Việt Nam 'thất vọng và tức giận' khi ông Trump tuyên bố thuế 20%

BBC, 11/07/2025

Phía Việt Nam được cho là đã bị sốc khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố mức thuế 20%. Họ tưởng rằng mức thuế mà Mỹ áp đối với hàng Việt Nam là 11%.

Mức thuế 20% mà ông Trump tuyên bố khiến Việt Nam "ngạc nhiên, kèm theo thất vọng và tức giận"

Thông tin trên do chuyên trang chính trị Politico đăng tải, dẫn bốn nguồn tin ẩn danh nắm vấn đề vào ngày 11/7.

"Ông Trump đã phớt lờ con số đó [11%] trong cuộc điện đàm với Tổng bí thư Tô Lâm — người không tham gia vào quá trình đàm phán thuế ban đầu — và thay vào đó tuyên bố rằng Mỹ sẽ áp mức thuế gần như gấp đôi con số này", bài viết nêu.

Tới thời điểm hiện tại, Việt Nam chưa chính thức xác nhận hay công bố bất kỳ mức thuế quan thương mại nào đã thống nhất với Mỹ.

Trong khi đó, thông tin từ phía Mỹ chủ yếu là các thông báo vắn tắt trên mạng xã hội của Tổng thống Donald Trump, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick và một số phát biểu của các quan chức chính quyền với báo chí. Theo các nguồn này thì Mỹ sẽ áp thuế 20% đối với hàng Việt Nam, 40% đối với hàng trung chuyển qua Việt Nam và phía Việt Nam tính thuế 0% đối với hàng Mỹ.

Theo bài viết của Politico, phía Việt Nam chưa chính thức chấp nhận các mức thuế như thông báo phía trên của ông Trump.

Vài ngày sau khi công bố việc "chốt thỏa thuận" thuế quan với Việt Nam, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã gửi thư tới 14 quốc gia, bao gồm nhiều quốc gia Đông Nam Á là đối thủ cạnh tranh của Việt Nam. Lá thư nêu rõ các mức thuế mà Mỹ sẽ áp đối với các nước này từ ngày 1/8, trong đó mức thấp nhất là 25% và cao nhất là 40%, đều cao hơn so với mức 20% mà ông Trump nói đã đạt được với Việt Nam.

Sau khi ông Trump công bố trên mạng xã hội mức thuế quan 20% cho hàng Việt Nam và 40% cho hàng trung chuyển, đã có những nghi vấn về tính chính xác của những con số này.

Trong một bài viết đăng ngày 2/7, thời điểm ông Trump công bố các mức thuế đối với Việt Nam, Politico cho biết họ đã tiếp cận được bản dự thảo thỏa thuận thương mại Việt-Mỹ, trong đó không nêu chi tiết mức thuế cuối cùng là bao nhiêu.

Bản dự thảo này cũng nêu hai bên sẽ tiếp tục làm việc để hoàn tất một thỏa thuận cuối cùng "trong vài tuần tới", qua đó sẽ dẫn đến việc "giảm đáng kể" các mức thuế mà Mỹ áp lên hàng nhập khẩu từ Việt Nam.

"Giảm đáng kể" các mức thuế cũng là cụm từ mà phía Việt Nam sử dụng khi nói tới cuộc điện đàm giữa Tổng bí thư Tô Lâm và ông Donald Trump vào ngày 2/7.

'Đánh úp' tất cả ?

Theo Politico, cũng có một số người ở phía Mỹ bất ngờ, bao gồm cả các nhóm bên ngoài theo dõi tiến trình đàm phán - theo lời một nhà vận động hành lang ở Washington, người làm việc với chính phủ Việt Nam và các nước Châu Á khác.

"Ông Trump đã đánh úp tất cả mọi người", nhà vận động này nói, đồng thời mô tả phản ứng của chính phủ Việt Nam là "ngạc nhiên, kèm theo thất vọng và tức giận".

Một trợ lý Nhà Trắng, yêu cầu giấu tên vì không được phép phát ngôn công khai, đã bác bỏ cách mô tả này và cho rằng phía Việt Nam đã biết trước về các mức thuế chính trước cuộc gọi.

"Hiểu biết của tôi là hai nhóm đàm phán thương mại đã cơ bản thống nhất với nhau, còn việc thông qua cuối cùng là chuyện giữa hai nhà lãnh đạo", vị trợ lý này nói.

