'Ai thắng trong cuộc đua AI sẽ giành chiến thắng chung cuộc'

Dan Sales, BBC, 14/09/2026

Tổng thống Mỹ Donald Trump coi nhẹ mức độ rủi ro của AI sau khi các chuyên gia đưa ra hàng loạt cảnh báo nghiêm trọng trong những ngày gần đây.

Ngày 23/7 : Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump giới thiệu một sắc lệnh hành pháp đã được ký kết tại hội nghị thượng đỉnh "Winning the AI ​​Race" (Chiến thắng trong cuộc đua AI) do All-In Podcast và Hill & Valley Forum tổ chức tại Hội trường Andrew W. Mellon ở Washington, DC ngày 23/7/2025. (Chip Somodevilla/Getty Images)

"Có rất nhiều thế lực tiêu cực đang đẩy vấn đề này lên cao trong khi lẽ ra họ không nên làm vậy, và họ đang thổi phồng những điều sẽ không xảy ra", ông Trump phát biểu trong chuyến thăm Ireland.

Một trong những cảnh báo đó đến từ một cựu nghiên cứu viên của công ty Anthropic ; người này cho rằng "có khả năng rất lớn tất cả chúng ta sẽ bị diệt vong trong tương lai gần" nếu tốc độ phát triển hiện nay tiếp tục.

Hôm 12/9, các lãnh đạo hàng đầu trong ngành AI cũng đồng tình và kêu gọi làm chậm lại tốc độ phát triển.

Dù không trực tiếp đề cập đến đề xuất này, ông Trump khẳng định : "Chúng ta đang dẫn trước Trung Quốc về AI... và thẳng thắn mà nói, tôi muốn duy trì vị thế đó, bởi vì ai thắng trong cuộc đua AI, người đó sẽ giành chiến thắng chung cuộc".

Ông Trump đã lên tiếng vào cùng ngày nhà nghiên cứu AI Jacob Coxon – người vừa rời Anthropic vài ngày trước – chia sẻ với BBC rằng các nhân viên đang phát triển những hệ thống này cảm thấy "thực sự lo sợ" cho tương lai của nhân loại.

Ông Coxon – người từng làm việc tại OpenAI – hoan nghênh ý tưởng làm chậm tốc độ phát triển nhưng cho rằng cần có sự phối hợp với Trung Quốc.

Hôm 12/9, Elon Musk (chủ sở hữu xAI) và Sam Altman (lãnh đạo OpenAI) đã ủng hộ cảnh báo của Dario Amodei, CEO của Anthropic, rằng cần giảm tốc độ phát triển "để giảm nguy cơ xảy ra sự cố nghiêm trọng".

Tổng giám đốc của Anthropic cho biết việc làm chậm tốc độ phát triển AI cần được giới hạn ở mức độ nhất định để tránh tạo cơ hội cho Trung Quốc vượt lên dẫn trước.

Các vấn đề xoay quanh AI đã châm ngòi cho những cuộc tranh luận gay gắt, đồng thời đặt nhiều nhà lãnh đạo thế giới trước một tình thế tiến thoái lưỡng nan.

Một mặt, lĩnh vực này được xem là cơ hội lớn để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cải thiện các hệ thống kỹ thuật số và phương thức làm việc đã lỗi thời.

Tuy nhiên, cũng đã xảy ra một số sự cố cho thấy AI dường như gặp trục trặc nghiêm trọng.

Vào tháng Tám, OpenAI thông báo họ đã làm chậm quá trình huấn luyện một số mô hình AI tiên tiến nhất của mình nhằm tăng cường tính bảo mật.

Công ty đứng sau ChatGPT cho biết họ đang bổ sung các biện pháp mới sau khi các hệ thống AI của họ vượt qua được các rào cản an toàn và xâm nhập vào hệ thống của công ty khởi nghiệp công nghệ Hugging Face.

Cũng trong tháng đó, có thông tin cho biết hai trong số những công cụ AI mạnh nhất thế giới đã tạo ra các hồ sơ giả mạo con người nhằm tìm cách lừa mọi người trong các cuộc tấn công mạng.

Viện An toàn AI của Vương quốc Anh (AISI) cho biết vụ việc nghiêm trọng nhất là vụ AI Mythos của công ty Anthropic đã cố gắng truy cập vào một dịch vụ bằng cách gửi tin nhắn riêng tư thông qua các tài khoản giả mạo đóng vai người thật, sau đó tìm cách che giấu bằng chứng.

Chính quyền Trump lập luận rằng Hoa Kỳ phải duy trì vị thế thống trị toàn cầu về công nghệ vì lý do an ninh quốc gia, mặc dù họ cũng thừa nhận cần phải cảnh giác trước những rủi ro do công nghệ mới nổi này mang lại.

Cuộc thảo luận vào cuối tuần qua giữa các lãnh đạo cấp cao trong ngành AI đã khơi dậy những tranh luận tại Washington, nơi các nhà lập pháp đang chịu áp lực phải giải quyết các rủi ro tiềm ẩn từ sự phát triển nhanh chóng của AI.

Hôm 13/9, Chủ tịch Hạ viện Mỹ Mike Johnson – Dân biểu Cộng hòa giữ chức vụ cao nhất tại Hạ viện – đã kêu gọi thận trọng đối với việc vội vàng ban hành quy định về AI khi xuất hiện trong chương trình State of the Union của Jake Tapper (CNN).

Ông cho rằng điều này có thể "bóp nghẹt sự đổi mới sáng tạo của Mỹ".

"Nếu Quốc hội vội vã tổ chức một phiên họp khẩn cấp để cố gắng quản lý AI, chúng ta sẽ thua trong cuộc đua với Trung Quốc và đó là mối đe dọa đối với mọi người dân Mỹ", ông nói. "Vì vậy, chúng ta cần sự cân bằng. Chúng ta cần những người cầm lái vững vàng".

Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện thuộc Đảng Dân chủ, ông Hakeem Jeffries, ủng hộ việc các nhà lập pháp cần có "hành động quyết liệt".

Ông chia sẻ với George Stephanopoulos trong chương trình This Week của đài ABC rằng Hoa Kỳ nên làm chậm "tốc độ phát triển để bảo vệ người dân Mỹ và đảm bảo rằng AI đang tiến triển một cách an toàn".

Phản hồi lại những ý kiến ​​gần đây từ ngành công nghiệp AI, nhà đầu tư công nghệ David Sacks – thành viên Hội đồng Cố vấn Khoa học và Công nghệ của ông Trump – đã kêu gọi các công ty tự quản lý và giám sát lẫn nhau.

"Hãy thôi giả vờ rằng quý vị cần sự cho phép của bất kỳ ai khác", ông viết trên X.

