Cục Báo chí yêu cầu chấn chỉnh công tác báo chí giữa tranh cãi về sách "Chuyện với Thanh" : có gì đáng chú ý ?

BBC, 24/07/2026

Giữa những tranh cãi xung quanh sách Chuyện với Thanh, Cục Báo chí đã có công văn chỉ đạo các cơ quan chấn chỉnh công tác tuyên truyền trên báo chí.

Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc (phải) vừa ký công văn yêu cầu chấn chỉnh hoạt động tuyên truyền trên báo chí, giữa lúc có cuộc tranh cãi nóng bỏng liên quan tới sách Chuyện với Thanh của tác giả Nguyễn Thành Nam (trái)

Công văn số 137/BC-TTPC do Cục báo chí thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành vào ngày 21/7 yêu cầu tăng cường trách nhiệm của cơ quan chủ quản trong lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý báo chí thuộc quyền.

Theo công văn này, thời gian qua đã có một số cơ quan báo chí đăng, phát thông tin "có nội dung vi phạm quy định của pháp luật và quy định của Đảng, trong đó có những thông tin liên quan đến đề tài lịch sử, lãnh tụ, các vấn đề nhạy cảm, phức tạp, gây ảnh hưởng không tốt đến chất lượng, uy tín của hoạt động báo chí".

Kèm theo đó là hàng loạt yêu cầu chỉnh đốn chất lượng, quy trình làm việc.

'Rút kinh nghiệm sâu sắc'

"Tổ chức rút kinh nghiệm sâu sắc từ vụ việc một số báo ca ngợi cuốn sách có nội dung sai sự thật lịch sử", công văn yêu cầu.

Công văn khẳng định sự việc lần này là bài học về trách nhiệm chính trị, trách nhiệm pháp lý và trách nhiệm nghề nghiệp trong quá trình tổ chức sản xuất, biên tập và xuất bản thông tin.

Công văn của Cục Báo chí không nhắc tới sách Chuyện với Thanh của tác giả Nguyễn Thành Nam, nhưng đây chính là cuốn sách viết về lãnh tụ Hồ Chí Minh đang ở trong tâm điểm của một cuộc tranh cãi dữ dội.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, cuốn sách này có một số thông tin, nhận định không chính xác về một số nhân vật, sự kiện lịch sử; đồng thời "sử dụng ngôn ngữ thể hiện chưa phù hợp khi viết về Chủ tịch Hồ Chí Minh và một số lãnh đạo của Đảng".

Những yếu tố bị đánh giá là sai hoặc không phù hợp không được công bố.

Trong vụ này, 23 cơ quan báo chí cùng nhiều cán bộ, phóng viên đã bị xử phạt vì từng có bài khen ngợi của Chuyện với Thanh.

Truyền thông Việt Nam cho biết các tòa soạn đã nhận lỗi, rút kinh nghiệm về thẩm định nguồn tin và xử lý nghiêm túc: kỷ luật, cách chức 1 người; cảnh cáo 1 người; khiển trách 3 người, đình chỉ công tác 6 người; điều chuyển công tác 4 người và dừng hợp tác với các cộng tác viên liên quan. Một số trường hợp bị xử phạt hành chính.

Không có cơ quan báo chí hay cá nhân nào được nêu tên cụ thể.

Đã có nhiều tờ báo bị người dùng mạng xã hội chỉ trích, đặc biệt là báo Nhân Dân.

Trách nhiệm của tổng biên tập và cơ quan chủ quản

"Tổng Biên tập, người đứng đầu cơ quan báo chí phải trực tiếp chịu trách nhiệm về việc tổ chức và thực hiện quy trình kiểm soát nội dung; phân cấp, phân quyền phải gắn với kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình", công văn nêu.

Đây là một điểm đáng chú ý, đặc biệt trong bối cảnh ông Lê Quốc Minh – Tổng Biên tập báo Nhân Dân – thời gian qua đã nhiều lần bị một số người có ảnh hưởng trên mạng xã hội yêu cầu phải chịu trách nhiệm về việc tờ báo này "có những bài viết ca ngợi cuốn sách Chuyện với Thanh".

Ngoài tổng biên tập, "cơ quan chủ quản cần định kỳ đánh giá việc thực hiện trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan báo chí, nhất là trong công tác quản lý nội dung, quản lý đội ngũ phóng viên, biên tập viên, cộng tác viên và việc tuân thủ các quy trình tác nghiệp".

