Một quân nhân Ukraine thuộc Lữ đoàn 47 chuẩn bị thiết bị kết nối internet qua vệ tinh Starlink tại vị trí đóng quân trên tiền tuyến, trong bối cảnh Nga tiến hành chiến dịch tấn công Ukraine, gần thị trấn Avdiivka, thuộc vùng Donetsk, ngày 20/02/2024. © Reuters

Mỹ hạn chế hỗ trợ vệ tinh : Ukraine khó tìm phương án thay thế, Châu Âu chưa sẵn sàng

Tình hình những ngày qua trên chiến trường Ukraine một lần nữa khẳng định mạng lưới vệ tinh Starlink của Mỹ đã trở thành một mắt xích quan trọng, bảo đảm liên lạc và hỗ trợ các hoạt động tác chiến bằng drone cho Ukraine. Nếu Washington hạn chế sự hỗ trợ này, Kiev sẽ lấy gì để thay thế, trong Châu Âu cũng chưa có một hệ thống đủ năng lực để lấp khoảng trống.

Trả lời RFI ban tiếng Pháp ngày 15/10/2026, ông Alain Deneuve, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Nghiên cứu An ninh và Quốc phòng, thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hoàng gia cấp cao ở Bruxelles, phân tích :

"Ukraine sẽ gặp rất nhiều khó khăn nếu không có mạng lưới này. Thành thật mà nói, trong tình hình hiện nay, tôi thực sự không thấy rõ hệ thống nào có thể thay thế Starlink và Starshield trong việc triển khai phần lớn các chiến dịch quân sự có sử dụng drone (…).

Trên thực tế, cần phân biệt hai loại hình tác chiến. Đúng là phần lớn các chiến dịch hiện nay được thực hiện bằng drone, và những phương tiện này phụ thuộc rất nhiều vào hệ thống Starlink và Starshield, mặc dù các hệ thống này vẫn có thể bị gây nhiễu hoặc trở thành mục tiêu của các phương tiện tác chiến điện tử Nga.

Một giải pháp khác dành cho drone là sử dụng kết nối có dây, thông qua cáp quang. Tuy nhiên, những loại drone này không thể đạt được hiệu quả tương đương về khả năng mang thuốc nổ, cũng như về tính cơ động. Lý do là chúng phải mang theo và nhả dần cuộn cáp quang trong quá trình di chuyển. Vì vậy, quy mô và phạm vi hoạt động của chúng là hoàn toàn khác.

Ngoài ra, Ukraine vẫn có khả năng, như nước này đang từng bước thực hiện với một số loại tên lửa hành trình tự sản xuất, tiến hành các cuộc tấn công tầm xa, thậm chí sử dụng những drone có kích thước lớn hơn để tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Những phương tiện này có thể sử dụng hệ thống dẫn đường quán tính (cho phép xác định hướng bay và vị trí mà không cần phụ thuộc vào tín hiệu định vị bên ngoài), tức là không phụ thuộc vào mạng lưới Starlink.

Tuy nhiên, đối với phần lớn các hoạt động quân sự thường nhật, đặc biệt là dọc theo chiến tuyến Nga - Ukraine, thì Starlink và Starshield thực sự là xương sống của các hoạt động tác chiến trên thực địa".

Các nước Châu Âu thường xuyên khẳng định ủng hộ Ukraine và cho rằng chính họ viện trợ phần lớn cho Kiev. Nhưng liệu Châu Âu có thể sở hữu một hệ thống tương đương hay có đủ khả năng triển khai một hệ thống khác để bù đắp cho Starshield hay không ? Chuyên gia an ninh quốc phòng Alain Deneuve cho biết :

"Hiện nay, Châu Âu đang có dự án IRIS², nhưng đây là một dự án dài hạn. Hệ thống này vẫn chưa đạt được năng lực hoạt động tương đương với Starlink. Ngoài ra, còn có mạng lưới OneWeb, vốn có thể phần nào bổ sung cho Starlink, chứ chưa thể thay thế hệ thống này. Trên thực tế, quy mô mạng lưới OneWeb vẫn chưa lớn bằng Starlink.

Cần nhận thức rõ rằng Starlink và Starshield là những mạng lưới có tính dự phòng cao, có khả năng chống chịu tốt trước các sự cố, và đặc biệt đã được xây dựng, phát triển để hoạt động trong điều kiện chiến đấu thực tế. Các hệ thống này đã được thử nghiệm và kiểm chứng trên chiến trường.

Vì vậy, kinh nghiệm thực tiễn thu được là vô cùng lớn, giúp Starlink và Starshield hiện đáp ứng rất tốt nhu cầu của các lực lượng vũ trang Ukraine.

Để các nước Châu Âu đạt được trình độ tương tự, cả về công nghệ, khả năng cung cấp dịch vụ lẫn năng lực cập nhật thường xuyên các hệ thống phục vụ tác chiến, thì sẽ còn phải mất rất nhiều thời gian. Điều đó chắc chắn chưa thể xảy ra trong một sớm một chiều".

