Tổng thống Ukraine thất vọng về Châu Âu : Khi điểm tựa cuối cùng trở nên mong manh

Anh Vũ, RFI, 23/01/2026

Trong một bài phát biểu với lời lẽ gay gắt tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ), ngày 22/01/2026, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã chỉ trích Châu Âu thiếu quyết tâm chính trị, đồng thời kêu gọi các nước Châu Âu phải tự nắm lấy an ninh và vận mệnh của mình, thay vì thụ động trước những biến động của thế giới.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos, Thụy Sĩ, ngày 22/01/2026. AP - Markus Schreiber

Bài phát biểu của lãnh đạo Ukraine không chỉ là một lời kêu gọi quen thuộc thúc giục Châu Âu "tự vệ" mà mang sắc thái của một tiếng thở dài chính trị, phản ánh tâm trạng thất vọng của một nguyên thủ chứng kiến sự hậu thuẫn của phương Tây cho cuộc chiến sinh tồn chống Nga đang suy mòn dần.

Tổng thống Ukraine từ diễn đàn Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos phát biểu : "Không ai muốn sống cứ phải lặp đi lặp lại một điều suốt nhiều tuần, nhiều tháng, nhiều năm. Vậy mà đó chính xác là cách chúng ta đang sống hiện nay. Năm ngoái, cũng tại Davos, tôi đã kết thúc bài phát biểu của mình bằng lời kêu gọi : Châu Âu phải biết tự vệ. Một năm đã trôi qua và không có gì thay đổi".

Khi ông Zelensky nhắc lại lời kêu gọi tại Davos một năm trước và kết luận "không có gì thay đổi", đó là sự thừa nhận công khai rằng chiến lược gây áp lực kéo dài đối với Châu Âu đang chạm tới giới hạn hiệu quả.

Ngay từ năm 2025, Volodymyr Zelensky đã thúc giục Châu Âu phải biết cách "tự lo cho chính mình". Một năm sau, ông không giấu nổi sự thất vọng khi thấy các nước Châu Âu vẫn thường xuyên chia rẽ, theo ông là không đủ khả năng hành động nhanh chóng và dứt khoát, không tương xứng với những hiểm họa an ninh đang tới gần lục địa này cũng như những giá trị mà Châu Âu tuyên bố bảo vệ. Tóm lại, theo ông, Châu Âu không thể hiện được sức mạnh cần có.

Theo ông Zelensky, tình trạng đó còn được minh họa rõ nét qua phản ứng của Châu Âu trước ý định của Donald Trump muốn thôn tính Greenland. Với Zelensky, phản ứng lúng túng và dè dặt của Châu Âu trước một thách thức trực tiếp đối với trật tự quốc tế cho thấy một lục địa vẫn quen sống trong chiếc ô an ninh Mỹ, hơn là sẵn sàng tự chịu trách nhiệm về số phận của mình.

Lãnh đạo Ukraine còn đưa ra hàng loạt những phàn nàn, từ thái độ thụ động của Liên Âu trước sự kiện đàn áp người dân ở Iran đến việc Liên Âu bất lực không thể đồng thuận về sử dụng các tài sản Nga bị phong tỏa. Hay phải cần tới các lời đe dọa từ Mỹ thì nhiều nước Châu Âu trong NATO mới chịu tăng ngân sách quốc phòng. Và các linh kiện "made in Europe" vẫn tiếp tục xuất hiện trong những tên lửa của Nga.

Chuỗi lời ta thán của ông Volodymyr Zelensky về Châu Âu có vẻ như đầy nghịch lý khi mà đây chính là điểm tựa cuối cùng của Ukraine, nhất là vào thời điểm hiện nay. Nước Mỹ của Donald Trump ngày càng khó đoán, bị chi phối bởi các tính toán nội bộ và ưu tiên chiến lược toàn cầu khác. Nga thì kiên trì chiến tranh tiêu hao và ngày càng chiếm ưu thế trên chiến trường. Trong bối cảnh như vậy, việc Zelensky công khai chỉ trích Châu Âu dường như tự bắn vào chân mình.

Tuy nhiên, chính vì Châu Âu là điểm tựa cuối cùng, nên ông Zelensky không còn lựa chọn nào khác ngoài việc đẩy áp lực lên mức tối đa. Đối với Kiev, im lặng đồng nghĩa với chấp nhận sự trì trệ ; còn chỉ trích công khai, dù gây khó chịu, vẫn là cách duy nhất để buộc các thủ đô Châu Âu phải đối diện với trách nhiệm lịch sử của mình.

Hơn nữa, Zelensky hiểu rằng Châu Âu, khác với Mỹ, bị ràng buộc sâu hơn bởi hệ quả trực tiếp của cuộc chiến : an ninh, dòng người tị nạn, khủng hoảng năng lượng. Việc ông nhấn mạnh tới "sự bất lực " của Châu Âu không nhằm cắt đứt quan hệ, mà nhằm đánh thức nỗi lo hiện sinh của chính lục địa này.

Sự chỉ trích công khai của tổng thống Ukraine đối với các đồng minh kề cận vì thế không phải là đoạn tuyệt, mà là hành động tuyệt vọng của một lãnh đạo không còn nhiều quân bài để chơi tiếp.

