Mỹ-Nhật-Hàn chuẩn bị tập trận chung vào tháng 9/2026

Minh Anh, RFI, 28/08/2026

Vài ngày sau khi Washington giảm quy mô cuộc tập trận thường niên với Seoul, quân đội Hàn Quốc ngày 28/08/2026, thông báo một cuộc tập trận mới giữa ba nước Hàn Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ sẽ diễn ra vào đầu tháng 09/2026.

Các đơn vị không quân tại Nhật Bản và Hàn Quốc đã triển khai phân tán máy bay và nhân sự trong các đợt diễn tập kéo dài một tuần vào tháng 9 sắp tới, nhằm rèn luyện khả năng tác chiến và cơ động liên tục.

Bộ Tham mưu Liên quân Hàn Quốc trong thông cáo nêu rõ, cuộc thao dợt quân sự hàng năm mang tên "Freedom Edge" diễn ra từ 07-11/09/2026 tại các vùng lãnh hải quốc tế ở phía đông và nam đảo Jeju của Hàn Quốc. Mục tiêu là "ứng phó với các mối đe dọa hạt nhân và tên lửa đạn đạo của Bắc Triều Tiên, đồng thời duy trì hòa bình và ổn định khu vực".

Nội dung cuộc diễn tập tập trung vào phòng không, chiến tranh tầu ngầm và phòng thủ mạng cũng như là chuẩn bị cho việc phóng tên lửa đạn đạo.

Phía Mỹ khẳng định cuộc tập trận "đa miền hàng đầu" này sẽ góp phần "củng cố các giá trị chung, cải thiện tính liên tác chiến cũng như là tăng cường hơn nữa mối quan hệ đối tác quốc phòng", nhằm "bảo đảm hòa bình và ổn định tại toàn vùng Thái Bình Dương".

Theo AFP, thông báo này được đưa ra sau khi đợt tập trận chung Mỹ - Hàn, mang tên Ulchi Freedom Shield kết thúc hôm 21/08, sớm hơn 6 ngày theo như kế hoạch ban đầu, theo yêu cầu bất ngờ của Donald Trump hôm 17/08. Với quyết định này, nguyên thủ Mỹ kỳ vọng có thể gặp lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong Un trong năm 2026.

Bình Nhưỡng phản đối Washington bán tên lửa cho Seoul

Hôm qua, 27/08/2026, Bắc Triều Tiên đã mạnh mẽ lên án chính quyền Trump bật đèn xanh cho hợp đồng bán tên lửa chiến thuật không đối không AIM-9X Sidewinder với giá 125 triệu đô la cho Hàn Quốc. Chế độ Bình Nhưỡng coi việc Seoul sở hữu loại tên lửa này một "mối đe dọa mới" đối với an ninh Bắc Triều Tiên, và tiếp tục thể hiện "thái độ thù địch" của Washington đối với Bắc Triều Tiên.

Theo nhận định của Reuters, phản ứng này của Bắc Triều Tiên cho thấy sự thiếu quan tâm của Bình Nhưỡng đối với đề xuất của tổng thống Trump muốn gặp gỡ lãnh đạo Kim Jong Un.

Minh Anh

*****************************************

Donald Trump làm lung lay thế kiềng ba chân chiến lược an ninh tại Đông Bắc Á ?

Minh Anh, RFI, 27/08/2026

Tạp chí Tiêu điểm

Ngày 17/08/2026, vài giờ trước khi diễn ra cuộc tập trận thường niên Mỹ - Hàn Ulchi Freedom Shield (Lá chắn tự do), tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ thông báo giảm thời lượng chiến dịch. Theo giới quan sát, những động thái khó lường của nguyên thủ Mỹ có nguy cơ làm suy yếu một trong những nền tảng quan trọng nhất trong cấu trúc an ninh Đông Bắc Á hiện nay là tam giác an ninh bao gồm Hàn Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản.

Các binh sĩ Lục quân Hoa Kỳ thao dượt trên sông ở Yeoncheon, Hàn Quốc, gần biên giới với Triều Tiên, trong khuôn khổ cuộc tập trận thường niên Ulchi Freedom Shield ngày 18/08/2026. AP Photo/Ahn Young-joon - Ahn Young-joon

Trump trừng phạt Seoul ?

