Tại sao Mỹ nhắm mục tiêu vào đảo Kharg của Iran ?

Alys Davies, Frank Gardner, BBC, 15/03/2026

Tổng thống Donald Trump cho biết quân đội Mỹ đã ném bom một hòn đảo nhỏ ngoài khơi bờ biển Iran - nơi có một cảng dầu lớn được coi là huyết mạch kinh tế của nước này.

Vị trí đảo Kharg của Iran trong Vịnh Persian 

Tổng thống Mỹ nói rằng các cơ sở quân sự trên đảo Kharg đã bị "phá hủy hoàn toàn" nhưng họ đã không nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo.

Tuy nhiên, ông Trump cảnh báo rằng ông sẽ xem xét lại quyết định không nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ trên đảo nếu Iran hoặc các nước khác "có bất kỳ hành động nào gây cản trở" đến việc lưu thông an toàn của tàu thuyền qua eo biển Hormuz - một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, nằm ở phía nam bờ biển Iran.

Quân đội Iran cho biết cơ sở hạ tầng dầu khí và năng lượng thuộc về các công ty hợp tác với Mỹ sẽ "bị phá hủy ngay lập tức" nếu cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo Kharg bị tấn công.

Đảo Kharg của Iran trong Vịnh Persic - Gallo Images/Orbital Horizon/Copernicus Sentinel Data 2024

Tại sao đảo Kharg lại quan trọng đối với Iran ?

Đảo Kharg là một đảo đá nhỏ chỉ cách bờ biển Iran 24 km.

Mặc dù kích thước nhỏ, hòn đảo đóng vai trò là một trong những mắt xích quan trọng nhất trong cơ sở hạ tầng năng lượng của Iran.

Việc Mỹ tấn công hòn đảo nhỏ nhưng quan trọng này ở phía bắc Vịnh Ba Tư giống như đánh vào tĩnh mạch kinh tế của Iran.

90% lượng dầu thô của Iran được vận chuyển qua một cảng trên đảo - thông qua đường ống từ đất liền.

Những tàu chở dầu rất lớn - có khả năng chở tới 85 triệu gallon dầu - có thể cập bến tại các cầu cảng dài của đảo để lấy dầu.

Bờ biển của đảo gần vùng nước sâu, không giống như bờ biển đất liền nông hơn.

Sau đó, các tàu chở dầu quay trở lại Vịnh Ba Tư và ra khỏi eo biển Hormuz, đến Trung Quốc - khách hàng mua dầu chính của Iran.

Là một cảng xuất khẩu dầu của Iran, hòn đảo này cung cấp nguồn thu nhập chính cho Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC).

Mỹ và Iran nói gì về vụ tấn công này ?

Hôm thứ Sáu (13/3), ông Trump tuyên bố Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (Centcom) đã "thực hiện một trong những cuộc oanh tạc mạnh mẽ nhất trong lịch sử Trung Đông và hoàn toàn xóa sổ mọi mục tiêu quân sự trên đảo Kharg, viên ngọc quý của Iran".

Ông nói thêm rằng "vì lý do đạo đức", ông đã "chọn KHÔNG phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ trên đảo".

Centcom cho biết lực lượng Mỹ đã tấn công "hơn 90 mục tiêu quân sự của Iran trên đảo Kharg, đồng thời bảo toàn cơ sở hạ tầng dầu mỏ".

Đơn vị chỉ huy quân sự khu vực cho biết họ đã phá hủy các kho chứa thủy lôi, hầm chứa tên lửa và nhiều địa điểm quân sự khác.

Truyền thông nhà nước Iran đưa tin không có thiệt hại nào đối với các cơ sở dầu mỏ trên đảo.

Hãng thông tấn bán chính thức Fars cho biết các cuộc tấn công của Mỹ nhắm vào hệ thống phòng không, một căn cứ hải quân, tháp kiểm soát không lưu và một nhà chứa máy bay trực thăng.

Ehsan Jahanian, phó thống đốc phụ trách chính trị của tỉnh Bushehr ở miền nam Iran, cho biết "không có quân nhân, nhân viên công ty dầu mỏ hay cư dân nào trên đảo bị thương vong trong cuộc tấn công, và tất cả các lĩnh vực đang tiếp tục các hoạt động thường nhật".

