Chiến lược an ninh quốc gia của chính quyền Trump nhất quán về lợi ích của Hoa Kỳ

Thanh Hà, RFI, 08/12/2025

Nga xâm chiếm Ukraine không phải là một "mối đe dọa" đối với an ninh Hoa Kỳ, Trung Quốc vẫn khiến Mỹ bận tâm vì đây là đối thủ cạnh tranh nguy hiểm. Riêng Châu Âu, gần như không còn giá trị nào trong mắt chính quyền Trump. Trên đây là những điểm chính trong "Chiến Lược An Ninh Quốc Gia NSS" được Nhà Trắng cập nhật và công bố hôm 05/12/2025.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và tổng thư ký Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO Mark Rutte, tại thượng đỉnh NATO, La Haye, Hà Lan, ngày 25/06/2025. AP - Matthias Schrader

Nước Mỹ dưới thời tổng thống Donald Trump không trông thấy bất kỳ một tương lai sáng sủa nào cho Châu Âu. Hai trang rưỡi trong tài liệu gồm 33 trang về chiến lược an ninh quốc gia NSS của chính quyền Trump tập trung vào Châu Âu, nơi mà "kinh tế đang suy giảm", "tự do ngôn luận bị kiểm soát", nơi mà "trong chưa đầy 20 năm nữa sẽ đánh mất bản sắc của chính mình vì tỷ lệ sinh đẻ đang sụt giảm và đang bị các làn sóng nhập cư nhận chìm".

Vào lúc các đồng minh lâu đời của Washington, từ đông sang tây ở Châu Âu còn choáng váng với đánh giá như trên thì các đối thủ của Mỹ từ Nga đến Trung Quốc, thậm chí là những quốc gia thù địch như Bắc Triều Tiên hay Iranhài lòng vì thái độ "khoan dung" trong tài liệu NSS.

America First

Chính quyền Mỹ quan niệm phải tập trung vào "an ninh quốc gia" và chính sách của các nước khác không liên quan gì đến Hoa Kỳ, hay chỉ liên quan nếu những hoạt động đó đe dọa trực tiếp đến quyền lợi của nước Mỹ. Theo tinh thần đó, khác hẳn với tài liệu được ban hành dưới thời chính quyền Biden trước đây, vốn đã 66 lần điểm mặt nước Nga, lần này, các cố vấn về an ninh và đối ngoại của tổng thống Trump chỉ một lần duy nhất nhắc đến nước Nga. Cựu đại sứ Pháp tại Washington, Gérard Araud ghi nhận : trong mắt chính quyền Mỹ hiện nay, Nga chỉ là "một vấn đề" chứ không là "một mối đe dọa" trực tiếp đối với an ninh Hoa Kỳ, cho dù Nga đang xâm chiếm Ukraine, đe dọa đến an ninh của toàn Châu Âu, từ các quốc gia sát cạnh nước Nga như Ba Lan, Rumani hay các quốc gia vùng Baltic…

Hơn nữa vào lúc mà Châu Âu trong thế bị động vì đang mất đi điểm tựa an ninh và quân sự là Mỹ, thì nhìn từ góc độ ngoại giao, cựu đại sứ Pháp Araud cho rằng, chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ "nhất quán" hơn mọi người lầm tưởng.

Châu Âu không còn lá chủ bài nào để giữ Hoa Kỳ ở lại

Thứ nhất, đối với Mỹ, Châu Âu ngày nay là một "Lục địa già", không còn là cái nôi tăng trưởng trên thế giới. Vào thập niên 1990, Châu Âu chiếm 25 % GDP toàn cầu, tỷ lệ này nay chỉ còn 14 %.

Thứ hai, về tăng trưởng "tâm điểm của thế giới" đã được dịch chuyển sang Châu Á. Thứ ba là cuộc cách mạng về công nghệ số đang diễn ra ở Châu Á, chứ không phải là tại Châu Âu. Hơn nữa, Châu Âu cũng không giàu tài nguyên và nhất là đất hiếm, để cho Mỹ khai thác, cho nên không còn gì để "cầm chân" Hoa Kỳ.

Nói cách khác một khi Châu Âu không còn đóng vai trò "trung tâm" về kinh tế, quân sự và ngoại giao, thì "quyền lợi của Mỹ" không còn đặt ở Châu Âu, do vậy. Trong mắt tổng thống Trump, Nga không phải là một "mối đe dọa" trực tiếp. 