Trên mạng xã hội Truth Social, ông đánh giá rằng cuộc tập trận "tốn kém" này gởi đi "một tín hiệu hoàn toàn không phù hợp và mang tính thù địch" đến Bình Nhưỡng. Ngoài ra, cuối thông điệp, tổng thống Trump còn khiển trách Hàn Quốc đã "từ chối" hỗ trợ Hoa Kỳ trong cuộc chiến chống Iran trong khi Washington có những cam kết bảo đảm an ninh cho Seoul. Trả lời Reuters, bà Jenny Town, giám đốc chương trình 38 Vĩ tuyến bắc, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Stimson, trụ sở tại Hoa Kỳ, nhận định :

"Theo tôi, đây là một động thái chưa từng có tiền lệ khi gắn hai vấn đề hoàn toàn khác biệt lại với nhau. Đây là những cuộc tập trận thường kỳ của một liên minh đã tồn tại hơn 70 năm qua. Chiến dịch này không phải là một hành động đặc biệt nhắm vào bất kỳ quốc gia nào. Việc nói rằng "chúng tôi sẽ giảm quy mô tập trận vì quý vị không đáp ứng yêu cầu trước đây về một hành động quân sự ở khu vực khác" đơn giản không phải là cách người ta hành xử với đồng minh. Đặc biệt là với đồng minh mà bạn đã cam kết bảo vệ an ninh. Hiện Mỹ đang duy trì khoảng 28.500 quân nhân trên bán đảo Triều Tiên để bảo vệ khu vực này".

Những phát biểu này của Donald Trump không chỉ gây ngỡ ngàng cho các đồng minh trong khu vực, mà còn khiến giới quan sát khó hiểu : Ông Trump đang có những tính toán gì tại Châu Á ? Một số nhà phân tích cho rằng động thái này của ông Trump là nhằm mục tiêu đối nội. Ông muốn chuyển hướng công luận về thất bại chiến lược quân sự trong cuộc xung đột với Iran, đã kéo dài gần chín tháng và hiện đang rơi vào tình trạng bế tắc, khi chỉ còn vài tháng nữa là đến bầu cử giữa kỳ.

Đổi đầu tư lấy cam kết an ninh ?

Tuy nhiên, theo nhiều kênh truyền thông Mỹ, tổng thống Hoa Kỳ dường như đang dùng cuộc tập trận như là một công cụ ngoại giao để gây sức ép với Hàn Quốc, buộc nước này tăng tốc thực hiện khoản đầu tư trị giá 350 tỷ đô la để đổi lấy mức thuế quan thấp hơn. Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hy-un hôm 19/08 xác nhận sự việc trước Quốc hội.

Theo trang CNBC, tin nhắn của ông Trump được đăng đúng thời điểm bộ trưởng Thương mại Hàn Quốc Kim Jung-kwan đến Washington để thảo luận với đồng cấp Mỹ Howard Lutnick về các cam kết đầu tư và vấn đề thuế quan. Còn trang Politico, dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề, cho biết quyết định của Trump một phần xuất phát từ việc ông không hài lòng với tiến độ triển khai các khoản đầu tư của Hàn Quốc, vốn được cho là chậm hơn Nhật Bản.

Đây cũng không phải là lần đầu tiên ông Trump sử dụng cuộc tập trận như một đòn bẩy ngoại giao. Nhà báo Arnaud Vaulerin, trong chương trình phát thanh France Culture, nhắc lại : "Khi diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh đầu tiên giữa Kim Jong-un và Donald Trump tại Singapore năm 2018, ông Trump cũng đã yêu cầu đình chỉ các cuộc tập trận chung Mỹ - Hàn. Vì vậy, đây là một đòn bẩy mang tính giao dịch mà ông ấy luôn sử dụng".

Chuyên gia Jenny Town nhìn nhận, ngay khi trở lại Nhà Trắng trong nhiệm kỳ hai, Donald Trump đã nhiều lần phát tín hiệu muốn nối lại các cuộc đàm phán. Tuy nhiên, theo bà, "cách thức thực hiện lần này khá tùy tiện và khó có thể tạo ra tác động như ông mong muốn, nhất là khi hiện tại không có bất kỳ tiến trình đàm phán thực chất nào đang diễn ra".

