Châu Âu, Canada từ chối làm "chư hầu" của Mỹ

Tháng 1/2026 vừa qua là một thời khắc đặc biệt với chính trị thế giới. Mâu thuẫn nội bộ khối phương Tây dâng lên tột độ sau đe dọa của tổng thống Mỹ Donald Trump xâm chiếm đảo Greenland, thuộc chủ quyền Đan Mạch. Tại Diễn đàn thường niên của giới lãnh đạo kinh tế toàn cầu ở Davos, Thụy Sĩ, ông Trump xuống giọng, tạm thời từ bỏ tham vọng chiếm đoạt. Thăm dò dư luận Châu Âu mới nhất cho thấy đa số người Châu Âu coi can thiệp Mỹ tại Greenland là xâm lược.

Binh sĩ Đan Mạch đến cảng Nuuk, ngày 18/01/2026. © Mads Claus Rasmussen/Ritzau Scanpix/via Reuters

Tại Davos, tổng thống Mỹ loan báo kế hoạch thành lập một Hội đồng Hòa bình, do ông làm chủ tịch trọn đời, có mục tiêu giải quyết các xung đột trên giới, nằm ngoài khuôn khổ Liên Hiệp Quốc. Cũng tại diễn đàn này, thủ tướng Canada Mark Carney có bài diễn văn gây chấn động, đoạn tuyệt với chính sách ngoại giao truyền thống, vốn gắn chặt Canada với nước Mỹ. Nhân loại chưa bao giờ gần Tận Thế như hiện nay theo "đồng hồ Tận Thế" (Doomsday Clock), sáng kiến của nhà bác học Einstein từ năm 1947. Trên đây là các chủ đề chính của tạp chí Thế giới Đó đây tuần này.

Vụ chủ quyền Greenland : Tổng thống Mỹ mềm nắn, rắn buông với Châu Âu

Sau chiến dịch tấn công chớp nhoáng bắt tổng thống Venezuela đưa về Mỹ, Nhà Trắng đe dọa chiếm Greenland với lý do an ninh quốc gia, để ngăn chặn tham vọng của Nga và Trung Quốc, và đặt thời hạn hai tháng. Các nước Châu Âu, sau ít ngày đầu choáng váng, đã có nhiều phản ứng phối hợp để ngăn cản tham vọng của Donald Trump. Tại diễn đàn Davos, tổng thống Mỹ rút cục gạt sang một bên chủ trương dùng vũ lực.

Vì sao tổng thống Mỹ lùi bước ? Bà Muriel Domenach, thành viên của hội đồng tư vấn Globsec (cơ sở tổ chức GLOBSEC Bratislava Forum một trong những diễn đàn an ninh quốc tế hàng đầu thế giới) và viện tư vấn Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Châu Âu, cựu đại sứ Pháp tại NATO (2019 – 2024) đưa ra một số lý giải :

"Châu Âu đã thành công, thứ nhất thể hiện thái độ kiên quyết, bao gồm cả việc chấp nhận rủi ro, thứ hai là tinh thần đoàn kết tập thể trong nội bộ Châu Âu. Và tôi muốn bổ sung thêm sự tham gia của Canada. Và một điểm quan trọng khác là tôi tin rằng cộng đồng doanh nghiệp ở Châu Âu, bao gồm cả ở Pháp, đã thể hiện sẵn sàng ủng hộ.

Trái ngược với thái độ dè dặt hồi mùa xuân năm ngoái, trong thời gian đàm phán về thỏa thuận thương mại Mỹ-Liên Âu. Lần nay, cộng đồng doanh nghiệp thể hiện sẵn sàng, không chỉ với đe dọa áp dụng các biện pháp liên quan đến hàng nhập khẩu từ Mỹ với tổng trị giá 93 tỷ euro, mà còn cả với việc Liên Âu đe dọa kích hoạt các biện pháp trả đũa "chống cưỡng ép thương mại".

