Tiêu điểm
Phân tích
Cốt lõi ‘chính sách đối ngoại’ của Trump : Phải đút tiền vào túi riêng. Chấm hết !
Trúc Phương, Người Việt, 17/09/2026
Giới nghiên cứu chính sách đối ngoại dường như quá sa đà vào góc nhìn vĩ mô khi nhận định về chính sách đối ngoại của Tổng Thống Trump.
Chính sách đối ngoại của ông Trump trong năm đầu tiên cầm quyền (Đồ họa : AFP/Getty Images)
Điểm được tập trung nói nhiều nhất là chiến lược bắt nạt của ông Trump khiến Mỹ ngày càng mất hết đồng minh. Điều đó không sai. Tuy nhiên, với ông Trump, thật ra chẳng có cái gì là chính sách. Tất cả đều được đặt trên bàn cân thực dụng : Có thể hốt được bao nhiêu từ thương vụ chính trị này ?
Nhân danh "lợi ích nước Mỹ"
Trong nhiệm kỳ thứ nhất, việc ông Trump thương mại hóa ghế tổng thống đã là vấn đề nghiêm trọng. Với nhiệm kỳ hai, ông tiếp tục đẩy vấn đề đi rất xa, vượt qua tất cả giới hạn và luật định trong khuôn khổ Hiến pháp, với nhận thức rõ rằng ông chỉ có bốn năm để vơ vét. Trong khi các đời tổng thống trước dùng nhiệm kỳ hai làm tất cả những gì cho đất nước nhằm để lại di sản chính trị thì ông Trump dùng bốn năm này để vét đậm cho tài sản cá nhân và gia đình.
Ngày 15/9, ông Donald Sherman, chủ tịch tổ chức phi đảng phái "Citizens for Responsibility and Ethics in Washington" (CREW), một lần nữa điều trần trước tiểu ban thuộc ủy ban đối ngoại của Hạ Viện, nói về tác động xung đột lợi ích trong các thương vụ của ông Trump với ngoại quốc, gây tổn hại cho an ninh quốc gia như thế nào. Theo điều tra CREW, chỉ trong năm đầu tiên ngồi ghế tổng thống kể từ 2025, "Tổng thống không lương" Trump đã kiếm được hơn 2 tỷ USD, trong đó có hơn 117 triệu USD từ các hoạt động kinh doanh ở ngoại quốc.
Đã có hàng trăm bài báo cho thấy hàng loạt chính sách mà ông Trump thực hiện gần như luôn chồng chéo và đan cài với lợi ích cá nhân Trump hoặc gia đình ông. Điển hình, một quỹ đầu tư của Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE) mua lại 49% cổ phần trong World Liberty Financial của ông Trump với giá 500 triệu USD, chỉ vài ngày trước khi ông làm lễ nhậm chức. Vài tháng sau, ông Trump chuyển giao công nghệ chip AI nhạy cảm nhất của Mỹ cho UAE, bất chấp các cảnh báo liên quan an ninh quốc gia. Con rể của ông Trump, Jared Kushner, nhân danh "đặc phái viên hòa bình" vác cặp công du như đi chợ khắp Trung Đông, Đông Âu, chưa kể Nga, chủ yếu để móc nối làm ăn.
Ông Trump tự dọn cỗ cho ông và gia đình bằng cách phá vỡ, làm suy yếu hoặc loại bỏ hoàn toàn các cơ chế kiểm soát được thiết lập để ngăn chặn lãng phí, gian lận, tham nhũng và lạm quyền. Ngay trong tuần đầu tiên trở lại nắm quyền, ông thẳng tay sa thải 17 tổng thanh tra (inspectors general), trong đó có Tổng Thanh tra Cardell Richardson Sr. của Bộ Ngoại giao. Chiến dịch tham nhũng kinh hoàng chưa từng có tiền lệ được thực hiện với tốc độ nhanh chưa từng có và "đậm đặc" chưa từng có, trước sự nhắm mắt làm ngơ của một Quốc hội hèn yếu cũng chưa từng có.