Tập trận thường niên Mỹ - Hàn không đơn thuần là huấn luyện tác chiến. Hoạt động quân sự này còn là biểu tượng hữu hình cho cam kết an ninh mà Washington dành cho Seoul. Hàng năm, hàng chục ngàn binh sĩ tham gia các cuộc diễn tập nhằm kiểm tra khả năng phối hợp trước các kịch bản từ tấn công tên lửa, chiến tranh mạng, cho đến xung đột quy mô lớn trên bán đảo Triều Tiên.

Trump làm suy yếu thế răn đe của Hàn Quốc

Việc chính quyền Donald Trump quyết định rút ngắn thời lượng diễn tập vào phút chót trong khi mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất và binh sĩ đã sẵn sàng, là một sự lãng phí. Chuyên gia Jenny Town nhận định đây không phải là một quyết định khôn ngoan, bởi cuộc tập trận lần này là một trong những chương trình đầu tiên thực sự tích hợp nhiều bài học rút ra từ các cuộc chiến tranh hiện đại, đặc biệt là cuộc chiến Ukraine : 

"Đặc biệt là khi xem xét các phương thức tác chiến hiện đại cũng như tính chất đa miền của chúng, tôi cho rằng đây thực sự là giai đoạn đầu tiên chúng ta bắt đầu chứng kiến ​​việc triển khai các cuộc diễn tập đa miền và diễn tập ứng phó tình huống khẩn cấp ; qua đó chúng ta có thể hình dung các kịch bản xung đột khác nhau và đánh giá mức độ sẵn sàng của mình trước những tình huống đó, đồng thời nỗ lực nhận diện các điểm yếu của chính mình trong quá trình này. Vì vậy, tôi thực sự cho rằng đó là một quyết định vội vàng và sẽ gây ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng của liên minh".

Chuyên gia Marianne Péron Doise, giám đốc Đài Quan sát Địa Chính trị về vùng Ấn Độ - Thái Bình Dương, Viện Quan hệ Quốc tế và Chiến lược (IRIS), cũng có cùng một quan điểm : Quyết định đơn phương của Mỹ đã làm suy giảm phần nào năng lực răn đe và tác chiến của đồng minh Hàn Quốc, vào lúc nước này đang phải đối mặt với mối đe dọa Bắc Triều Tiên ngày càng lớn, mà cuộc chiến Ukraine được cho là một bước ngoặt chiến lược quan trọng cho tình hình an ninh bán đảo Triều Tiên.

Trả lời đài France Culture, bà phân tích tiếp : "Nếu nhìn vào Bắc Triều Tiên và đặt trong bối cảnh rộng hơn, dù mức độ không hoàn toàn giống với chiến trường Châu Âu, việc Bình Nhưỡng nay thường xuyên triển khai binh sĩ sang chiến đấu cùng với quân đội Nga trong cuộc chiến tranh xâm lược Ukraine đã giúp họ có điều kiện tích lũy và nâng cao kinh nghiệm tác chiến trên thực địa. Đó là chưa kể đến việc Bắc Triều Tiên đã củng cố các năng lực hạt nhân và tên lửa đạn đạo.

Vì thế, mức độ dễ bị tổn thương của Hàn Quốc đang gia tăng đáng kể. Tuy nhiên, không chỉ có yếu tố mang tính "sỉ nhục" đối với một đồng minh rất thân cận đang trên tuyến đầu là Hàn Quốc, hành động này của tổng thống Mỹ còn có nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn của chính các lực lượng Mỹ đồn trú tại Hàn Quốc. Điều mà chính quyền Trump có thể chưa lường trước được, vì cuối cùng chúng sẽ làm suy yếu các năng lực tác chiến, phản ứng cũng như khả năng phối hợp hiệu quả giữa lực lượng Mỹ và Hàn Quốc".

Nhật Bản thấp thỏm lo cho an ninh quốc gia

Việc giảm quy mô hay thời lượng tập trận có thể không làm thay đổi tức thời tương quan lực lượng trong khu vực, nhưng đang gởi đi tín hiệu rằng Washington sẵn sàng điều chỉnh các cam kết chiến lược vì những tính toán chính trị ngắn hạn. Và đối với Tokyo, thông điệp không chỉ dành riêng cho Seoul này là thật sự đáng lo ngại, vào lúc Nhật Bản, vốn phụ thuộc nhiều vào Hoa Kỳ về an ninh, hiện đang đối diện cùng lúc với các đe dọa an ninh quốc gia đến từ ba nước có vũ khí hạt nhân là Nga, Bắc Triều Tiên và Trung Quốc.

