Giá xăng lập đỉnh kỷ lục, kinh tế Việt Nam đối mặt nguy cơ 'cú sốc'

BBC, 26/03/2026

Giá xăng dầu tại Việt Nam tăng lên mức cao nhất trong lịch sử khi vào đêm 24/3, khi mỗi lít xăng RON95 vượt mốc 30.000 đồng, trong khi dầu diesel tăng sốc lên sát 40.000 đồng.

Getty Images

Nhưng kỷ lục đó chỉ tồn tại trong vòng 13 tiếng đồng hồ khi vào lúc 14h chiều 25/3, giá xăng lại đồng loạt giảm mạnh.

Kể từ khi xung đột ở Iran bắt đầu ngày 28/2/2026 đến ngày 25/3, Việt Nam đã điều chỉnh giá xăng dầu ít nhất tám lần, một tần suất hiếm thấy trong lịch sử điều hành giá của liên bộ Công thương và Tài chính.

Cuộc chiến giữa Mỹ và Israel nhằm vào Iran và việc đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển quan trọng - đã gây ra những chấn động trên thị trường năng lượng toàn cầu, dẫn đến tình trạng thiếu hụt và giá cả tăng cao.

Việt Nam, quốc gia nhập khẩu dầu lửa khối lượng lớn, không nằm ngoài vòng xoáy này.

Giá xăng dầu ở Việt Nam tăng kỷ lục

Lần tăng kỷ lục gần đây nhất là vào đêm 24/3, với việc giá dầu diesel gần mốc 40.000 đồng/lít.

Cụ thể, liên bộ Công thương và Tài chính đã điều chỉnh giá dầu diesel ở mức 39.666 đồng/lít, tăng 6.246 đồng/lít.

So với mức giá 19.279 đồng/lít vào ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel tấn công Iran, giá dầu diesel đã tăng hơn gấp đôi.

Ở các tỉnh vùng 2, giá dầu niêm yết của Petrolimex, nhà phân phối xăng dầu chủ lực ở Việt Nam, đã vượt mốc 40.000 đồng/lít.

Trong khi đó, giá xăng E5 RON 92 cũng thiết lập kỷ lục mới vào đêm 24/3 ở mức 30.114, tăng 2.937 đồng/lít.

Giá xăng RON95 có mức tăng mạnh hơn, tăng 3.150 đồng/lít, lên mức 33.840 đồng/lít.

So với ngày 28/2, giá xăng E5 RON 92 tăng hơn 50% và xăng RON95 là khoảng 68%.

Mức giá này được các nhà điều hành Việt Nam nhấn mạnh rằng đã sử dụng Quỹ bình ổn, và nhấn mạnh rằng giá xăng dầu ở Việt Nam vẫn thấp hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Nhưng chỉ khoảng hơn chục tiếng sau, vào 14 chiều ngày 25/3, liên Bộ Công Thương-Tài chính lại điều chỉnh giá xăng dầu một lần nữa.

Quyết định điều chỉnh giá xăng dầu lần này cũng được thuyết minh là xả quỹ bình ổn.

Với quyết định này, giá xăng giảm hơn 3.800 đồng/lít, và giá dầu diezel giảm 1.767 đồng/lít.

Bộ Tài chính cho biết số dư của Quỹ Bình ổn xăng dầu vào thời điểm cuối năm 2025 là hơn 5.600 tỷ đồng.

Nhưng từ đầu tháng 3/2026 đến nay, quỹ này đã chi hơn một nửa số dư đó.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đã quyết định chấp thuận phương án ứng ngân sách nhà nước từ nguồn tăng thu năm 2025 cho quỹ này, nhằm kìm đà tăng của xăng dầu trong nước.

Trong điều kiện bình thường, liên bộ Tài chính - Công thương điều chỉnh giá xăng dầu định kỳ hàng tuần, công bố vào khoảng 3h chiều thứ Năm.

Nhưng trong phiên họp thường kỳ diễn ra vào ngày 4/3, chính phủ Việt Nam cho phép điều chỉnh giá xăng dầu theo biến động thực tế khi giá cơ sở tăng từ 15% trở lên - gấp đôi so với quy định trước đó là 7%.