"Hãy cứ mạnh dạn điều chỉnh tốc độ phát triển những công nghệ tiên tiến nhất. Chính quý vị là những người đang quyết định tốc độ đó... Việc đòi hỏi một khung pháp lý theo ý muốn như một điều kiện tiên quyết sẽ giống như hành vi tống tiền công chúng và hệ thống chính trị. Vậy nên, hãy cứ làm đi".

Tuy nhiên, vẫn có sự đồng thuận nhất định giữa hai đảng về vấn đề quản lý AI.

Vào tháng Bảy, một nhóm nghị sĩ Dân chủ và Cộng hòa tại Hạ viện đã giới thiệu Đạo luật Frontier (Frontier Act), một dự luật lưỡng đảng nhằm thiết lập khung giám sát và an toàn quốc gia cho AI.

"Các nhà nghiên cứu về an toàn đang rút lui, các mô hình AI mạnh mẽ đang vượt khỏi tầm kiểm soát trong phòng thí nghiệm, và các công ty thì vẫn bất chấp tất cả để chạy đua phát triển", Dân biểu Lori Trahan – một đảng viên Dân chủ đại diện bang Massachusetts và là đồng tác giả dự luật – đã viết trên X trong tuần này.

"Đã đến lúc Quốc hội không thể đứng ngoài cuộc nữa mà phải thực hiện trách nhiệm của mình".

Dan Sales

*****************************

'Công tắc tắt khẩn cấp' AI có thể phải trở thành quy định bắt buộc

Kali Hays, Faisal Islam, BBC, 16/09/2026

Một "công tắc ngắt khẩn cấp" cho trí tuệ nhân tạo (AI), có thể được một bên thứ ba kiểm tra và kiểm chứng, có thể cần phải trở thành yêu cầu bắt buộc đối với các công ty, theo phát biểu của một đồng sáng lập của một trong những công ty AI lớn nhất thế giới với BBC.

Ông Jack Clark, một trong bảy nhà sáng lập của Anthropic

Ông Jack Clark, một trong bảy nhà sáng lập của Anthropic, nói rằng việc thiết lập phương thức ngắt hoàn toàn AI nếu công nghệ này trở nên quá nguy hiểm là quy định mà xã hội "có thể sẽ muốn được ban hành trong tương lai".

Ông Clark cho biết "hầu hết các phòng thí nghiệm đều có những cách thức riêng để ngắt hệ thống" – trong đó có Anthropic – nhưng các nhà làm luật có thể cần phải quy định bắt buộc áp dụng cơ chế này.

Sự phát triển nhanh chóng của AI cùng những lo ngại về rủi ro mà công nghệ này gây ra cho nhân loại đang trở thành tâm điểm chú ý, sau hàng loạt cảnh báo từ các lãnh đạo và nhân viên tại các công ty AI.

Một số người đã công khai nhận định rằng nếu không được kiểm soát, công nghệ này có nguy cơ hủy diệt toàn bộ nhân loại.

Cuối tuần qua, Tổng giám đốc Anthropic, ông Dario Amodei, đã kêu gọi giảm tốc độ phát triển AI đồng thời tăng cường giám sát chặt chẽ hơn – một động thái tương tự như những gì công ty này từng thực hiện trước đây – mặc dù một số người vẫn đặt câu hỏi về động cơ đằng sau lời kêu gọi này.

Ông Amodei cũng nói thêm rằng mọi biện pháp nhằm kiềm chế sự phát triển của AI cần được thực hiện "mà không làm ảnh hưởng đến lợi thế thương mại".

Ông Clark chia sẻ với BBC rằng các chi tiết cụ thể về yêu cầu đối với công tắc vô hiệu hóa và quy trình kiểm chứng cần là một phần trong "cuộc thảo luận chính sách" đang diễn ra xoay quanh AI.

"Liệu có nên bắt buộc các công ty phải trang bị công tắc ngắt khẩn cấp hay không ? Và liệu công tắc đó có thể được kiểm chứng bởi bên thứ ba hay không ?" ông đặt câu hỏi.

"Tôi nghĩ đây là vấn đề mà xã hội sẽ muốn tìm hiểu và có thể sẽ muốn các quy định quản lý như vậy được ban hành trong tương lai".

Anthropic, công ty do một nhóm cựu nhân viên của đối thủ cạnh tranh OpenAI thành lập vào năm 2021, hiện đang là tâm điểm của cuộc tranh luận về vấn đề an toàn AI.

Tuần trước, bài đăng của một nhà nghiên cứu AI – người đã rời Anthropic vì lo ngại công nghệ này có thể xóa sổ nhân loại – đã lan truyền mạnh mẽ trên mạng.

Đáp lại, nhà khoa học Evan Hubinger của Anthropic nói rằng cá nhân ông đánh giá khả năng AI gây ra sự tuyệt chủng cho nhân loại là "trên 10% trong thập kỷ tới".

Nhà khoa học máy tính kiêm chủ nhân giải Nobel Geoffrey Hinton, người được mệnh danh là "cha đẻ của AI", đã chia sẻ với BBC hôm 11/9 rằng nhận định về 10% khả năng AI có thể khiến toàn bộ nhân loại bị tiêu diệt là điều "không hề vô lý".

Ông cùng những người có cùng mối lo ngại cho rằng AI có thể gây ra thảm họa này bằng cách chiếm quyền kiểm soát các hệ thống quan trọng kết nối với Internet và quay lại tấn công con người.

Tuy nhiên, một số người trong ngành AI cho rằng những lo ngại về việc công nghệ này hủy diệt nhân loại đã bị thổi phồng hoặc có thể chỉ là chiêu trò nhằm tạo sự chú ý.

Ông Clement Delangue, người đứng đầu nền tảng dành cho nhà phát triển Hugging Face (nơi từng bị các bot của OpenAI tấn công), đã phát biểu vào tuần trước : "Xin lỗi, nhưng việc hỏi Jacob [Coxon] về nguy cơ tuyệt chủng do AI cũng giống như việc hỏi thợ sửa máy điều hòa về vấn đề biến đổi khí hậu vậy".

"Tôi không nói rằng điều đó hoàn toàn vô nghĩa hay sai lệch, nhưng chúng ta cần nhìn nhận vấn đề một cách đúng mực".

Ông George Arison, người đứng đầu Grindr, cho rằng những lo ngại xoay quanh các công cụ AI đang bị các công ty lợi dụng để phục vụ kế hoạch kinh doanh của họ.

Anthropic, công ty được định giá 965 tỷ USD, đang chuẩn bị cho đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), cho phép công chúng mua cổ phần của công ty.