Tại Việt Nam, các cơ quan báo chí đều nằm dưới sự quản lý của một cơ quan chủ quản thuộc Đảng, chính quyền hoặc các tổ chức đoàn hội. Điều này là nhằm đảm bảo sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng đối với hoạt động báo chí. Ví dụ, cơ quan chủ quản của báo VnExpress là Bộ Khoa học và Công nghệ, còn báo Nhân Dân thuộc sự quản lý của Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Quy trình biên tập 'đặc biệt'

Theo Công văn 137, các cơ quan chủ quản cần chỉ đạo những cơ quan báo chí trực thuộc xây dựng hoặc hoàn thiện "quy trình thẩm định, biên tập và phê duyệt ở mức độ cao hơn đối với các nội dung liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các đồng chí lãnh đạo tiền bối tiêu biểu; các sự kiện, nhân vật và vấn đề lịch sử còn có cách tiếp cận, đánh giá khác nhau; các vấn đề liên quan đến chính trị, tư tưởng, dân tộc, tôn giáo, chủ quyền quốc gia, đối ngoại, quốc phòng, an ninh; các vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có khả năng tác động lớn đến dư luận xã hội, uy tín của Đảng, Nhà nước, tổ chức và cá nhân".

Đây là một động thái cho thấy Việt Nam tới đây có thể sẽ còn kiểm duyệt báo chí chặt chẽ hơn nữa, dù cho không gian hiện tại đã được siết chặt.

Ở Việt Nam, báo chí có nhiệm vụ "bảo vệ nền tư tưởng của Đảng".

Công văn cũng yêu cầu rà soát quy trình thẩm định và kiểm chứng thông tin khác và quy định rõ trách nhiệm của những cá nhân liên quan trong dây chuyền xuất bản.

"Không coi việc một thông tin đã được cơ quan báo chí khác đăng tải là căn cứ mặc nhiên để đăng lại. Mỗi cơ quan báo chí phải chịu trách nhiệm độc lập với nội dung do mình đăng, phát, trừ trường hợp theo quy định của pháp luật về phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí", công văn nêu.

Nguồn : BBC, 04/07/2026

****************************

Bộ Ngoại giao nói 'cáo buộc' nhân quyền về Chuyện với Thanh 'không đáng bình luận'

BBC, 23/07/2026

"Cái gọi là cáo buộc của Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (HRW) không đáng để bình luận," Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng nói.

Ông Nguyễn Thành Nam (trái) và Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng

Đây là câu trả lời của bà khi phóng viên đề nghị cho biết quan điểm của Việt Nam về việc Tổ chức Theo dõi nhân quyền ra tuyên bố kêu gọi trả tự do cho năm người bị khởi tố liên quan đến cuốn sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng.

Bối cảnh là tại cuộc họp báo thường kỳ của Bộ Ngoại giao diễn ra vào ngày 23/7.

Đưa tin về vấn đề này, báo chí Việt Nam khẳng định thêm rằng "thành lập năm 1978 tại Mỹ, Tổ chức Theo dõi nhân quyền trong nhiều năm qua thường xuyên đưa ra những bình luận với dụng ý xấu, dựa trên thông tin sai lệch về tình hình các nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam".

Trước đó vào hôm 22/7, HRW đã kêu gọi chính phủ Việt Nam trả tự do cho ông Nguyễn Thành Nam và bốn người liên quan tới vụ cuốn sách Chuyện với Thanh.

Bà Elaine Pearson, Giám đốc khu vực châu Á của HRW, được trích lời trong thông cáo nêu trên: "Làn sóng bắt giữ vì một cuốn sách về Hồ Chí Minh gửi một thông điệp lạnh gáy đến toàn bộ giới nhà văn, nhà báo và xuất bản rằng tuyên ngôn về kỷ nguyên 'vươn mình' mới chỉ có nghĩa là gia tăng đàn áp."

Trước khi ông Nam bị bắt, cuốn sách của ông được một loạt báo chí Việt Nam đưa tin rầm rộ rồi gỡ bài, sau khi một số người lên án ông "lật sử".

Sau khi ông bị bắt, trên mạng xã hội vẫn tiếp tục làn sóng đấu tố những người được cho là có liên quan đến cuốn sách Chuyện với Thanh.

Tới những ngày đầu tháng Bảy, chính quyền và các cơ quan báo chí chính thống dần có những diễn ngôn nhằm điều chỉnh, hạ nhiệt việc đấu tố.

Nguồn : BBC, 23/07/2026