Một ngày sau, giá xăng dầu được điều chỉnh tăng "sốc".

Từ đó đến nay, trong 8 lần điều chỉnh, 6 lần giá tăng, và 2 lần giá giảm. Thời gian cũng thất thường: khi 14 giờ hay 15 giờ vào buổi chiều, lúc 22 giờ hay 23 giờ vào giữa đêm.

Theo Tiến sĩ Phạm Thế Anh, Trưởng khoa kinh tế học, Trường đại học Kinh tế quốc dân, tác động của cú sốc giá xăng dầu đối với nền kinh tế, còn tùy thuộc vào quy mô và độ dài của cú sốc đó.

Theo ông, lịch sử kinh tế thế giới ghi nhận nếu giá giá xăng dầu tăng 10-20% thì về cơ bản nền kinh tế có thể chịu đựng và thích ứng được, nhưng nếu tăng 30-50% và kéo dài thì đầu tư và tiêu dùng bắt đầu sụt giảm, tăng trưởng chậm lại.

"Nếu tăng 50-100% rủi ro suy thoái kinh tế là hiện hữu, nhất là đối với những nền kinh tế có sức đề kháng yếu. 100% trở lên và kéo dài thì nhiều khả năng là khủng hoảng", ông viết trên Facebook cá nhân hôm 20/3.

"Sau khủng hoảng thì giá dầu sẽ rơi tự do vì hoạt động sản xuất và tiêu dùng đứt gãy, cầu giảm và quá trình đầu cơ trước đó đảo ngược," ông Thế Anh phân tích.

Trong khi đó, ông Larry Fink, lãnh đạo của BlackRock, một tập đoàn tài chính khổng lồ của Mỹ, nói với BBC rằng nếu giá dầu đạt mức 150 USD một thùng, điều này sẽ gây ra suy thoái kinh tế toàn cầu.

Giá dầu thế giới vẫn trồi sụt xung quanh mức 100 USD/thùng trong những ngày qua.

Ngoại giao xăng dầu

Thủ tướng Phạm Minh Chính vừa có chuyến thăm chính thức Liên bang Nga, nơi ông tiếp tục nỗ lực ngoại giao xăng dầu.

Không chỉ gặp gỡ các lãnh đạo Nga như Tổng thống Putin, Thủ tướng Mikhail Mishustin, ông Chính còn tiếp xúc với nhiều doanh nghiệp năng lượng nước này.

Chẳng hạn, chiều 24/3, ông Chính làm việc với Zarubezhneft - đối tác dầu khí của Việt Nam, đề nghị công ty này cung cấp dầu, khí và sản phẩm dầu khí cho Việt Nam trên cơ sở dài hạn, đồng thời xây dựng hệ thống kho dự trữ dầu tại Việt Nam.

Trước đó, Thủ tướng Chính cũng gặp gỡ đại diện nhiều quốc gia khác, từ UAE đến Angola, từ Nhật Bản đến Thái Lan, cũng nhằm mục đích tìm nguồn hỗ trợ dầu khí.

Việt Nam hiện có hai nhà máy lọc dầu, với công suất được tuyên bố đáp ứng 70% nhu cầu xăng dầu trong nước.

Dù xuất khẩu dầu thô, nhưng quốc gia này cũng phụ thuộc rất lớn vào nguồn nhập khẩu, trong đó dầu thô chủ yếu do Kuwait cung cấp, trong khi các mặt hàng xăng và dầu thành phẩm nhập từ Singapore, Hàn Quốc, Malaysia...

Riêng với nhiên liệu bay, Việt Nam phụ thuộc phần lớn vào Trung Quốc và Thái Lan.

Chính vì thế, khi nguồn nhiên liệu cung đứt gãy, Việt Nam đối mặt với nhiều thách thức.

Sự bất ổn của an ninh năng lượng đang được phản ánh trong giá xăng dầu - vốn là đầu vào thiết yếu của nhiều doanh nghiệp.