Hè 2025, Brazil rơi vào một cuộc khủng hoảng nặng. Chính quyền Trump bất ngờ áp đặt thuế quan 50% nhằm vào nước này, đe dọa từ người trồng cà phê đến các nhà sản xuất giày dép. Cùng lúc, Mỹ hủy thị thực tám thẩm phán Tối Cao Pháp Viện Brazil ; áp đặt các biện pháp trừng phạt tài chính và đi lại chưa từng có nhằm vào Thẩm Phán Alexandre de Moraes. Điều kỳ lạ ở chỗ, đây là lần đầu tiên chính quyền Mỹ sử dụng thuế quan không phải vì lý do kinh tế. Tất cả chỉ nhằm gây ảnh hưởng đến chính trị nội bộ Brazil.
Cụ thể, ông Trump muốn làm điêu đứng Tổng Thống Luiz Inacio Lula da Silva (tổng thống đương nhiệm), đồng thời bày tỏ ủng hộ cựu Tổng Thống Jair Bolsonaro – người có quan điểm chính trị tương đồng với ông (trong khi ông Lula da Silva bị dán nhãn "cánh tả"). Trước đó, chính quyền Trump nói đi nói lại rằng việc thắng cử của ông Lula da Silva trước ông Jair Bolsonaro là do gian lận, là "đánh cắp lá phiếu"…
Vụ việc chỉ giảm căng thẳng với sự dàn xếp trung gian của tỷ phú Joesley Batista (Brazil), người có công ty chế biến thịt hoạt động ở Mỹ lẫn Brazil, từng quyên góp $5 triệu cho lễ nhậm chức của Trump (nhiều hơn khoản đóng góp của Amazon, Meta và Google cộng lại) ! Kết quả, các mức thuế quan đánh vào Brazil tạm thời cắt giảm. Câu chuyện Brazil chưa kết thúc. Mỹ đang gián tiếp ủng hộ một người con của Jair Bolsonaro – Flávio Bolsonaro – trong cuộc bầu cử tổng thống vào Tháng Mười tới đây.
Một cách toàn cảnh, chính quyền Trump công khai nói rằng các nước Bắc Mỹ lẫn Nam Mỹ phải nhượng bộ trước yêu sách của chính quyền Mỹ hoặc doanh nghiệp Mỹ ; nếu không, Mỹ sẽ… phá, trước hết bằng vũ khí thuế quan. Canada là bài học nhãn tiền. Chiến lược an ninh quốc gia của ông Trump nhấn mạnh, Mỹ "sẽ khen thưởng và khuyến khích các chính quyền, đảng phái chính trị và phong trào trong khu vực có quan điểm tương đồng với các nguyên tắc và chiến lược của chúng ta". Ai chống lại không chỉ bị trừng phạt bằng thuế quan mà có khi bằng quân sự, chẳng hạn trường hợp Tổng Thống Nicolás Maduro của Venezuela…
Tiền – đường hoàng bước vào công khai bằng cửa trước
Nói cách khác, nền ngoại giao Mỹ thời Trump được tái định hướng, không phải để xây dựng một thế giới an toàn cho nền dân chủ hay thậm chí mang lại sức mạnh cho nước Mỹ hoặc quyền lợi cho người Mỹ, mà để tạo ra một thế giới mang về lợi ích tài chính cho ông Trump. Có lẽ không ít người còn chưa quên việc "đặc phái viên hòa bình" của ông Trump là Steve Witkoff, vốn chỉ là tay kinh doanh bất động sản – phát biểu trước các tổng thống và thủ tướng Châu Âu tại Paris rằng, việc hỗ trợ Ukraine giờ đây phải đặt trên căn bản rằng Nga phải được quyền khai thác năng lượng và khoáng sản tại Ukraine, cùng với sự tham gia của Mỹ.
Không chỉ đánh hơi mùi tiền trước khi "làm chính sách", chính quyền Trump còn chống lại những chính sách nào ảnh hưởng việc kiếm tiền. Thời điểm hiện tại, chính quyền Trump đang phản đối gay gắt Đạo Luật Dịch Vụ Kỹ Thuật Số (DSA) của Liên Minh Châu Âu, với nội dung quy định các công ty mạng xã hội, công cụ tìm kiếm và các tổ chức trực tuyến phải bảo vệ quyền lợi người dùng, xử lý nội dung bất hợp pháp ; nhìn chung là bảo vệ lợi ích công cộng.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại Giao mô tả DSA là hành động "kiểm duyệt" gây tổn hại không chỉ cho người dân Châu Âu mà cả với người Mỹ. Tại một sự kiện ở Washington đầu năm 2026, Thứ grưởng Sarah Rogers của Bộ Ngoại giao, phụ trách Ngoại Giao Công Chúng và Các Vấn Đề Công Chúng (Under Secretary of State for Public Diplomacy and Public Affairs) – phản bác DSA và nói rằng có một "tầng lớp kiểm duyệt" từng hoạt động thời Biden trước khi "rút sang Châu Âu" sau cuộc bầu cử 2024. Bộ Ngoại Giao Mỹ coi "mối đe dọa" DSA nghiêm trọng đến mức áp đặt hạn chế thị thực nhằm vào Thierry Breton – ủy viên EU có vai trò trong việc xây dựng DSA.