Tuyên bố của Donald Trump về Nga - Ukraine : Một động thái nhằm chuyển hướng trách nhiệm ?

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm Chủ nhật 11/10/2026 bất ngờ tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng Kiev và Moskva đã đạt được thỏa thuận về một "lệnh hưu chiến trong lĩnh vực năng lượng". Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết chưa được thông báo về thỏa thuận này, nhưng khẳng định sẵn sàng chấp nhận. Moskva thì không đưa ra phản ứng.

Ulrich Bounat, nhà nghiên cứu cộng tác tại viện nghiên cứu Euro Créative, một viện tư vấn của Pháp về chính sách, trên đài RFI tiếng Pháp ngày 12/10, nhận định tuyên bố này là một động thái phô trương mới của tổng thống Mỹ Donald Trump, trong bối cảnh giá dầu diesel thế giới tăng mạnh sau khi chiến tranh với Iran bùng phát hồi tháng 2, trở thành bất lợi về mặt chính trị đối với đảng Cộng Hòa tại Mỹ trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ :

"Có lẽ đây là một động thái mang tính phô trương nhằm tạo hiệu ứng chính trị, như thói quen của Donald Trump. Lợi ích đối với ông Donald Trump là rất rõ ràng. Nhìn chung, về cơ bản, ông Trump cho rằng, hay ít nhất là ông đang thể hiện rằng việc giá dầu thô, đặc biệt là giá dầu diesel tại Mỹ tăng vọt, là hệ quả trực tiếp của cuộc chiến tại Ukraine, cho dù thực tế hoàn toàn không phải là như vậy.

Tuy nhiên, động thái này lại nằm trong cùng một chiến lược như quyết định dỡ bỏ các biện pháp trừng phạt đối với dầu diesel của Nga. Đây là cách để ông Trump phát đi thông điệp rằng "về cơ bản, tôi đã giải quyết được vấn đề liên quan đến các cơ sở hạ tầng năng lượng, đặc biệt là những cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga, thế nên mọi người không cần phải lo lắng nữa đâu : nguồn cung dầu mỏ sẽ dồi dào trở lại".

Đồng thời, đây cũng là cách để trong trường hợp các cuộc tấn công vẫn tiếp diễn thì ông sẽ nói rằng "quý vị thấy đấy, đó là lỗi là của Ukraine. Nếu giá dầu tăng thì đó không phải là lỗi của tôi".

Theo tôi, đây là một động thái mang tính trình diễn, tương tự những gì ông Trump đã làm với Iran. Ông đã không biết bao nhiêu lần tuyên bố chiến tranh kết thúc. Và có lẽ đây cũng là một cách để tiếp tục gia tăng sức ép đối với Ukraine".

Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ : Donald Trump liên tiếp đưa ra các cam kết nhằm thu hút cử tri

Chỉ còn chưa đầy ba tuần nữa là đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, đảng Cộng Hòa của tổng thống Donald Trump đang đứng trước một kỳ bầu cử được dự báo sẽ vô cùng khó khăn. Để hạn chế tổn thất, Donald Trump liên tiếp đưa ra những tuyên bố và cam kết lớn nhằm thu hút cử tri, trong khi nhiều ứng viên đảng Cộng Hòa dường như đang giữ khoảng cách với tổng thống. Từ những lời hứa hỗ trợ tài chính đến các quyết định ân xá của tổng thống, nhà lãnh đạo Mỹ dường như sẵn sàng làm mọi cách.

Từ New York, thông tín viên Loubna Anaki hôm 15/10 cho biết thêm :

"Đang ở mức tín nhiệm thấp nhất trong các cuộc thăm dò dư luận, Donald Trump hiểu rằng việc duy trì quyền kiểm soát Hạ Viện và Thượng Viện dường như ngày càng khó khăn. Cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 03/11 đang đến gần, vì vậy tổng thống Mỹ đã tăng tốc vận động tranh cử.

Trong tuần này, ông liên tiếp tham gia các cuộc mít tinh nhằm thể hiện sự ủng hộ đối với các ứng cử viên của đảng Cộng Hòa tại các bang Ohio, Arizona, Montana và Georgia. Trước những người ủng hộ, ông tận dụng mọi cách để huy động cử tri.

Hôm thứ Ba 13/10, tại Alaska, tổng thống Donald Trump đã gây bất ngờ khi tuyên bố ân xá cho 3 chủ gara sửa chữa ô tô bị kết án vì vi phạm các quy định chống ô nhiễm môi trường. Ông phát biểu : "Họ muốn tống những người này vào tù 10 năm chỉ vì sửa chữa một động cơ xe ! Thật là điên rồ ! Tôi quyết định ân xá vô điều kiện cho họ, quyết định có hiệu lực ngay lập tức !".