Các hãng hàng không trong nước mới đây đã tuyên bố tạm ngừng một số đường bay do thiếu năng lượng.

Vietnam Airlines dự kiến tạm dừng đường bay Hải Phòng - Buôn Ma Thuột, Hải Phòng - Cam Ranh, Hải Phòng - Phú Quốc, Hải Phòng - Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh - Vân Đồn, Thành phố Hồ Chí Minh - Rạch Giá và Thành phố Hồ Chí Minh - Điện Biên, từ 1/4.

Bamboo Airways cho biết trong 2 tháng tới hãng tập trung nguồn lực cho các đường bay trục Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh - Đà Nẵng và các điểm du lịch có nhu cầu cao, đồng thời dự kiến điều chỉnh giá vé trong bối cảnh giá nhiên liệu biến động mạnh.

Trong khi đó, Vietjet, Vietravel Airlines đang tính toán lại phương án khai thác.

Không chỉ một số đường bay nội địa dự kiến bị tạm dừng, nhiều hãng cũng bắt đầu tăng phụ thu nhiên liệu, khiến giá vé quốc tế tiếp tục chịu áp lực đi lên.

Các hãng vận tải đường bộ cũng buộc phải tăng giá vé.

Các nước trong khu vực ra sao ?

Việt Nam không phải là quốc gia duy nhất trong khu vực Đông Nam Á chịu tác động từ chiến sự ở Trung Đông.

Philippines vừa trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới tuyên bố tình trạng khẩn cấp về năng lượng quốc gia, có hiệu lực trong vòng một năm, khi nguồn nhiên liệu dự trữ chỉ còn đủ cho khoảng một đến hai tháng.

Giá dầu diesel tại Philippines, quốc gia nhập khẩu 98% dầu từ vùng Vịnh, đã tăng gấp đôi kể từ khi xung đột ở Trung Đông xảy ra, dù chính quyền nước này đã có chính sách trợ cấp cho các tài xế vận tải, giảm dịch vụ phà và thực hiện tuần làm việc bốn ngày cho công chức.

Chính phủ Thái Lan đang nỗ lực sử dụng Oil Fund, một quỹ về nhiên liệu dầu mỏ của nhà nước, để kìm giá bằng cách áp giá trần xăng dầu. Nhưng quỹ này đang chứng kiến mức thâm hụt ngày một cao, vì thế giá đang được điều chỉnh tăng dần.

Truyền thông Thái Lan đưa tin tại một số địa phương ở quốc gia này, đã có những hàng dài xếp hàng ở các trạm xăng do người dân lo ngại nguồn cung cạn kiệt.

Thái Lan là nhà cung cấp nhiên liệu bay quan trọng cho Việt Nam. Nhưng kể từ khi chiến sự xung đột Trung Đông xảy ra vào cuối tháng Hai đến nay, quốc gia này đã ngừng xuất khẩu mặt hàng này.

Trong khi đó, tại Campuchia, Bộ Kinh tế và Tài chính hôm 24/3 đã ra lệnh cắt giảm chi tiêu trên diện rộng tại các cơ quan nhà nước, bao gồm giảm 3% ngân sách nhiên liệu và đi lại.

Bộ trưởng tuyên bố Bộ Nội vụ có kế hoạch giảm tiêu thụ năng lượng 50% trong hai tháng tới.

Ngoài ra, chính phủ Campuchia đã ra lệnh cắt giảm 30% chi phí đi lại, công tác cho các phái đoàn trong nước và quốc tế, thay vào đó chuyển sang các nền tảng trực tuyến bất cứ khi nào có thể.

Nguồn : BBC, 26/03/2026

**********************************

Khủng hoảng nhiên liệu đảo lộn cuộc sống đời thường ở Châu Á

BBC, 25/03/2026

Việc Eo biển Hormuz gần như bị phong tỏa sau khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch quân sự nhắm vào Iran hồi cuối tháng Hai đã gây chấn động toàn cầu.

Eo biển Hormuz

Giá dầu tăng vọt, thị trường chứng khoán chao đảo khi thế giới chờ xem bao giờ Iran sẽ cho phép Eo biển Hormuz – tuyến đường thủy trọng yếu vận chuyển khoảng 20% lượng dầu toàn cầu – hoạt động trở lại.

