Đài Loan : Biểu tình ủng hộ kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng của chính phủ

Thùy Dương, RFI, 24/05/2026

Hàng trăm người đã tập trung tại trung tâm Đài Bắc hôm 23/05/2026 để ủng hộ kế hoạch tăng chi tiêu quốc phòng của chính phủ, sau khi Quốc hội Đài Loan do phe đối lập kiểm soát chỉ thông qua khoảng 2/3 gói ngân sách tương đương 40 tỷ đô la Mỹ mà tổng thống Lại Thanh Đức (Lai Ching-te) đề xuất.

Người biểu tình Đài Loan giương biểu ngữ : "Hãy tham gia cộng đồng an ninh Đài Loan-Hoa Kỳ vì một Đài Loan an toàn hơn" tại Đài Bắc, Đài Loan, ngày 23/05/2026. AP Photo/Chiang Ying-ying - Chiang Ying-ying

Theo Reuters, cuộc biểu tình hôm 23/05 tại Đài Bắc do một số tổ chức nhân quyền và nhóm ủng hộ độc lập tổ chức. Người tham gia hô vang khẩu hiệu kêu gọi tăng chi tiêu quốc phòng. Ông Vương Hưng Hoán (Wang Hsing-huan), lãnh đạo đảng Kiến Quốc Đài Loan, phát biểu trước đoàn người biểu tình rằng "hòa bình thực sự cần được bảo vệ bằng năng lực quốc phòng", và chỉ có tăng cường phòng vệ mới giúp bảo đảm tự do cho Đài Loan.

Tổng thống Lại Thanh Đức muốn gói ngân sách bổ sung này bao gồm cả tiền mua vũ khí từ Mỹ và khoản đầu tư cho các thiết bị sản xuất nội địa, như drone nhằm tăng khả năng răn đe trước Trung Quốc. Tuy nhiên, phe đối lập - hiện nắm đa số ghế trong Quốc hội - trong tháng này chỉ thông qua ngân sách riêng dành để mua vũ khí của Mỹ. Họ cho rằng đề xuất của chính phủ thiếu minh bạch và có nguy cơ dẫn tới tham nhũng, và khẳng định không phản đối chi tiêu cho quốc phòng. Chính phủ Đài Loan hiện giờ đang tiếp tục tìm cách thúc đẩy phần ngân sách còn lại, bao gồm kinh phí cho hệ thống phòng không tích hợp mới mang tên "T-Dome".

Cũng trong ngày hôm qua, lãnh đạo đảng đối lập Đài Loan Quốc Dân Đảng, Trịnh Lệ Văn (Cheng Li Wun), tuyên bố không ai muốn chiến tranh với Trung Quốc. Theo bà, Đài Loan không thiếu tiền nhưng cần tránh chi tiêu thiếu kiểm soát. Bà cũng cho rằng Đài Loan nên "đầu tư cho hòa bình thay vì chiến tranh" và không nên để thế hệ trẻ phải ra chiến trường.

Cuộc biểu tình tại Đài Bắc diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc trong những ngày gần đây, sau thượng đỉnh Trump - Tập tại Bắc Kinh, đã triển khai tới hơn 100 tàu hải quân và hải tại các vùng biển trải từ khu vực Hoàng Hải, ngoài khơi bán đảo Triều Tiên, đến Biển Đông và biển Tây Thái Bình Dương, theo tuyên bố ngày 23/05 của Joseph Wu, người đứng đầu Hội đồng An ninh Quốc gia Đài Loan. Đài Bắc nhấn mạnh "ở khu vực này của thế giới, Trung Quốc là vấn đề duy nhất phá hoại hiện trạng và đe dọa hòa bình và ổn định khu vực".

Donald Trump chưa có kế hoạch nói chuyện với Tổng thống Đài Loan

Liên quan đến khả năng tổng thống Mỹ Donald Trump trao đổi với người "đang lãnh đạo Đài Loan" về thương vụ mua vũ khí của Mỹ, Reuters hôm 22/05 trích dẫn 4 nguồn tin thông thạo hồ sơ cho biết hiện giờ Washington vẫn chưa có kế hoạch cụ thể nào cho cuộc nói chuyện giữa Donald Trump và tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức (Lai Ching-te).

