Đấu tố "Chuyện với Thanh" : Phát súng của tướng Nguyễn Trọng Nghĩa cảnh cáo Tô Lâm ?

Trà My, Thoibao.de, 17/07/2026

Vụ án khởi tố, bắt tạm giam ông Nguyễn Thành Nam, cựu Tổng giám đốc FPT, liên quan đến cuốn sách Chuyện với Thanh đang châm ngòi cho một làn sóng đấu tố chấn động không chỉ trong giới văn hóa, giáo dục mà cả trên bàn cờ chính trị Việt Nam. 

Theo giới quan sát, vấn đề này mang hình bóng của một chiến dịch "đấu tố" có tổ chức, được dẫn dắt bởi những tiếng nói có trọng lượng xuất phát từ các tướng lĩnh Quân đội theo xu hướng bảo thủ, kiên định với hệ tư tưởng chính thống của Đảng cộng sản Việt Nam.

Điều đó, đã và đang bộc lộ những rạn nứt sâu sắc trong cuộc đối đầu gay gắt ngay trong nội bộ của Đảng cộng sản Việt Nam giữa phe "bảo thủ" và phe cải cách của ông Tô Lâm để đưa đất nước bước sang "kỷ nguyên mới".

Theo giới quan sát, phe "bảo thủ" những gương mặt cựu trào như Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn, cựu Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Thiếu tướng Hoàng Kiền, cựu Tư lệnh Binh chủng Công binh và ông Phan Trung Can – nguyên Phó Giám đốc Sở Kế hoạch Đầu tư tỉnh Bình thuận. 

Đáng chú ý, theo giới thạo tin những nhân vật vừa kể trước Đại hội Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ 14 luôn luôn xuất hiện trên mạng xã hội ủng hộ Đại tướng Phan Văn Giang làm Tổng bí thư. Và sau Đại hội cho đến nay, họ đã tập hợp và công khai phá hoại chủ trương cải cách đưa đất nước vươn mình sang kỷ nguyên mới.

Việc các tướng lĩnh Quân Đội "bảo thủ" đã nghỉ hưu đồng loạt dùng mạng xã hội làm chiến trường, và tự gọi đây là cuộc "chiến tranh nhân dân" để chống lại cái gọi là "cải cách và khai phóng", đã cho thấy nỗi sợ hãi về "diễn biến tư tưởng" ở thượng tầng chính trị Ba Đình.

Thay vì đưa ra các ý kiến thảo luận lý lẽ đúng sai, nhóm này thực hiện một chiến dịch "săn lùng" diện rộng, điểm mặt chỉ tên và tấn công dồn dập vào tất cả những ai liên quan đến cuốn sách "Chuyện Với Thanh" của tác giả Nguyễn Thành Nam, cùng với tư tưởng khai phóng. 

Từ việc yêu cầu xử lý trách nhiệm của Tổng Biên tập Báo Nhân Dân Lê Quốc Minh, cho đến việc ép các nhân vật lãnh đạo văn hóa như Nguyễn Quang Thiều, phải xin lỗi công khai, và biết sám hối về những sai trái.

Ngay lập tức, với sự ủng hộ "đồng loạt" của một lực lượng dư luận viên đông đảo được kích hoạt bởi Tổng cục Chính trị – Bộ Quốc phòng, để từ đó tạo nên một bầu không khí ngột ngạt trong dư luận xã hội.

Điều đó cũng khiến dư luận liên tưởng đến những "vết thương" đấu tố trong quá khứ như phong trào Cải cách Ruộng đất hay cuộc Cách mạng Văn hóa khốc liệt tại Trung Quốc.

Sự cuồng nhiệt của các nhóm DLV đấu tố trên mạng xã hội đã tạo ra một hiệu ứng dây chuyền mang tính thanh trừng, mà nạn nhân lớn nhất chính là luồng tư duy cải cách và khai phóng theo chủ trương đổi mới của Tổng bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. 

Khái niệm "giáo dục khai phóng" vốn là kim chỉ nam của người đứng đầu của Đảng cộng sản Việt Nam cho nhiều trường đại học lớn và thậm chí từng được Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu sử dụng, bất ngờ trở thành một từ khóa độc hại. 

Việc trường Đại học VinUni vội vã gỡ bỏ danh xưng khai phóng, tập đoàn FPT nhanh chóng phủ nhận mối liên hệ với ông Nguyễn Thành Nam, hay việc bức tượng "Nữ thần khai phóng" tại Long An bị tháo dỡ phản ánh nỗi sợ hãi bao trùm xã hội Việt nam trong thời gian vừa qua. 

Giới quan sát quốc tế cho rằng, sau hơn 6 tháng kể từ khi kết thúc Đại hội 14, đây là một cơ hội vàng để phe bảo thủ trong nội bộ Đảng, đặc biệt là các thế lực từ Tổng cục Chính trị dưới sự điều hành của Đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, ra tay ngăn chặn một xu thế bị cáo buộc là "cải cách" mang màu sắc ngả theo xu hướng văn minh phương Tây của ông Tô Lâm. 

Điều đó cũng cho thấy quyền lực của Tổng bí thư Tô Lâm chưa thực sự mạnh mẽ và tuyệt đối như người ta tưởng. Đây cũng chính là tín hiệu cho thấy con đường cải cách tại Việt Nam sẽ còn phải đối mặt với những rào cản nội bộ vô cùng khốc liệt.