Theo một bản tin của hãng thông tấn Tasnim có liên kết với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), ông Jahanian cho biết quá trình xuất khẩu dầu từ đảo Kharg "đang được tiến hành đầy đủ" và "các hoạt động của các công ty đặt trụ sở trên đảo vẫn tiếp tục không bị gián đoạn".

Sau các cuộc tấn công, quân đội nước này cảnh báo rằng cơ sở hạ tầng dầu khí và năng lượng thuộc về các công ty hợp tác với Mỹ sẽ "bị phá hủy ngay lập tức và biến thành đống tro tàn" nếu các cơ sở năng lượng của họ bị tấn công.

Tại sao Mỹ không nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ của hòn đảo này ?

Hành động quân sự nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng của hòn đảo sẽ gây thiệt hại rất lớn cho Iran.

Hành động này cũng sẽ là một sự leo thang đáng kể trong cuộc xung đột.

Nhiều khả năng nó sẽ đẩy giá dầu toàn cầu tăng vọt hơn nữa và cũng có thể dẫn đến việc Iran nhắm mục tiêu vào nhiều cơ sở hạ tầng dầu mỏ hơn trên khắp Trung Đông.

Hai tuần sau khi chiến tranh bắt đầu, Iran vẫn có khả năng phóng một số lượng lớn drone giá rẻ, mang chất nổ mạnh vào các nước láng giềng vùng Vịnh Ả Rập và các tàu thuyền vận tải trên biển.

Iran cũng có thể mở rộng các mục tiêu này sang các cơ sở hạ tầng thiết yếu như các nhà máy khử muối - nơi cung cấp nước uống cho hàng triệu người.

Ông Justin Crump, một nhà phân tích quân sự và cựu sĩ quan quân đội Anh, cho biết vụ đánh bom là một nỗ lực của ông Trump nhằm ngăn chặn Iran leo thang xung đột hơn nữa.

"Ông ấy đang thể hiện sự khoan dung nhưng lại nói rằng ông có thể trừng phạt Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) nặng hơn" bằng cách nhắm mục tiêu vào các cơ sở dầu mỏ - ông Crump, người cũng là Giám đốc điều hành của công ty tư vấn tình báo Sibylline, nói với chương trình Today của đài BBC Radio 4.

Trước đó, ông Trump đã tuyên bố rằng mục tiêu của cuộc chiến là để người dân Iran có thể nổi dậy và lật đổ chế độ Cộng hòa Hồi giáo.

Mặc dù sau đó ông Trump đã bày tỏ những động cơ khác cho cuộc chiến, ông Crump cho biết sẽ "khó khăn" khi nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo, vì việc này sẽ phá hủy huyết mạch kinh tế của đất nước trong một thời gian dài.

"Điều đó không nói lên nhiều điều về tương lai của họ [người dân Iran]", ông nói và cho biết thêm rằng, khi cơ sở hạ tầng dầu mỏ của hòn đảo bị phá hủy trong chiến tranh Iran-Iraq vào những năm 1980, phải mất một thời gian dài để xây dựng lại.

Liệu Mỹ có tìm cách chiếm hòn đảo này không ?

Đã có những đồn đoán về việc liệu lực lượng Mỹ, vào một thời điểm nào đó, tìm cách chiếm đóng đảo Kharg.

Việc chiếm giữ hòn đảo này không chỉ làm gián đoạn việc xuất khẩu dầu mỏ của Iran mà còn có thể tạo ra một bàn đạp để tiến hành các cuộc tấn công vào đất liền.

Truyền thông Mỹ đưa tin rằng các tàu đổ bộ chở tới 5.000 thủy quân lục chiến và thủy thủ đang được điều đến vùng Vịnh, càng làm tăng thêm những đồn đoán đó.

Lầu Năm Góc đã từ chối bình luận về vấn đề này.

Việc chiếm giữ hòn đảo này sẽ cắt đứt hiệu quả huyết mạch kinh tế của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), ảnh hưởng đến khả năng tiến hành chiến tranh của lực lượng này, theo nhà phân tích an ninh Mikey Kay của chương trình Security Brief của BBC.