Phát biểu của ông Trump diễn ra một thời gian ngắn sau chuyến thăm của tổng thống Nga Vladimir Putin đến bốn đảo phía bắc của quần đảo Kuril do Moskva kiểm soát nhưng Tokyo đòi chủ quyền. Liệu hành động này của nguyên thủ Nga có nhằm mục đích trắc nghiệm mức độ bền vững của quan hệ đồng minh Mỹ-Nhật ? Chuyên gia địa chính trị Marianne Péron Doise phân tích tiếp :

"Tôi nghĩ rằng tổng thống Nga thực sự muốn nhắc nhở Nhật Bản về cuộc tranh chấp tồn tại từ lâu này, đồng thời tái khẳng định đó vẫn là nguồn gốc bất ổn và đe dọa tiềm tàng. Tuy nhiên, thông điệp này không chỉ mang tính song phương mà còn nằm trong bối cảnh khu vực rộng lớn hơn. Nga đang thể hiện thế chủ động trong hồ sơ này, một cuộc tranh chấp đã kéo dài nhiều năm, nhưng chính phủ Nhật Bản trước đây đã chọn không làm trầm trọng thêm. Theo thỏa thuận ngầm, hai bên tránh những chuyến thăm hoặc hành động quá nổi bật có thể gợi nhắc đến sự hiện diện của Nga cũng như yêu sách chủ quyền của Nhật Bản đối với bốn hòn đảo thuộc quần đảo Kuril, mà Tokyo gọi là " lãnh thổ phương bắc".

Hiện nay, Nhật Bản có một chính phủ mới thể hiện lập trường quyết đoán hơn nhiều trong các vấn đề quốc phòng, với bà Takaichi, được ủng hộ bởi một phong trào dân tộc chủ nghĩa rất mạnh mẽ. Vì vậy Moskva muốn "vạch ra lằn ranh đỏ" đối với chính phủ mới này, thăm dò khả năng phản ứng của Nhật Bản. Rộng hơn, Nga muốn cho thấy khả năng gây sức ép hoặc tạo bất ổn trên nhiều mặt trận cùng lúc, trong bối cảnh Nhật Bản đang phải đối diện với những nước láng giềng bị xem là mối đe dọa nghiêm trọng, gồm Nga, Triều Tiên và Trung Quốc".

Trump làm tổn hại uy tín của Mỹ ?

Xin nhắc lại, trong những năm gần đây, Mỹ đã thúc đẩy mạnh mẽ hợp tác an ninh ba bên Mỹ-Nhật-Hàn, đặc biệt dưới thời tổng thống Joe Biden. Các cuộc tập trận chung, chia sẻ thông tin tình báo và cơ chế phối hợp ứng phó khủng hoảng là những thành tựu quan trọng của chiến lược khu vực. Mục tiêu không chỉ răn đe Bắc Triều Tiên mà còn duy trì cán cân quyền lực đối phó với đà trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc.

Trong bối cảnh này, giới quan sát lo ngại, quyết định của ông Trump có nguy cơ làm suy yếu một trong ba kiềng của cấu trúc an ninh. Toàn bộ hệ thống có nguy cơ bị tác động và Nhật Bản có lý do để lo ngại sự gắn kết chiến lược mong manh giữa ba nước có thể bị suy giảm.

Trước mắt, liên minh Mỹ-Hàn chưa thể sụp đổ nhưng mối nguy lớn nhất là sự xói mòn dần dần niềm tin chính trị. Nhà nghiên cứu Yu Ji-hoon, Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc, cảnh báo : "Nếu người dân Hàn Quốc bắt đầu tin rằng các cam kết an ninh hoặc các cuộc tập trận quân sự có thể bị sử dụng như một công cụ mặc cả cho những vấn đề không liên quan như Iran, đầu tư, thương mại hay các bất đồng đối ngoại khác, thì độ tin cậy vào uy tín của Mỹ cũng sẽ suy giảm theo".

Minh Anh

Nguồn : RFI, 27/08/2026