Trà My

*************************

Từ vụ sách 'Chuyện với Thanh' : Việt Nam trong vòng xoáy đấu tố, chụp mũ, tại sao ?

BBC, 17/07/2026

Báo chí Việt Nam đang có nhiều bài viết chỉ trích tình trạng đấu tố trên mạng xã hội và cảnh báo về những "hệ lụy khôn lường". Cục trưởng Cục Báo chí cũng lên tiếng về vấn đề này. Nhưng đấu tố từ đâu mà có, và báo chí có thực sự vô can ?

Tác giả Nguyễn Thành Nam làm việc với an ninh khi bị khởi tố liên quan đến sách Chuyện với Thanh

"Chỉ từ một đoạn video vài chục giây, một bức ảnh thiếu bối cảnh, một bài đăng chưa được kiểm chứng hoặc vài dòng trạng thái đầy cảm xúc, hàng nghìn bình luận đã vội vàng kết luận ai đúng, ai sai ; ai đáng bị cách chức, tẩy chay hay 'xóa sổ' khỏi đời sống xã hội", báo điện tử VOV viết vào ngày 14/7.

"Điều đáng lo ngại không chỉ là số phận của một con người, mà còn là nguy cơ văn hóa phản biện bị biến dạng và nguyên tắc pháp quyền bị thách thức bởi những 'phiên tòa' của dư luận", báo Dân Việt dẫn lời Thượng tá, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, chuyên gia tội phạm học, vào ngày 15/7.

Báo Công an Nhân dân, tờ báo có truyền thống đăng các bài báo tố cáo, quy chụp những cá nhân và tổ chức mà họ cho là "phản động", cũng đăng bài Phản biện hay quy kết ?

Nhìn chung, các báo cảnh báo về nhiều hậu quả khác nhau của nạn đấu tố, như tàn phá khối đại đoàn kết dân tộc, phá hoại danh dự cá nhân, doanh nghiệp, bào mòn niềm tin xã hội.

Các bài viết nói trên xuất hiện trong bối cảnh mạng xã hội sục sôi đấu tố những cá nhân, tổ chức liên quan tới cuốn sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng, đặc biệt khi mà đối tượng bị tố cáo không chỉ là những người liên quan trực tiếp tới cuốn sách, mà còn đụng chạm tới quan chức cấp cao của Đảng cộng sản Việt Nam.

Ông Nguyễn Đình Long, trong bài viết gửi tới BBC News Tiếng Việt vào ngày 15/7, nhận định rằng đối tượng của sự nghi ngờ ngày càng mở rộng.

"Một tác giả dẫn đến một nhà xuất bản ; một nhà xuất bản dẫn đến một trường đại học ; rồi đến những người từng giới thiệu, từng khen ngợi hay từng xuất hiện cùng tác giả", ông nêu bật hiệu ứng leo thang.

"CẦN XỬ LÝ NGHIÊM KHẮC TỔNG BIÊN TẬP BÁO NHÂN DÂN", ông Phan Trung Can – một trong những tiếng nói nổi bật trong làn sóng "chống lật sử", "chống cách mạng màu" ở trên mạng xã hội – sau khi chỉ trích tác giả Nguyễn Thành Nam và nhóm làm sách Chuyện với Thanh, đã tấn công tới nhân vật ở thượng tầng.

Người mà ông Can, và những người cùng lập trường với ông, chỉ trích lần này là Tổng Biên tập báo Nhân Dân Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam. "Tội trạng" của ông Minh, theo những người chỉ trích, là đã đăng hai bài viết tích cực về cuốn sách này trên báo Nhân Dân.

Ông Phan Trung Can hiện đã sửa bài viết "cần xử lý nghiêm khắc…" nói trên.

Khi báo chí phản đấu tố

"Một nền tư pháp văn minh được xây dựng trên chứng cứ, thủ tục tố tụng, quyền giải trình và nguyên tắc suy đoán vô tội.

"Trong khi đó, 'phiên tòa' trên mạng xã hội đôi khi vận hành theo logic ngược lại : Kết luận trước, tìm chứng cứ sau ; cảm xúc trước, sự thật sau ; ý chí của số đông được coi như 'luật pháp'.

"Trong 'phiên tòa' ấy, bị cáo không có luật sư, không được đối chất, không có quyền kháng cáo. 'Bản án' được 'tuyên' và được cố xúy bằng lượt chia sẻ, bình luận và biểu tượng cảm xúc", bài báo của VOV viết.

Bài viết còn có đoạn : "Tự do ngôn luận không bao gồm quyền bịa đặt, vu khống, xâm phạm đời tư hay kích động trừng phạt. Phản biện không phải sỉ nhục hay chống đối, yêu nước không phải quy chụp, và công luận không thể thay thế cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án".

Báo Công an Nhân dân cũng dẫn lại bài viết này vào ngày 14/7, cho thấy tờ báo này cũng chống việc "quy kết", "chụp mũ", "đấu tố".

Tuy nhiên, có một điều dễ nhận thấy là những hình ảnh gạch chéo, những bài viết quy chụp cũng đã xuất hiện từ lâu trên báo chí cách mạng Việt Nam.

Báo Công an Nhân dân vốn là tờ báo có nhiều bài viết quy chụp, đặc biệt là các bài viết tố cáo văn nghệ sĩ hải ngoại, các tiếng nói bất đồng chính kiến, các góc nhìn khác với chính quyền ở trong nước.

