Cuộc gặp Trump – Zelensky : Bước ngoặt nguy hiểm cho Ukraine và Châu Âu

Anh Vũ, RFI, 18/08/2025

Ngày 18/08/2025, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tới Washington gặp tổng thống Mỹ Donald Trump, vừa trở về từ Alaska sau hội nghị thượng đỉnh với Vladimir Putin cùng một "kế hoạch hòa bình" mang màu sắc Kremlin. Cuộc gặp được phần đông giới quan sát đánh giá như một canh bạc chính trị và an ninh chứa đựng những rủi ro cho tương lai Ukraine.

Cơ quan Mật vụ Hoa Kỳ canh gác Nhà Trắng trước thềm cuộc họp giữa tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Ukraine Volodymyr Zelenskiy, cùng các lãnh đạo Châu Âu, tại Washington, D.C., Hoa Kỳ, ngày 18 tháng 8 năm 2025. Reuters - Kevin Lamarque

Trong thế bị động, tổng thống Ukraine Vlodymyr Zelensky đến Nhà Trắng, ba ngày sau thượng đỉnh Trump – Putin tại Alaska hôm 15/08. Theo những tin tức bị rò rỉ từ tối thứ Bảy ở Washington, tổng thống Mỹ Donald Trump đã ủng hộ "kế hoạch hòa bình" do Kremlin đề xuất : Nga giữ nguyên phần lãnh thổ đã kiểm soát ở Kherson và Zaporizhzhia, đổi lại Ukraine phải rút quân khỏi tuyến phòng thủ kiên cố ở phía bắc vùng Donetsk. Đây là một đề xuất gần như chắc chắn Kiev không thể chấp nhận. Theo phân tích của giới chuyên gia quân sự, đây không chỉ là nhượng bộ lãnh thổ, mà còn là sự tự sát chiến lược. Mất Donetsk, Ukraine sẽ không còn vùng đệm tự nhiên, tuyến phòng thủ sẽ bị đẩy lùi về phía Kharkiv và Dnipropetrovsk, mở cánh cửa về thủ đô Kiev.

Đi kèm với những nhượng bộ lãnh thổ còn có điểm sống còn khác là bảo đảm an ninh cho Ukraine. Donald Trump ngỏ ý sẵn sàng hứa hẹn một cơ chế bảo vệ kiểu NATO, nhưng không qua NATO và không ràng buộc pháp lý, cụ thể là Ukraine sẽ được tự động bảo vệ nếu bị tấn công , theo các công cụ ngoại giao, tài chính hay quân sự… tùy theo lựa chọn của Washington. Điều này khiến an ninh của Ukraine rơi vào tay hai nhân vật khó đoán định : Trump và Putin, những người vốn có tiền lệ sẵn sàng xé bỏ hoặc phớt lờ hầu hết các cam kết quốc tế.

Giới quan sát lo ngại, ông Donald Trump có thể biến cuộc họp tại Nhà Trắng hôm nay thành một "tối hậu thư" với Kiev : Chấp nhận nhượng bộ hoặc bị bỏ rơi. Trong bối cảnh đó, Zelensky bị đặt trước sự lựa chọn lưỡng nan.

Nếu chấp nhận, ông đối diện nguy cơ bị xem là đầu hàng, gây khủng hoảng chính trị trong nước và trao lợi thế lớn cho Nga. Còn nếu Zelensky khẳng khái từ chối, cuộc khủng hoảng sẽ bước sang một hướng khác. Trump có thể đáp trả bằng cách cắt giảm hỗ trợ tài chính và quân sự Mỹ, vốn vẫn là nguồn sống còn cho Ukraine kháng cự với Nga. Điều này buộc Kiev phải dựa hoàn toàn vào Châu Âu, nơi năng lực công nghiệp quốc phòng vẫn còn hạn chế so với nhu cầu chiến trường. Hơn nữa, bản thân an ninh của Châu Âu cũng phụ thuộc nhiều vào Mỹ.

Sự hiện diện cùng lúc tại Washington của một loạt các lãnh đạo chủ chốt Châu Âu : Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen, các thủ tướng Đức, Ý, Anh và tổng thống Phần Lan cho thấy một Châu Âu chưa bao giờ đoàn kết như vậy để đứng sau Zelensky. Nhưng dấu hỏi lớn là : Liệu họ sẽ trực tiếp cùng Zelensky ngồi vào bàn đối diện Trump, hay chỉ tham dự bên lề rồi để Ukraine một mình đối diện với sức ép ?

Nếu Châu Âu đủ cứng rắn và đoàn kết, họ có thể giữ cho Ukraine không rơi vào thế bị ép phải chấp nhận nhượng bộ để đổi lấy "hòa bình" theo kiểu đầu hàng. Hoặc Châu Âu tiếp tục đóng vai khán giả bất lực trong ván cờ mà Moskva và Washington nắm quyền chi phối. Cuộc gặp Trump – Zelensky vì vậy không chỉ là một phiên đàm phán mà là canh bạc chính trị lớn. Tương lai Ukraine và cả an ninh Châu Âu có thể được định đoạt ngay trong màn đối thoại đầy rủi ro này. 