Alys Davies, Frank Gardner

*******************************

Tổng thống Mỹ tiếp tục dọa tấn công đảo Kharg của Iran, kêu gọi quốc tế bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz

Thanh Hà, RFI, 15/03/2026

Vừa dọa tiến hành thêm các đợt tấn công vào trung tâm dầu hỏa của Iran là đảo Kharg, ngày 14/03/2026, tổng thống Mỹ Donald Trump cũng kêu gọi các nước nhập khẩu dầu từ Trung Đông huy động tàu chiến bảo vệ an ninh để eo biển Hormuz "không bị phong tỏa và được an toàn".

Hình ảnh vệ tinh cho thấy một kho chứa dầu tại đảo Kharg, Iran, ngày 25/02/2026. © Reuters - 2026 Planet Labs PBC

Một ngày sau tuyên bố đã "phá hủy toàn bộ cơ sở quân sự của Iran tại đảo Kharg", trên đài NBC ngày 14/03, tổng thống Donald Trump cho biết Mỹ "có thể đánh thêm vài lần nữa cho vui". Lãnh đạo Nhà Trắng đồng thời nhấn mạnh, hiện tại các bên chưa hội đủ điều kiện để chấm dứt chiến tranh cho dù Tehran đã sẵn sàng đàm phán.

Bên cạnh những tuyên bố nói trên, trên mạng xã hội cá nhân Truth Social, tổng thống Mỹ yêu cầu các quốc gia nhập khẩu dầu của Trung Đông tham gia vào nhiệm vụ bảo đảm an toàn cho các nguồn cung cấp và bảo đảm an ninh tại eo biển Hormuz. Ông Trump nêu đích danh "Trung Quốc, Anh, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc và nhiều quốc gia khác" và hy vọng những nước này sẽ điều tàu chiến đến eo biển nơi chung chuyển 20% dầu hỏa trên thế giới, bảo đảm khu vực này phải là một vùng biển "an toàn và rộng mở".

Kêu gọi của tổng thống Mỹ được đưa ra vào lúc Iran đã đáp trả các đợt oanh kích của Mỹ nhắm vào đảo Kharg. Từ hôm qua, Tehran đã phóng tên lửa và drone nhắm vào các cảng lớn và cơ sở dầu khí của nhiều quốc gia Trung Đông vốn là những đồng minh của Hoa Kỳ. Iran đồng thời cảnh báo "cơ sở hạ tầng dầu khí, kinh tế và năng lượng" có liên hệ với Mỹ sẽ là những mục tiêu bị nhắm tới nếu các nhà máy dầu của Iran bị thiệt hại. Giới quan sát cho rằng phát biểu của tổng thống Trump cho thấy căng thẳng tại Trung Đông có dấu hiệu tăng cao và Washington muốn được tiếp sức để eo biển Hormuz nhanh chóng được mở cửa trở lại.

Hãng tin bán chính thức Iran Fars ghi nhận 15 vụ nổ lớn trong đượt oanh kích hôm qua 14/03, nhưng các cơ sở dầu mỏ của Iran vẫn nguyên vẹn, chỉ có một hệ thống phòng không, căn cứ hải quân, tháp kiểm soát sân bay và một bãi trực thăng của một công ty dầu khí ngoài khơi bị thiệt hại.

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Tehran sẽ nhắm tới các quyền lợi của Mỹ tại Trung Đông nếu các nhà máy dầu của Iran trở thành mục tiêu của Washington. Ông đồng thời kêu gọi các nước vùng Vịnh sớm "trục xuất" quân nhân Mỹ ra khỏi Trung Đông khi đã nhận thấy rằng "ô dù an ninh của Washington không còn bảo vệ" được các quốc gia trong vùng.

Tổng thống Trump đã đánh giá sai tình hình tại Iran ?

Tại Washington, ngày 14/03, truyền thông Mỹ tiết lộ tổng thống Donald Trump đã được báo động về nguy cơ Iran đóng cửa eo biển Hormuz nhưng dường như ông đã đánh giá sai tình hình và quyết tâm của Tehran.