Trong vụ việc liên quan tới sách Chuyện với Thanh, chính tờ báo này trước đó đã có ít nhất hai bài báo chỉ trích tác giả Nguyễn Thành Nam, với những câu từ đầy tính quy kết, quy chụp.

"Trong cuốn sách và chuỗi video trên các nền tảng mạng xã hội, ông Nam thể hiện sự cợt nhả, xuyên tạc, tuyên truyền tư tưởng 'xét lại lịch sử' vô cùng nguy hại.

"Bằng các chiêu bài gọi là 'đối thoại', 'phản biện', 'giải mật lịch sử', 'lật lại sự thật', 'giáo dục bằng con đường khác'... để gieo rắc hoài nghi về lịch sử cách mạng, Bác Hồ và nền tảng tư tưởng của Đảng", Trung tá, Tiến sĩ Lê Thế Cương viết như lời một bản cáo trạng trong bài báo Không thể nhân danh "phản biện", "khai phóng" để xuyên tạc lịch sử, lãnh tụ đăng trên Công an Nhân dân hôm 2/7.

Báo Công an Nhân dân sau đó còn tạo dư luận theo hướng kết án khi chia sẻ bài viết lên Facebook.

"Đề nghị quý báo Công an Nhân dân vạch trần bộ mặt của những kẻ đã tiếp tay, tung hô cho cuốn sách của Nguyễn Thành Nam", một tài khoản bình luận.

Chưa dừng lại ở đó, báo Công an Nhân dân còn đăng tiếp một bài viết vào hôm 5/7, trong đó khẳng định rằng "nhiều ý kiến bạn đọc khẳng định bài báo [hôm 2/7] đã chỉ ra những sai phạm nghiêm trọng" trong cuốn sách và "đặt vấn đề cần làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan trong hoạt động sáng tác văn học, nghệ thuật và trách nhiệm trong quản lý, xuất bản".

Bài viết kết luận rằng tác giả Nguyễn Thành Nam, thông qua cuốn sách, đã "xét lại lịch sử, tầm thường hóa lãnh tụ".

Bài đăng trên Facebook giới thiệu bài viết này một lần nữa được nhiều người hưởng ứng.

"Bài báo quá hay quá sắc bén, chém thẳng tay lũ nhân danh trí thức tẩy trắng lịch sử, lũ vô ơn. Đề nghị điều tra tổng thể có hay không dấu hiệu cấu kết với các tổ chức nước ngoài một cách có hệ thống", là một trong số hàng trăm lời bình.

Có thể thấy, nếu xét theo những tiêu chí mà bài báo nói trên của VoV nêu ra, và Công an Nhân dân đăng lại, rằng "nền tư pháp văn minh được xây dựng trên chứng cứ, thủ tục tố tụng, quyền giải trình và nguyên tắc suy đoán vô tội", thì chính báo Công an Nhân dân trước đó đã có những lời lẽ quy kết, buộc tội tác giả Nguyễn Thành Nam, trước cả khi công an công bố quyết định khởi tố, chứ chưa cần nói đến một bản án có hiệu lực của tòa án.

Khi đấu tố chạm tới quyền lực thượng tầng

Ngày 7/7, thông tin ông Nguyễn Thành Nam bị khởi tố, bắt tạm giam xuất hiện trên gần như tất cả các trang báo ở Việt Nam.

Như thể được chứng minh rằng những ý kiến, chỉ trích của mình là đúng, những người đấu tố dường như càng trở nên quyết liệt hơn.

"Giờ em đi ngủ. Mai em điểm các báo lăng xê ; Mốt em gọi tên mấy anh chị nhà văn, nhà báo, TS bát nháo 'bênh' Nguyễn Thành Nam", ông Phan Trung Can viết vào ngày 7/7.

Và đó đúng là những gì ông đã làm sau đó khi nhắc tên một loạt cá nhân mà ông cho rằng đã có lời bênh vực hoặc ca ngợi ông Nam, hoặc tác phẩm Chuyện với Thanh. Cùng lúc, mạng xã hội cũng đưa ra danh sách những người mà họ cho rằng cần bị điều tra, xử lý.

Trong danh sách này có tên ông Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập báo Nhân Dân, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Tới ngày 10/7, ông Can đăng lời kêu gọi chính quyền cần "xử lý nghiêm khắc" ông Minh. Bài đăng này đã nhận được hàng ngàn lượt thích, cùng hàng trăm bình luận, đa số đồng tình. Đó là thời điểm mà nhiều người đánh giá rằng ông Can đã "vượt lằn ranh đỏ" và "gió bắt đầu đảo chiều".

Ngày hôm sau, 11/7, đánh dấu thời điểm chính quyền bắt đầu có động thái chỉ trích hoạt động đấu tố trên mạng xã hội.

Nhiều người đã chia sẻ lại bài viết trên Facebook của ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí, chỉ trích việc "đấu tố cực đoan".

"Thay vì tranh luận về hành vi thì chuyển sang kết tội con người ; thay vì chờ kết luận của cơ quan có thẩm quyền thì coi 'phán quyết của mạng xã hội' là quyết định, và nếu sự việc diễn ra trên thực tế thì các quan điểm cực đoan cho rằng do có tiếng nói của 'họ' mới có kết quả như vậy", Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc viết.

Ngày 12/7, bài viết tương tự của ông Phúc đã xuất hiện trên báo Tuổi Trẻ, sau đó được website của Cục Báo chí, mà ông Phúc đứng đầu, đăng tải lại.