Sâu xa trong hành động chống DSA của ông Trump chẳng liên quan gì đến vấn đề "kiểm duyệt gây tổn hại không chỉ cho người dân Châu Âu mà cả với người Mỹ". Đơn giản, DSA ảnh hưởng đến các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) của Mỹ, có hoạt động tại Châu Âu, mà ông Trump và gia đình có cổ phần.
Việc ông Trump hậu thuẫn các đảng phái chính trị nước ngoài, hoặc chống lại các chính sách nội bộ ở nước ngoài, vì lợi ích tài chính riêng, trong thực tế từng xảy ra thời Trump 1.0. Năm 2018, cố vấn chính trị của ông Trump, Steve Bannon, gửi một tin nhắn cho Jeffrey Epstein (hiện lưu trữ trong kho hồ sơ Epstein của Bộ Tư pháp), nói rằng sự thành công của các đảng phái chính trị cực đoan tại Châu Âu sẽ tạo thuận lợi cho ngành công nghiệp tiền mã hóa của Mỹ.
Có thể nhiều người còn nhớ việc cựu Dân biểu Marjorie Taylor Greene phản ứng dữ dội như thế nào trước việc ông Trump viện trợ cho Argentina, ngay trong bối cảnh nông dân Mỹ đang khốn đốn bởi chính sách thuế quan của Trump. Bà Greene ngây thơ quá. Ông Trump làm gì cũng "tính toán chu đáo" cả. Vấn đề gì cũng nằm trong khuôn khổ lợi ích cá nhân Trump. Chẳng phải lợi ích nước Mỹ.
Cần nhắc lại, khoảng hai tuần trước cuộc bầu cử giữa kỳ vào tháng 10/2025 tại Argentina, ông Trump công bố gói cứu trợ 20 tỷ USD cho nước này. Đây thực chất là hành động hối lộ trắng trợn : Nếu người dân không bỏ phiếu cho đảng của Javier Milei – đồng minh của ông Trump – thì ông rút lại khoản hỗ trợ trên. Kết quả, Milei chiến thắng. Kể từ đó, Tổng thống Milei luôn ủng hộ việc bãi bỏ hoàn toàn các quy định kiểm soát AI.
Tương tự, ông Trump ủng hộ tân Tổng thống Colombia là Abelardo de la Espriella – nhân vật nổi tiếng cực hữu. Chỉ vài giờ sau lễ nhậm chức của Espriella (tháng 8/2026), Mỹ đề nghị cung cấp "gói an ninh" trị giá 1 tỷ USD, với sự tham gia của các công ty quốc phòng Mỹ mà con cái ông Trump có cổ phần. Chưa hết, ông cũng ủng hộ José Antonio Kast, tân tổng thống Chile (nhậm chức Tháng Ba, 2026). Ngay trong tuần đầu tiên sau khi ngồi ghế tổng thống, ông Kast đàm phán với Mỹ việc khai thác đất hiếm ở Chile, với sự tham gia các doanh nghiệp khai khoáng Mỹ mà con cái ông Trump cũng có cổ phần.
Còn vô số câu chuyện khác để chứng minh nhưng tựu trung, bản chất sự việc vẫn vậy, rằng nước Mỹ đang có một tổng thống không chỉ tham nhũng nhất lịch sử mà còn tha hóa nền chính trị Mỹ đến mức thảm hại nhất lịch sử. "Di sản Trump" gút lại, chỉ vậy !