Cựu đại sứ Araud nhắc lại, sau Thế Chiến Thứ Hai, sở dĩ Mỹ đã "cắm rễ" vào Châu Âu là để ngăn chận ảnh hưởng của Liên Xô cộng sản, nhưng sau khi khối Liên Xô tan rã từ đầu thập niên 1990, thì lẽ ra từ thời điểm đó, Mỹ đã rút khỏi Châu Âu, để cho châu lục này tự lo về mặt an ninh. Có điều, phía Washington không dễ cắt đứt với Châu Âu ở thời điểm đó vì những quyền lợi kinh tế, thương mại và địa chính trị. Trong khi Châu Âu ỉ lại vào vũ khí, vào ô dù an ninh của Mỹ để khỏi phải đầu tư vào công nghiệp quốc phòng, không quá tốn kém về ngân sách phòng thủ. 

Chính sách "con đà điểu"

Dưới chính quyền Trump ở nhiệm kỳ trước, rồi thêm một nhiệm kỳ 2 mở ra từ đầu 2025, Châu Âu vẫn "ảo tưởng" vào điểm tựa Hoa Kỳ. Bằng chứng cụ thể nhất là cho đến tận lúc này, các lãnh đạo hàng đầu của Châu Âu vẫn khẳng định Mỹ là đồng minh quan trọng nhất của Liên Âu.

Ít nhất là từ 2017 tới nay, bất chấp những vận động của Pháp, Châu Âu vẫn không có được một chính sách "phòng thủ độc lập", vẫn không tự chủ cả về kinh tế lẫn ngoại giao. 

Trong hoàn cảnh đó, không có gì ngạc nhiên khi thấy, tại Matxcơva, phát ngôn viên của tổng thống Vladimir Putin hài lòng với chiến lược an ninh mới của Hoa Kỳ. 

Thanh Hà

*************************

Chiến lược an ninh mới của Mỹ : Khi thuyết MAGA phá vỡ trật tự thế giới hậu 1945

Anh Vũ, RFI, 08/12/2025

Việc Nhà Trắng hôm thứ Sáu 05/12 công bố tài liệu "Chiến lược An ninh Quốc gia" mới, do tổng thống Donald Trump phê chuẩn, đánh dấu bước ngoặt căn bản trong tư duy chiến lược của Hoa Kỳ. Học thuyết MAGA (Make America Great Again), nay được chính thức hóa thành chính sách, đảo lộn gần như toàn bộ nền tảng trật tự thế giới được hình thành từ sau Thế chiến II.

Donald Trump trong chiến dịch vận động tranh cử tổng thống Mỹ 2024, tại Bedminster, ngày 13/08/2023. AP - Seth Wenig

Kể từ sau năm 1945, Washington xây dựng một mô hình lãnh đạo toàn cầu dựa trên hai trụ cột chính : ngăn chặn sự bành trướng của Liên Xô và thiết lập một hệ thống định chế quốc tế nhằm bảo vệ chủ nghĩa tự do phương Tây.

Trong suốt gần tám thập niên, trật tự quốc tế được hình dựa trên vai trò thống lĩnh của Mỹ và can thiệp rộng rãi vào các vấn đề toàn cầu nhằm duy trì cái gọi là "Pax Americana", thuật ngữ để chỉ sự ổn định trật tự quốc tế dưới sự dẫn dắt của Mỹ.

Việc Mỹ tách khỏi Châu Âu và phá bỏ trật tự thế giới mà họ đã tạo ra sau năm 1945, giờ đây đã được chính thức hóa trong tài liệu dài ba mươi trang, "Chiến lược An ninh Quốc gia" mới của Mỹ, do tổng thống Donald Trump ký duyệt.

Lời mở đầu tài liệu mượn hình ảnh người khổng lồ Atlas trong thần thoại Hy Lạp đỡ cả thế giới : "Thời đại mà Hoa Kỳ một mình duy trì trật tự thế giới như Atlas đã thay đổi". Tuyên bố như vậy không chỉ mang tính biểu tượng mà phản ánh sự rút lui chiến lược khỏi mô hình "lãnh đạo toàn cầu" vốn là trụ cột của chính sách an ninh Mỹ kể từ thời tổng thống Truman đến nay.