Tới ngày 14/7, VOV có bài viết chỉ trích tệ đấu tố. Ngày 15 và 16/7, các báo chính thống khác như Tuổi Trẻ, Thanh Niên, Dân trí… cũng có các bài viết phê bình đấu tố.

Những ai theo dõi báo chí và mạng xã hội, có thể thấy tệ đấu tố, quy chụp đã xuất hiện từ lâu, chứ không phải đợi đến trường hợp cuốn sách Chuyện với Thanh. Đối tượng đấu tố thường tập trung vào các nhân vật bị coi là "phản động", "lật sử", "lệch chuẩn". Những người đề cao công trạng của Tả quân Lê Văn Duyệt, hoặc có đánh giá tích cực về Vua Gia Long... đều dễ dàng bị tấn công, đấu tố.

Một số người thường bày tỏ lập trường ủng hộ Đảng cộng sản Việt Nam, phê phán chủ nghĩa tư bản còn lên tiếng tố cáo Linh mục Phanxicô Xaviê Trương Bửu Diệp, thiền sư Thích Nhất Hạnh, nhà sư Thích Minh Tuệ, bằng cách đưa ra các cáo buộc không có bằng chứng về tội "phản quốc", "hợp tác với CIA", "âm mưu cách mạng màu", mà không lãnh hậu quả nào hay bị "tuýt còi".

Không ít cơ quan báo chí chính thống cũng tham gia vào làn sóng này, với các video và bài viết có dấu gạch chéo vào những nhân vật mà họ lên án, dù những người này vẫn là công dân tự do chưa nhận bất kỳ bản án nào ở thời điểm báo đăng bài.

Tuy nhiên, khi làn sóng đấu tố chạm tới các tầng nấc cao trong guồng máy chính trị, đèn đỏ đã được bật lên.

Ông Lê Quốc Minh là nhân vật cấp cao nhất bị gọi tên trong vụ việc liên quan đến sách Chuyện với Thanh

Đấu tố trên báo chí chính thống

Tệ đấu tố không mới ở Việt Nam, chỉ khác lần này phong trào đấu tố có vẻ tấn công nhiều hướng hơn, và người bị đấu tố có cả "lề phải", thậm chí có quan chức cấp cao của Đảng cộng sản Việt Nam.

Lâu nay, phong trào đấu tố chủ yếu nhằm vào các đối tượng bị coi là "phản động", hoặc bất kỳ ai bày tỏ quan điểm trái với lập trường của Đảng. Họ dễ dàng bị gọi là "3 que", "phản động", "khát nước", "chống phá".

Giới nhạc sĩ, nghệ sĩ là những mục tiêu dễ gặp nhất.

Năm 2023, một làn sóng tấn công trực tuyến đã nhằm vào ca sĩ Hanni Phạm, thành viên người Úc gốc Việt trong nhóm nhạc K-pop NewJeans, vì cho rằng gia đình cô "ủng hộ Việt Nam Cộng hòa".

Năm 2024, ca sĩ Ngọc Mai, Miss Grand Việt Nam Võ Lê Quế Anh, Tổng Giám đốc Công ty Sen Vàng Phạm Kim Dung là một số người trong giới giải trí bị gắn mác "ba que", mà không có bằng chứng rõ ràng nào.

Nhiều ca sĩ hải ngoại cũng bị "đào" lại những bức ảnh, video cũ quay cảnh họ biểu diễn ở một khu vực có cờ vàng ba sọc đỏ.

Cũng năm 2024, mạng xã hội và Truyền hình Quốc phòng Việt Nam đấu tố Trường Đại học Fulbright Việt Nam, cho rằng đây là "ổ cách mạng màu".

Gần đây hơn, Bộ Giáo dục bị đấu tố là có âm mưu xấu khi ủng hộ giáo dục khai phóng. Hai chữ "khai phóng" nhạy cảm tới mức ngay cả lời của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu sau đó cũng bị chỉnh sửa trên báo chí.

Cuốn sách Địa lý lớp 11, với trang bìa in hình tượng Nữ thần Tự do, nhà thờ thánh Basil và núi Phú Sĩ, cũng bị lấy ra làm "bằng chứng" cho rằng Bộ Giáo dục có tư tưởng sính ngoại. Nhiều người đặt câu hỏi sao không dùng hình ảnh Việt Nam để minh họa ở trang bìa, dù đây là cuốn sách địa lý thế giới.

Không chỉ trên mạng xã hội, báo chí cũng đấu tố người dân.

Ngày 20/5, chương trình Góc nhìn sự thật của Truyền hình Công an Nhân dân (ANTV) đã có phóng sự lên án nghệ sĩ Vượng Râu, tập trung vào các bài viết của nghệ sĩ này trên mạng xã hội mà họ cho là "xuyên tạc, chống phá". Hình ảnh Vượng Râu bị gạch chéo, ông bị ANTV công khai gọi là "gã hề xuyên tạc lịch sử, chống phá đất nước", dù rằng nghệ sĩ này vẫn là một công dân với đầy đủ quyền được pháp luật bảo hộ.

Trên mạng xã hội, nhiều người đã đặt câu hỏi về việc tại sao một cơ quan báo chí có thể tấn công một công dân với các ngôn từ mang tính cáo buộc, xúc phạm như vậy.