Thông tín viên RFI tại New York Carrie Nooten cho biết thêm :

"Tổng tham mưu trưởng quân đội Mỹ, tướng Dan Caine, không chỉ đã báo động với tổng thống Donald Trump về cái bẫy dường như đang khép lại với Hoa Kỳ và kéo theo luôn cả phần còn lại thế giới, mà ông còn trình bày một cách chi tiết về cách thức Iran có thể áp dụng để phong tỏa eo biển Hormuz.

Theo tướng Dan Caine, Tehran có thể sử dụng thủy lôi, huy động drone và tên lửa hoạt động dọc theo eo biển Hormuz, một trong những tuyến giao thương hàng hải quan trọng nhất trên thế giới. Ông Trump đã thấy rõ nguy cơ này nhưng vẫn tin rằng Iran sẽ đầu hàng trước khi kịp đóng cửa eo biểu Hormuz. Đây là một tính toán sai lầm.

Về mục tiêu thứ hai, Nhà Trắng cũng đã sai lầm khi đánh cược là chế độ trong tay các giáo sĩ ở Tehran sẽ bị lật đổ. Vài ngày trước khi Mỹ và Israel cùng tấn công Iran, lãnh đạo cơ quan tình báo, bà Tulsi Gabbard, một trong những cộng tác viên trung thành nhất của tổng thống Trump, đã công bố một báo cáo cho thấy, ít có khả năng xảy ra kịch bản thay đổi hoàn toàn chế độ thần quyền tại Iran hoặc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo bị giải thể, ngay cả trong trường hợp giáo chủ Ali Khamenei qua đời.

Bất chấp những cảnh báo đó, ông Donald Trump giữ nguyên lập trường của Washington và cho phép tiến hành chiến dịch quân sự".

Thanh Hà

******************************

Tổng thống Mỹ khẳng định đã "phá hủy toàn bộ mục tiêu quân sự" của Iran tại đảo Kharg

Thanh Hà, Thu Hằng, RFI, 14/03/2026

Vào lúc eo biển Hormuz vẫn bị phong tỏa và thế giới bị đe dọa khan hiếm dầu, tổng thống Mỹ Donald Trump chiều ngày 13/03/2026 tuyên bố "đã phá hủy hoàn toàn các mục tiêu quân sự của Iran trên đảo Kharg", đồng thời cảnh cáo sẽ "san bằng" cơ sở khai thác dầu trên đảo "nếu Iran hoặc bất kỳ ai khác, làm bất kỳ điều gì gây cản trở lưu thông tự do và an toàn hàng hải ở eo biển Hormuz".

Hai kho dầu ở cảng Fujairah của Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất bốc cháy do đòn tấn công trả đũa của Tehran sau vụ Mỹ phá hủy các cơ sở quân sự Iran trên đảo Kharg, ngày 14/03/2026. AP - Altaf Qadri

Trả lời trả lời báo chí, tổng thống Trump nói thêm rằng "khi nào còn cần thì chiến sự vẫn tiếp diễn". Phía Tehran xác nhận các cơ sở năng lượng trên đảo Kharg "vẫn nguyên vẹn" sau đợt oanh kích của Hoa Kỳ, nhưng cũng đe dọa mạnh tay trả đũa, nhắm vào các lợi ích riêng của Hoa Kỳ cũng như các cơ sở năng lượng tại các nước trong khu vực có hợp tác với Mỹ.

Đảo Kharg nằm cách bờ biển Iran 25 km và cách eo biển Hormuz gần 500 cây số về phía bắc. Đây được coi là "giếng dầu" của Iran, nơi trung chuyển đến 90 % xuất khẩu dầu của nước này. 

Thông tín viên Siavosh Ghazi tại Tehran cho biết rõ hơn về tình hình trong khu vực vào sáng nay :

"Phía Iran xác nhận một số các cơ sở quân sự trên đảo Kharg, tại phía bắc Vịnh Ba Tư đã bị không kích. Nhưng việc chiếm giữ cảng này không đơn giản như người ta tưởng do đảo này nằm rất xa eo biển Hormuz và khá gần bờ biển của Iran. Và do vậy, Tehran có đủ khả năng trả đũa.

Sau cuộc tấn công này, Iran đã bắt đầu đáp trả, chẳng hạn tấn công bằng drone nhắm vào hải cảng Fujairah của Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất. Nhiều video đăng trên các mạng xã hội cho thấy hai kho xăng dầu đang bốc cháy, rồi một tàu dầu của Mỹ trong khu vực cũng là mục tiêu tấn công trong đêm qua. Các hình ảnh do thủy thủ đoàn ghi lại cho thấy chiếc tàu dầu chìm trong biển lửa.

