Từ sự sụp đổ của Cuba đến Hà Nội : Thông điệp nào cho các quốc gia dựa vào "trục ác" ?

Trà My, Thoibao.de, 01/02/2026

Những tuyên bố gần đây của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc "Cuba sẽ sớm thất bại" đã được giới quan sát quốc tế coi như một sự xác nhận cho một thực trạng cận kề của sự sụp đổ, hơn là một dự báo mang tính hù dọa. 

Cuộc khủng hoảng hiện nay của Cuba không đến từ một cú sốc đơn lẻ, mà đây là kết quả cuối cùng của một mô hình tồn tại dựa trên ý thức hệ Cộng sản và sự bảo trợ bên ngoài, và nay đứng trước nguy cơ sụp đổ hoàn toàn.

Theo giới phân tích quốc tế, biến động quyền lực tại Venezuela đầu năm 2026 đã tạo ra một bước ngoặt mang tính sống còn đối với Havana. 

Trong nhiều thập kỷ, nguồn dầu ưu đãi và dòng tài chính từ Venezuela được xem là "đường ống thở" của nền kinh tế, và giúp chính quyền Cuba duy trì hệ thống trợ giá, nhập khẩu lương thực, năng lượng, cũng như trả nợ quốc tế ở mức tối thiểu. 

Nhưng khi trật tự quyền lực tại Venezuela thay đổi và Washington gia tăng vai trò giám sát, thì ngay lập tức dòng chảy này bị thu hẹp nghiêm trọng, và đẩy Cuba vào tình trạng thiếu hụt ngoại tệ và năng lượng gần như tức thì. 

Bất chấp các tranh cãi về tính pháp lý quốc tế của các động thái can thiệp, thực tế quyền lực mới trong khu vực đã khiến Havana rơi vào thế bị cô lập sâu hơn.

Cuba được xem là một trong những ví dụ điển hình của mô hình kinh tế tập trung, nơi cải cách bị trì hoãn, khu vực tư nhân bị bó hẹp và động lực sáng tạo của xã hội không được giải phóng. 

Việc mới nhất, chính quyền Cuba thừa nhận không còn khả năng thanh toán khoản nợ quốc tế hơn 30 tỷ đô la Mỹ đã khiến câu chuyện bước sang một giai đoạn khác. 

Theo đó, tại các cuộc đàm phán với Câu lạc bộ Paris, Havana tiếp tục viện dẫn cấm vận của Hoa Kỳ như nguyên nhân chính của tình trạng vỡ nợ. Tuy nhiên, khi nền kinh tế Cuba không thu hút được đầu tư, không xây dựng được năng lực cạnh tranh, thì nợ nần chỉ là hệ quả tất yếu.

Trong khi ban lãnh đạo Cuba tiếp tục nhấn mạnh rằng Mỹ "không có thẩm quyền đạo đức" để phán xét, song các tuyên bố chính trị nhàm chán như vậy khó có thể che lấp thực tế người dân phải sống trong cảnh mất điện kéo dài, thiếu nhiên liệu và hàng hóa thiết yếu. 

Đáng chú ý, sự kiệt quệ của Cuba đang được giới phân tích chính trị quốc tế nhìn nhận từ Việt Nam như một tấm gương phản chiếu đầy lo ngại. 

Một số kênh truyền thông đã chỉ ra sự tương đồng khi Hà nội đang đối mặt với các bế tắc kinh tế : thay vì cải cách thể chế sâu rộng, trọng tâm chính sách lại chuyển sang việc tìm kiếm nguồn lực trong dân. 

Câu nói "tiền vàng trong dân còn rất nhiều" được nhắc lại như một biểu tượng cho tư duy coi tài sản xã hội là nguồn dự trữ cuối cùng của nhà nước. 

Việc siết chặt thị trường vàng, ngoại tệ và các giao dịch dân sự ở Việt Nam đã phản ánh xu hướng "tận thu" khi dư địa ngân sách và tài nguyên truyền thống của quốc gia đã và đang bị thu hẹp.

Trong lúc, bối cảnh toàn cầu hóa, một quốc gia muốn tiếp cận nguồn vốn và công nghệ từ các nền kinh tế phát triển buộc phải tuân thủ những chuẩn mực chung về minh bạch và quyền sở hữu tài sản. 

Khi các biện pháp quản lý mang tính đe dọa trực tiếp đến tích lũy của người dân Việt Nam, khi niềm tin một yếu tố cốt lõi của sự phát triển sẽ bị xói mòn nhanh chóng. Thì khả năng Hà nội phá sản về mô hình quản trị và niềm tin xã hội là điều khó tránh khỏi.