Bên cạnh đó, là việc triển khai các lực lượng vũ trang, dù chỉ mang tính biểu tượng, ở Greenland, điều đó góp phần làm tăng cái giá phải trả, nếu Nhà Trắng quyết định can thiệp quân sự. Và cả yếu tố ngoại giao khéo léo, hoặc thậm chí là sự tâng bốc mà tổng thư ký NATO đã thể hiện, khi đưa ra một lối thoát, để tránh làm cho tổng thống Mỹ mất mặt, nhằm giảm leo thang, nhưng đây là điều mà tôi e chỉ là tạm thời".

Greenland : của đơn vị Đan Mạch sẵn sàng chiến đấu chống Mỹ

Đan Mạch bị đẩy vào đường cùng. Từ chỗ mới cách đây chỉ một năm còn coi Mỹ là nước bạn "gắn bó nhất" (hơn cả Châu Âu), Copenhagen giờ đây chấp nhận cuộc đối đầu trứng chọi đá chống Mỹ, để bảo vệ chủ quyền, thà hy sinh chứ không chịu làm nô lệ. Ngày 23/01, đài truyền hình công Đan Mạch DR, được AFP dẫn lại, thậm chí cho biết "các đơn vị Đan Mạch đã được cử đến Greenland được lệnh sẵn sàng chiến đấu, nếu Mỹ tấn công vùng lãnh thổ này".

Nhật báo trung hữu Đan Mạch Berlingske, ngày 07/01/2026 (tức ba ngày sau khi Nhà Trắng bắn tiếng đe dọa sớm sáp nhập Greenland), cho biết, theo một chỉ thị từ năm 1952, các lực lượng Đan Mạch tại chỗ (gồm binh sĩ, dân quân và cảnh sát) phải sẵn sàng nổ súng chống quân xâm lược, ngay cả khi chưa có lệnh từ trung ương. Trước đó, ngày 05/01, thủ tướng Đan Mạch cảnh báo, nếu Mỹ tấn công, liên minh NATO sẽ tan vỡ.

Đan Mạch không đơn độc. Tám nước Châu Âu (gồm Phần Lan, Pháp, Đức, Hà Lan, Na Uy, Thụy Điển, Anh và Bỉ) công khai đứng về phía Đan Mạch, đưa binh sĩ đến Greenland. Bị đẩy vào chân tường, các nước Châu Âu buộc phải xét lại lập trường lệ thuộc hơn nửa thế kỷ vào Mỹ về an ninh.

Quân đội Canada xem xét kịch bản "chiến tranh du kích"

Canada là mục tiêu tiếp theo của Nhà Trắng. Theo tờ Globe and Mail của Canada, 20/01/2026, trích dẫn hai quan chức cấp cao của chính phủ, quân đội Canada đã mô phỏng một số kịch bản đối phó xâm lược Mỹ, lần đầu tiên từ hơn thế kỉ nay. Lực lượng Mỹ có thể vô hiệu hóa các vị trí chiến lược quan trọng của Canada trong vòng chưa đầy một tuần, hoặc thậm chí chỉ trong hai ngày. Theo kịch bản này, phản ứng của Canada có thể là một cuộc kháng chiến, bao gồm các cuộc phục kích và "chiến thuật du kích".

Bảo vệ hòa bình : Trump vừa khen ngợi "tiềm năng" của Liên Hiệp Quốc, vừa phá hủy Liên Hiệp Quốc

Một mặt đe dọa xâm chiếm Greenland, một mặt tổng thống Mỹ khẳng định mình là người nỗ lực bảo vệ hòa bình thế giới. Cũng tại diễn đạn Davos, ngày 22/01/2026, ông Trump rầm rộ thông báo thành lập Hội đồng hòa bình, không chỉ cho Gaza, như dự kiến ban đầu, mà là cho toàn thế giới.