Tuy nhiên, theo truyền thông Iran, có bảy cơ sở dầu khí quan trọng ở Vịnh Ba Tư sẽ là những mục tiêu ưu tiên của Tehran. Trong số này, có hai cảng dầu quan trọng nhất của Saudi Arabia là Ras Al Tanura, cảng lớn nhất thế giới với công suất là 7 triệu thùng dầu mỗi ngày, và Ras Al Jafiyeh, có công suất 3,5 triệu thùng/ngày. Điều này có nghĩa là toàn bộ dầu hỏa của Saudi Arabia được xuất qua các cảng này. Ngoài ra, các mục tiêu ưu tiên khác của Iran sẽ còn có cảng khí đốt ở Qatar và hai cơ sở dầu mỏ Kuwait và Bahrain là Mina Al Armadi và Ketra.

Iran đang và sẽ trả đũa mạnh mẽ hơn nữa chừng nào eo biển Hormuz vẫn bị nước này phong tỏa. Tehran tuyên bố họ sẵn sàng nghênh chiến với các tầu chiến Mỹ, những mục tiêu sắp tới hiển nhiên của Tehran".

Theo AFP, sau khi đe dọa san bằng các cơ sở năng lượng của Iran trên đảo Kharg, Donald Trump còn tuyên bố nước này đã "hoàn toàn bại trận và đang tìm kiếm một thỏa thuận" chấm dứt chiến tranh. Ông nói thêm rằng Hải Quân Mỹ sẽ nhanh chóng hộ tống các tàu dầu tại khu vực eo biển Hormuz.

Hamas kêu gọi Iran ngừng oanh kích các nước láng giềng vùng Vịnh

Ngày 14/03, phong trào Hồi Giáo Hamas Palestine ở dải Gaza đã kêu gọi "những người anh em ở Iran không nhắm đến các nước láng giềng". Thông điệp được đăng trên Telegram cũng nhấn mạnh đến "quyền của nước Cộng hòa Hồi giáo Iran được đáp trả cuộc xâm lược này bằng mọi phương tiện có sẵn". Phong trào Hamas cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế "nỗ lực chấm dứt" ngay lập tức chiến tranh.

Sáng 14/03, Qatar thông báo đã đánh chặn được hai tên lửa ở Doha sau khi sơ tán cư dân được sơ tán khỏi một số khu vực "trọng yếu" để "đề phòng", trong đó có Al-Gharafa gần đại sứ quán Mỹ, khu phố trung tâm Msheireb, nơi tập trung nhiều văn phòng của chính phủ, khách sạn sang trọng và văn phòng của tập đoàn công nghệ Mỹ Google và công ty American Express. Tuy nhiên, thông cáo của chính phủ không cho biết tên lửa được bắn từ đâu. Trước đó, ngày 11/03, cơ quan thông tấn Iran Tasnim đã công bố danh sách "những mục tiêu tương lai của Iran" gồm trụ sở, văn phòng của các tập đoàn công nghệ Mỹ tại Trung Đông.

Tehran cũng xác nhận các cơ sở liên quan tới Hoa Kỳ tại Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, đặc biệt tại các hải cảng và cơ sở quân sự là "những mục tiêu chính đáng" sau khi Hoa Kỳ đã oanh kích đảo Kharg của Iran. Sáng 14/03, chính quyền Abu Dhabi cho biết kho chứa dầu tại Fujaïrah bị hỏa hoạn "do trúng mảnh vỡ từ drone của Iran, nhiều hoạt động trong ngành dầu khí tại cảng này bị gián đoạn". Còn tại thủ đô Bagdad, tòa đại sứ Mỹ ở Irak bị trúng tên lửa Iran.

Báo The Wall Street Journal trích dẫn hai quan chức Hoa Kỳ cho biết 5 máy bay tiếp liệu của Không quân Mỹ bị hư hại vì tên lửa Iran nhắm vào căn cứ Prince Sultan tại Saudi Arabia.

Thanh Hà, Thu Hằng