Nếu cuộc gọi diễn ra, đây sẽ là bước đi mang tính lịch sử vì kể từ năm 1979, thời điểm Mỹ thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Bắc Kinh thay cho Đài Bắc, chưa từng có tổng thống Mỹ đương nhiệm nào có cuộc trao đổi trực tiếp với tổng thống Đài Loan. Bắc Kinh luôn coi Đài Loan một phần lãnh thổ của Trung Quốc cần phải sáp nhập và luôn phản đối mọi động thái có thể bị xem là nâng cấp quan hệ chính thức giữa Washington và Đài Bắc, xem đây là hành động có thể gây tổn hại nghiêm trọng tới quan hệ Mỹ-Trung.

Thùy Dương

***************************

Lầu Năm Góc đình chỉ thương vụ bán vũ khí cho Đài Loan với lý do chiến tranh Iran

Minh Anh, RFI, 22/05/2026

Ngày 21/05/2026, trong phiên điều trần tại Quốc Hội, quyền bộ trưởng Hải Quân Mỹ Cao Hùng xác nhận việc bán vũ khí Mỹ cho Đài Loan, vấn đề gây căng thẳng giữa Hoa Kỳ với Trung Quốc, bị tạm ngừng do nhu cầu đạn dược liên quan đến cuộc chiến ở Trung Đông.

Tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức chào đón các nghị sĩ Hoa Kỳ đến thăm, gồm thượng nghị sĩ Jeanne Shaheen (thứ hai từ trái) và Jacky Rosen (trái), tại Đài Bắc, Đài Loan, ngày 30/03/2026. AP

Trả lời chất vấn về thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ đô la cho Đài Loan, hòn đảo mà Bắc Kinh coi là một phần lãnh thổ của Trung Quốc, ông Cao Hùng giải thích : "Hiện tại Hoa Kỳ đang tạm dừng để bảo đảm có đủ đạn dược cần thiết cho chiến dịch Epic Fury", chiến dịch chống Iran, được phát động ngày 28/02/2026. Ông khẳng định "đạn dược vẫn đủ", nhưng Hoa Kỳ muốn "bảo đảm có mọi thứ cần thiết", do vậy việc bán vũ khí ra nước ngoài "sẽ được nối lại khi chính quyền thấy cần thiết".

Đài Loan hôm nay, 22/05, đã có phản ứng. Phát ngôn viên phủ tổng thống Đài Loan Karen Kuo khẳng định "không có thông tin nào cho thấy Mỹ có ý định điều chỉnh thương vụ bán vũ khí".

Về phía Bắc Kinh, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc, trong cuộc họp báo, đã nhắc lại lập trường của nước này là "việc kiên quyết phản đối Mỹ bán vũ khí cho Đài Loan, vùng lãnh thổ thuộc Trung Quốc là nhất quán, rõ ràng và vững chắc".

Washington đã phê duyệt thương vụ bán vũ khí trị giá hơn 11 tỷ đô la cho Đài Loan khi Donald Trump trở lại cầm quyền vào năm 2025. Tuy nhiên, sau chuyến thăm Bắc Kinh hai ngày 14-15/05/2026, tổng thống Trump tỏ thái độ mập mờ về việc liệu Washington có tiếp tục cung cấp vũ khí cho Đài Bắc hay không. Ngày 20/05, Donald Trump tuyên bố sẽ có cuộc trao đổi trực tiếp với tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức về nhiều vấn đề, bao gồm cả việc bán vũ khí.

AFP nhắc lại, sau các cuộc họp với phía Trung Quốc, tổng thống Mỹ đã gây hoang mang cho Đài Loan và các đồng minh trong vùng khi tuyên bố rằng việc tiếp tục bán vũ khí cho Đài Bắc "phụ thuộc vào Trung Quốc" và là một "con bài mặc cả rất tốt", điều mà chưa một tổng thống Mỹ nào khác thực hiện cho đến nay. Giới chuyên gia cho rằng phát biểu này của ông Trump đã làm suy yếu uy tín của Mỹ trên trường quốc tế.