Phát biểu tại Davos, tổng thống Mỹ khẳng định như người thiết tha với hòa bình, và sẽ phối hợp với Liên Hiệp Quốc trong sứ mạng này : "Chúng tôi sẽ làm điều đó phối hợp với Liên Hiệp Quốc. Các bạn biết đấy, tôi luôn nói rằng Liên Hiệp Quốc có tiềm năng rất lớn, nhưng họ chưa sử dụng hết tiềm năng đó. Về tám cuộc chiến mà tôi đã chấm dứt, tôi chưa bao giờ nói chuyện với Liên Hiệp Quốc. Tôi cho rằng họ đã cố gắng trong một số cuộc chiến, nhưng họ đã không làm đủ, nhưng Liên Hiệp Quốc có tiềm năng rất lớn. Và tôi nghĩ sự kết hợp giữa Liên Hiệp Quốc và Hội đồng Hòa bình có thể tạo ra một điều gì đó rất, rất độc đáo cho thế giới".

Trên thực tế, kể từ khi lên cầm quyền, tổng thống Mỹ đã tấn công một cách hệ thống vào các định chế quốc nói chung, và Liên Hiệp Quốc nói riêng. Không chỉ cắt hay giảm đóng góp tài chính, đầu tháng này, Nhà Trắng tuyên bố rút khỏi hơn 60 tổ chức quốc tế, trong đó có 31 "tổ chức Liên Hiệp Quốc", như các ủy ban về kinh tế, các cơ quan nhân đạo phụ trách giải quyết hậu quả của các xung đột vũ trang, và đặc biệt phải kể đến Công ước khung của Liên Hiệp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC), hiệp ước nền tảng của tất cả các thỏa thuận quốc tế khác về khí hậu.

Thủ tướng Canada chống lại Trump, đề xuất "con đường thứ ba"

Tại Davos, bài phát biểu của thủ tướng Canada Mark Carney gây nhiều chú ý, khi nhấn mạnh đến "sự tan vỡ của trật tự quốc tế", và khởi đầu của một "hiện thực tàn khốc", nơi chuyện cá lớn nuốt cá bé ngày trở thành thực tế phổ biến. Bài phát biểu trực diện lên án đường lối của tổng thống Trump cũng đề xuất một con đường thứ ba cho nhân loại, không đứng về phía các đại cường hành xử theo luật rừng, cũng không chấp nhận thân phận nạn nhân của kẻ chiếu dưới :

"Hôm nay tôi sẽ nói về sự sụp đổ của trật tự thế giới, sự kết thúc của một ảo tưởng dễ chịu, và sự khởi đầu của một thực tế tàn khốc, nơi hành xử địa chính trị của các đại cường không còn bị ràng buộc bởi bất kỳ giới hạn nào.

Nhưng tôi cũng muốn chỉ ra rằng các quốc gia khác, đặc biệt là các cường quốc bậc trung như Canada, không phải là bất lực. Các quốc gia này có khả năng xây dựng một trật tự mới bao gồm các giá trị của chúng ta, như tôn trọng nhân quyền, phát triển bền vững, tình đoàn kết, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia.

Những thế lực yếu hơn sở dĩ có được sức mạnh trước hết nhờ ở sự trung thực".

Sức mạnh của dối trá và sức mạnh của trung thực : bài học Vaclav Havel

Thay vì "cạnh tranh với nhau để giành được sự ưu ái của các đại cường", hoặc co cụm lại để chỉ tự lo cho mình – không phải là giải pháp "lâu bền", thủ tướng Mark Carney đề xuất một "con đường thứ ba", nơi các nước, các cường quốc bậc trung khẳng định sự tự trị về chiến lược (đặc biệt về năng lượng, thực phẩm, kim loại hiếm…), đoàn kết với nhau trong "các liên minh hiệu quả", tùy theo từng mục tiêu (thương mại, khí hậu, an ninh…), với chiến lược mà ông gọi là "chủ nghĩa hiện thực dựa trên các giá trị" (khái niệm của tổng thống Phần Lan Alexander Stubb được Mark Carney dẫn lại), "kết hợp các nguyên tắc với tinh thần thực tiễn".