Volodymyr Zelensky bày tỏ sự chán nản trên diễn đàn Davos sau khi gặp Donald Trump cùng ngày, cuộc trao đổi mà ông chỉ thổ lộ ngắn gọn rằng "không hề đơn giản" và xác nhận vẫn không giải quyết được vấn đề lãnh thổ. Điểm bất đồng này, cùng nhiều vấn đề khác, dự báo sẽ chi phối các cuộc thảo luận đầu tiên trong khuôn khổ đàm phán ba bên giữa Hoa Kỳ, Ukraine và Nga từ hôm nay 23/01 tại Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất.

Theo giới quan sát, Ukraine không thể cho phép mình chỉ trích Hoa Kỳ một cách gay gắt, khi Washington vẫn tiếp tục cung cấp thông tin tình báo quân sự và bán vũ khí cho Kiev, với chi phí do Châu Âu chi trả. Nhìn từ Kiev, cuộc chiến là một cuộc chạy đua với thời gian trên hai mặt trận : thúc đẩy Châu Âu huy động nhanh hơn và duy trì khả năng để Hoa Kỳ cuối cùng sẽ gia tăng sức ép lên Moskva. Và điều quan trọng nhất, là không được làm phật ý Donald Trump.

Anh Vũ

***************************

Chiến tranh Ukraine : Điện Kremlin xác nhận cuộc đàm phán 3 bên giữa Nga, Hoa Kỳ và Ukraine tại Abu Dhabi

Thùy Dương, RFI, 3/01/2026

Sau cuộc gặp tại Moskva giữa tổng thống Nga Vladimir Putin với đặc sứ Steve Witkoff của tổng thống Mỹ và Jared Kushner, con rể ông Trump, kéo dài tới 4 giờ đồng hồ trong đêm qua 22/01/2026 rạng sáng nay 23/01, điện Kremlin xác nhận cuộc đàm phán 3 bên đầu tiên giữa Nga, Hoa Kỳ và Ukraine bắt đầu ngay từ ngày hôm nay tại Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất. Khả năng cuộc gặp 3 bên ngay trong tuần này cũng đã được Kiev nhắc tới vào hôm qua.

Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky đến dự Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos, Thụy Sĩ, ngày 22/01/2026. AP – Laurent Gillieron

Cũng như dự báo, Nga không thay đổi lập trường hay yêu sách của mình, theo tường thuật của thông tín viên Anissa El Jabri tại Moskva :

"Thẳng thắn và được giữ kín" - đó là từ ngữ mà cố vấn ngoại giao của điện Kremlin dùng để mô tả cuộc trao đổi đêm qua với phái đoàn của Mỹ tại thủ đô của Nga. Đây là cuộc gặp đầu tiên kể từ khi các nước Châu Âu sửa đổi kế hoạch đầu tiên được đưa ra hồi mùa thu 2025 để giải quyết cuộc xung đột.

Không có thông tin nào về lập trường của Điện Kremlin sau cuộc gặp, nhưng dường như không có thay đổi nào về các đòi hỏi cơ bản. Youri Ouchakov, cố vấn ngoại giao của Điện Kremlin, đã nhắc lại nguyên văn phát biểu của chính quyền Nga từ nhiều tháng nay :

"Điều còn quan trọng hơn cả là trong các cuộc đàm phán giữa tổng thống của chúng tôi và phía Mỹ, là nếu như vấn đề lãnh thổ không được giải quyết, thì sẽ không có hy vọng đạt được một giải pháp lâu dài. Như tổng thống Vladimir Putin đã nhấn mạnh, chúng tôi thành thật mong muốn giải quyết cuộc khủng hoảng Ukraine thông qua các biện pháp chính trị và ngoại giao. Và chừng nào còn chưa đạt được điều đó, thì Nga vẫn sẽ tiếp tục theo đuổi một cách có hệ thống các mục tiêu đã đặt ra cho chiến dịch quân sự đặc biệt".

Người dẫn đầu phái đoàn Nga đến tham gia thượng đỉnh 3 bên tại Abu Dhabi là Igor Kostyukov, chức vụ chính thức là phó tổng tham mưu trưởng. Ông ta được biết đến là người đứng đầu cơ quan tình báo quân sự Nga, bị Hoa Kỳ trừng phạt từ năm 2016 vì can dự vào kỳ bầu cử ở Mỹ và bị Liên Hiệp Châu Âu trừng phạt từ tháng 01/2019 vì tàng trữ, vận chuyển và sử dụng chất độc Novichok ở Salisbury, vụ đầu độc cha con ông Skripal bằng một chất độc thần kinh cực mạnh trên lãnh thổ Anh".

Trong khi đặc sứ Mỹ Steve Witkoff và con rể tổng thống Donald Trump, Jared Kushner, đến Moskva gặp tổng thống Nga Putin, thì tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hôm qua 22/01 đã đến Davos, Thụy Sỹ gặp nguyên thủ Mỹ, bên lề Diễn đàn Kinh tế Thế giới.

Sau cuộc gặp, tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố : "Chiến tranh phải chấm dứt". Về phía tổng thống Ukraine, ông Zelensky nhận định đây là một cuộc gặp "tích cực", nhưng "cuộc đối thoại không đơn giản", và cho biết đã đạt được một thỏa thuận với ông Trump về các bảo đảm an ninh nhằm ngăn chặn Nga tấn công trở lại Ukraine sau khi cuộc xung đột kết thúc.

Hôm nay, theo AFP, ông Zelensky cho biết vấn đề "quan trọng" về quyền kiểm soát các vùng lãnh thổ ở miền đông Ukraine, gồm các khu vực Donetsk và Luhansk sẽ được các phái đoàn Ukraine, Nga và Mỹ thảo luận tại cuộc họp ba bên tại Abu Dhabi.

Thùy Dương