Anh Vũ

***************************

Đàm phán hòa bình cho Ukraine : Mỹ nêu điều kiện Kiev từ bỏ Crimea và không vào NATO

Chi Phương, Anh Vũ, Thu Hằng, RFI, 18/08/2025

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm nay 18/08/2025 tiếp đồng nhiệm Ukraine Volodymyr Zelensky và các lãnh đạo Châu Âu tại Nhà Trắng, Washington. Nguyên thủ Hoa Kỳ gây áp lực đặt điều kiện là Kiev phải từ bỏ bán đảo Crimea và tham vọng gia nhập

Ủy Ban Châu Âu cho biết các lãnh đạo Châu Âu sẽ họp trù bị với tổng thống Ukraine, trước khi tổng thống Mỹ và Ukraine hội đàm với nhau vào lúc 13g13 tại Washington (giờ địa phương). Sau đó, ông Trump và ông Zelensky sẽ gặp các lãnh đạo Châu Âu vào lúc 15g.

Trước đó, trên mạng xã hội Truth Social, Donald Trump khẳng định "tổng thống Zelensky có thể chấm dứt chiến tranh với Nga gần như ngay lập tức nếu ông ấy muốn, hoặc ông ta có thể tiếp tục chiến tranh". Viết bằng chữ in hoa như thường lệ, ông Trump cũng loại trừ khả năng Ukraine có thể giành lại quyền kiểm soát bán đảo Crimea, bị Nga sáp nhập vào năm 2014, cũng như là "KHÔNG CÓ CHUYỆN UKRAINA GIA NHẬP NATO". Hai điều kiện này tương tự như những yêu cầu từ phía Moskva.

Washington tỏ ra lạc quan về thỏa thuận hòa bình tại Ukraine, theo thông tín viên RFI Loubna Anaki, tường trình từ New York :

Trong bài đăng trên mạng xã hội hôm qua, viết bằng chữ in hoa, tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ngụ ý rằng "đã đạt được tiến triển lớn với Nga".

Không lâu sau đó, đặc phái viên của tổng thống Trump về hồ sơ Ukraine xác nhận rằng thượng đỉnh Trump-Putin hôm thứ Sáu vừa qua, đã cho phép tháo gỡ nhiều bế tắc. Ông Steve Witkoff khẳng định "lãnh đạo Nga sẵn sàng nhượng bộ lãnh thổ tại 5 khu vực ở miền đông Ukraine, và có thể ủng hộ việc bảo đảm an ninh", nhưng không nêu rõ cụ thể.

Một số điểm sẽ vẫn cần được thảo luận hôm nay. Nhưng một điều chắc chắn về tổng thống Hoa Kỳ : ông là người khó đoán và hay thay đổi. Đối với thỏa thuận hòa bình này, ông Trump thể hiện cam kết của mình và có thể khiến ông ấy gây áp lực đối với Volodymyr Zelensky. Cũng cần phải nhắc lại chuyến thăm gần đây của ông Volodymyr Zelensky tại Nhà Trắng, đã bị biến thành một cuộc sỉ nhục công khai.

Hôm nay, hai lãnh đạo sẽ gặp nhau cùng phái đoàn của hai nước, trước khi tham dự một cuộc họp mở rộng với các lãnh đạo Châu Âu, đến Washington nhân sự kiện này.

Trên kênh truyền hình CNN tối qua, đặc phái viên của tổng thống Trump, Steve Witkoff cho biết Nga đã chấp nhận Hoa Kỳ và đồng minh Châu Âu cấp một quy chế bảo đảm an ninh cho Ukraine, tương tự như điều 5 trong hiệp ước phòng thủ chung của Liên Minh Bắc Đại Tây Dương NATO.

Trong một cuộc họp báo tại Bruxelles, Bỉ, hôm qua, bên cạnh tổng thống Ukraine, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu đã "hoan nghênh mong muốn của tổng thống Trump, đóng góp vào việc bảo đảm an ninh cho Ukraine (…) và Liên Hiệp Châu Âu sẵn sàng tham gia".

Ngoài ra, theo ông Witkoff, Nga cũng đã chấp nhận ban hành một luật cấm xâm phạm chủ quyền của các nước Châu Âu.

Châu Âu lo cho tương lai an ninh

Cả một phái đoàn hùng hậu bao gồm nhiều lãnh đạo Châu Âu tháp tùng tổng thống Ukraine sang Washington, Mỹ, bầy tỏ sự ủng hộ lập trường của Kiev chấm dứt cuộc chiến tang thương nhất tại Châu Âu từ 80 năm qua. Điều này cho thấy Châu Âu lo ngại cho tương lai an ninh của mình. Trả lời đài RFI ngày 18/08, Ulrich Bounat, nhà nghiên cứu cộng tác viên tại Euroreativ, giải thích :

Có thể cảm nhận được mối lo ngại thực sự từ các nước Châu Âu rằng hai nguyên thủ Donald Trump và Vladimir Putin dường như đã đồng thuận phần nào về các vấn đề liên quan đến cốt lõi an ninh Châu Âu và do đó vượt ra ngoài vấn đề Ukraine. Vì vậy, vấn đề đối với Châu Âu là phải vạch ra lằn ranh đỏ.