"Ẩn dụ" của nhà bất đồng chính kiến, nhà chính trị Tiệp Khắc Vaclav Havel về sự tồn tại tưởng là vững như bàn thạch của chế độ cộng sản toàn trị dựa trên một sự "dối trá" được toàn xã hội dung dưỡng, xuyên suốt bài diễn văn của Mark Carney. Tiểu luận "Sức mạnh của những người không quyền lực" (1978) nói về các chủ cửa hàng phải trương lên tấm biển "Công nhân toàn thế giới, đoàn kết lại !", dù không ai tin, chỉ để được yên thân. Song, chỉ cần một người gỡ bỏ tấm biển giả dối là ảo tưởng sẽ rạn nứt.

Mark Carney dùng chính ẩn dụ đó để kêu gọi các quốc gia, các công ty hiện nay hãy gỡ bỏ những tấm biển giả dối, tự ru ngủ về một "trật tự quốc tế dựa trên các quy tắc" (*), đã cáo chung, để nhìn nhận nhân loại đang sống trong một thời kỳ mà các đại cường sử dụng quan hệ kinh tế "như một vũ khí cưỡng chế" và kẻ mạnh áp đặt lẽ phải.

Thủ tướng Canada khép lại bài diễn văn với bài học của Vaclav Havel về "sức mạnh của những người không quyền lực" bắt nguồn từ sự "trung thực", từ việc mô tả hiện thực với đúng bản chất của nó. Từ bỏ mọi ảo ảnh về trật tự cũ là điều kiện cần để khẳng định con đường hợp tác mới.

(*) Bản thân quan niệm "trật tự quốc tế dựa trên các quy tắc", từng được coi là lý tưởng đẹp đẽ, nay đang trở thành ảo ảnh cuối mùa, cũng được ông Mark Carney nhìn nhận với con mắt phê phán, khi nhấn mạnh đến cái phần giả dối của "trật tự quốc tế dựa trên các quy tắc", mà các đại cường đã thường xuyên khi cần, sẵn sàng chà đạp, với sự nhắm mắt làm ngơ của nhiều cường quốc bậc trung. 

Đồng hồ báo nguy của Einstein : Nhân loại gần giờ Tận Thế hơn bao giờ hết

Cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các đại cường, các chuẩn mực quốc tế hình thành từ sau Thế chiến thứ Hai ngày càng bị chà đạp : Thế giới đứng trước các đại hiểm họa chưa từng có. Cách nay gần 80 năm, năm 1947, trong bối cảnh vũ khí hạt nhân đe dọa sự tồn vong của nhân loại, các nhà khoa học nguyên tử (Bulletin of the Atomic Scientists - BAS) Mỹ, theo sáng kiến của nhà bác học Albert Einstein, đã lập ra chiếc đồng hồ biểu tượng để báo động nhân loại trước đe dọa sống còn.

Hàng năm đồng hồ điều chỉnh kim vào tháng 1. Ngày 27/01 năm nay, kim đồng hồ chỉ còn cách nửa đêm (tức giờ Tận Thế) có 85 giây, gần hơn 4 giây so với năm ngoái. Hơn cả thời điểm nguy cơ chiến tranh hạt nhân bùng nổ giữa Mỹ và Liên Xô trong thập niên 1950, khi hai bên liên tục thử bom nhiệt hạch. Bà Alexandra Bell, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của Bulletin of the Atomic Scientists, cơ sở phụ trách Đồng hồ Tận Thế, giải thích về việc điều chỉnh năm nay :

"Rủi ro hiện nay là lớn hơn bao giờ hết. Vì vậy, chúng tôi phải đẩy chiếc kim đồng hồ lên. Đồng hồ Ngày Tận Thế là một công cụ để truyền đạt mức độ gần kề của chúng ta với thời khắc thế giới bị hủy diệt bằng chính những công nghệ do con người tạo ra. Những rủi ro mà chúng ta phải đối mặt, từ vũ khí hạt nhân, biến đổi khí hậu đến các công nghệ đột phá, hiện tại đều đang gia tăng.