Kết cục đang diễn ra tại Havana vì thế được xem như một lời cảnh báo rộng hơn cho những hệ thống chính trị dựa vào liên minh ý thức hệ, nhưng chậm thay đổi tư duy phát triển. 

Câu hỏi đặt ra là : liệu những bài học từ Cuba sẽ được Tổng bí thư Tô Lâm và Đảng cộng sản Việt Nam sẽ nhìn nhận như một tín hiệu để điều chỉnh, hay chỉ được xem là câu chuyện của "người đồng chí" đã hết cửa đi vay và không còn gì để bán ?

Trà My 

***************************

Kỷ nguyên mới của Tô Lâm hay kỷ nguyên hành dân để kiếm bánh mì của Cảnh sát giao thông ?

Hồng Lĩnh, Thoibao.de, 01/02/2026

Dư luận xã hội ở Việt nam đang xôn xao trước thông tin một tài xế bị Cảnh sát giao thông dừng xe và thông báo có thể bị xử phạt tới 22 triệu đồng, với lý do biển số phía sau bị bùn đất che kín khi đi đường dài sau mưa – dù biển số phía trước vẫn rõ ràng. 

Vụ việc xảy ra ngày 26/1/2025 và báo chí nhà nước hết sức bức xúc khi đặt câu hỏi pháp lý : trong trường hợp biển số bị che khuất do yếu tố khách quan như thời tiết, người lái xe có phải chịu mức phạt nặng như hành vi cố tình che biển số hay không ?

Theo lời tài xế, việc bùn đất bám kín đuôi xe là ngoài ý muốn, phát sinh trong quá trình di chuyển dưới mưa, và anh không hề có động cơ né tránh việc nhận diện phương tiện. 

Tuy nhiên, lực lượng Cảnh sát giao thông vẫn lập luận rằng : phương tiện "không bảo đảm điều kiện lưu thông" vì biển số không rõ ràng, nên họ vẫn có thể áp dụng khung xử phạt cao theo quy định mới. 

Cách xử lý này ngay lập tức làm dấy lên tranh cãi gay gắt trong dư luận. Giới quan sát cho rằng đây không chỉ là cách vận dụng về luật giao thông, mà phản ánh một vấn đề trong cách thực thi pháp luật hiện nay. 

Việc Cảnh sát giao thông áp dụng máy móc các quy định, không phân biệt giữa lỗi khách quan và hành vi cố ý vi phạm, đang tạo cảm giác rằng người dân luôn ở thế yếu trước quyền lực gần như tuyệt đối của ngành Công an.

Sự bức xúc càng gia tăng trong bối cảnh tồn tại cơ chế cho phép Cảnh sát giao thông được hưởng 85% tỷ lệ tiền phạt giao thông. Công luận cho rằng chính cơ chế này đã tạo ra động cơ "bới lông tìm vết" để "kiếm bánh mì".

Thay vì hướng dẫn, nhắc nhở thì luật pháp đang trở thành công cụ gây áp lực để ép người dân phải đưa hối lộ. 

Khi việc thực thi pháp luật đồng nghĩa với việc lạm quyền, thì "kỷ nguyên mới" của Tổng bí thư Tô Lâm rất dễ bị cảm nhận như một kỷ nguyên phạt dân bằng mọi cách của lực lượng Cảnh sát giao thông.

Hồng Lĩnh

*************************

Nghịch lý Kỷ nguyên mới : Trùm lừa đảo Quyết "còi" và những phép màu từ núi tiền tỷ ?

Trà My, Thoibao.de, 01/02/2026

Bức ảnh ông Trịnh Văn Quyết, cựu Chủ tịch HĐQT Tập đoàn FLC, xuất hiện rạng rỡ và khỏe mạnh trong buổi gặp gỡ với Đại sứ Hàn Quốc tại Việt Nam mới đây đã tạo ra một cơn địa chấn trên mạng xã hội và các diễn đàn chính trị. 

Không còn là hình ảnh một bị cáo tiều tụy "gần đất, xa trời" mà các luật sư từng khẳng định trước tòa là đang đối mặt với nguy cơ tử vong rất cao. Nhưng hôm nay, Quyết "còi" tái xuất với diện mạo của một doanh nhân thành đạt, sung sức và ngạo nghễ. 

Sự kiện này gây sốc không chỉ vì sự thay đổi ngoạn mục về thể trạng của một kẻ vừa thoát tội một các bí ẩn, mà còn đặt ra những dấu hỏi nhức nhối về tính minh bạch, công bằng của hệ thống tư pháp Việt Nam.