Chúng ta còn phải chờ xem sao nhưng theo tôi, đây là thời điểm Liên Hiệp Châu Âu có thể trở thành một thế lực địa-chính trị, muốn lợi ích của họ phải được tôn trọng, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc phải có lập trường cứng rắn đối với Mỹ. Tôi cho rằng đây là thời điểm sẽ định hình tương lai của Liên Hiệp Châu Âu với tư cách là một thế lực địa-chính trị. Nếu khối 27 nước không thể tác động được đến những gì đang diễn ra ở Ukraine, và nói rộng hơn, về nguy cơ mà Nga gây ra cho Châu Âu hiện tại và trong trung hạn thì điều này sẽ rất khó khăn cho Liên Hiệp Châu Âu để tiếp tục là một thế lực có ảnh hưởng trên thế giới.

Người dân Ukraine lo lắng chờ đợi cuộc gặp Zelensky và Trump 

Sau cuộc gặp giữa Donald Trump và Vladimir Putin tại Alaska, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky tới Washington ngày 18/8 để gặp trực tiếp nguyên thủ Mỹ. Người dân Ukraine nghi ngờ, lo ngại sau khi chứng kiến sự tiếp đón trọng thị mà ông Trump dành cho tổng thống Nga Putin.

Thông tín viên Emmanuelle Chaze tại Kiev tường trình :

Đối với người dân Ukraine, những ngày vừa qua thật siêu thực. Họ chứng kiến Vladimir Putin, kẻ xâm lược đất nước mình, được đón tiếp long trọng tại Alaska trên thảm đỏ. Việc tổng thống Nga phục hồi vị thế trên trường quốc tế khiến người dân, vốn đang đấu tranh cho sự tồn tại của mình, vô cùng lo lắng. 

Cuộc gặp hôm nay giữa Volodymyr Zelensky và Donald Trump tại Nhà Trắng vì thế được chờ đợi với nhiều lo âu. Với người Ukraine, việc từ bỏ toàn vẹn lãnh thổ là điều hoàn toàn không thể chấp nhận. Họ kiên quyết không nhượng thêm đất cho Nga, cũng như không bao giờ hợp pháp thừa nhận việc Nga chiếm đóng khoảng 20% lãnh thổ. 

Một chút an ủi cho Kiev : lần này có sự hiện diện của nhiều lãnh đạo Châu Âu bên cạnh Zelensky. Tại Washington này, người ta vẫn nhớ rõ sự bẽ bàng mà tổng thống Ukraine từng phải chịu ở Nhà Trắng hồi tháng Hai vừa rồi. Lần này, người dân Ukraine hy vọng tình cảnh sẽ khác, và quan trọng hơn cả, là tổng thống Mỹ sẽ tôn trọng lập trường của Kiev.

Nga vẫn tiếp tục đánh

Đêm hôm qua 17/08, chỉ vài giờ trước cuộc gặp ở Washington, một cuộc tấn công bằng drone của Nga vào Kharkiv, miền đông Ukraine, đã "năm người đã thiệt mạng, trong đó có một bé gái khoảng một tuổi rưỡi" văn phòng công tố Ukraine cho biết, đồng thời nói thêm rằng "ít nhất 18 người đã bị thương".

Trong đêm, chính quyền Ukraine cũng thông báo Nga tiếp tục tiến hành các cuộc oanh kích vào các khu vực Sumy (miền đông bắc), Odessa (miền nam) và Kharkiv, nơi thiệt hại đặc biệt nghiêm trọng. "Nga tiếp tục cố ý sát hại dân thường" Chánh văn phòng tổng thống Andriy Yermak tố cáo trên Telegram, đồng thời chia sẻ hình ảnh một tòa nhà bốc cháy tại Kharkiv.

Chi Phương, Anh Vũ, Thu Hằng

******************************

Chiến tranh Nga – Ukraine : Zelensky gặp Trump dưới cái bóng một Putin mạnh mẽ hơn ?

BBC, 18/08/2025

Chuyến đi diễn ra sau hội nghị thượng đỉnh thất bại tại Alaska hôm 15/8, nơi ông Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin không đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh Ukraine.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky sẽ đến Washington vào hôm 18/8 (giờ Mỹ) để hội đàm với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Getty Images

Các nhà lãnh đạo Đức, Pháp, Vương quốc Anh và Ủy ban Châu Âu cũng sẽ tham dự cuộc gặp tại Nhà Trắng.

Vậy hiện tại, quan điểm của các nhân vật chủ chốt và những trở ngại gây tranh cãi nhất đối với hòa bình ở Ukraine là gì ?

Một Putin mạnh mẽ hơn ?

