã bắt đầu "đối thoại" với chính quyền Cuba, và ông tin rằng cuộc đối thoại này sẽ dẫn đến một "thỏa thuận". 

Đáp lại sắc lệnh của tổng thống Trump dọa áp thuế những nước bán dầu cho Cuba, chủ tịch Miguel Diaz-Canel đã tuyên bố : "Cuba không gây hấn, mà đã bị Hoa Kỳ gây hấn trong 66 năm qua và người dân Cuba sẵn sàng bảo vệ Tổ quốc đến giọt máu cuối cùng".

 Vượt qua nhiều sóng gió

Trong lịch sử, chế độ Cuba đã từng vượt qua nhiều sóng gió. Ví dụ, vào năm 1989, vài tháng trước khi Bức tường Berlin sụp đổ, tổng thống Mikhail Gorbachev đã đến La Havana để giải thích với lãnh đạo Fidel Castro rằng sự hỗ trợ của Liên Xô dành cho Cuba sắp kết thúc. Vào thời điểm đó, Liên Xô là nhà cung cấp dầu mỏ chính của Cuba, giống như Venezuela cho đến khi tổng thống Nicolás Maduro bị bắt giữ đầu tháng 1. Tháng 9/1991, Gorbachev tuyên bố Liên Xô sẽ rút 11.000 quân khỏi Cuba. Vài tháng sau đó, Liên Xô sụp đổ. Không có viện trợ của Liên Xô, chế độ Cuba dường như sắp bị khai tử. Nhưng chính quyền La Havana đã sống sót. 

Nhật báo Mỹ The New York Times ngày 17/01/2026 nhắc lại, sau cuộc cách mạng năm 1959, chính quyền Eisenhower đã áp đặt các lệnh trừng phạt kinh tế và tài chính đầu tiên của Mỹ đối với Cuba. Sau đó, tổng thống John F. Kennedy đã siết chặt các trừng phạt này khi xảy cuộc khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962, Liên Xô lắp đặt tên lửa hạt nhân trên đảo, chỉ cách Miami 300 km. Các lệnh trừng phạt này đã được nới lỏng dưới thời chính quyền Obama, nhưng vẫn luôn được duy trì.

Sau khi trở lại nắm quyền, Trump đã tăng cường lệnh cấm vận kinh tế đối với Cuba. Đầu tháng Giêng, sự can thiệp quân sự của Mỹ vào Venezuela – biểu tượng của cánh tả cực đoan ở Châu Mỹ Latinh – đã tạo động lực cho việc gia tăng hơn nữa áp lực lên hòn đảo cộng sản này. Giáo sư Jean François Mayer, một chuyên gia về Châu Mỹ Latinh tại Đại học Concordia, ghi nhận : "Đây là bước đi hợp lý tiếp theo, vì Cuba đã được lãnh đạo bởi một chính phủ cánh tả độc tài trong nhiều thập kỷ".

Theo nhật báo Le Devoir của Québec, Canada, tình hình hiện tại có lợi cho tổng thống Trump, vì Venezuela là đối tác chính của Cuba. Caracas, vốn đã hỗ trợ kinh tế cho hòn đảo này, bán dầu với giá ưu đãi, nay bị Hoa Kỳ chặn nguồn cung cấp cho La Havana. Ngày 11/01, trên mạng xã hội Truth Social của ông, Trump cho rằng Cuba đã được hưởng lợi trong nhiều năm từ việc chuyển tiền và nhập khẩu dầu từ Venezuela. 

Hơn nữa, cộng đồng người Cuba lưu vong ở Hoa Kỳ – đứng đầu là ngoại trưởng Marco Rubio – đang gây áp lực lên Washington. Phát biểu trước Quốc hội hôm 28/01, ông Rubio đã tuyên bố : "Chúng tôi rất muốn thấy chế độ thay đổi. Không nghi ngờ gì nữa, sẽ rất có lợi cho Hoa Kỳ nếu Cuba không còn bị cai trị bởi một chế độ độc tài". Nhưng ông nhấn mạnh "không nhất thiết là Hoa Kỳ sẽ tạo ra sự thay đổi đó", ông nói thêm. Theo Giáo sư Mayer, "Hoa Kỳ hướng tới một hình thức tan rã của chế độ Cuba do mất hoàn toàn sự ủng hộ của người dân".

Đổi hàng hóa lấy dầu hỏa

Trong 67 năm qua, Cuba không chỉ là đồng minh của khối Liên Xô cũ, mà còn là đồng minh của các tổ chức và chính phủ cánh tả ở Nicaragua, Bolivia, Chile, Angola, Algeria, Trung Quốc và tất nhiên là Venezuela. Cuba từng trao đổi đường với giá ưu đãi để lấy dầu mỏ và công nghệ với các nước thuộc khối Liên Xô cũ. Tuy không còn là một quốc gia cộng sản, nước Nga của Vladimir Putin vẫn duy trì quan hệ mật thiết với Cuba. Chính nhờ vậy mà tuy bị Mỹ cấm vận gắt gao, Cuba vẫn tiếp cận được các nguồn tài nguyên đáng kể, bao gồm cả dầu mỏ. 