Nhất là, trong giai đoạn mà Tổng bí thư Tô Lâm đang nhiều lần khẳng định về một "Kỷ nguyên mới" không có vùng cấm đối với việc xử lý các tội phạm tham nhũng. 

Nhưng việc người ta "cải tử, hoàn sinh" cho tỷ phú "Quyết còi" qua việc làm sai lệch bệnh án là nghịch lý đầy châm biếm, nó đã phơi bày sự bất công khi tiền bạc và quyền lực có thể bẻ cong cả luật pháp lẫn hồ sơ y khoa. 

Nhìn lại tiến trình pháp lý, sự tương phản trở nên nực cười khi cuối tháng 3/2022, ông Quyết bị bắt giam với cáo buộc thao túng thị trường chứng khoán và lừa đảo chiếm đoạt tài sản hàng ngàn tỷ đồng. 

Đến tháng 8/2024, tòa sơ thẩm tuyên phạt ông tổng cộng 21 năm tù – một bản án tương xứng với mức độ nghiêm trọng của việc lừa đảo hàng nghìn tỷ đồng từ các nhà đầu tư. 

Vậy mà, chỉ chưa đầy một năm sau, tại phiên tòa phúc thẩm vào tháng 6/2025, một "phép màu" từ trên trời rơi xuống đã xảy ra khi ông Quyết được giảm tới 14 năm tù giam. 

Đáng chú ý, các luật sư của ông Trịnh Văn Quyết đã dùng lá bài sức khỏe để thuyết phục tòa rằng thân chủ mình có "nguy cơ tử vong rất cao" nhằm xin xét xử vắng mặt cũng được chấp nhận. 

Vậy mà, chỉ vài tháng sau khi được cho là sắp gõ cửa "địa ngục" thì Quyết "còi" lại xuất hiện nghêng ngang với nụ cười tươi rói và tiếp tục điều hành những thương vụ ngàn tỷ. 

Dư luận đặt câu hỏi : Liệu y học Việt Nam có bước tiến thần kỳ, hay hồ sơ bệnh án đã trở thành một loại hàng hóa để đổi lấy sự tự do của tội nhân ? 

Sự im lặng của truyền thông nhà nước về việc ông Quyết ra tù sớm cũng là một dấu hiệu bất thường. Trong danh sách đặc xá đợt 2/9/2025 hoàn toàn không có tên Trịnh Văn Quyết. Nhưng ngay sau đó, Bộ Tư pháp đã hé lộ thông tin ông Quyết đã hoàn thành nghĩa vụ thi hành án dân sự và nộp đủ 2.470 tỷ đồng. 

Việc một tù nhân chịu án 7 năm (sau khi được giảm) nhưng thực tế chỉ ngồi tù chưa đến 4 năm rồi lẳng lặng "tái xuất" ngoài xã hội mà không có một thông báo chính thức nào về việc đặc xá hay tạm đình chỉ thi hành án.

Điều đó, đã tạo ra một khoảng trống đầy nghi hoặc, khi truyền thông nhà nước bằng cách nào để một tội phạm lừa đảo quy mô lớn lại có thể đường hoàng bắt tay với Đại sứ Hàn quốc trên trang nhất của các tòa báo lớn ?

Tiền bạc, trong trường hợp của tỷ phú Trịnh Văn Quyết, dường như đã làm thay đổi hoàn toàn bản chất của hình phạt cũng như sự răn đe của luật pháp. 

Điều đáng nói, tội đồ Trịnh Văn Quyết tái xuất nhưng chưa hề có một lời xin lỗi công khai tới những người đã bị lừa dối, mà thay vào đó là một sự ngạo nghễ, phô trương thách thức đối với công luận.

Vụ việc của Trịnh Văn Quyết là một minh chứng cho thấy các kẽ hở luật pháp vẫn đang bị thao túng bởi những nhóm lợi ích có tiềm lực tài chính khủng khiếp. 

Khi công lý được định giá bằng tiền, và quyền lợi của người dân bị đặt dưới vị thế của những "đại gia" – những kẻ có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo cao cấp nhất, thì mọi lời rao giảng về đạo đức công vụ và sự liêm chính của ông Tô Lâm đều trở nên vô nghĩa. 

Trà My

*****************************

Ông Trịnh Văn Quyết xuất hiện công khai : Vì sao người đang thụ án tù được đi lại tự do ?