Hiện tại, chỉ có một số ít tàu có thể đi qua eo biển này mỗi ngày. Trong khi đó, các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng trong khu vực càng đẩy giá lên cao hơn.

Có thể nói, không nơi nào chịu tác động mạnh hơn Châu Á : gần 90% lượng dầu và khí đốt đi qua eo biển này hướng tới các nước Châu Á.

Và sự căng thẳng đang dần hiện rõ.

Chính phủ nhiều nước đã yêu cầu nhân viên làm việc tại nhà, rút ngắn tuần làm việc, tuyên bố ngày nghỉ toàn quốc và cho sinh viên nghỉ học sớm nhằm tiết kiệm nguồn cung năng lượng.

Ngay cả Trung Quốc – được cho là có dự trữ đủ dùng trong ba tháng – cũng phải điều chỉnh, hạn chế mức tăng giá nhiên liệu trong bối cảnh người dân đối mặt mức tăng 20%.

Cuộc chiến có thể diễn ra cách xa hàng ngàn km, nhưng người dân khắp Châu Á đã dần cảm nhận được về những tác động rất thực tế đến đời sống hằng ngày của họ.

Việt Nam

Vào đêm 24/3, giá xăng dầu lại được điều chỉnh tăng, với việc giá dầu diesel gần mốc 40.000 đồng/lít.

Cụ thể, Liên bộ Công thương và Tài chính đã điều chỉnh giá xăng mới, theo đó giá dầu diesel ở mức : 39.666 đồng/lít, tăng 6.246 đồng/lít.

So với mức giá 19.279 đồng/lít vào ngày 28/2, thời điểm Mỹ và Israel tấn công Iran, giá dầu diesel đã tăng hơn gấp đôi.

Ở các tỉnh vùng 2, giá dầu đã vượt mốc 40.000 đồng/lít.

Trong khi đó, giá xăng E5 RON 92 cũng thiết lập kỷ lục mới ở mức 30.114, tăng 2.937 đồng/lít.

Giá xăng RON95 có mức tăng mạnh hơn, tăng 3.150 đồng/lít, lên mức 33.840 đồng/lít.

So với ngày 28/2, giá xăng E5 RON 92 tăng hơn 50% và xăng RON95 là khoảng 68%.

Mức giá này được các nhà điều hành Việt Nam nhấn mạnh rằng đã sử dụng Quỹ bình ổn.

Từ trước đó, người đi làm xa đã chia sẻ trên báo chí và mạng xã hội về những khó khăn của mình.

"Mỗi ngày tôi di chuyển gần 40 km cả đi lẫn về. Nếu giá xăng cao, thì mỗi tháng riêng tiền xăng xe phải tốn khoảng 1 triệu đồng. Trong khi mức lương chỉ 7,3 triệu đồng/tháng. Thật sự phải tính toán lại", một người làm việc tại Bình Dương (cũ) chia sẻ với báo Thanh Niên trong bài viết ngày 20/3.

Trên mạng xã hội, nhiều người cũng bày tỏ việc tiếc nuối khi chưa kịp đổ xăng thì giá đã lại tăng. Cùng lúc, có một số người chia sẻ do bản thân đi xe điện nên cũng không bị ảnh hưởng nhiều.

Philippines

Hôm 24/3, Philippines tuyên bố tình trạng khẩn cấp quốc gia do xung đột và "nguy cơ cận kề đối với tính sẵn có và sự ổn định đối với nguồn cung năng lượng của đất nước".

Tác động của một cuộc chiến cách hơn 7.000 km đang được cảm nhận rõ rệt, đặc biết là đối với các tài xế jeepney – loại giao thông công cộng vô cùng phổ biến ở Philippines.