Trước Chuyện với Thanh, cuốn Nỗi buồn chiến tranh của Bảo Ninh cũng bị đấu tố trên mạng, với cáo buộc rằng sách bôi nhọ hình ảnh "bộ đội Cụ Hồ". Làn sóng chỉ trích đã dẫn tới việc chính quyền rút tên Nỗi buồn chiến tranh ra khỏi một danh sách tôn vinh.

Trong những đợt đấu tố trước đây, không thấy báo chí đồng loạt lên bài phản đấu tố. Nhưng lần này, khi sự chỉ trích chạm tới quyền lực thượng tầng, báo chí đã đăng bài phê phán tệ đấu tố.

Quan sát tình hình xã hội thời gian qua, nhiều người nhắc tới phong trào Nhân văn giai phẩm – nỗ lực của một nhóm văn nghệ sĩ thời thập niên 1950 nhằm thúc đẩy tự do sáng tác và phản biện xã hội, nhưng sau đó bị chính quyền đàn áp, nhiều người tham gia bị xử lý và cấm hoạt động – hoặc Cách mạng Văn hóa ở Trung Quốc – chiến dịch do Mao Trạch Đông phát động nhằm củng cố tư tưởng cộng sản nhưng dần đưa xã hội tới một thời kỳ hỗn loạn chính trị.

Sau Cách mạng Văn hóa, Hồng Vệ binh dần thất sủng và mất chỗ đứng.

Nguồn : BBC, 17/07/2026

****************************

Nước lụt chó nhảy bàn độc

Hiếu Chân, Người Việt, 14/07/2026

Người Việt lại bị cuốn vào những cuộc tranh cãi không hồi kết trên mạng xã hội về những vấn đề lịch sử tưởng như chỉ dành cho giới nghiên cứu hàn lâm. Tranh cãi đã đến mức một số người vào chốn lao tù, xã hội sống trong một cuộc "đấu tố" kinh hồn như thời Cải Cách Ruộng Đất ở miền Bắc hoặc Cách Mạng Văn Hóa bên Tàu ! Vì sao nên nỗi ?

Ông Nguyễn Thành Nam, tác giả cuốn sách "Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng". (Hình : Báo Công Thương)

Cuộc đấu tố mới nhất xoay quanh cuốn sách "Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng" của ông Nguyễn Thành Nam. Không như các nhà báo Huy Đức, Phạm Đoan Trang… đang ngồi tù, ông Nam – tiến sĩ toán đào tạo tại Nga, đồng sáng lập tập đoàn FPT, giảng viên về Hồ Chí Minh – là một "hạt giống đỏ", có quá trình cống hiến đáng kể cho đảng và nhà nước cộng sản, chưa từng phản kháng chế độ.

Cuốn sách "Chuyện Với Thanh…" được Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn cho ra mắt hồi Tháng Tư, 2026. Như phụ đề "lời kể mới về ánh sáng", đây là câu chuyện về ông Hồ Chí Minh (ánh sáng) qua "lời kể mới" theo hình thức đối thoại giữa một thầy giáo tên Thành với cô sinh viên tên Thanh về cuộc đời Hồ Chí Minh. Những người đã đọc sách cho biết, tài liệu chính mà ông Nam dựa vào để viết cuốn sách là công trình nghiên cứu "Ho Chi Minh : A Life" của William J. Duiker, sử gia, giáo sư Đại học Pennsylvania, từng là nhà ngoại giao có thời làm việc tại Đại Sứ Quán Hoa Kỳ ở Sài Gòn.

Giáo sư William Duiker không bôi nhọ Hồ Chí Minh, cũng không "thần thánh hóa" nhân vật này như cách mà đảng Cộng Sản Việt Nam nhồi vào đầu óc người dân. Cuốn sách của ông Nam được biết cũng không có ý hạ bệ Hồ Chí Minh, mà ngược lại, "anh tôn sùng hình ảnh Hồ Chí Minh đến mức biến mình trở thành một vệ tinh xoay quanh đền thờ thần Mặt Trời do chính mình tạo dựng" như nhận xét của nữ Giáo sư Nguyễn Phương Mai, một người quen ông Nam, hiện là giảng viên đại học tại Hòa Lan.

Ấy thế nhưng hôm 7 Tháng Bảy ông Nam đã bị bắt, bị truy tố theo điều 117 bộ Luật Hình Sự, về tội "làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống nhà nước ;" cuốn sách bị tịch thu và tiêu hủy. Nhà Xuất Bản Hội Nhà Văn bị phạt 100 triệu đồng ($3,806), bị dừng hoạt động hai tháng để "rà soát, chấn chỉnh hoạt động chuyên môn" và có tin giám đốc nhà xuất bản, bà Nguyễn Thúy Hằng, cũng đã bị bắt. Ông Nam còn bị buộc xuất hiện trên truyền hình thừa nhận nhiều nội dung trong cuốn sách là sai sự thật, "bôi nhọ hình ảnh Hồ Chủ Tịch" và xin lỗi đảng, nhà nước, nhân dân…

Cuộc "xoay chiều" bất ngờ diễn ra khi một nhóm "đấu tố" lên mạng xã hội đăng bài "phản bác các quan điểm sai trái" và đòi xử lý hình sự tác giả cùng những người liên quan đến cuốn sách. Nhóm "đấu tố" có những nhân vật nổi bật như Trung Tướng Nguyễn Thanh Tuấn, cựu cục trưởng Cục Tuyên Huấn quân đội, Thiếu Tướng Hoàng Kiền, cựu tư lệnh Binh Chủng Công Binh và Phan Trung Can, một người viết Facebook có 29,000 người theo dõi – cả ba đều đã trên 70 tuổi và không có nền tảng học vấn về lịch sử nhưng mạnh miệng cáo buộc ông Nguyễn Thành Nam "xúc phạm Chủ Tịch Hồ Chí Minh !"