Thoibao.de, 01/02/2026

Ông Trịnh Văn Quyết, cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC, người đang thụ án tù liên quan đến các cáo buộc gian lận chứng khoán và chiếm đoạt tài sản, mới đây bất ngờ xuất hiện trên truyền thông trong một sự kiện mang tính chất ngoại giao – kinh doanh. Hình ảnh và thông tin này nhanh chóng gây xôn xao dư luận, bởi theo hiểu biết thông thường, người đang chấp hành án tù giam khó có thể xuất hiện công khai như vậy.

Đáng chú ý, nhiều cơ quan báo chí nhà nước đồng loạt đưa tin về sự kiện có sự tham gia của ông Quyết, song không hề đề cập đến tình trạng pháp lý hiện tại của ông. Các bài viết cũng không giải thích vì sao một người đang thụ án lại có mặt tại hoạt động đối ngoại, gặp gỡ doanh nghiệp và đối tác trong bối cảnh công khai.

Cho đến nay, không có thông tin chính thức nào cho thấy cơ quan chức năng đã ban hành quyết định tạm đình chỉ thi hành án, cho hưởng án treo, tha tù trước thời hạn hay bất kỳ văn bản pháp lý nào khác liên quan đến việc ông Trịnh Văn Quyết được phép đi lại tự do. Sự thiếu vắng các giải thích này càng làm dấy lên nhiều câu hỏi trong xã hội.

Dư luận cho rằng, trong những vụ việc nhạy cảm và có sức ảnh hưởng lớn, sự minh bạch thông tin là yếu tố then chốt để bảo đảm niềm tin vào tính nghiêm minh của pháp luật. Việc một người đang thụ án xuất hiện công khai mà không kèm theo giải trình rõ ràng đang đặt ra nghi vấn : liệu có những ngoại lệ đặc biệt nào đang tồn tại ?

Nguồn : Thoibao.de, 01/02/2026

***************************

Ma trận sửa điểm tại Thanh Hóa : Cái tát cho bệnh thành tích của ngành Giáo dục

Hồng Lĩnh, Thoibao.de, 01/02/2026

Ngành giáo dục tỉnh Thanh Hóa đã gây rúng động bởi vụ bê bối sửa điểm quy mô lớn vừa bị phanh phui tại trường Trung học phổ thông Tô Hiến Thành. 

Bắt đầu từ sự nghi ngờ tại một môn học để nhanh chóng lan rộng thành một cuộc khủng hoảng, khi kết quả thanh tra đã cho thấy có tới 33 giáo viên của trường tham gia vào việc sửa dữ liệu điểm số của học sinh trên hệ thống quản lý VNEDU. 

Vụ việc khởi nguồn từ một giáo viên môn văn, người đã tự ý "phù phép" cho 126 bài thi của ba lớp học trong kỳ kiểm tra giữa kỳ và cuối kỳ I năm học 2025-2026. 

Theo đó, phần lớn các bài làm đã được nâng từ 1 đến 3 điểm, biến những học sinh trung bình thành khá giỏi một cách thần tốc. 

Tuy nhiên, điều gây phẫn nộ là giáo viên này đã hạ điểm một số học sinh vì không đi học thêm, làm dấy lên nghi vấn về sự trù dập hoặc thiên vị cá nhân.

Tính chất nghiêm trọng của vụ việc là khi đoàn thanh tra rà soát toàn trường và phát hiện 25/30 lớp học có dấu hiệu bị sửa điểm số. Cùng với con số 33 giáo viên cùng truy cập và sửa điểm đã cho thấy một lỗ hổng quản lý mang tính hệ thống. 

Đây không còn là một sai sót cá nhân, mà là một minh chứng điển hình cho sự lỏng lẻo trong quản lý và làm xói mòn nghiêm trọng đạo đức công vụ trong ngành giáo dục.

Vậy mà, thay vì với trách nhiệm trong quản lý, những lý do mà phía nhà trường đưa ra như : do nhầm lẫn cột điểm, sự cố mạng internet…, khi nhập điểm bị đánh giá là thiếu thuyết phục và mang tính bao biện. 

Công luận cho rằng, trong một hệ thống quản lý trên nền tảng số hóa, việc hàng loạt giáo viên cùng "nhầm lẫn" dẫn đến việc thay đổi điểm số là điều khó có thể chấp nhận.

Vụ việc tại trường Tô Hiến Thành là một hồi chuông cảnh báo, nếu các biện pháp kỷ luật không đủ sức răn đe thì mọi nỗ lực đổi mới trong ngành Giáo dục sẽ chỉ là các bản báo cáo thành tích rỗng tuếch về chất lượng.

Hồng Lĩnh