Ông Carlos Bragal Jr cho biết thu nhập hằng ngày của mình đã giảm từ 1.000–1.200 peso (khoảng 440.000 -527.000 đồng) cho một ca 12 giờ xuống chỉ còn 200–500 peso (khoảng 87.000-219.000 đồng)

Những tài xế như ông vốn đã phải đối mặt với hàng loạt vấn đề – bao gồm thuế tiêu thụ đặc biệt và việc tăng giá vé bị đình lại. Việc giá nhiên liệu tăng mạnh gần đây khiến một số đồng nghiệp của ông không kiếm được gì.

"Tôi đã cho các con gái đi học nhờ công việc này – một đứa vừa tốt nghiệp và một đứa sắp tốt nghiệp", ông Carlos nói.

"Chúng tôi từng có cuộc sống tốt. Nhưng giờ chúng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra trong vài tuần tới.

"Nếu tình trạng này tiếp diễn, nó chắc chắn sẽ giết chết chúng tôi và gia đình".

Không chỉ các tài xế jeepney lo sợ cho tương lai. Ngư dân và nông dân cũng đang chật vật vì chi phí nhiên liệu cao. Một số nông dân trồng rau ở Bulacan đã buộc phải ngừng việc trồng trọt.

Chính phủ đã thừa nhận vấn đề này và cung cấp những khoảng hỗ trợ tiền mặt.

Nhưng ông Carlos và những người khác không hài lòng.

"Trợ cấp nhiên liệu từ chính phủ là không đủ. Nó chỉ đủ cho hai ngày chạy xe. Vậy sau hai ngày thì sao ? Tình hình của chúng tôi bây giờ còn tệ hơn cả thời đại dịch", ông nói.

Thái Lan

Trong gần hai thập kỷ làm người dẫn chương trình tin tức, Sirima Songklin hiếm khi xuất hiện mà không mặc vest.

Nhưng đầu tháng này, cô và các đồng nghiệp tại đài truyền hình công Thai PBS đã cởi áo khoác ngay trên sóng nhằm truyền tải thông điệp : tiết kiệm năng lượng bằng cách ăn mặc phù hợp trong thời tiết nóng giữa cuộc khủng hoảng nhiên liệu.

"Việc cởi áo vest không phải là toàn bộ giải pháp cho việc tiết kiệm năng lượng, nhưng điều chúng tôi làm là cho thấy chúng tôi không phớt lờ những gì đang xảy ra. Chúng tôi đang làm gương", Sirima nói với BBC News Tiếng Thái.

"Thật khó tin khi một điều nhỏ như vậy lại có thể phản ánh rõ tác động của cuộc xung đột hiện tại [ở Trung Đông] đối với chúng tôi".

Thực tế, yêu cầu cởi áo khoác chỉ là một trong nhiều chỉ thị của chính phủ kể từ khi eo biển đóng cửa. Người dân Thái Lan cũng được yêu cầu để điều hòa ở mức 26-27°C, và tất cả cơ quan nhà nước được yêu cầu làm việc tại nhà.

Tuy nhiên, giới chức cũng nhấn mạnh rằng Thái Lan sẽ có đủ năng lượng trong thời gian tới.

Sri Lanka

Dimuthu – một cư dân của thủ đô Colombo của Sri Lanka – không khỏi nhận thấy sự trớ trêu của cuộc khủng hoảng hiện tại.

"Trước đây, đất nước không có tiền để mua nhiên liệu. Bây giờ, đất nước có tiền, nhưng chúng tôi lại không có nhiên liệu để mua".

Sri Lanka vừa mới thoát khỏi một cuộc khủng hoảng tài chính khi nước này vào năm 2022 đã cạn kiệt khoản dự trữ ngoại tệ và không thể nhập khẩu các mặt hàng thiết yếu cũng như mua đủ nhiên liệu.

Hiện nay, tình hình đã ổn định hơn. Nhưng nhận thức được các rủi ro, nước này đã đưa ra một loạt biện pháp thắt chặt – bao gồm tuyên bố thứ Tư hàng tuần là ngày nghỉ và áp dụng phân phối nhiên liệu theo định mức.

Nhưng những hàng dài chờ mua nhiên liệu lại tạo ra những tác động dây chuyền riêng.

"Hôm nay tôi không đi làm", Nimal, một người vận hành máy cắt cỏ ở Colombo, nói.