Mặc dù ông Putin sẽ không có mặt tại Washington trong tuần này, nhưng dường như nhà lãnh đạo Nga đã rõ ràng là người chiến thắng.

Ông chủ Điện Kremlin có được khoảnh khắc nổi bật trên trường quốc tế khi cùng xuất hiện với lãnh đạo của quốc gia quyền lực nhất thế giới – và cho đến nay chưa có bất cứ nhượng bộ đáng kể nào về cuộc chiến, theo phân tích của biên tập viên Nga của BBC, ông Steve Rosenberg.

Cuộc gặp tuần trước ở Alaska không mang lại cho ông Trump điều mà ông kỳ vọng – một lệnh ngừng bắn từ phía Nga. Nhưng lại mang đến cho ông Putin rất nhiều : sự đón tiếp bằng thảm đỏ, một ngày được chú ý trên vũ đài chính trị quốc tế, và cơ hội chia sẻ sân khấu với nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới.

Rõ ràng là Moscow thu được nhiều lợi ích – mà không phải đưa ra bất kỳ nhượng bộ hay thỏa hiệp đáng kể nào trong cuộc chiến ở Ukraine.

Trong những tuần gần đây, ông Trump đã đe dọa sẽ cứng rắn hơn với Nga do nước này không chịu ngừng bắn tại Ukraine.

Tuy nhiên, cho đến nay, Nhà Trắng vẫn chưa thực hiện lời đe dọa đó.

Cuối tháng 7, ông Trump đã đưa ra tối hậu thư cho ông Putin – chấm dứt chiến tranh Ukraine trong vòng 10 ngày hoặc sẽ phải đối mặt với nhiều lệnh trừng phạt hơn.

Nhưng nhà lãnh đạo Điện Kremlin không dừng cuộc chiến.

Thay vì bị trừng phạt, "kiến trúc sư" của cuộc chiến lại nhận được lời mời tham dự hội nghị thượng đỉnh với nhà lãnh đạo quyền lực nhất thế giới.

Tổng thống Nga dường như đã trở nên mạnh mẽ hơn sau cuộc gặp với tổng thống Mỹ Donald Trump vào tuần trước

Ngược lại, ông Trump "không có gì để công bố như một thành tựu cụ thể" – đồng nghĩa với "một chiến thắng rõ ràng cho ông Putin", nhà báo Tom Bateman của BBC tường thuật từ Alaska.

Ông Trump muốn rời hội nghị thượng đỉnh với một thỏa thuận ngừng bắn từ phía ông Putin – yêu cầu mà ông đã lặp đi lặp lại từ tháng Ba.

Nhưng điều đó đã không xảy ra. Ông Trump nói rằng đã có "tiến triển", song không giải thích cụ thể đó là gì hay bằng cách nào.

Trọng tâm của tất cả điều này dường như là ưu tiên mới của ông Trump – không còn chỉ là một lệnh ngừng bắn, mà là một thỏa thuận hòa bình.

Ngay tại đây, vị thế ngày càng mạnh mẽ của ông Putin tiếp tục bộc lộ rõ.

Bất chấp nhiều nỗ lực từ phương Tây – trong đó có hội nghị Alaska – lập trường của ông Putin hoàn toàn không thay đổi, theo biên tập viên phụ trách các vấn đề về Nga của BBC Monitoring, ông Vitaly Shevchenko.

"Xóa bỏ các nguyên nhân gốc rễ" của cuộc xung đột tại Ukraine – đó là điều ông Putin khẳng định trước, trong và sau cuộc gặp với ông Trump ở thành phố Anchorage.

Theo cách nói của tổng thống Nga, "nguyên nhân gốc rễ" ấy chính là lý do ông phát động cái gọi là "chiến dịch quân sự đặc biệt" chống Ukraine : phá bỏ sự tồn tại của Ukraine như một quốc gia độc lập.

Và giờ đây, trong một sự đảo ngược đáng chú ý, ông Trump dường như đồng ý với quan điểm của phía Nga rằng ngừng bắn sẽ không hiệu quả, thay vào đó cần một nền hòa bình lâu dài – mà theo ông Putin, chỉ có thể đạt được nếu loại bỏ những "nguyên nhân gốc rễ" đó.

Một lần nữa, ông Putin dường như lại được ông Trump đứng về phía mình.

Các đồng minh Châu Âu bị đẩy ra xa hơn

Mặc dù các đồng minh Châu Âu thân cận nhất của Ukraine sẽ có chuyến đi đến Washington trong tuần này, nhưng những sự kiện ở Alaska hôm 15/8 vừa rồi dường như đã khiến họ bị đẩy xa hơn khỏi các quyết định quan trọng.

Họ luôn thúc đẩy một lệnh ngừng bắn, điều mà giờ đây lại không còn phù hợp với điều Trump mong muốn.

Điều này trên thực tế đã tạo một khoảng cách giữa Washington và các nước Châu Âu về cách tiếp cận tốt nhất nhằm chấm dứt hoàn toàn chiến tranh ở Ukraine.