Trúc Phương
*******************************
‘Đệ nhất gia đình’ tham nhũng số một thế giới
Trúc Phương, Người Việt, 16/09/2026
Với những gì báo chí Mỹ viết về quy mô tham nhũng của gia đình Trump, không bất kỳ người quan sát nào không choáng váng với khối lượng thông tin khổng lồ được cung cấp. Chỉ hơn một năm, hồ sơ các màn trục lợi táo bạo của "đệ nhất gia đình" Trump nặng đến "hàng tấn" – tỷ lệ thuận với "hàng tấn" tiền mà họ thu được.
Donald Trump Jr. và vợ, Bettina Anderson, bước xuống máy bay ở Ireland hôm 12/09/2026. (Hình : Anna Moneymaker/Getty Images)
Chẳng có đạo đức chính trị gì ở đây. Không có lằn ranh xung đột lợi ích nào cản lại họ. Mức độ tham nhũng của gia đình Trump khiến bất kỳ triều đại tham nhũng nào trong lịch sử chính trị hiện đại, từ Tây sang Đông, phải "nghiêng mình kính nể". Đảng Dân Chủ, ở thế có thể tái chiếm lưỡng viện, đang thề truy đến cùng toàn bộ sự việc…
Tài sản Donald Trump Jr. tăng gấp sáu chỉ trong một năm
Tên tuổi cậu ấm Donald Trump Jr. đang nổi như cồn từ bài báo của ProPublica, với nội dung cho biết Umar Kremlev, nhân vật thân tín của Tổng Thống Nga Vladimir Putin, chính là người tài trợ cho đám cưới Trump Jr. Vụ trên chỉ là một phần thời sự nhỏ liên quan Trump Jr.
Năm 2024, Trump Jr. sở hữu khối tài sản khoảng 50 triệu USD. Đến nay, theo Forbes, Trump Jr. có khoảng 300 triệu USD, gấp sáu lần so với tháng 11/2024. Tiền mã hóa là nguồn thu chính của Trump Jr. Trước hết phải kể đến World Liberty Financial (WLF) – "con gà đẻ trứng vàng" của gia đình Trump. WLF đã bán lượng token ước tính 1,4 tỷ USD. Dù con số chính xác vẫn là ẩn số nhưng các hồ sơ công khai cho thấy Trump nhận khoảng 52% số tiền thu được, trong khi ba đồng sáng lập viên – gồm ba đứa con Trump Jr., Eric, và Barron – chia nhau 22%. Tiếp đến là đồng stablecoin. Kể từ khi ra mắt đầu năm 2025, stablecoin đã mang lại thêm khoảng $19 triệu cho Trump Jr.
Tài sản lớn nhất của Trump Jr. là cổ phần tại American Bitcoin, công ty khai thác tiền mã hóa mà đương sự cùng em trai Eric đồng sáng lập vào tháng 3/2025. Chưa hết, Trump Jr. còn đầu tư khoảng 10 triệu USD vào cổ phiếu loạt công ty có mối liên hệ với giới chính trị, trong đó có Dominari Holdings (công ty tài chính có văn phòng tại Trump Tower), Public Square, GrabAGun (nhà bán lẻ súng trực tuyến), Unusual Machines (nhà sản xuất máy bay không người lái), Trump Media and Technology Group (công ty mẹ của Truth Social)…
Còn nữa, Trump Jr. thu khoảng 3,2 triệu USD trong năm 2024 từ các thỏa thuận cấp phép tại Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất (UAE), Saudi Arabia và Việt Nam. Theo Forbes, phần sở hữu của Trump Jr. trong lĩnh vực kinh doanh cấp phép bất động sản thuộc gia đình mình hiện có giá trị 34 triệu USD. Điều đáng nói nữa là nhờ thông tin nội bộ từ chính người cha ngồi ghế tổng thống, Trump Jr. và người em Eric đã mạnh tay đầu tư vào các công ty quốc phòng. Nhờ sự có mặt của anh em nhà Trump, các công ty này giành được nhiều hợp đồng béo bở với Ngũ Giác Đài.
Thương vụ đình đám nhất liên quan Trump Jr. là vụ khai thác vonfram tại Kazakhstan. Tháng 9/2025, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick gặp Tổng thống Kazakhstan, Kassym-Jomart Tokayev, tại khách sạn St. Regis ở New York. Nội dung bàn về việc cho phép một công ty Mỹ khai thác vonfram tại Kazakhstan. Công ty có tên Kaz Resources. Thậm chí trước khi việc nói chuyện với Kazakhstan ngã ngũ, Trump đã duyệt hồ sơ xin trợ cấp lên tới 1,6 tỷ USD cho Kaz Resources. Chỉ vài tuần sau cuộc đàm phán tại St. Regis, Dominari Securities – công ty có trụ sở tại Trump Tower và thuộc sở hữu một phần của Trump Jr. và Eric Trump – lập tức mua 20% cổ phần một pháp nhân liên quan dự án Kazakhstan. Thỏa thuận với Kazakhstan được ký kết ngày 6/11/2025.