Washington có nghĩa vụ cung cấp vũ khí phòng thủ cho Đài Loan chiếu theo Đạo luật Quan hệ Đài Loan, được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua năm 1979 sau khi Hoa Kỳ công nhận Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, với điều kiện hòn đảo này không tuyên bố độc lập.

Minh Anh

***************************

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ nói chuyện với tổng thống Đài Loan

Trọng Thành, RFI, 2/05/2026

Phát biểu trước báo giới hôm qua, 20/05/2026, tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết sẽ nói chuyện với tổng thống Đài Loan Lại Thanh Đức (Lai Ching-te). Sau tuyên bố của tổng thống Mỹ, phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc Quách Gia Côn (Guo Jiakun), hôm nay, 21/05, nhắc lại "Trung Quốc kiên quyết phản đối các trao đổi chính thức" giữa Washington với Đài Bắc.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu với báo chí trên chuyên cơ Air Force One trên đường về Mỹ sau chuyến thăm chính thức Trung Quốc ngày 15/05/2026. Reuters - Evan Vucci

Trả lời câu hỏi của phóng viên về khả năng đối thoại với lãnh đạo chính quyền Đài Loan, ông Trump trả lời : "Tôi sẽ nói chuyện (với ông ấy). Tôi nói chuyện với mọi người", "chúng ta sẽ giải quyết vấn đề Đài Loan". Theo AFP,  tổng thống Mỹ cũng cho biết trong chuyến công du Bắc Kinh vừa qua, ông "đã nói chuyện rất nhiều" với người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình về Đài Loan, một vấn đề cực kỳ nhạy cảm trong quan hệ Trung-Mỹ.

Nếu cuộc đối thoại với tổng thống Lại Thanh Đức diễn ra, đây sẽ là lần đầu tiên một tổng thống Mỹ đương nhiệm nói chuyện với tổng thống Đài Loan kể từ năm 1979, khi Washington chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao với Trung Quốc, cắt đứt quan hệ chính thức với Đài Loan. Sau khi đắc cử tổng thống lần trước, ông Trump đã điện đàm với tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn trước khi nhậm chức.

Tổng thống Đài Loan hôm nay cho biết ông "vui mừng" sẽ được nói chuyện với tổng thống Mỹ. Xin nhắc lại là, trong chuyến bay từ Bắc Kinh về nước, tổng thống Trump từng nói về dự định trao đổi với người "đang lãnh đạo Đài Loan" về thương vụ mua vũ khí của Mỹ.

Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc hôm nay nhắc lại Bắc Kinh "kiên quyết phản đối các cuộc trao đổi chính thức" giữa Washington với Đài Bắc, cũng như việc Mỹ bán vũ khí cho hòn đảo mà Trung Quốc xem như một vùng lãnh thổ ly khai. Phát ngôn viên này nhấn mạnh "Trung Quốc kêu gọi phía Mỹ thực hiện đồng thuận quan trọng đạt được giữa hai nguyên thủ quốc gia Trung - Mỹ, tôn trọng các cam kết và tuyên bố, và xử lý vấn đề Đài Loan hết sức thận trọng". Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung Quốc cũng kêu gọi Washington "ngừng gửi những tín hiệu sai lầm đến các lực lượng ly khai chủ trương độc lập cho Đài Loan".

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump ngày 15/05/2026 đã cảnh báo Đài Loan là không nên tuyên bố độc lập. Tuyên bố này của tổng thống Mỹ Donald Trump, cùng với phát biểu coi hòn đảo Đài Loan như "con chủ bài tốt" để đàm phán với Trung Quốc, gây nhiều lo ngại tại Đài Loan.

Báo chí Đài Loan hôm nay, 21/05, dẫn lại thông tín của báo Anh Financial Times, cho biết Trung Quốc có thể sẽ hoãn chuyến công du dự kiến ​​của quan chức chính sách cấp cao nhất của Lầu Năm Góc, Elbridge Colby, nhằm gây áp lực buộc tổng thống Mỹ Donald Trump hoãn hoặc giảm quy mô thương vụ bán vũ khí trị giá 14 tỷ đô la cho Đài Loan.

Trọng Thành