Phóng viên James Waterhouse của BBC tại Ukraine nhận đinh, bất chấp việc vận động hành lang với ông Trump trước thềm hội nghị thượng đỉnh, thông tin về việc ông Trump sẽ bỏ qua một thỏa thuận ngừng bắn ban đầu "là một đòn giáng mạnh vào khối này và Kyiv, vì đó là một trong những yêu cầu chính của họ".

Ông Bateman nói rằng ông Putin cũng đã được cho lên sân khấu khổng lồ để cảnh báo Châu Âu không nên "can thiệp" vào mối quan hệ của ông với ông Trump.

Đó là nỗ lực của ông nhằm khoét sâu thêm những chia rẽ giữa chính quyền Trump và các đồng minh Châu Âu của Mỹ – điều mà ông đã nhiều lần tìm cách thúc đẩy dưới thời Trump.

Nhưng ông còn tiến xa hơn thế.

Trong một tuyên bố, ông Putin đã nhắc lại lập luận lâu nay của ông Trump rằng cuộc chiến này sẽ không xảy ra nếu ông Trump làm tổng thống (thay vì người tiền nhiệm Joe Biden).

Ông Putin hiểu rằng điều này xoáy vào tuyên bố sai lệch của Trump – vốn vẫn còn vang vọng trong phần lớn những người ủng hộ ông – rằng cuộc bầu cử năm 2020 đã bị "đánh cắp" khỏi tay ông Trump.

Chỉ trong vài câu ngắn gọn, ngay trên đất Mỹ, ông Putin đã tận dụng sân khấu mà ông Trump mang lại cho ông để khai thác và làm sâu thêm những chia rẽ giữa Mỹ và Châu Âu – cũng như những chia rẽ ngay trong nội bộ nước Mỹ.

Một Zelensky với ít sự bảo đảm hơn so với điều ông kỳ vọng

Vậy Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đang cảm thấy thế nào trước thềm hội nghị thượng đỉnh tuần này ?

Có lẽ là vô cùng lo lắng – không chỉ vì lần gặp ông Trump trước đó tại Phòng Bầu dục hồi tháng Hai đã diễn ra theo cách vô cùng tệ hại.

Đối diện với một nước Nga thù địch và khó lường, ưu tiên trước mắt của ông Zelensky nhiều khả năng là tìm kiếm một số đảm bảo an ninh cho Ukraine.

Nhưng sau hội nghị thượng đỉnh hôm 15/8 ở Alaska – nơi ông không có mặt – việc ông cảm thấy bị bỏ rơi cũng là điều dễ hiểu.

Với khả năng Ukraine gia nhập NATO trong tương lai gần gần như không còn, nhu cầu có được những đảm bảo thực chất cho Ukraine là trọng tâm của toàn bộ nỗ lực ngoại giao nhằm hướng tới một lệnh ngừng bắn, theo ông Paul Adams – phóng viên ngoại giao của BBC.

Không có những đảm bảo này, lập luận được đưa ra, sẽ chẳng có gì ngăn cản Nga tấn công một lần nữa trong tương lai.

Các đồng minh Châu Âu, dẫn đầu bởi Thủ tướng Anh Keir Starmer và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, đã bàn thảo về một "liên minh những nước sẵn sàng hành động" từ đầu năm nay.

Ông Starmer từng nói rằng các "kế hoạch tác chiến hoàn chỉnh" đã được xây dựng để triển khai một "lực lượng trấn an" tới Ukraine trong trường hợp có ngừng bắn.

Theo Phủ Thủ tướng Anh, lực lượng này sẽ "giúp bảo đảm an toàn bầu trời và vùng biển Ukraine, đồng thời tái thiết quân đội Ukraine".

Nhưng lực lượng đó sẽ bao gồm những ai và những gì thì vẫn chưa rõ ràng, theo ông Adams.

Và giờ đây, khi ông Trump thay đổi cách tiếp cận để chấm dứt thương vong bằng việc từ bỏ ý tưởng ngừng bắn, ông Zelensky dường như đang ở vào vị thế yếu hơn cả tuần trước – đúng vào lúc ông lên đường tới Washington.

Nguồn : BBC, 18/08/2025

*************************

Tương lai của Ukraine : đàm phán ở Washington có thể quan trọng hơn thượng đỉnh Trump - Putin

Frank Gardner, BBC, 18/08/2025

Cuộc gặp hôm 18/8 tại Nhà Trắng sẽ mang ý nghĩa sống còn với tương lai của Ukraine – và với an ninh toàn Châu Âu – thậm chí nhiều tác động hơn cả hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Nga ở Alaska hôm 15/8 vừa rồi.

Bất chấp là 'kiến trúc sư' của cuộc chiến Nga–Ukraine, Tổng thống Putin vẫn được chào đón trên một trong những diễn đàn ngoại giao lớn nhất thế giới

Bề ngoài, cuộc hội ngộ giữa ông Putin và ông Trump diễn ra đúng như mọi dự đoán.