Vụ trên không là trường hợp duy nhất. Theo các hồ sơ liên bang mà The New York Times tiếp cận được, một hoặc cả hai gia đình – Howard Lutnick và Trump – đều có mối liên hệ tài chính với ít nhất 14 công ty hiện ráo riết làm việc với chính quyền liên bang trong các thương vụ khoáng sản. Tất cả 14 công ty đều xin chính quyền liên bang (của Trump) hỗ trợ tài chính và đều được dễ dàng duyệt xét dự án một cách dễ dàng từ Bộ Thương Mại (của Howard Lutnick). Tổng số tiền tài trợ mà chính quyền Trump cung cấp hoặc cân nhắc cung cấp cho các công ty trên lên tới hơn 8,9 tỷ USD.
Ở đây, điều cực kỳ tồi tệ là Trump đã thúc đẩy gói tài trợ khổng lồ – với hỗ trợ của phe Cộng Hòa trong Quốc hội – để rót vốn cho các công ty khai khoáng nằm trong dây quan hệ với Trump và đám con của Trump. Kể từ khi Trump trở lại nắm quyền, chính quyền liên bang đã duyệt 60 dự án khoáng sản trên toàn cầu, với tổng trị giá 18,6 tỷ USD. Một lãnh đạo ngân hàng cho biết đây là khoản ngân sách lớn nhất trong lịch sử Mỹ dành cho lĩnh vực này.
Dĩ nhiên tài trợ liên bang chẳng phải là tiền túi Trump. Nó là tiền thuế của dân. Và dĩ nhiên Trump không vì lợi ích quốc gia mà dễ dãi với công nghiệp khoáng sản nếu con cái ông không có mặt ở đó. Như được The New York Times thuật, Trump Jr. là đối tác của một công ty đầu tư mà công ty này có cổ phần trong công ty khai thác khoáng sản Vulcan Elements…
Những gì liên quan Trump Jr. còn rất nhiều và dù kể thêm bao nhiêu đi nữa thì bản chất vấn đề cũng nằm ở việc : "Bố Trump" luôn "làm chính sách" theo cách các con của ông phải có phần để đút túi. Lĩnh vực nào Trump muốn phát triển và "làm cho nước Mỹ trở nên vĩ đại" thì nhất thiết con cái ông phải được hưởng lợi.
Những vụ "chạy áp phe" của Jared Kushner
Từ khi được bố vợ cử làm đặc phái viên đàm phán hòa bình, cậu con rể Jared Kushner chưa đạt được thành quả nào. Điều đó là dễ hiểu, bởi các chuyến "công du" như con thoi của Kushner chỉ là đi làm ăn. Trong bài viết ngày 14/9, The New Yorker gọi đó là "ngoại giao đô la" ("Jared Kushner’s Dollar Diplomacy").
Tính đến ngày 8/9, AP cho biết các cuộc biểu tình ở Albania đã bước sang ngày thứ 100. Từ khi chế độ cộng sản sụp đổ hơn ba thập niên trước, chưa bao giờ Albania chấn động bởi làn sóng phẫn nộ đến vậy. Sự việc bùng phát khi chính quyền Albania bật đèn xanh cho dự án của vợ chồng Jared Kushner-Ivanka Trump.
Đắc cử nhiệm kỳ thứ tư năm 2025 với cam kết đưa đất nước gia nhập EU, Thủ tướng Albania Edi Rama khẳng định khoản đầu tư 1,4 tỷ euro của Jared Kushner là xung lực giúp Albania trở thành "điểm đến du lịch cao cấp hấp dẫn nhất" Địa Trung Hải. Điều khiến dân Albania nổi giận là dự án nằm trong khu bảo tồn Pishë Poro-Narta – nơi có một trong những dòng sông hoang sơ cuối cùng của Châu Âu – bao trùm phần lớn bán đảo Zvërnec. Những bãi cát tại đây che chắn một đầm phá nội địa, vốn là tuyến di cư của hàng trăm loài chim quý, đặc biệt hồng hạc, cùng hơn 70 loài có nguy cơ tuyệt chủng.