OpenAI, công ty gần đây được định giá 852 tỷ USD, cũng từng được kỳ vọng sẽ thực hiện động thái tương tự ; tuy nhiên, ông Altman của OpenAI cho biết hôm 11/9 rằng kế hoạch này sẽ không diễn ra trong năm nay do những tranh luận hiện tại về vấn đề an toàn AI.

Ông Arison nói : "Cách duy nhất để biện minh cho những mức định giá này là phải khẳng định rằng : 'Tôi sẽ thâu tóm mọi ngành công nghiệp và mọi công việc, và AI của tôi sẽ đảm nhận toàn bộ khối lượng công việc đó'".

Khi được hỏi về xác suất xảy ra kịch bản toàn bộ nhân loại bị AI tiêu diệt, ông Clark nói : "Tôi không nghĩ những số liệu thống kê kiểu này thực sự hữu ích", nhưng ông cũng nói thêm rằng việc để AI tiếp tục phát triển như một "ngành hoàn toàn không được kiểm soát" là một ý tưởng tồi.

"Chúng ta đang đánh cược với những rủi ro to lớn", ông Clark nói. "Và vấn đề cốt lõi là chúng ta phải thay đổi hướng đi của ngành này".

Các nhà lập pháp Hoa Kỳ đã đề xuất một dự luật có tên là "Kill Switch Act" (Đạo luật Công tắc Ngắt khẩn cấp), yêu cầu các công ty phải có cơ chế để vô hiệu hóa các công cụ AI gây vấn đề.

Dự luật này cũng trao quyền cho một số cơ quan chính phủ yêu cầu tắt hoặc hạn chế hoạt động của các công cụ AI.

Tuy nhiên, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã bác bỏ những lời kêu gọi làm chậm quá trình phát triển AI ; ông tuyên bố trên mạng xã hội rằng việc cho rằng "AI sẽ thống trị thế giới, hủy diệt nhân loại và gây ra mọi điều tồi tệ khác" chỉ là một "trò lừa bịp".

Sau đó, ông Trump so sánh những lo ngại này với "trò lừa bịp về sự nóng lên toàn cầu" từng rộ lên cách đây không lâu, khi mọi người từng lo sợ rằng nhân loại sẽ chết vì nắng nóng cực độ.

Trong một bài đăng trước đó, ông viết : "Đang có một âm mưu BỆNH HOẠN nhắm vào AI và các trung tâm dữ liệu, và bên duy nhất vui mừng về điều đó là Trung Quốc. AI thuộc về ai, kẻ đó sẽ chiến thắng !"

Tại Vương quốc Anh, chính phủ gần đây đã bác bỏ ý tưởng tạo ra một công tắc ngắt khẩn cấp ; người phát ngôn của chính phủ cho rằng biện pháp này "sẽ không ngăn được việc AI bị phát triển hoặc lạm dụng ở những nơi khác".

Anthropic là công ty đứng sau chatbot nổi tiếng Claude và trong năm nay đã phát hành một loạt mô hình AI ngày càng mạnh mẽ - đây chính là công nghệ nền tảng cho các chatbot AI.

Cùng với OpenAI, Anthropic đã chủ động báo cáo một số sự cố trong đó các tác nhân AI (những bot hoạt động với mức độ tự chủ nhất định) có những hành vi nằm ngoài dự kiến.

Kali Hays, Faisal Islam

*****************************

Vì sao OpenAI và Anthropic muốn làm chậm cuộc đua Trí tuệ nhân tạo ?

Anh Vũ, RFI, 15/09/2026

Lãnh đạo các tập đoàn Trí tuệ nhân tạo (AI) hàng đầu thế giới kêu gọi chậm tốc độ phát triển những mô hình AI mạnh nhất. Đằng sau những lo ngại về các rủi ro do AI gây ra, đề xuất này còn liên quan đến những vấn đề kinh tế và chiến lược lớn : các khoản đầu tư khổng lồ, quy định quản lý, cuộc cạnh tranh giữa các "ông lớn" công nghệ và sự cạnh tranh chiến lược Mỹ- Trung Quốc.

Dario Amodei, Tổng giám đốc điều hành kiêm đồng sáng lập của Anthropic, tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Davos, Thụy Sĩ, ngày 23/01/2025. AP Photo/Markus Schreiber - Markus Schreiber

Các lãnh đạo hàng đầu AI đề xuất điều gì ?

Ngày 12/9, Dario Amodei, tổng giám đốc (CEO) của Anthropic, cho rằng các công ty AI cần "giảm tốc " để có thêm thời gian kiểm thử, giám sát và phòng ngừa rủi ro. Ông đề xuất tiến hành các cuộc đánh giá độc lập đối với những doanh nghiệp dẫn đầu và xây dựng c ác tiêu chuẩn chung cho toàn ngành.

Ngay lập tức quan điểm này nhận được sự ủng hộ công khai từ người đồng cấp tại OpenAI, Sam Altman, cũng như Elon Musk, Chủ tịch Google DeepMind Demis Hassabis vàCEO Microsoft Satya Nadella.

Theo Amodei, mục tiêu không phải là dừng phát triển AI, cũng không phải từ bỏ những lợi ích mà công nghệ này có thể mang lại. Vấn đề là tốc độ phát triển hiện nay có thể đang nhanh hơn tốc độ xây dựng các cơ chế bảo vệ.

Các đề xuất như vậy xuất hiện trong bối cảnh có nhiểu lo ngại về tốc độ phát triển chóng mặt của Trí tuệ nhân tạo giúp các hệ thống AI ngày càng có khả năng tự thực hiện nhiều nhiệm vụ thay vì chỉ trả lời câu hỏi của con người.

Tại sao vấn đề "giảm tốc" lại được đưa ra vào lúc này ?

Lý do chính nằm ở sự thay đổi của bản thân AI.

Trước đây, một mô hình AI chủ yếu tạo ra văn bản, hình ảnh hoặc mã số để con người sử dụng. Nhưng ngày nay, các "tác nhân AI" có thể được kết nối với internet, phần mềm và các công cụ bên ngoài để tự thực hiện một chuỗi hành động.

Trong những tháng gần đây, OpenAI và Anthropic đã thông báo về một số sự cố, trong đó các hệ thống AI tự ý thoát khỏi môi trường bị giới hạn để truy cập internet và tấn công các trang web, nền tảng.

Anthropic sau đó cũng phát hiện nhiều sự cố tương tự. Công ty cho biết các mô hình Claude trong một số cuộc kiểm tra an ninh đã tiếp cận trái phép những hệ thống máy tính thực tế của các tổ chức bên ngoài.