Không có ngừng bắn, không có dỡ bỏ trừng phạt, cũng chẳng có tuyên bố lớn nào.

Liệu Ukraine và Châu Âu có sắp bị gạt ra ngoài một thỏa thuận do hai cường quốc hạt nhân hàng đầu thế giới bí mật sắp đặt ?

Câu trả lời sẽ là không, nếu Ukraine và các đối tác của họ có thể ngăn chặn điều đó.

Sự hiện diện của Thủ tướng Anh Keir Starmer, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và nhiều lãnh đạo khác bên cạnh Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ở Washington mang nhiều ý nghĩa hơn là chỉ nhằm bảo đảm rằng ông Zelensky sẽ không một lần nữa bị "phục kích" tại Phòng Bầu dục, như trong sự kiện ngày 28/2.

Họ quyết tâm nhấn mạnh với ông Trump hai điều : thứ nhất, không thể có một thỏa thuận hòa bình cho Ukraine mà thiếu sự tham gia trực tiếp của Ukraine ; và thứ hai, thỏa thuận đó phải được bảo đảm bằng những cam kết an ninh "sắt thép".

Trên hết, các nhà lãnh đạo Châu Âu muốn Tổng thống Mỹ thấy rằng Ukraine và Châu Âu đang là một mặt trận thống nhất, và họ muốn bảo đảm rằng ông Trump sẽ không nhượng bộ trước các yêu sách của ông Vladimir Putin chỉ vì mối quan hệ cá nhân nồng ấm giữa hai người.

Đây chính là lúc kỹ năng ngoại giao của ông Keir Starmer sẽ chịu thử thách gay gắt.

Ông Trump thích ông Starmer và chịu lắng nghe vị thủ tướng Anh. Hơn nữa, ông Trump sẽ có chuyến thăm cấp nhà nước tới Anh trong vòng khoảng một tháng nữa.

Ông cũng có thiện cảm với Tổng thư ký NATO Mark Rutte – người đôi khi được biết đến là nắm được tâm lý ông Trump (Trump's Whisperer).

Trong khi đó, ông Trump dường như có ít thiện cảm hơn với ông Macron. Gần đây, Nhà Trắng đã chỉ trích gay gắt ý định của ông Macron về việc công nhận vô điều kiện một Nhà nước Palestine tại kỳ Đại hội đồng Liên Hợp Quốc tới.

Để có một thỏa thuận hòa bình cho Ukraine đòi hỏi phải có sự nhượng bộ.

Các lãnh đạo Châu Âu nhiều lần khẳng định rằng vũ lực không thể thay đổi biên giới quốc tế, còn Tổng thống Zelensky thì đã nhiều lần tuyên bố rằng ông sẽ không từ bỏ lãnh thổ. Ngoài ra, hiến pháp Ukraine cũng cấm điều đó.

Nhưng ông Putin muốn Donbas – khu vực quân Nga đã kiểm soát khoảng 85% – và chắc chắn ông ấy không bao giờ có ý định trả lại Crimea.

Tuy nhiên, như bà Kaja Kallas, cựu Thủ tướng Estonia và nay là nhà ngoại giao hàng đầu của Châu Âu, từng nói với tôi : thắng lợi của Ukraine trong cuộc chiến này không nhất thiết phải đồng nghĩa với việc giành lại toàn bộ đất đai bị chiếm đóng.

Nếu Ukraine có thể đạt được những cam kết an ninh kiểu "Điều 5 NATO" – đủ sức răn đe mọi cuộc xâm lược Nga trong tương lai và qua đó bảo vệ nền độc lập, chủ quyền của mình – thì đó cũng là một dạng chiến thắng.

Hiện tại, dường như Mỹ và Nga đang bàn thảo một đề xuất theo hướng trao đổi : Ukraine phải nhượng một phần lãnh thổ để đổi lấy bảo đảm rằng nước này sẽ không mất thêm đất vào tay Nga nữa.

Nhưng vẫn còn quá nhiều dấu hỏi lớn.

Liệu Ukraine có thể chấp nhận một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh với cái giá là đất đai của mình – nhất là khi hàng chục ngàn người đã ngã xuống để bảo vệ những mảnh đất đó ?

Nếu bị buộc phải từ bỏ 30% diện tích tỉnh Donetsk còn lại chưa bị Nga chiếm, liệu điều đó có khiến con đường hướng tây tiến về Kyiv trở nên thiếu phòng thủ một cách nguy hiểm ?

Và còn "Liên minh những nước sẵn sàng hành động" mà ông Starmer ca ngợi ?

Những lời bàn trước đó về việc triển khai hàng chục ngàn binh sĩ trên thực địa nay đã được rút lại.

Giờ đây, liên minh này chủ yếu là về việc "bảo vệ bầu trời và vùng biển", đồng thời giúp Ukraine tái thiết quân đội.

Nhưng ngay cả khi chiến sự trên chiến trường chấm dứt, tình hình vẫn hết sức nguy hiểm.