Kể từ khi Trump trở lại Tòa Bạch Ốc, các doanh nghiệp đứng tên cậu con rể Jared Kushner và con gái Ivanka đã công bố các khoản đầu tư hàng tỷ euro tại Châu Âu, bất chấp loạt chỉ trích về xung đột lợi ích. Hơn chục dự án bất động sản cao cấp trên khắp thế giới đã được loan bố, vượt quá số dự án mà tập đoàn Trump ký trong nhiệm kỳ đầu (2017-2021).
Các khoản đầu tư mới tại Albania, Romania, Georgia và Serbia lên tới hàng tỷ euro. Chưa kể hai khách sạn hạng sang ở Scotland và một khách sạn ở Ireland vốn thuộc sở hữu gia đình Trump trước khi Trump bắt đầu sự nghiệp chính trị năm 2015.
Trong chiến dịch mở rộng đầu tư lần này, gia đình Trump – thông qua Jared Kushner-Ivanka Trump, cùng hai con trai Eric và Donald Trump Jr – không bỏ tiền vào Paris, Roma hay các hòn đảo Hy Lạp. Họ nhắm vào Tbilisi, Bucharest, Belgrade, Hưng Yên (Việt Nam)… những nơi có chính quyền dễ mua chuộc.
Một cựu quan chức Cộng Hòa cho biết ông "không thể nhớ có bất kỳ tiền lệ nào việc một quan chức chính phủ (Kushner) rời nhiệm sở và thành lập công ty đầu tư, để rồi ngay lập tức nhận được hàng tỷ đô từ chính các chính phủ nước ngoài mà vị quan chức đó từng làm việc cùng khi còn đương chức". Ngay cả Dân Biểu James Comer (Cộng Hòa-Kentucky) – từng đi đầu trong chiến dịch hài tội Hunter Biden – cũng phải sửng sốt. Comer cho rằng các vụ áp phe của Kushner đã "vượt quá giới hạn đạo đức". Khi một cố vấn của Kushner đề nghị ngưng chỉ trích, Comer đốp lại : "Về nói với thằng Kushner là nó biến đi cho khuất mắt tao" ("As Kushner’s Investment Firm Steps Out, the Potential Conflicts Are Growing"/The New York Times).
Tính đến nay, Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất(UAE), và Qatar đã đầu tư ít nhất 1,5 tỷ USD vào quỹ Affinity Partners của Kushner. Nếu cộng những khoản đầu tư nhỏ lẻ từ giới đầu tư ngoại quốc, tổng tài sản Affinity đã vượt mốc 6 tỷ USD và mang lại hơn 100 triệu USD phí quản lý cho Kushner cùng các cộng sự.
Tháng 6 rồi tháng 9/2024, Thượng nghị sĩ Ron Wyden (Dân Chủ-Oregon) – lúc đó là Chủ tịch Ủy ban Tài chính Thượng Viện – từng yêu cầu Affinity cung cấp thông tin các vụ áp phe, chẳng hạn danh tính nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt Kushner thu lợi bao nhiêu từ các giao dịch nước ngoài, và Kushner đã làm gì cho những khách hàng đó. Tất nhiên Kushner không hồi đáp.
Như đã nói, Dân Chủ đang thu thập tài liệu và chứng cứ pháp lý để buộc Trump cùng các thành viên gia đình phải trả lời, liên quan chuyện thao túng chính sách nhằm tư lợi. Thẳng thắn mà nói, mọi việc chẳng đi đến đâu. Sẽ chẳng có "tên" nào tra tay vào còng hoặc ra tòa. "Gạo nấu thành cơm" cả rồi. Việc tư lợi của Trump xảy ra một phần do sự làm càn chà đạp luật pháp nhưng nó cũng cho thấy luật pháp tồn tại quá nhiều lỗ hổng. Trách nhiệm của những chính trị gia có lương tri không chỉ là quy kết Trump tội gì mà còn phải vá lỗ hổng để bất kỳ bọn bất lương nào trong tương lai không còn có thể nhân danh việc "làm chính sách" để bòn rút và "ăn tàn ăn mạt" trên đầu hàng triệu người dân.
Trúc Phương