Mỗi giây còn lại đều quý giá, mà quỹ thời gian của chúng ta đang cạn kiệt. Đây là một sự thật khó lòng chấp nhận, nhưng đó là thực tế mà chúng ta phải đối mặt. Bây giờ chỉ còn 85 giây nữa là đến nửa đêm, tức thời khắc Tận Thế. Đây là thời điểm mà thế giới tiến gần đến thời khắc Tận Thế nhất từ ​​trước đến nay".

Thông báo của BAS nhấn mạnh đến việc Nga, Trung Quốc, Hoa Kỳ và các quốc gia lớn khác "ngày càng trở nên hung hăng, thù địch và dân tộc chủ nghĩa hơn", "các thỏa thuận quốc tế khó khăn lắm mới đạt được đang sụp đổ, đẩy nhanh cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các cường quốc theo kiểu "kẻ thắng ăn cả", làm suy yếu sự hợp tác quốc tế cần thiết để giảm thiểu rủi ro của chiến tranh hạt nhân, biến đổi khí hậu, lạm dụng công nghệ sinh học, mối đe dọa tiềm tàng của trí tuệ nhân tạo và các mối nguy hiểm tận thế khác".

Nhà báo điều tra Philippines Maria Ressa, giải Nobel Hòa bình 2021, nhấn mạnh đến cuộc "khủng hoảng thông tin, được tiếp sức bởi các công nghệ mang tính hủy diệt, làm lan truyền những lời dối trá nhanh hơn sự thật và kiếm lợi từ sự chia rẽ của chúng ta", khiến giờ "Tận Thế" càng thêm đến gần.

Ngày 23/01/2026, Đồng hồ báo nguy của Einstein, đặt tại trụ sở Carnegie Endowment for International Peace, Washington, cho biết Nhân loại chỉ còn 85 giây để sống trước ngày Tận Thế. AP - Pablo Martinez Monsivais

"Thời khắc Greenland" : Sự hung hãn của Trump khiến nội bộ cực hữu Châu Âu phân hóa

Các chính sách bạo lực hung hãn của tổng thống Mỹ gây bất bình mạnh mẽ tại Châu Âu, theo một thăm dò dư luận tại bốn nước Châu Âu (Pháp, Đức, Ý và Tây Ban Nha), của Eurobazooka, cho trang mạng Le Grand Continent, chuyên về chính trị quốc tế. Sau Venezuela và Greenland, 73% người Châu Âu hiện tin rằng Liên Hiệp Châu Âu phải hoàn toàn dựa vào bản thân để bảo vệ nền độc lập. Người Châu Âu tuyên bố sẵn sàng sử dụng vũ lực để làm điều đó, kể cả chống lại đồng minh lịch sử Hoa Kỳ. 81% tin rằng chiến dịch quân sự tấn công Greenland là "một hành động chiến tranh chống lại Châu Âu", 63% ủng hộ việc đưa quân đến hòn đảo này để phòng thủ.

Một kết luận khác được rút ra từ cuộc thăm dò dư luận này, theo Le Grand Continent, "chính quyền Trump, tự coi là lực lượng tiên phong của chủ nghĩa dân tộc và chủ nghĩa bảo thủ quốc tế, đang gây hiệu ứng ngược lại với những gì họ dự định với Châu Âu". Cụ thể là thái độ hung hãn đe dọa xâm lăng của Nhà Trắng gây "phân hóa sâu sắc", một mặt "làm rối loạn nội bộ các đảng phái cực hữu", trước "thời khắc Greenland" vốn tin tưởng nhiều vào Donald Trump, và mặt khác khiến các lực lượng chính trị ôn hòa, vốn thường chia rẽ theo ranh giới tả hữu truyền thống, nay có nhiều khả năng đoàn kết lại. Le Grand Continent cũng để ngỏ vấn đề : Tương lai sắp tới của chính sách đối ngoại Mỹ sẽ quyết định liệu liệu sự phân hóa ghê gớm nói trên "chỉ mang tính thời điểm hay sẽ trở thành một tác nhân định hình đời sống chính trị tại các nước Châu Âu".