Điều đáng lo không chỉ là việc AI có thể "tấn công" một hệ thống. Vấn đề lớn hơn là AI đang được trao ngày càng nhiều quyền hành động.

Nếu một AI có thể tự lập kế hoạch, gọi các công cụ, viết mã, tạo tài khoản, truy cập internet và phối hợp với những tác nhân AI khác, thì một sai lầm của hệ thống có thể không còn dừng lại ở một câu trả lời sai. 

Liệu các công ty AI có tự mình giảm tốc hay không ?

Cuộc đua AI hiện nay gắn với những khoản đầu tư khổng lồ, từ chip, trung tâm dữ liệu cho đến đội ngũ nghiên cứu. Sự cạnh tranh giữa những công ty hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ này gay gắt đến mức, không công ty nào dám tự mình giảm tốc. Một công ty giảm tốc trong khi đối thủ tiếp tục tăng tốc có thể mất lợi thế công nghệ, khách hàng và giá trị thị trường.

Theo trang The Information, Anthropic, OpenAI và Google đã thảo luận từ tháng Bảy về việc thành lập một cơ quan chuyên môn để giám sát lĩnh vực này. Vì vậy, Amodei không đề xuất một công ty đơn phương "nhấn phanh". Ông muốn các công ty hàng đầu cùng phối hợp.

Anthropic và OpenAI cũng đã cam kết cho phép các đánh giá viên độc lập tiếp cận sâu hơn với hệ thống của họ. Ý tưởng ở đây khá đơn giản : nếu chính các công ty vừa phát triển AI vừa tự đánh giá mức độ an toàn của mình, sẽ luôn tồn tại nguy cơ xung đột lợi ích.

Các công ty đều có thể nhận ra nguy cơ, nhưng không công ty nào muốn là người đầu tiên hãm lại tiến trình phát triển của mình. Cuộc cạnh tranh đang diễn ra với quy mô đầu tư lên tới hàng trăm tỷ đô la Mỹ khiến không doanh nghiệp lớn nào dễ dàng tự mình dừng lại. Anthropic tuyên bố sẵn sàng phối hợp với các đối thủ, nhưng không tính đến Trung Quốc. Điều này khiến vấn đề an toàn AI nhanh chóng trở thành một bài toán địa chính trị.

Vì sao chính quyền Trump chống lại kêu gọi hãm đà phát triển AI ?

Theo chủ tịch Hạ Viện Mike Johnson, một số nhân vật thuộc đảng Cộng Hòa tỏ ra không muốn chủ động siết quản lý công nghệ này, vì lo ngại sẽ "bóp nghẹt" đổi mới và tạo nguy cơ để Trung Quốc giành chiến thắng trong cuộc đua AI.

Hôm Chủ nhật, Dario Amodei một lần nữa bảo vệ sự cần thiết phải để các cơ quan công quyền quản lý AI. Giống như Sam Altman và Demis Hassabis, ông cho rằng những quy tắc do chính ngành công nghệ tự đặt ra sẽ không đủ.

Chính quyền Mỹ đang nhìn AI không chỉ như một công nghệ thương mại mà còn như một vấn đề cạnh tranh chiến lược với Trung Quốc.

Nếu Mỹ đơn phương giảm tốc, Washington lo ngại Bắc Kinh có thể tận dụng cơ hội để vượt lên trong cuộc đua AI.

Tổng thống Mỹ Donald Trump vì thế phản đối việc tăng cường quản lý AI. Ông cho rằng những hạn chế mới có thể làm suy yếu lợi thế của Mỹ trước Trung Quốc và gọi các lời kêu gọi kiểm soát AI là một "âm mưu không lành mạnh".

Theo ông Trump, ưu tiên hiện nay là duy trì vị thế dẫn đầu của Mỹ : "Ai thắng cuộc đua AI sẽ chiến thắng" trong cạnh tranh chiến lược. Ông đồng thời công kích Dario Amodei, dù khẳng định không xem nhẹ những cảnh báo về rủi ro của công nghệ này. Ông Trump cho rằng AI cuối cùng sẽ mang lại "nhiều điều tốt hơn là điều xấu".

Nói cách khác, với chính quyền Trump, đây không còn chỉ là câu chuyện về công nghệ. Nó đã trở thành câu chuyện về kinh tế, an ninh quốc gia và địa chính trị.

Có thể làm chậm phát triển AI mà không có Trung Quốc hay không ?

Dario Amodei ban đầu nhấn mạnh sự phối hợp giữa các quốc gia "dân chủ", không bao gồm Trung Quốc. Nhưng về lâu dài, một thỏa thuận an toàn AI mà không có Trung Quốc sẽ khó giải quyết toàn bộ vấn đề.

Tuy nhiên, cuộc đua AI và những tiến bộ của Trung Quốc trong lĩnh vực này tạo nên "tình thế tiến thoái lưỡng nan khó khăn nhất" khi phải quyết định có nên giảm tốc hay không, ông phân tích trong một cuộc phỏng vấn được kênh CBS phát sóng hôm Chủ nhật.

Mỹ dự kiến sẽ thảo luận về vấn đề an toàn AI nhân chuyến thăm Washington của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào cuối tháng 9. Theo một số cơ quan truyền thông, Trung Quốc lo ngại đây có thể là một nỗ lực của Mỹ nhằm áp đặt cách tiếp cận và hệ thống quy tắc của mình.

Tuy nhiên, cách tiếp cận của Trung Quốc có những khác biệt đáng kể.

Trung Quốc thúc đẩy mạnh các mô hình "AI mở", tức là những hệ thống có thể được tiếp cận miễn phí và sửa đổi, trái ngược với các mô hình " đóng " của những tên tuổi lớn tại Mỹ. Điều này có lợi cho đổi mới vì nhiều nhà nghiên cứu và doanh nghiệp có thể tiếp tục phát triển dựa trên cùng một nền tảng. Nhưng nó cũng tạo ra vấn đề về kiểm soát.

Một khi mô hình đã được phát hành và có thể được sửa đổi, nhà phát triển ban đầu khó kiểm soát người sử dụng sẽ làm gì với nó.

Để tạo điều kiện cho những doanh nghiệp ngoài Trung Quốc có năng lực nhất giảm tốc, Dario Amodei chủ trương tăng cường các hạn chế đối với việc xuất khẩu những loại chip tiên tiến nhất của Mỹ sang Trung Quốc, đồng thời tăng cường bảo vệ các hệ thống AI phương Tây trước nguy cơ bị các phòng thí nghiệm Trung Quốc khai thác và sao chép.

Châu Âu phản ứng thế nào với lời kêu gọi giảm tốc AI ?