Trong những tuần gần đây, tổng thống Mỹ liên tiếp đưa ra các cam kết nhằm thu hút cử tri và thúc đẩy họ bỏ phiếu cho đảng Cộng Hòa của ông. Đáng chú ý, ông hứa sẽ trao khoản tiền thưởng 5.000 đô la cho mỗi người trưởng thành tại Mỹ nếu đảng Cộng Hòa giữ được quyền kiểm soát lưỡng viện Quốc Hội. Ông thậm chí còn đặt tên cho sáng kiến này là "Cổ tức Trump".

Về phía đảng Dân Chủ, nhiều nghị sĩ lên án những lời hứa này là hành vi mua chuộc cử tri. Dẫu vậy, những động thái trên một lần nữa cho thấy Donald Trump sẵn sàng làm mọi cách để giành chiến thắng".

Saudi Arabia trước thách thức an ninh : Mạnh về kinh tế, dễ tổn thương về quân sự

Saudi Arabia, quốc gia xuất khẩu dầu mỏ hàng đầu thế giới, tuần qua liên tiếp hứng chịu các cuộc tấn công của lực lượng Houthi Yemen thân Iran. Quy mô các cuộc tấn công này là chưa từng có kể từ khi chiến tranh bùng nổ tại Yemen vào năm 2014, giữa lực lượng Houthi và các lực lượng chính phủ Yemen, được liên minh do Saudi Arabia dẫn đầu hậu thuẫn từ năm 2015.

Trong bối cảnh phe Houthi Yemen cảnh báo sẽ tiếp tục tiến hành các chiến dịch tương tự trong những ngày tới tại Saudi Arabia, Liên Hiệp Châu Âu thông báo hoãn hội nghị thượng đỉnh Liên Âu - Hội đồng các quốc gia vùng Vịnh, dự kiến diễn ra ngày 24/10 tại Riyadh, với lý do an ninh. Một số sự kiện khác, trong đó có 3 trận bóng đá dự kiến diễn ra trong tuần này, cũng bị hoãn.

Theo phân tích ngày 15/10 trên đài RFI, nhà nghiên cứu về quốc phòng - an ninh Trung Đông, Akram Kharief, phân tích Saudi Arabia đang gặp khó khăn cả trong năng lực phòng thủ lẫn tấn công :

"Vấn đề của Saudi Arabia tại Yemen hiện nay là có rất ít mục tiêu được xác định rõ ràng, rất ít mục tiêu có thể quan sát được. Phía Saudi Arabia không muốn mất máy bay, do đó họ không thực hiện các cuộc không kích ở cự ly gần và cũng không mạo hiểm tiến sâu vào lãnh thổ Yemen.

Bên cạnh đó, lực lượng Houthi đã cất giấu vũ khí, các phương tiện tác chiến và đặt sở chỉ huy sâu trong những dãy núi rất khó bị ném bom. Điều này khiến các nỗ lực của Saudi Arabia gần như không mang lại hiệu quả. Hiện nay, năng lực tác chiến trên không của Saudi Arabia rất hạn chế, buộc họ phải tiến hành các hoạt động trên bộ để đối phó với lực lượng Houthi Yemen.

Tuy nhiên, khi nói về khả năng đối phó của Saudi Arabia trước các cuộc tấn công của Yemen, không nên cho rằng Riyadh hoàn toàn không có khả năng đánh chặn tên lửa và drone của lực lượng Houthi. Tôi cho rằng tỷ lệ đánh chặn có thể vào khoảng 90%. Vấn đề thực sự là 10% số tên lửa và drone không bị đánh chặn có thể gây ra thiệt hại rất lớn cho những cơ sở hạ tầng đặc biệt nhạy cảm, cực kỳ khó thay thế và có giá trị biểu tượng rất lớn".

Theo chuyên gia về Trung Đông, David Rigoulet-Roze, nhà nghiên cứu của Viện phân tích chiến lược Pháp, diễn biến này càng củng cố nhận định rằng Vương quốc Saudi Arabia đang trở nên dễ bị tổn thương hơn :

"Kể từ khi cuộc xung đột bùng phát vào đầu tháng 2 vừa qua, tất cả các quốc gia quân chủ vùng Vịnh đều nhận thức rõ hơn về những điểm yếu mang tính cố hữu của mình, và vương quốc Saudi Arabia cũng không nằm ngoài xu hướng đó.

Đúng là Saudi Arabia là một cường quốc khu vực, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ, và chính điều này khiến Saudi Arabia trở thành một nhân tố trung tâm. Tuy nhiên, nhiều người nói đến sự suy yếu của vương quốc, không hẳn về mặt kinh tế, bởi tiềm lực kinh tế của nước này vẫn được duy trì nguyên vẹn.

Vấn đề nằm ở chỗ Mohammed ben Salman cần có sự ổn định trong khu vực để triển khai kế hoạch Vision 2030, nhưng tình hình hiện nay lại không đáp ứng được điều đó. Bên cạnh đó còn có vấn đề bảo đảm an ninh biên giới. Vì vậy, trong cục diện khu vực hiện nay, đây đang trở thành một thách thức lớn".

Thùy Dương