Trong bối cảnh này, chuyến đi Paris của tỉ phú công nghệ Peter Thiel, thường được coi là nhà tài trợ quan trọng, và người góp phần đáng kể vào việc xác lập tư tưởng chống lại các định chế Nhà nước truyền thống của phe cánh Donald Trump, là điều được nhiều nhà quan sát chú ý. Một số phương tiện truyền thông Pháp gọi Peter Thiel là một trong các lãnh đạo theo chủ nghĩa phát xít công nghệ (Le techno-facisme à l'Académie, Radio France, ngày 28/01). Ngày 26/01, ông Peter Thiel được mời phát biểu tại Viện Hàn Lâm Pháp, qua sự giới thiệu của tư tưởng gia Công giáo Chantal Delsol, người nỗ lực tìm cách thống nhất cánh hữu và cực hữu Pháp. Chuyến đi của Thiel được giữ bí mật đến phút chót.

Peter Thiel là một doanh nhân, tỉ phú người Mỹ, sinh năm 1967, nổi tiếng với vai trò đồng sáng lập dịch vụ thương mại điện tử PayPal và dịch vụ phân tích dữ liệu lớn Palantir Technologies, chuyên cung cấp cho các cơ quan an ninh, tình báo. Peter Thiel là một nhân vật quan trọng của trung tâm công nghệ Mỹ Silicon Valley ủng hộ Donald Trump sớm nhất, ngay từ chiến dịch tranh cử năm 2016, cả về tài chính và chính trị. Peter Thiel cũng là cố vấn chính trị và người cung cấp tài chính cho J.D. Vance, đương kim phó tổng thống Mỹ.

Donald Trump nắm tay Peter Thiel, tại một cuộc gặp giới công nghệ, sau khi đắc cử tổng thống năm 2016, Trump Tower, New York, ngày 14/12/2016. Getty Images via AFP – Drew Angerer

Nguy cơ Tận Thế và lối thoát cho nhân loại : Thái độ trung thực là sinh lộ

"Mối đe dọa hạt nhân, sự sụp đổ khí hậu, những rủi ro liên quan đến trí tuệ nhân tạo : không vấn đề nào trong số này có thể được giải quyết, nếu không xây dựng lại trước tiên Thực tại chung của chúng ta. Thời gian đang cạn dần" là nhận định của giải Nobel Hòa bình, nhà báo Philippines, Maria Ressa, khi nói về nguy cơ Tận Thế đang đến gần với nhân loại. 

Giải Nobel Hòa bình, nhà báo Philippines, nói về "Thực tại chung của chúng ta" là điều kiện tiên quyết giúp nhân loại hướng đến hóa giải được các thách thức sống còn. Thủ tướng Canada nói về "sự trung thực", nguồn gốc sức mạnh của các bên yếu thế. Nhiều nước tuyến đầu trong Liên Hiệp Châu Âu chấp nhận đối mặt với sự thật về tham vọng lãnh thổ của nước Mỹ Donald Trump và quyết định không lùi bước.

Trước các hiểm họa, thái độ trung thực, sẵn sàng đối mặt với sự thực là sinh lộ cho nhân loại. Trong một thế giới toàn cầu hóa, các hiểm họa cũng toàn cầu hóa, không quốc gia nào có thể một mình giải quyết. Định chế Liên Hiệp Quốc đã được lập ra như một cơ chế cho phép nhân loại cùng đối mặt với "các thách thức chung". Chính nhờ Liên Hiệp Quốc, nhờ Công ước khung về Biến đổi khí hậu, mà cộng đồng quốc tế đã có được các cơ sở để đi đến thống nhất được "một cái nhìn chung" về các năng lượng hóa thạch, thủ phạm chính của biến đổi khí hậu (điều mà phe cánh cầm quyền của tổng thống Mỹ Donald Trump phủ nhận), và có thể hướng đến "các nỗ lxjc tập thể" nhằm hóa giải nguồn cội của hiểm họa trong lĩnh vực này, cho dù nỗ lực còn dưới xa mức cần có.