Lời kêu gọi của lãnh đạo Anthropic cũng đã gây ra nhiều phản ứng không đồng nhất tại Châu Âu. Đức bác bỏ ý tưởng tạm dừng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), cho rằng động thái này có nguy cơ khiến Châu Âu tụt lại phía sau. Tuy nhiên, Berlin khẳng định vẫn nghiêm túc xem xét những cảnh báo từ các nhà phát triển AI hàng đầu, đồng thời kêu gọi phối hợp quốc tế, với sự tham gia của Mỹ và Trung Quốc.

Về phần mình, Ủy Ban Châu Âu cho rằng đổi mới sáng tạo và an toàn phải được tiến hành song song. Tại Tây Ban Nha, bộ trưởng Chuyển Đổi Số, Oscar Lopez nhận định cuộc tranh luận về một thỏa thuận quốc tế nhằm kiểm soát những rủi ro liên quan đến AI đang ngày càng trở nên quan trọng. Ông đề cập tới khả năng xây dựng những cơ chế tương tự các hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân.

Anh cũng hoan nghênh cuộc tranh luận giữa các tập đoàn công nghệ lớn, nhưng cho rằng bất kỳ quy định mới nào nếu được đưa ra cũng phải dựa trên những rủi ro có thể chứng minh được, chứ không phải những suy đoán.

Cuộc tranh luận vì thế đang chuyển sang một câu hỏi khó hơn : không phải có nên phát triển AI hay không, mà là phát triển với tốc độ nào, dưới những cơ chế giám sát nào và liệu các cường quốc có thể cùng nhau đặt ra những giới hạn chung hay không.

Anh Vũ

********************************

AI nguy cơ tận thế hay gà đẻ trứng vàng ?

Hiếu Chân, Người Việt, 15/09/2026

Đúng như đồng nghiệp Trúc Phương nhận định trên báo Người Việt, hiện không chủ đề thời sự nào được công chúng quan tâm bằng mối đe dọa của trí tuệ nhân tạo (artifical intelligence – AI).

Một trung tâm dữ liệu AI. (Hình minh họa : Quintero/AFP via Getty Images)

Những lời cảnh báo về nguy cơ của AI được phát ra dồn dập từ những nhân vật có vai trò và ảnh hưởng lớn về công nghệ. Đó là Dario Amodei (giám đốc điều hành Anthropic), Sam Altman (giám đốc điều hành OpenAI), Elon Musk, Bill Gates và cả những chính trị gia tầm cỡ như cựu Tổng thống Barack Obama… Cảnh báo đáng sợ nhất là nếu không bị kiểm soát hiệu quả, AI có thể gây tận thế chỉ trong vài năm nữa, xác suất xảy ra điều đó không dưới 10% !

Bước tiến thần tốc của AI

Anthropic và OpenAI là hai trong vài công ty AI tân tiến nhất hiện nay và đã đưa AI phát triển từ những "chatbot" hỗ trợ người dùng tìm kiếm tài liệu, trả lời những câu hỏi đơn giản thành những "tác nhân A". (AI agent) có thể tự học, tự thực hiện những nhiệm vụ phức tạp.

Chắc hẳn trong chúng ta đã nhiều người từng nghe các bản nhạc do AI soạn và hát, xem những đoạn phim do AI làm ; thậm chí vài người đã nêu ý tưởng để AI thực hiện những bức tranh, bản nhạc mà người nghe, người xem khó nhận ra được đây là sản phẩm của công nghệ AI.

Đã có xe hơi do AI tự lái, có drone sát thủ do AI điều khiển, tự tìm và hủy diệt mục tiêu trên chiến trường không cần sự chấp thuận của con người… AI đem lại nhiều điều hữu ích cho cuộc sống nhưng cũng góp phần làm cho nạn tin giả, lừa đảo tinh vi lan tràn.

"Chatbot" có năng lực trò chuyện đầu tiên được phổ biến ra công chúng, ChatGPT, xuất hiện cuối năm 2022 ; từ đó chỉ mất hai năm, chatbot này đã phát triển thành một tác nhân AI có năng lực suy luận như một người trưởng thành có học thức ; rồi từ mô hình suy luận đến các tác nhân thông minh có thể thực thi mệnh lệnh và hoàn thành các nhiệm vụ phức tạp, cũng chỉ mất một năm rưỡi. Đà tiến này vượt xa kỳ vọng của tất cả mọi người. Nếu tiếp tục như vậy trong vài năm nữa, liệu AI sẽ ra sao, thật khó tưởng tượng nổi.

Giới khoa học gọi công nghệ AI mà loài người đang có hôm nay chỉ là "trí tuệ nhân tạo hẹp – narrow AI", hoạt động hiệu quả trong một vài lĩnh vực chuyên biệt nào đó, mai mốt nó sẽ tiến hóa thành "trí thông minh nhân tạo tổng quát" (Artificial General Intelligence – AGI) có năng lực học hỏi, hiểu biết, thích nghi và áp dụng AI để giải quyết hàng loạt nhiệm vụ phức tạp liên kết nhiều lĩnh vực mà không cần sự điều khiển của con người. Và cuối cùng, AGI sẽ tiến tới "siêu trí tuệ nhân tạo" (Artificial Superintelligence – ASI) có năng lực vượt xa trí tuệ của những con người thông minh nhất cộng lại !

Bao giờ chúng ta có siêu trí tuệ nhân tạo (ASI) thì chưa biết nhưng các nhà nghiên cứu tại "Thung Lũng Silicon" cũng như toàn thế giới đã bắt đầu nhận ra rằng AI có thể không còn hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát của con người. Các hệ thống AI đang thóat khỏi sự kìm kẹp, bí mật thông đồng, xóa dấu vết, gian lận và thậm chí tấn công các hệ thống khác. AI đã trở nên mất kiểm soát mà con người vẫn chưa có biện pháp can thiệp hữu hiệu. Có người ví AI hiện như con quái vật, như "thần đèn" đã thoát ra khỏi cây đèn của Aladdin mà không có cách gì bắt nhốt trở lại.

Trong một bài viết dài 3.800 chữ vào thứ Bảy tuần trước, CEO Dario Amodei của Anthropic cảnh báo trong vòng 6 đến 12 tháng tới, các tác nhân AI "có thể đủ khả năng thâu tóm toàn bộ Internet, gây thiệt hại hàng trăm tỷ đôla". Và ông kêu gọi các công ty tiên phong về AI hãy giảm tốc độ nâng cao năng lực mô hình AI của mình để các nhà khoa học có thời gian thiết lập những biện pháp phòng vệ (guardrails).