Trả lời New York Times, chuyên gia năng lượng Cuba Jorge Piñon, cựu giám đốc điều hành tại một công ty dầu mỏ Mexico, hiện đang giảng dạy tại Đại học Texas ở Austin, giải thích : "Bằng cách này hay cách khác, Cuba luôn trao đổi hàng hóa để lấy dầu mỏ". Cho đến gần đây, Venezuela là nhà cung cấp dầu chính của Cuba, cùng với Nga và Mexico. Nhưng vai trò của Mexico đã tăng lên vào năm ngoái khi sản lượng và xuất khẩu của Venezuela chậm lại do lệnh trừng phạt và cơ sở hạ tầng cũ kỹ. Đồng thời, các lệnh trừng phạt Nga xâm lược Ukraine đã làm giảm nguồn cung của Nga. Theo công ty Kpler, Nga cũng đã không giao bất kỳ lượng dầu nào cho Cuba kể từ tháng 10 năm ngoái, và chuyến hàng cuối cùng từ Algeria là vào tháng 2/2025.

Trong bối cảnh áp lực mạnh mẽ từ Hoa Kỳ, sau khi tổng thống Venezuela Nicolás Maduro bị bắt giữ đầu tháng 01/2026, hiện giờ Mexico là quốc gia cuối cùng cung cấp dầu cho Cuba, với danh nghĩa "viện trợ nhân đạo", dựa trên tình hữu nghị lâu đời giữa hai nước. Nguồn dầu cung cấp là từ Gasolinas Bienestar, một công ty con của tập đoàn dầu khí quốc gia Pemex đang bị nợ nần chồng chất. Nhưng theo chuyên gia Piñon, lượng dầu Mexico cung cấp cho Cuba đã giảm mạnh trong ba tháng cuối năm 2025, bắt đầu từ chuyến thăm Mexico City của ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio vào đầu tháng 9. Trước nguy cơ Mexico bị đánh thuế cao và Mỹ can thiệp trực tiếp chống các băng đảng ma túy ở Mexico, tổng thống Claudia Sheinbaum đã có nhiều nhượng bộ với chính quyền Trump trong khi vẫn nhấn mạnh cam kết bảo vệ chủ quyền và độc lập của Mexico.

Nguồn cung ngày càng cạn kiệt

Trước khi tổng thống Trump ký sắc lệnh ngày 29/01, tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum thông báo tạm ngừng, ít nhất là trong thời gian ngắn, việc cung cấp dầu cho La Havana. Bà Claudia Sheinbaum khẳng định "việc đình chỉ này là một quyết định chủ quyền", chứ không phải do áp lực từ Washington. Trên thực tế, tổng thống Mexico đang chuẩn bị đàm phán một thỏa thuận thương mại với Hoa Kỳ trong bối cảnh căng thẳng cao độ. Donald Trump đặc biệt yêu cầu bà "loại bỏ" các băng đảng ma túy. 

Nếu không có nguồn cung dầu hỏa nào khác, các chuyên gia dự đoán Cuba có nguy cơ phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng lớn. Trên tờ Financial Times ngày 29/01/2026, Công ty nghiên cứu và phân tích năng lượng Kpler, dựa trên mức tiêu thụ hiện tại, dự báo Cuba này có nguy cơ cạn kiệt dầu trong vòng "15 đến 20 ngày". Theo số liệu của Kpler, Cuba chỉ nhận được một chuyến hàng dầu duy nhất trong tháng Giêng, với gần 85.000 thùng dầu từ Mexico, tương đương 3.000 thùng dầu mỗi ngày, so với mức trung bình 37.000 vào năm 2025. 

Lượng dầu nhập khẩu sụt giảm mạnh đã gây ra tình trạng mất điện thường xuyên. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, năm 2023, sản lượng dầu trong nước của Cuba chỉ chiếm 40% tổng nguồn cung. Các chuyên gia được tờ New York Times phỏng vấn ước tính rằng Cuba cần 100.000 thùng dầu mỗi ngày để vận hành nền kinh tế và duy trì các dịch vụ thiết yếu như chiếu sáng đường phố.

Trong bối cảnh Cuba đang gặp khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng, tình trạng thiếu nhiên liệu lại càng tác động đến giao thông vận tải, nông nghiệp và cả sản xuất điện. Hậu quả đã bắt đầu được thể hiện rõ trên đường phố thủ đô : những ngày gần đây, số người xếp hàng tại các trạm xăng ngày càng dài, trong khi điện có thể bị cắt đến mười tiếng mỗi ngày.

Theo đài phát thanh Vatican, trước tình hình khủng hoảng ngày càng trầm trọng, các giám mục Giáo hội Công giáo Cuba đang cảnh báo về nguy cơ gia tăng đau khổ trên hòn đảo và kêu gọi những cải cách sâu rộng, đối thoại và tôn trọng phẩm giá con người, không loại trừ bạo lực. Trong một thông điệp "gửi đến tất cả những người Cuba thiện chí", các giám mục Cuba bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tình hình kinh tế và xã hội ngày càng xấu đi tại quốc đảo vùng Caribe này. Họ cảnh báo về nguy cơ sụp đổ xã ​​hội hơn nữa, đặc biệt là sau những quyết định gần đây ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng của Cuba.

Thanh Phương