Họ không chứng minh ông Nam đã sai như thế nào về sử liệu hay phương pháp nghiên cứu mà chỉ cáo buộc tác giả "âm mưu diễn biến hòa bình, cách mạng màu, thâm nhập trong lĩnh vực tư tưởng giáo dục". Họ cho rằng đây là mầm mống của "giặc nội xâm : ngụy sử, ngụy văn, ngụy giáo" mà đảng Cộng Sản phải chống lại bằng một cuộc "chiến tranh nhân dân, toàn dân, toàn diện".

Họ tự xưng là những đảng viên trung kiên dẫn đầu cuộc đấu tranh bảo vệ đường lối của đảng bằng một thủ đoạn rất cũ nhưng vẫn còn tác dụng : đấu tố công khai trên mạng xã hội và tác động đến quyết định của các cơ quan công quyền. Những ai nói khác với họ, dù lý lẽ và bằng chứng đầy đủ, cũng nhanh chóng bị chụp mũ là thế lực thù địch và "đề nghị xử lý hình sự".

Từ ông Nam và cuốn sách của ông ta, nhóm "đấu tố" tiến lên "điểm mặt chỉ tên" hàng chục nhân vật liên quan, từ nhà văn Nguyễn Quang Thiều, chủ tịch Hội Nhà Văn Việt Nam, ông Lê Quốc Minh, tổng biên tập báo Nhân Dân cho đến ông Giáo sư Hoàng Chí Bảo – một giảng viên Học Viện Chính Trị Quốc Gia chuyên khua môi múa mép kể những chuyện hoang đường về nhân vật Hồ Chí Minh…

BBC Tiếng Việt ghi nhận : "Trên mạng sôi sục không khí săn lùng những ai liên quan đến cuốn sách… Lý lẽ của những người đấu tố đều là kết tội các cá nhân và tổ chức, dường như không quan tâm đến chuyện tranh luận đúng sai". Đáng chú ý, là sau khi bắt ông Nam, Công An Hà Nội cho biết vẫn đang "tiếp tục mở rộng điều tra" và sẽ "xử lý nghiêm" các cá nhân có liên quan.

Mới đây nhất, Cục trưởng Cục Báo chí Lưu Đình Phúc đăng bài cảnh báo "một số đối tượng còn nhân danh chính nghĩa để tự đặt mình lên trên pháp luật, biến mạng xã hội thành "tòa án dư luận", kết tội, chụp mũ, nhục mạ người khác khi chưa có kết luận của cơ quan có thẩm quyền" nhưng chính ông Phúc cũng không dám chỉ tên những kẻ kích động cuộc đấu tố !

Đấu tố – một thủ đoạn chính sách

Thật ra "đấu tố" là một thủ đoạn cai trị của nhà cầm quyền cộng sản từ trước tới nay. Không kể những chuyện xa xưa như Cải Cách Ruộng Đất, Nhân Văn Giai Phẩm… gần đây cũng đã có nhiều vụ đấu tố lớn nhỏ, kích động đám đông ít học và bị nhồi sọ để tấn công những kẻ thù tưởng tượng của chế độ.

Còn nhớ năm 2017 khi Viện Sử Học Việt Nam biên soạn và xuất bản Bộ Lịch Sử Việt Nam gồm 15 tập, thành phần bảo thủ trong đảng và quân đội cộng sản Việt Nam đã lồng lộn phản đối khi thấy các tác giả đã gọi chính thể ở miền Nam Việt Nam trước năm 1975 là "Việt Nam Cộng Hòa" thay vì dùng các từ có tính miệt thị như "nguỵ quân, nguỵ quyền" ! Họ tố cáo các nhà viết sử đã xóa nhòa ranh giới giữa chính nghĩa và phi nghĩa, hạ thấp thành quả cách mạng của đảng, từng bước công nhận tính chính danh của chế độ Việt Nam Cộng Hòa. Giới sử học thì nỗ lực trong thế yếu nhằm bảo vệ tính khách quan của khoa học, còn nhà cầm quyền ban hành quy định xử phạt nặng những vi phạm trong lĩnh vực văn hóa, điện ảnh, nghệ thuật, tức là phạt những ai nghĩ khác, nói khác với guồng máy tuyên truyền của đảng và nhà nước cộng sản.

Từ cuộc "đấu tố" quanh danh xưng Việt Nam Cộng Hòa, đám cộng sản bảo thủ đẻ ra từ "lật sử", "ngụy sử" để miệt thị các nhà sử học trong nước đang cố xác định lại sự thật khách quan sau nhiều năm lịch sử bị xuyên tạc, bóp méo và nguỵ tạo bởi các sử nô nhằm phục vụ mục đích chính trị của đảng. Đang có một sự xung đột sâu sắc giữa xu hướng tiếp cận lịch sử khách quan, khoa học đối lập với quan điểm "lịch sử mang tính đảng", nhào nặn lịch sử theo lợi ích của nhà cầm quyền.