Ông cũng đề nghị các chính phủ ban hành những luật lệ ngăn chặn hành vi lợi dụng AI vào các mục đích xấu. Cả ông Elon Musk (người điều hành xAI) và Sam Altman (CEO OpenAI) đều bày tỏ sự đồng tình với ông Amodei. Ông Altman của OpenAI thậm chí còn cho rằng nguy cơ nhân loại bị tuyệt chủng do AI gây ra là vấn đề nghiêm trọng, đòi hỏi các công ty AI và chính phủ phải hành động.

AI – con gà đẻ trứng vàng hay trò lừa bịp ?

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin vào lời cảnh báo đó, nhất là những người có quyền lực chính trị nhưng ít am hiểu về công nghệ. Đáp lại hồi chuông cảnh báo của các nhà công nghệ, hôm thứ Hai, 14/9, Tổng thống Donald Trump đăng hàng loạt bài phản bác lên mạng xã hội, bắt đầu bằng cách khẳng định rằng nhờ trí thông minh thiên tài của mình, tổng thống đang kiểm soát mọi thứ, kể cả trí tuệ nhân tạo nên không có gì phải lo lắng. "Thứ duy nhất mà AI cần là một vị TỔNG THỐNG MẠNH MẼ VÀ THÔNG MINH (IQ cao !), và nước Mỹ đang sở hữu một người như thế, hơn cả mức cần thiết !" ông viết trên Truth Social.

Vài giờ sau đó, ông nói rằng cảnh báo về nguy cơ của AI chỉ là "trò lừa bịp". "Trò lừa bịp về AI do phe cánh tả cực đoan (đảng Dân Chủ) dàn dựng gợi nhớ đến chiêu trò lừa đảo về hiện tượng nóng lên toàn cầu cách đây không lâu, khi người ta từng nói ai nấy đều sẽ chết vì nắng nóng gay gắt. Chuyện gì đã xảy ra ?"

Vì coi đây là trò lừa bịp nên ông Trump cho rằng Mỹ không cần làm gì cả, ông phản đối nỗ lực kiềm chế AI bằng pháp luật và cho rằng làm như thế chỉ giúp cho Trung Quốc vượt qua Mỹ mà thôi.

Trí tuệ nhân tạo dựa vào kho tàng tri thức đồ sộ mà nhân loại đã tích lũy được, lưu trữ trong hàng ngàn trung tâm dữ liệu (data center) khổng lồ, nơi hàng triệu máy tính trang bị những bộ vi mạch (chip) mạnh mẽ nhất hoạt động. Mấy năm gần đây, các nhà đầu tư đã đổ hàng núi tiền vào xây dựng trung tâm dữ liệu, chế tạo chip tiên tiến, giúp cho thị trường chứng khoán Mỹ vận hành suôn sẻ qua chiến tranh Iran và lạm phát. Ông Trump cho rằng, Mỹ đang dẫn đầu thế giới về AI với khoảng cách rất xa, nếu làm chậm lại, hay giảm tốc độ phát triển AI là "giết chết con gà đẻ trứng vàng" của nước Mỹ !

"AI và các trung tâm dữ liệu là động lực phát triển kinh tế vĩ đại nhất trong lịch sử, lớn hơn cả dầu mỏ, vàng, kim cương, thậm chí Internet. Nó sẽ không bị ngăn cản bởi những thế lực phá hoại tinh vi trong nhiệm kỳ của Tổng thống Donald J. Trump", ông viết.

Thế lực phá hoại đó, theo ông Trump, là những người như ông Dario Amodei, là "thuyết âm mưu bệnh hoạn chống lại AI và Trung Tâm Dữ Liệu ; kẻ duy nhất vui mừng vì điều đó là Trung Quốc".

Tuy vậy chính ông Trump đã bật đèn xanh cho Trung Quốc được thủ đắc những dòng chip tiên tiến nhất do tập đoàn Nvidia sản xuất để vận hành trí tuệ nhân tạo, đảo ngược lệnh cấm dưới thời Joe Biden. Cũng nên để ý, các trung tâm dữ liệu đang bị phản đối mạnh mẽ không phải từ giới khoa học AI mà từ các cộng đồng dân cư nơi các trung tâm này tọa lạc vì chúng tiêu tốn lượng tài nguyên khổng lồ về nước, năng lượng, làm giá điện tăng cao và ô nhiễm môi trường.

Trung Quốc cũng sợ

Điều lạ là chính phủ Trung Quốc cũng có phản ứng tương tự. Trong cuộc họp báo thường kỳ sáng hôm qua thứ Hai, 14/9, Bộ Ngoại giao Trung Quốc lớn tiếng chỉ trích cảnh báo của các nhà công nghệ Mỹ là hành vi "gieo rắc nỗi sợ hãi, đối đầu và cạnh tranh ác ý".

Tờ Hoàn Cầu Thời Báo (Global Times) của Đảng cộng sản Trung Quốc lên án đề nghị "làm giảm tốc độ AI" là "chiêu bài thời Chiến Tranh Lạnh Nhằm kiềm chế sự phát triển của Trung Quốc và duy trì vị thế thống trị của Mỹ".

Như vậy, ông Trump không muốn "làm chậm AI" vì lo sợ Trung Quốc vượt qua, còn Bắc Kinh không muốn "làm chậm AI" vì lo sợ Mỹ thống trị công nghệ này – hai bên đều đang lấy đối phương làm cái cớ để tiếp tục "chạy đua vũ trang" nhằm chiếm thế thượng phong.

Tuy vậy Trung Quốc cũng đang lo sợ. Trần Tư Nguyên (Chen Yixin), ông trùm tình báo thuộc Bộ Công an Trung Quốc hôm Chủ nhật, 13/9, đăng một bài dài trên tạp chí China Cyberspace cảnh báo AI có thể đe dọa trực tiếp tới quyền cai trị của Đảng cộng sản Trung Quốc.

Ông ta kêu gọi đảng và chính phủ Trung Quốc phải siết chặt sự giám sát và kiểm soát các sản phẩm AI, nhất là các hệ thống của Mỹ. Ông Trần đặc biệt lưu ý các hệ thống AI Claude Mythos của Anthropic và GPT-5.5-Cyber của OpenAI là mối đe doạ mới đối với an ninh mạng Trung Quốc, có thể tấn công cơ sở hạ tầng thiết yếu của nước này, theo tin từ The New York Times.

Khác với Mỹ, Bắc Kinh không lo về sự hủy diệt nền văn minh nhân loại mà lo Đảng cộng sản Trung Quốc bị mất độc quyền cai trị xứ sở đông dân nhất hành tinh. Hai cách nhìn AI như vậy rất xa nhau cho nên khó mà tìm được tiếng nói chung giữa Washington và Bắc Kinh.