Tại diễn đàn Davos vừa qua, chủ tịch Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc Annalena Baerbock nhấn mạnh : Trong một thế giới mà kẻ mạnh thống trị, sẽ chỉ có một hệ quả duy nhất : đó là hỗn loạn và chiến tranh". Thủ tướng Canada, khi nói đến "sự sụp đổ của một trật tự thế giới cũ", không có nghĩa là phủ nhận vai trò của Liên Hiệp Quốc, định chế đa phương quốc tế, đang bị tấn công từ mọi phía. Mà ngược lại, nhìn nhận sự thật cạnh tranh tàn khốc, xu thế độc tài dùng bạo lực để áp đặt, là để không đầu hàng, là để hướng đến "xây dựng một trật tự mới bao gồm các giá trị của chúng ta, như tôn trọng nhân quyền, phát triển bền vững, tình đoàn kết, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia", cũng chính là các tôn chỉ của Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

Trước nguy cơ Tận Thế, thái độ trung thực là sinh lộ cho nhân loại. "Lan truyền những lời dối trá nhanh hơn sự thật và kiếm lợi từ sự chia rẽ" khiến giờ "Tận Thế" càng thêm đến gần (giải Nobel Hòa bình Maria Ressa).

Thoát dần các phụ thuộc vào Mỹ : Châu Âu cần kiên định mục tiêu chiến lược

Về phía Châu Âu hiện nay, có một sự thực là, khối 27 nước chỉ có thể có được tiếng nói chung có trọng lượng, nếu các phụ thuộc mang tính chiến lược vào Hoa Kỳ giảm mạnh. Nhà ngoại giao Pháp Philippe Etienne (*) nhận định : "Với tôi, bài học mà tôi rút ra từ kinh nghiệm của mình là chúng ta phải cố gắng nhìn thấy những xu hướng dài hạn đằng sau hiện tượng nổi bật, không để cho cái cây che khuất cả khu rừng. Xu hướng dài hạn đó là nước Mỹ đang biến chuyển, về phần những người Châu Âu chúng ta, chúng ta phải giữ vững sự tập trung, duy trì một hướng đi ổn định mà không đưa ra các phản ứng tức thời, không nhìn vào đèn pha và lượn trái, lượn phải.

Không, chúng ta phải giữ vững hướng đi. Hướng đi đó là gì ? Đó không phải là hoàn toàn tách rời khỏi nước Mỹ. Đó là giải quyết "các phụ thuộc chiến lược" của chúng ta. Hành động để giảm chúng, liên tục hành động. Kết quả không đến trong một sớm một chiều. Chúng ta cần một chiến lược, chúng ta cần tiến về phía trước. Và tôi nghĩ điều đó vô cùng quan trọng, và không chỉ trong lĩnh vực quốc phòng.

Chúng ta có những hạn chế riêng, chúng ta là 27 quốc gia khác nhau, nhưng trách nhiệm của chúng ta với người dân nước mình là phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi này về các lĩnh vực chiến lược, về những vấn đề mà sự phụ thuộc của chúng ta đang gây nguy hiểm. Tôi thực sự tin rằng chúng ta có thể làm được".

(Tọa đàm với Radio France, ngày 24/01/2025, "Sáng tạo lại hệ thống đa phương")

Trọng Thành

Nguồn : RFI, 01/02/2026

(*) Philippe Etienne, cựu đại sứ Pháp tại Mỹ (2019 - 2023), cựu đại sứ tại Đức (2014-2017), nguyên cố vấn ngoại giao của tổng thống Macron (2017-2019), đại diện thường trực của Pháp tại Liên Âu trong thời gian khủng hoảng tài chính 2009 – 2014.