Lần lượt, nhiều nhân vật lịch sử bị các nhóm bảo thủ "đưa lên thớt", bị gọi là "thằng" này "con" nọ, kể cả những người được nhân dân tôn kính lâu đời như vua Gia Long, nhà văn hóa Trương Vĩnh Ký, công thần Lê Văn Duyệt, Phan Thanh Giản…

Sang lĩnh vực văn chương, nhóm này tấn công cuốn sách "Nỗi Buồn Chiến Tranh" của nhà văn Bảo Ninh – một cuốn tiểu thuyết ra đời đã lâu và được một số giải thưởng – vì nó không thể hiện "chủ nghĩa anh hùng cách mạng" mà sa đà vào những mất mát, đau khổ của con người thời chiến. Ngay lĩnh vực giáo dục cũng không tránh khỏi.

BBC Tiếng Việt hôm 13/7 có bài tường thuật : "Bão đấu tố càn quét giáo dục khai phóng, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu phải tự kiểm duyệt", ghi nhận : "Giáo dục khai phóng đang hứng chịu làn sóng chỉ trích, đấu tố dữ dội chưa từng có. Hàng loạt tờ báo, tổ chức giáo dục tại Việt Nam đã phải đục bỏ cụm từ này, các bài phát biểu của lãnh đạo trung ương cũng chung số phận". Từ ngữ không có tội, tất cả chỉ vì các nhà giáo đã dùng chữ "khai phóng" để dịch chữ "liberal" của tiếng Anh trong hệ thống giáo dục hiện đại mà không để ý rằng "khai phóng" là một trụ cột trong tôn chỉ của nền giáo dục Việt Nam Cộng Hòa : "Nhân bản-Dân tộc-Khai phóng" !

Chó nhảy bàn độc

Sống trong không khí "đấu tố" ngột ngạt hiện nay, người trong nước ngậm ngùi nhớ tới những biến cố mà họ từng chứng kiến hoặc biết qua sách vở, từ chuyện Hồng Vệ Binh thời Mao bên Tàu, chuyện Quốc Xã thời Hitler, cho đến các "án văn tự" ở nước ta nhiều năm trước.

Có điều, những biến cố đó không tự nhiên mà có, chúng được dàn dựng để gây chia rẽ xã hội, củng cố quyền lực của đảng, của lãnh tụ khi giai cấp cầm quyền phải đối mặt với nỗi bất mãn ngày càng tăng của dân chúng, nhất là giới có học, nắm được thông tin đa chiều. Khi không còn lý lẽ tuyên truyền để thuyết phục người dân tin vào tính chính danh và năng lực quản trị của mình, họ kích động đám đông cuồng tín, đám "kiêu binh" hoặc "bò đỏ" để "đấu tố" bất cứ ai bị coi là đang gieo rắc nghi ngờ và phản kháng. "Đấu tố" không cần vũ khí sát thương, chỉ cần mà bằng những lời lẽ nhục mạ, vu khống, thậm chí bằng những ngôn từ rất tục tĩu đủ để đối phương vì tự trọng phải im tiếng. Nếu "đấu tố" không thành công như ý muốn thì sau đó sẽ dùng tới còng số tám và nhà tù.

"Chuyện Với Thanh…" chẳng qua chỉ là một dấu chấm nhỏ trong bức tranh "đấu tố" hiện nay. Khi nhà cầm quyền phải nhờ đám đông ít học đứng ra bảo vệ hình ảnh lãnh tụ, lý tưởng của đảng thì đó cũng là khi chế độ công an trị đã đến lúc nguy ngập. Tục ngữ Việt Nam có một hình ảnh rất sinh động để chỉ tình huống này : "Nước lụt chó nhảy bàn độc" – khi nước lụt dâng cao thì chó nhảy lên bàn đọc sách, tiếc là chó chẳng bao giờ đọc được sách !

Hiếu Chân

**************************

Ông Nguyễn Thành Nam bị bắt tạm giam về tội 'tuyên truyền chống nhà nước'

BBC, 07/07/2026

Cơ quan An ninh điều tra Công an Thành phố Hà Nội đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam ông Nguyễn Thành Nam và ông Trần Việt Anh để điều tra về hành vi "Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam" theo Điều 117 Bộ luật Hình sự.

Ông Nam làm việc với an ninh

Ông Nam là tác giả sách Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng gây ra nhiều tranh cãi trong thời gian qua.

Ông Việt Anh là nhà sáng lập của Spiderum, một mạng xã hội được xây dựng với chức năng chia sẻ thông tin, quan điểm.

Báo Công an Nhân dân vào chiều 7/7 dẫn thông tin từ cơ quan điều tra cho biết vụ bắt giữ này liên quan cuốn sách Chuyện với Thanh và nhiều video có nội dung bị xác định vi phạm pháp luật.

Theo thông tin mà BBC News Tiếng Việt có được, quyết định khởi tố đã được đưa ra từ cuối tuần trước, nhưng đến nay mới công bố.

Giới chức khẳng định những tài liệu mà ông Nam sở hữu chứa thông tin xuyên tạc lịch sử cách mạng, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; đồng thời có nội dung xúc phạm Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp và một số lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Báo chí dẫn lời cơ quan công an cho biết ông Nam đã thừa nhận nhiều nội dung trong cuốn sách là không đúng sự thật, bày tỏ sự hối hận và gửi lời xin lỗi đến bạn đọc.