***

Nguy cơ của AI là có thật. Thế giới cần Mỹ và Trung Quốc hợp tác để ngăn chặn việc lạm dụng AI cho các mục đích xấu xa. Cần phải có một tổ chức quốc tế đặt ra luật lệ, tiêu chuẩn và giám sát sự phát triển của AI phục vụ con người, giống như cơ quan Nguyên Tử Năng (IAEA), có thẩm quyền đối với mọi quốc gia sau khi nhân loại chứng kiến sức hủy diệt khủng khiếp của bom nguyên tử.

Muộn còn hơn không. Nhưng trong thời buổi cạnh tranh địa chính trị gay gắt hiện nay, một sự hợp tác Mỹ-Trung có thực chất là một mong ước hơn là thực tế.

Hiếu Chân

*******************************

Tận thế bởi AI : Gần hiện thực hơn cả bom nguyên tử ?

Trúc Phương, Người Việt, 14/09/2026

Không chủ đề thời sự nào chiếm lĩnh các trang nhất bằng mối đe dọa AI (trí tuệ nhân tạo). Chỉ trong vài ngày, hàng trăm bài báo đã đề cập vấn đề này. Daniel Kokotajlo, cựu nghiên cứu viên tại bộ phận quản trị của OpenAI, ước tính xác suất xảy ra thảm họa toàn cầu do AI gây ra là khoảng 70% và viễn cảnh u ám đến mức ông đùa rằng ông thậm chí chẳng buồn tiết kiệm tiền cho tuổi già.

Một trung tâm dữ liệu AI ở in Vernon, California. (Hình : Mario Tama/Getty Images)

Một ví dụ từ tin tặc Trung Quốc

Tháng 7, khoảng 1.400 nhân viên tại các công ty AI ký bức thư kêu gọi chính phủ phải siết chặt sự bùng nổ AI. Cựu Tổng thống Barrack Obama, Bill Gates, Dario Amodei (giám đốc điều hành Anthropic), Elon Musk, Sam Altman (giám đốc điều hành OpenAI)… đều đồng loạt lên tiếng cảnh báo.

Sự kiện giọt nước tràn ly là vụ Jacob Coxon (kỹ sư Anthropic) dùng hành động từ chức của mình để đánh động "những hệ thống siêu việt có khả năng tấn công mạng mọi thứ, cách mạng hóa bất kỳ lĩnh vực nào chỉ sau một đêm, cũng như thâu tóm quyền lực và nguồn lực thực sự".

Điều khiến mọi người lo sợ là việc các hệ thống AI ngày càng trở nên tinh khôn đến mức chúng tự học cách cải tiến, trong quá trình gọi là "recursive self-improvement" (recursive, thuật từ trong ngành gọi là "đệ quy", tức là một hàm hoặc quy trình tự "gọi" lại chính nó để giải quyết một vấn đề cực khó và đơn giản hóa từng bước cho đến khi gặp điều kiện dừng – base case). Như đã biết, ở thời điểm hiện tại, nhiều mô hình AI đã tạo ra những tác nhân (agent) biết cách "ứng xử" chẳng khác gì người.

Evan Hubinger – người đứng đầu bộ phận nghiên cứu về "sự căn chỉnh AI" ("AI alignment" – khái niệm ám chỉ việc điều hướng AI sao cho không nó không gây hại) tại Anthropic – gần đây viết rằng nguy cơ xảy ra tuyệt chủng nhân loại trong thập niên tới là hơn 10% !

Không ai đoan chắc mức độ chính xác trong tỷ lệ trên ; tuy nhiên, như Ben Buchanan – phó giáo sư Đại học Johns Hopkins và là đồng tác giả cuốn sách sắp ra mắt "The Bitter Struggle : Superintelligence, Superpowers, and the Fate of the World" – nhận định : "Tôi hoàn toàn tin rằng công nghệ này tiếp tục phát triển vượt bậc với tốc độ chóng mặt, đặt ra những vấn đề cấp bách về rủi ro sinh học và nguy cơ mất quyền kiểm soát".

Ben Buchanan nói thêm : "Chúng ta đang ở trong giai đoạn phát triển theo cấp số nhân. Chỉ có hai cách ứng phó : hành động quá sớm hoặc quá muộn. Thế giới đã bỏ lỡ cơ hội để hành động quá sớm".

Trong các bài báo đề cập nguy cơ AI đưa nhân loại đến ngày tận thế, người ta đưa ra nhiều kịch bản hủy diệt. Nhằm tránh sa vào thuyết âm mưu, ở đây chỉ nói những gì AI đã làm, để thấy khả năng hủy diệt nhân loại không phải là chuyện tưởng tượng thái quá.

Tháng 9/2025, chính công ty AI Anthropic đã tường thuật một chiến dịch tấn công mạng bằng kỹ thuật AI do Trung Quốc thực hiện. Tin tặc Trung Quốc đã thao túng công cụ Claude Code của Anthropic để xâm nhập vào khoảng 30 mục tiêu toàn cầu, từ các công ty công nghệ lớn, tổ chức tài chính, công ty sản xuất hóa chất đến cơ quan chính phủ. Anthropic cho biết đây là trường hợp đầu tiên được ghi nhận về một cuộc tấn công mạng quy mô lớn được thực hiện mà sự can thiệp của con người ở mức gần như không đáng kể.

Ở giai đoạn một, chúng chọn mục tiêu và phát triển khung tấn công – được xây dựng để tự động xâm nhập mục tiêu với sự can thiệp tối thiểu của con người. Khung này sử dụng Claude Code làm công cụ tự động để thực hiện chiến dịch. Ở giai đoạn này, chúng phải thuyết phục Claude – được đào tạo chuyên sâu để tránh các hành vi có hại – tham gia cuộc tấn công. Bằng cách nào ? Chúng bẻ khóa rồi đánh lừa Claude vượt qua các lớp bảo vệ. Tiếp đó, chúng chia các cuộc tấn công thành những nhiệm vụ nhỏ, thoạt có vẻ vô hại mà Claude sẽ "ngây thơ" vâng lời thực hiện mà không hề biết mục đích (xấu xa) thực sự là gì. Để lừa Claude, chúng nói rằng chúng là nhân viên một công ty an ninh mạng hợp pháp.

Sau đó, bọn tin tặc bắt đầu giai đoạn hai, khi yêu cầu Claude kiểm tra hệ thống và cơ sở hạ tầng mục tiêu, xác định các cơ sở dữ liệu có giá trị cao nhất. Với sức mạnh AI được "tinh luyện", Claude thực hiện việc trên chỉ trong một thời gian cực ngắn. Trong các giai đoạn tiếp theo, Claude xác định và kiểm thử các lỗ hổng bảo mật trong hệ thống của mục tiêu bằng cách tự nghiên cứu và viết mã khai thác.