"Chúng tôi đang giải quyết nhu cầu hằng ngày với rất nhiều khó khăn. Vì [các hàng dài người đứng chờ]… tôi thậm chí không có thời gian để đi làm.

"Đến khi tôi quay lại làm việc sau khi lấy được nhiên liệu, có thể đã có người khác thay thế tôi".

Myanmar

Tại Myanmar – nơi bị cuốn vào nội chiến từ tháng 5/2021 – chính quyền do quân đội hậu thuẫn đã áp dụng chính sách ngày chẵn–lẻ đối với xe cá nhân nhằm tiết kiệm nhiên liệu.

Đối với Ko Htet – không phải tên thật – tác động không nhiều đến công việc mà đến đời sống xã hội.

"Tôi thường gặp bạn bè hàng tuần và hàng tháng", nhân viên ngân hàng này nói. Ko Htet hiện đang đi làm bằng phương tiện công cộng.

"Bây giờ, chúng tôi phải bàn xem gặp nhau vào ngày chẵn hay lẻ, đảm bảo mọi người đều có thể đến".

Anh cũng lo ngại một thị trường chợ đen cho nhiên liệu có thể xuất hiện trong những tháng tới – làm gia tăng thêm lo lắng về giá hàng hóa tăng.

Ấn Độ

Quốc gia đông dân nhất thế giới đã bị ảnh hưởng sâu sắc bởi các sự kiện ở Trung Đông kể từ ngày 28/2.

Cộng đồng 10 triệu người Ấn Độ tại vùng Vịnh đang đối mặt với hậu quả trực tiếp của cuộc chiến, trong khi ở trong nước, tác động của tình trạng thiếu dầu và khí đang được cảm nhận ở cả hộ gia đình và doanh nghiệp.

Tại bang Gujarat ở phía tây, tình trạng thiếu khí đốt (thay vì dầu) đã khiến ngành công nghiệp gốm sứ của khu vực phải đóng cửa gần như suốt một tháng.

Trong bối cảnh cuộc xung đột ở Iran chưa có dấu hiệu kết thúc, 400.000 người làm việc trong ngành này rơi vào tình trạng bấp bênh.

"Nếu tôi tiếp tục ở lại đây mà không có việc làm, tôi sẽ phải chịu đói", một lao động di cư nói với kênh tin tức địa phương.

Một số người ở lại phải đối mặt với sự bất định.

"Chủ của tôi đã cung cấp thức ăn và chỗ ở, nhưng tôi không biết điều gì sẽ xảy ra nếu việc đóng cửa kéo dài vô thời hạn", Bhumi Kumar, một người thợ làm việc tại một nhà máy sản xuất gạch men, chia sẻ.

Ấn Độ bị ảnh hưởng nặng nề bởi việc đóng cửa eo biển. Khoảng 60% khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) của nước này là nhập khẩu, và khoảng 90% trong số đó đi qua Eo biển Hormuz.

Và không chỉ các nhà máy gặp khó khăn.

Tại Mumbai – thành phố hơn 22 triệu dân – có tới 1/5 số khách sạn và nhà hàng đóng cửa hoàn toàn hoặc một phần trong những tuần đầu tháng Ba. Những món ăn mất nhiều thời gian nấu đã biến mất khỏi thực đơn.

Các dòng người đã xuất hiện trên khắp cả nước khi người dân cố gắng mua bình gas, ngay cả khi chính phủ cố trấn an họ về nguy cơ thiếu hụt.

"Tình hình [trong các nhà hàng] là rất nghiêm trọng. Đơn giản là không có ga để nấu ăn", ông Manpreet Singh từ Hiệp hội Nhà hàng Ấn Độ – đại diện cho khoảng 500.000 ngàn nhà hàng – nói với BBC.

Koh Ewe, Flora Drury, Virma Simonette ở Manila, Paweena Ninbut ở Bangkok, BBC Sinhala, BBC Tiếng Miến Điện và Soutik Biswas và Abhishek Dey ở Delhi tường thuật cho bài viết này.

Nguồn : BBC, 25/03/2026