Từ một cường quốc đóng vai trò kiến tạo và duy trì trật tự toàn cầu sau Chiến tranh Thế giới thứ Hai, Hoa Kỳ nay chuyển sang mô hình cạnh tranh khu vực, đặt lợi ích quốc gia trên mọi cam kết quốc tế, đồng thời xem lại toàn bộ cấu trúc liên minh.

Khái niệm "toàn cầu hóa an ninh", nghĩa là an ninh Mỹ gắn liền với ổn định quốc tế, đã bị thay thế bởi một cách tiếp cận hoàn toàn khác : Mỹ chỉ quan tâm đến vấn đề quốc tế để bảo vệ lợi ích trực tiếp, chứ không nhằm duy trì một trật tự chung. Tài liệu giải thích rõ : "Công việc của các nước khác chỉ liên quan đến chúng ta nếu những hoạt động của họ đe dọa trực tiếp lợi ích của chúng ta".

Học thuyết mới thừa nhận thế giới như một tập hợp "vùng ảnh hưởng", nơi các cường quốc thực hiện lợi ích riêng, còn Mỹ không có mục tiêu thiết lập chuẩn mực dân chủ hay thay đổi chính trị ở các nước khác. Tài liệu khẳng định : "Chúng ta mong muốn có mối quan hệ tốt đẹp và quan hệ thương mại hòa bình với các quốc gia trên thế giới mà không áp đặt những thay đổi dân chủ hoặc xã hội gây khác biệt nhiều với truyền thống và lịch sử của họ… Không có gì là mâu thuẫn hay đạo đức giả… khi duy trì mối quan hệ tốt đẹp với các quốc gia có hệ thống lãnh đạo và xã hội khác với chúng ta".

Phá vỡ liên minh xuyên Đại Tây Dương 

Nếu Pax Americana được xây dựng trên nền tảng liên minh giữa Mỹ và Tây Âu, thì chiến lược MAGA tuyên bố "tách khỏi Châu Âu", xem Liên Hiệp Châu Âu (EU) như một nguy cơ thay vì đối tác.

Văn kiện coi Châu Âu đang suy thoái về kinh tế, suy tàn về văn minh, và bị chi phối bởi "các thể chế siêu quốc gia " gây tổn hại đến tự do chính trị, chủ quyền.

Điều đáng chú ý là : Mỹ không còn xem Châu Âu là đối tượng cần được bảo vệ (như trong thời Chiến tranh Lạnh), mà như một khu vực cần "định hướng lại", thậm chí can thiệp để sửa chữa những sai lầm của Liên Hiệp Châu. Cách tiếp cận này phá vỡ logic chiến lược xuyên Đại Tây Dương vốn đặt Mỹ và EU vào cùng một cộng đồng giá trị.

Chỉ trích NATO và các định chế quốc tế

NATO và Liên Hợp Quốc, hai biểu tượng của trật tự thế giới sau 1945, giờ bị Washington chỉ trích vì theo đuổi "toàn cầu hóa", "đa phương hóa", đi ngược lợi ích Mỹ. Một khi Washington xem các định chế này như gánh nặng, thì khả năng Mỹ rút lui khỏi nghĩa vụ tập thể không còn là giả định, mà trở thành hướng đi được đặt trong chiến lược chính thức. Điều này có nghĩa là nguyên tắc "phòng thủ tập thể" trong NATO trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Các đồng minh của Hoa Kỳ bị cáo buộc là : "khiến người dân Mỹ phải gánh chịu chi phí quốc phòng của họ, và đôi khi kéo chúng ta vào các cuộc xung đột và tranh cãi không liên quan gì đến chúng ta". Theo Le Figaro, điều này có vẻ nghịch lý, vì tất cả các cuộc chiến của Hoa Kỳ từ Triều Tiên và Việt Nam đến Iraq và Afghanistan đều do Hoa Kỳ quyết định, lôi kéo các đồng minh của mình vào cuộc xung đột thay vì ngược lại.

Đáng chú ý, chiến lược mới của Mỹ không coi Nga như mối đe dọa trực tiếp đến lợi ích của Mỹ. Nga thậm chí không được nhắc tới như đối thủ chiến lược. Xung đột Ukraine bị diễn giải là hệ quả của "ảo tưởng của Châu Âu".

Mỹ xác định mục tiêu không phải ngăn chặn Nga mà "dàn xếp quan hệ giữa Nga và Châu Âu" – tức tự đặt mình vào vị trí trọng tài, chứ không còn là đồng minh của Kiev hay Bruxelles nữa.