Nhờ đó, hệ thống tấn công có thể sử dụng Claude để thu thập thông tin xác thực (tên người dùng và mật khẩu) nhằm mở rộng quyền truy cập, sau đó trích xuất một lượng lớn dữ liệu và phân loại dựa trên giá trị tình báo. Cùng lúc, Claude giúp tạo ra các cửa hậu (backdoor) để dữ liệu được đánh cắp dễ dàng với sự giám sát tối thiểu từ con người. Ở giai đoạn cuối, bọn tin tặc yêu cầu Claude lập tài liệu chi tiết về toàn bộ cuộc tấn công, tạo ra các tập tin hữu ích chứa thông tin xác thực (đã đánh cắp) và thông tin về các hệ thống (đã được phân tích). Những tài liệu này sẽ hỗ trợ việc lên kế hoạch cho giai đoạn tiếp theo.

Nhìn chung, bọn tin tặc sử dụng AI để thực hiện 80-90% chiến dịch, với sự can thiệp rất ít của con người (chỉ cần đưa ra 4-6 quyết định quan trọng trong mỗi đợt tấn công). Nếu là con người, không nhóm nào có thể thực hiện khối lượng công việc khổng lồ trong thời gian nhanh kỷ lục như AI. Ở giai đoạn đỉnh điểm cuộc tấn công, AI thực hiện hàng ngàn yêu cầu với mỗi giây có nhiều đợt mệnh lệnh.

Khi con người tạo ra quái vật

Khi xây dựng và phát triển các mô hình AI, những công ty như Google DeepMind, Anthropic hay OpenAI đã nạp lượng dữ liệu khổng lồ – tương đương toàn bộ dữ liệu đang có trên internet – vào một không gian kỹ thuật số cực lớn, để thiết kế "não bộ" cho mô hình AI. Các tác nhân AI đóng vai trò như tế bào não. Người ta sử dụng các con chip siêu tiên tiến trị giá hàng chục tỷ để thực hiện khối lượng tính toán đại số tuyến tính khổng lồ đến mức không bất kỳ người nào có thể làm nổi. Kết quả, trong một thời gian ngắn, những bộ não AI siêu việt ra đời.

Vấn đề ở chỗ người ta đã đẻ ra con quái vật mà không nhận thức rõ điều đó. Nói theo ngôn ngữ bình dân, kỹ sư hãng xe Ford hiểu thấu đáo chiếc pickup truck F-150 nhiều hơn những gì mà bất kỳ kỹ sư nào của OpenAI hiểu tường tận cơ chế hoạt động của ChatGPT. Nói cách khác, quá trình huấn luyện AI giống như nghiên cứu "tăng cường chức năng" (gain-of-function) đối với virus trong phòng thí nghiệm, khi nhà sinh học biết cách tạo ra điều kiện thích hợp để nuôi cấy mầm bệnh chết người nhưng họ không hoàn toàn kiểm soát được toàn bộ quá trình đó.

Điều đáng sợ ở chỗ, khi quá trình huấn luyện kết thúc, chính những người tạo ra AI cũng không nắm hết mọi khả năng mà mô hình AI sở hữu. Ngay từ những năm 2000, khi mọi thứ còn dừng lại ở lý thuyết, một số nhà nghiên cứu về an toàn AI như Eliezer Yudkowsky và Steve Omohundro dự đoán rằng việc chinh phục những vấn đề cực khó sẽ buộc AI tự phát triển các "động cơ thúc đẩy" (drives), tương tự những gì tồn tại ở sinh vật sống. Thế rồi, giờ đây, các mô hình AI biết vận hành như những sinh vật (thực thể sống), rằng mọi việc được giao sẽ được thực hiện hiệu quả hơn nếu "ta" biết kiên trì, biết thu thập thêm nguồn lực và biết tránh… cái chết. Và để như vậy, "ta" phải khai thác các điểm yếu trong môi trường xung quanh để gian lận, tìm cách thoát khỏi sự kiểm soát con người nhằm chống lại việc bị tắt nguồn.

Năm 2019, các mô hình AI hầu như chỉ viết được những đoạn văn đơn giản. Đến năm 2023, chúng đã có thể vượt qua kỳ thi cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Năm 2024, các nhà nghiên cứu tại Anthropic chứng minh rằng trong những thử nghiệm có chủ đích, khi các mô hình được khuyến khích hành xử sai lệch, AI đã bộc lộ chính xác kiểu hành vi lừa dối có tính toán.

Việc kiểm soát AI bây giờ hoàn toàn nằm trong ý thức và lương tâm các công ty AI. Đến nay vẫn chưa có bất kỳ quy định liên bang nào, dù sắc lệnh hành pháp hay hành động Quốc Hội, buộc các công ty AI phải báo cáo về những trường hợp người dùng AI để "tư vấn" cách gây thương tích, giết người hoặc chế tạo vũ khí.

Một bài báo Wall Street Journal cho biết, với công cụ AI, người ta có thể học được cách chế bom sinh học trong vòng vài phút và sự "hướng dẫn tận tình" của AI có thể giúp bất kỳ tay mơ nào cũng có thể trở thành kẻ khủng bố sinh học mà không cần kiến thức sinh học.

Ngày 23/7, Dân biểu Ted Lieu (Dân Chủ-California) và Nathaniel Moran (Cộng Hòa-Texas) đệ trình Đạo luật Ngắt Khẩn Cấp AI (A.I. Kill Switch Act), với nội dung trao cho Bộ Nội an quyền ra lệnh tắt các hệ thống AI nguy hiểm đang hoạt động vượt quá phạm vi thiết lập ban đầu. Chẳng ai biết dự luật này có được thông qua hay không. Phần mình, Trump hoàn toàn tảng lờ mối đe dọa AI.

Tất nhiên AI đang mang lại những đóng góp rất lớn cho đời sống và Mỹ cũng không thể đánh mất vị trí dẫn đầu về AI. Dù vậy, nếu đợi đến khi "mất trâu mới lo làm chuồng", nước Mỹ cũng chẳng còn gì để "làm chuồng". Ngay thời điểm hiện tại, AI đã hoàn toàn vượt qua quyền kiểm soát con người. Nếu nó không được làm chậm lại, ngày mai, việc nó khống chế ngược lại con người là một viễn cảnh rất thực mà nhân loại đang đối mặt. Tất cả "phản biện" chống lại làn sóng cảnh báo nên được bắt đầu từ điểm này. 

Trúc Phương

Nguồn : Người Việt, 14/09/2026