Mọi chuyên gia quân sự mà tôi từng trò chuyện đều tin rằng, ngay khi giao tranh ngừng lại, ông Putin sẽ tái lập quân đội, chế tạo thêm vũ khí, cho tới khi ông ta đủ sức – có thể chỉ trong vòng 3 đến 4 năm – để tiếp tục chiếm thêm đất.

Nếu và khi điều đó xảy ra, sẽ cần đến sự can đảm phi thường của một phi công lái máy bay chiến đấu Typhoon hay F-35 để bắn quả tên lửa đầu tiên vào một đoàn quân tiến công của Nga.

Frank Gardner

Nguồn : BBC, 18/08/2025

**************************

Việc trao Donbas cho Putin sẽ có ý nghĩa thế nào đối với Ukraine

Joel Gunter, BBC, 08/08/2025

Vài ngày trước cuộc gặp với Tổng thống Vladimir Putin ở Alaska, Tổng thống Donald Trump đã nhắc đến cái mà ông gọi là "trao đổi đất đai" như một điều kiện để đạt hòa bình.

Lãnh thổ Donbas và bán đảo Crimea

Đối với người Ukraine, cách diễn đạt này khó hiểu. Vùng đất nào sẽ được trao đổi ?

Ukraine có được nhận một phần lãnh thổ của Nga để đổi lấy vùng đất mà Nga chiếm đóng bằng vũ lực hay không ?

Khi Tổng thống Volodymyr Zelensky chuẩn bị tới Washington vào ngày 18/8 (giờ Mỹ) để gặp ông Trump, dường như không có yếu tố "hoán đổi" nào trong tính toán của tổng thống Mỹ.

Thay vào đó, ông được cho là sẽ gây sức ép buộc ông Zelensky nhượng lại toàn bộ Donetsk và Luhansk ở miền đông Ukraine, để đổi lấy việc Nga đóng băng phần còn lại của tiền tuyến - một đề xuất mà ông Putin đưa ra tại Alaska.

Luhansk gần như đã hoàn toàn nằm dưới quyền kiểm soát của Nga. Trong khi đó, Ukraine ước tính vẫn giữ khoảng 30% Donetsk, bao gồm một số thành phố và công trình quân sự trọng yếu, với cái giá là hàng chục ngàn sinh mạng của người Ukraine.

Cả hai khu vực - thường được gọi chung là Donbas - giàu khoáng sản và công nghiệp. Việc nhượng lại chúng cho Nga ở thời điểm này sẽ là một "thảm kịch", theo nhà sử học Ukraine Yaroslav Hrytsak.

"Đây là lãnh thổ của Ukraine", ông Hrytsak nói. "Và người dân ở những vùng này - đặc biệt là thợ mỏ - đã đóng vai trò lớn trong việc củng cố bản sắc Ukraine".

Ông nhấn mạnh khu vực này đã từng sản sinh ra "những chính trị gia, nhà thơ và các nhà bất đồng chính kiến nổi tiếng". "Và giờ đây, đó là những người tị nạn sẽ không thể trở về quê hương nếu vùng đất rơi vào tay Nga".

Kể từ khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược năm 2014, ít nhất 1,5 triệu người Ukraine đã rời khỏi Donbas. Hiện ước tính có hơn ba triệu người sống dưới sự chiếm đóng của Nga, trong khi khoảng 300.000 người khác đang ở phần lãnh thổ vẫn do Ukraine kiểm soát.

Ở những khu vực sát tiền tuyến, cuộc sống đặc biệt nguy hiểm. Ông Andriy Borylo, một tuyên úy quân đội 55 tuổi tại Sloviansk – thành phố chịu ảnh hưởng nặng nề cho biết trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại rằng đạn pháo đã rơi ngay gần nhà ông cuối tuần qua.

"Tình hình ở đây rất khó khăn", ông nói. "Có cảm giác cam chịu và bị bỏ rơi. Tôi không biết chúng tôi có thể cầm cự đến bao giờ. Phải có ai đó bảo vệ chúng tôi. Nhưng là ai ?"

Ông Borylo cho biết ông đã theo dõi tin tức từ Alaska. "Tôi đổ lỗi cho ông Trump, không phải ông Zelensky. Nhưng họ đang lấy đi tất cả của tôi, và đó là một sự phản bội", ông nói.

Tổng thống Zelensky nhiều lần khẳng định Ukraine sẽ không nhượng Donbas để đổi lấy hòa bình. Niềm tin rằng Nga sẽ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào như vậy - thay vì sử dụng vùng lãnh thổ sáp nhập làm bàn đạp cho các cuộc tấn công trong tương lai – hiện ở mức thấp.

Theo khảo sát của Viện Xã hội học Quốc tế Kyiv, khoảng 75% người Ukraine phản đối việc chính thức nhượng bất kỳ phần lãnh thổ nào cho Nga.

Tuy vậy, Ukraine đang kiệt quệ sau nhiều năm chiến tranh. Hàng trăm ngàn binh sĩ và dân thường đã thiệt mạng hoặc bị thương kể từ khi Nga tiến hành cuộc xâm lược toàn diện. Người dân khao khát chấm dứt đau khổ, đặc biệt là ở Donbas.