Washington, như vậy, rời khỏi vai trò "người bảo vệ Châu Âu", đồng thời để ngỏ cửa cho Moskva xác lập ảnh hưởng trong không gian hậu Xô Viết. Đối với Trung Quốc, chiến lược mới xác định trọng tâm cạnh tranh là kinh tế, còn xung đột quân sự được xem là điều cần tránh.

Thế giới i, theo quan điểm của chính quyền Trump, giờ đây được chia thành nhiều vùng ảnh hưởng. Vùng ảnh hưởng của Hoa Kỳ là Tây Bán Cầu. Tại đó, Washington đã triển khai một lực lượng hùng mạnh kể từ tháng 9 để tiến hành các hoạt động nhân danh chống buôn bán ma túy ở vùng Caribe, đồng thời gây áp lực lên chế độ Maduro ở Venezuela. Văn kiện an ninh quốc gia của Mỹ khẳng định sự trở lại của học thuyết do Tổng thống James Monroe thiết lập năm 1823, nhằm mục đích ngăn chặn các cường quốc thực dân Châu Âu xâm nhập vào Châu Mỹ.

Học thuyết Monroe nay trở thành nền tảng địa chiến lược của MAGA. Mỹ chuyển trọng tâm từ toàn cầu sang Tây bán cầu, nhấn mạnh kiểm soát biên giới, chống nhập cư và bảo vệ "sân sau".

Chiến lược an ninh mới của Donald Trump không chỉ thay đổi ưu tiên trước mắt, mà thực chất phá vỡ nền tảng của trật tự thế giới hình thành sau 1945. Bước ngoặt này có thể là sự điều chỉnh phù hợp với cân bằng quyền lực mới, nhưng đồng thời mở ra nguy cơ một thế giới hậu Mỹ – nơi không còn nguyên tắc chung, và nơi các cường quốc cạnh tranh trực diện trong khoảng trống mà Washington để lại. Đây không chỉ là thay đổi chính sách, mà là sự chuyển dịch cấu trúc địa chiến lược lớn nhất kể từ năm 1945.

Anh Vũ

*****************************

Điện Kremlin : "Chiến lược an ninh quốc gia" mới của Mỹ phù hợp với quan điểm của Nga

Trọng Thành, RFI, 08/12/2025

Trả lời truyền thông Nhà nước Nga hôm qua, 07/12/2025, phát ngôn viên điện Kremlin, Dmitri Peskov, khẳng định chiến lược quốc phòng được điều chỉnh của Mỹ "nhìn chung phù hợp" với quan điểm của Moskva.

Tổng thống Mỹ Donald Trump và đồng nhiệm Nga Vladimir Putin, trong lần gặp tại Alaska, Hoa Kỳ, ngày 15/08/2025. AP - Julia Demaree Nikhinson

Theo phát ngôn viên điện Kremlin, được Reuters dẫn lại, cam kết của Hoa Kỳ chấm dứt chủ trương một khối NATO "không ngừng mở rộng" là một điều đáng khích lệ, việc Washington kêu gọi hợp tác với Moskva về các vấn đề ổn định chiến lược thay vì coi Nga là mối đe dọa trực tiếp là một bước tiến tích cực.

Ông Peskov nhấn mạnh, chiến lược an ninh quốc gia mới của Mỹ cho phép Nga "tiếp tục các nỗ lực chung mang tính xây dựng (với Washington) nhằm đạt được một thỏa thuận hòa bình tại Ukraine".

Trả lời đài RFI, chuyên gia Cyrille Bret, viện tư vấn Montaigne, nhận định : "Tuyên bố này có thể được hiểu như là sự khuyến khích chính quyền Mỹ tiếp tục chính sách tăng cường áp lực với Ukraine và xích lại gần Nga. Trong quan điểm của phát ngôn viên điện Kremlin Peskov, có một vấn đề mang tính cấu trúc, đó là có những điểm chung giữa lập trường của phong trào Nước Mỹ Trên Hết MAGA và tư tưởng độc đoán Nga, đặc biệt trong thái độ phủ nhận, khinh rẻ đối với các xã hội tự do, các xã hội mở".

Trong hồ sơ Ukraine, trước khi Donald Trump quay lại Nhà Trắng năm 2025, Hoa Kỳ luôn luôn coi Nga là thế lực xâm lăng, đe dọa thay đổi trật tự hậu Chiến tranh Lạnh bằng vũ lực.

Trọng Thành