Trong khi đó, ông Việt Anh được xác định là người xây dựng các nội dung liên quan nhằm thu hút người xem, tăng tương tác và tối đa hóa lợi ích kinh tế trên các nền tảng số.

Giới chức đang mở rộng điều tra vụ việc.

Tranh cãi về sách 'Chuyện với Thanh'

Sách Chuyện với Thanh – Lời kể mới về ánh sáng do ông Nguyễn Thành Nam viết và được Nhà xuất bản Hội Nhà văn xuất bản vào tháng 4/2026.

Sách viết theo hướng tôn vinh lãnh tụ Hồ Chí Minh, nhưng sử dụng ngôn ngữ mới mẻ, không giống các sách tuyên truyền, ca tụng lãnh tụ lâu nay.

Tới tháng 5, trên mạng xã hội, một số người đã chỉ ra các chi tiết, câu từ trong sách mà họ cho là "xúc phạm" Hồ Chí Minh. Dù có nhiều người cho rằng cách tiếp cận của tác giả Nguyễn Thành Nam là sáng tạo, mới mẻ, đưa tư tưởng Hồ Chí Minh đến gần hơn với giới trẻ, nhưng làn sóng chỉ trích vẫn không ngừng tăng, với sự tham gia của nhiều cựu chiến binh, các cá nhân và hội nhóm trên mạng.

Đến ngày 2/6, Cục Xuất bản, In và Phát hành đã có văn bản yêu cầu Nhà xuất bản Hội Nhà văn tạm dừng phát hành cuốn sách, tổ chức rà soát, thẩm định lại nội dung và báo cáo giải trình về các vấn đề được phản ánh.

Ngày 10/6, Nhà Xuất bản Hội Nhà văn đã đăng thông báo rằng "thực hiện yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước", hội này đã quyết định "dừng phát hành và quyết liệt triển khai thu hồi cuốn sách".

Đến ngày 15/6, Cục Xuất bản, In và Phát hành đã ban hành quyết định phạt Nhà xuất bản Hội Nhà văn 100 triệu đồng, đình chỉ hoạt động 2 tháng và phải tiêu hủy toàn bộ sách Chuyện với Thanh.

Hàng loạt bài viết liên quan đến việc giới thiệu cuốn sách này trên các tờ báo cũng đã bị gỡ bỏ.

Ông Nguyễn Thành Nam là ai ?

Ông Nguyễn Thành Nam là tiến sĩ toán học, là một nhân vật chủ chốt tại Tập đoàn FPT.

Theo thông tin từ FPT, ông Nam bắt đầu sự nghiệp qua các vị trí lập trình viên, nhân viên phân tích, thiết kế hệ thống, sau đó dần thăng tiến, đảm đương các vị trí lãnh đạo tại tập đoàn công nghệ này, như Giám đốc Trung tâm Giải pháp phần mềm FPT, Giám đốc Trung tâm Xuất khẩu phần mềm FPT, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc FPT Software, Tổng giám đốc Tập đoàn FPT.

Chức vụ cuối cùng trước khi ông bị bắt là phó chủ tịch Hội đồng Quản trị Trường Đại học FPT.

Bên cạnh vai trò doanh nhân, trong thời gian gần đây, ông còn giảng dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh tại VinUni – trường đại học thuộc tập đoàn Vingroup của tỷ phú Phạm Nhật Vượng.

Trong một cuộc phỏng vấn với VTC News vào tháng 5/2026, ông Nam chia sẻ rằng ông đã nhận ra một "bài toán khó" khi dạy ở VinUni.

"Làm sao dạy môn Tư tưởng Hồ Chí Minh để sau khi học xong sinh viên yêu nước hơn và không bỏ học giữa chừng ?

"Tôi tự tìm hiểu, nhờ cả bạn bè, rồi sau đó chúng tôi nhận ra: cứ để các bạn trẻ được tự do hỏi, tự do tranh luận. Đừng biến việc học thành giáo điều. Khi người trẻ được 'cởi trói' họ sẽ tự khám phá lịch sử bằng sự tò mò và hứng thú của chính mình", ông nói.

Khác với các vụ bắt giữ theo Điều 117 trước đây, khi người bị bắt thường là nhân vật bất đồng chính kiến, nhà đấu tranh dân chủ, tham gia các hoạt động mà Nhà nước Việt Nam coi là "phản động", ông Nam không phải là nhân vật "lề trái". Ông luôn được coi là nhân vật "kính Bác, yêu Đảng". Tuy nhiên, cách tiếp cận của ông – sử dụng ngôn ngữ mới mẻ, tham khảo và sử dụng các chi tiết về Hồ Chí Minh từ sách của các tác giả nước ngoài – đã khiến ông bị các nhóm dư luận viên, các cựu chiến binh và nhiều người khác nổi giận.

Trong những ngày gần đây, trước khi thông tin ông Nguyễn Thành Nam bị bắt được công bố, Báo Công an nhân dân đã có các bài viết lên án cuốn sách và tác giả, khiến dư luận nhận định rằng đây là chiến dịch truyền thông dọn đường cho việc bắt giữ. Và rốt cuộc, điều đó đã xảy ra.

Việc thu hồi sách và bắt giữ ông Nguyễn Thành Nam cho thấy rủi ro của nghề chữ nghĩa tại Việt Nam, nơi mà công tác xuất bản hoàn toàn nằm dưới sự quản lý của nhà nước.

Nguồn : BBC, 07/07/2026