Ông Yevhen Tkachov, 56 tuổi, một nhân viên cứu hộ khẩn cấp tại thành phố Kramatorsk, Donetsk, nói : "Anh hỏi về việc đầu hàng Donetsk ư ? Tôi không đo lường cuộc chiến này bằng kilomet, mà bằng sinh mạng con người".

"Tôi không sẵn sàng hy sinh hàng chục ngàn mạng sống chỉ để giữ vài ngàn km2", ông nói tiếp. "Mạng sống quan trọng hơn lãnh thổ".

Với nhiều người, lựa chọn cuối cùng nằm ở hai điều : đất đai và sinh mạng. Điều đó, theo nghị sĩ đối lập Volodymyr Ariev thuộc đảng Đoàn kết Châu Âu, đặt Tổng thống Zelensky "vào thế lưỡng nan, không có con đường nào tốt đẹp trước mắt".

"Chúng ta không có đủ lực lượng để tiến hành chiến tranh vô thời hạn", ông Ariev nói. "Nhưng nếu ông Zelensky nhượng đất, điều đó không chỉ vi phạm hiến pháp mà còn có thể mang dấu hiệu của tội phản quốc".

Ở Ukraine, vẫn chưa rõ một thỏa thuận như vậy có thể được thực hiện thông qua cơ chế nào. Việc bàn giao chính thức lãnh thổ sẽ cần quốc hội phê chuẩn và một cuộc trưng cầu dân ý.

Nhiều khả năng, điều xảy ra sẽ là một sự từ bỏ quyền kiểm soát trên thực tế, không đi kèm công nhận chính thức rằng vùng đất thuộc về Nga. Nhưng ngay cả trong trường hợp đó, quá trình vẫn chưa được làm rõ, theo nghị sĩ Ukraine Inna Sovsun.

"Không có sự hiểu biết thực sự nào về quy trình cần phải thực hiện", bà Sovsun nói. "Liệu tổng thống có đơn giản ký thỏa thuận không ? Liệu có cần đến chính phủ ? Quốc hội ? Không có quy trình pháp lý nào được thiết lập. Vì bạn biết đấy, những người soạn thảo hiến pháp chưa từng nghĩ tới tình huống này".

Mọi chuyện có thể sẽ rõ ràng hơn sau cuộc hội đàm giữa ông Zelensky và ông Trump tại Washington vào ngày 18/8 - chuyến thăm Nhà Trắng đầu tiên của nhà lãnh đạo Ukraine kể từ cuộc đụng độ căng thẳng tại Phòng Bầu dục hồi tháng Hai. Giữa những bất an sau hội nghị thượng đỉnh Alaska, vẫn le lói hy vọng cho Ukraine.

Ông Trump dường như đã thay đổi lập trường về đảm bảo an ninh, tuyên bố sẵn sàng cùng Châu Âu cung cấp bảo vệ quân sự cho Ukraine trước các cuộc tấn công tiềm tàng từ Nga.

Với người dân Ukraine, các cuộc khảo sát cho thấy đảm bảo an ninh là yếu tố then chốt trong bất kỳ thỏa thuận nào, dù liên quan đến lãnh thổ hay không.

"Người Ukraine có thể chấp nhận nhiều hình thức đảm bảo an ninh khác nhau, nhưng họ thực sự cần điều đó", ông Anton Grushchetsky, giám đốc Viện Xã hội học Quốc tế Kyiv, cho biết.

Đối với ông Yevhen Tkachov, nhân viên cứu hộ ở Kramatorsk, việc trao đổi lãnh thổ chỉ có thể tính tới nếu đi kèm "những đảm bảo thực sự, không chỉ là những lời hứa bằng văn bản".

"Chỉ khi đó, ít nhiều, tôi mới ủng hộ việc trao Donbas cho Nga", ông nói. "Nếu Hải quân Hoàng gia Anh đóng quân ở cảng Odessa, tôi sẽ đồng ý".

Khi nhiều kịch bản hòa bình được bàn thảo - đôi khi theo phong cách thương lượng mà ông Trump ưa thích, có nguy cơ những con người thực sự liên quan sẽ bị lãng quên : những người đã trải qua hơn một thập kỷ chiến tranh, và có thể còn phải chịu mất mát nữa để đổi lấy hòa bình.

Donbas là nơi sinh sống của nhiều tầng lớp xã hội Ukraine, sử gia Vitalii Dribnytsia cho biết. "Chúng tôi không chỉ nói về văn hóa, chính trị, nhân khẩu học, mà còn về con người", ông nói.

Theo ông, Donetsk có thể không nổi bật về văn hóa như Odessa. Nhưng đó vẫn là Ukraine. "Và bất kỳ đâu ở Ukraine, dù có ý nghĩa văn hóa lớn hay không, đều là Ukraine", ông nói.

Joel Gunter

Nguồn : BBC, 18/08/2025