Bà Wendy Cutler, quyền Phó Đại diện Thương mại Hoa Kỳ dưới thời Tổng thống Barack Obama, nhận định rằng điều này càng làm gia tăng yếu tố bất định

"Ngay cả khi bạn nghĩ mình đã đàm phán xong một thỏa thuận, ông ấy vẫn có thể quay ngoắt và thay đổi các điều khoản.

"Và trong trường hợp này, có vẻ như ông ấy đã đơn phương và công khai hành động mà không có bất kỳ sự đồng thuận nào từ phía Việt Nam", Politico dẫn lời bà Cutler, hiện đang là Phó Chủ tịch Viện Chính sách Xã hội Châu Á, một tổ chức tư vấn có trụ sở tại Washington.

Không rõ hiện tại Việt Nam và Mỹ đã có thêm bước đàm phán nào hay chưa. Tuy nhiên, Việt Nam đã có những động thái nhất định liên quan tới thuế quan.

Reuters ngày 8/7 cho biết Thủ tướng Phạm Minh Chính và Thủ tướng Lý Cường của Trung Quốc đã đồng thuận tăng cường quan hệ thương mại và đầu tư giữa hai quốc gia.

Vào ngày 10/7, Reuters còn cho biết Việt Nam đang chuẩn bị áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hơn nhằm dẹp hành vi gian lận thương mại và trung chuyển hàng hóa trái phép, đồng thời tập trung kiểm tra hàng hóa từ Trung Quốc trong nỗ lực tuân thủ các cam kết đã đưa ra với Washington.

Dự thảo nghị định của chính phủ Việt Nam sẽ đưa ra các quy trình giám sát chặt chẽ hơn đối với các doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa, tăng cường kiểm tra thực địa đối với hàng hóa thương mại, và giám sát chặt việc cấp giấy chứng nhận xuất xứ, theo bản dự thảo không ghi ngày cụ thể mà Reuters thu thập được.

Gửi thư ấn định thuế

Tổng thống Donald Trump đã từng bày tỏ sự thiếu kiên nhẫn trong việc đàm phán thuế quan, cho biết bản thân thích làm theo cách gửi thư để ấn định mức thuế hơn, thay vì trải qua quá trình đàm phán toàn diện.

"Tôi chỉ muốn các vị biết rằng, một bức thư có nghĩa là một thỏa thuận", ông Trump nói trong một buổi họp nội các vào hôm 8/7.

Tại cuộc họp trên, Trump cho biết ông dự định sẽ gửi Liên minh Châu Âu một bức thư thông báo về mức thuế sẽ được áp dụng từ ngày 1/8, bất chấp những tiến triển trong đàm phán thương mại với khối này vào cuối tuần trước.

Ngoài đàm phán, việc điều chỉnh thuế quan cũng tương đối phức tạp.

Tiến sĩ Giang Phùng giải thích với BBC News Tiếng Việt vào ngày 7/7 rằng trong hệ thống pháp lý của Mỹ, việc điều chỉnh thuế quan là một quy trình nghiêm ngặt, đòi hỏi phải tuân thủ các quy định pháp luật và điều tra thương mại (ví dụ : theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại hoặc Mục 232 của Đạo luật Thương mại mở rộng).

Do đó, các tuyên bố đơn phương từ tổng thống, dù có trọng lượng chính trị và ảnh hưởng lớn đến thị trường, vẫn cần được thể chế hóa mới có hiệu lực thi hành.

Trong một diễn biến liên quan, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đang có chuyến làm việc với các quốc gia ASEAN.

Đông Nam Á - một tập hợp các quốc gia phụ thuộc vào xuất khẩu và sản xuất - là một trong những nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất bởi mức thuế của ông Trump.

Thái Lan, Malaysia, Lào, Myanmar, Campuchia và Indonesia đã nhận được thư trong tuần này, cảnh báo rằng họ sẽ phải đối mặt với mức thuế từ 25% đến 40%, các mức thuế mà theo ông Rubio là Mỹ đang được thảo luận với các nước ASEAN.

"Tôi cho rằng khi mọi chuyện ngã ngũ, nhiều quốc gia ở Đông Nam Á sẽ có mức thuế thực tế còn tốt hơn các nước ở những khu vực khác trên thế giới", ông Rubio nói.

Nguồn : BBC, 11/07/2025

*******************************

Việt Nam siết hàng Trung Quốc trung chuyển trái phép sau thỏa thuận với Trump

BBC, 11/07/2025

Việt Nam đang chuẩn bị áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hơn nhằm trấn áp hành vi gian lận thương mại và trung chuyển hàng hóa trái phép, đồng thời tập trung kiểm tra hàng hoá từ Trung Quốc trong nỗ lực tuân thủ các cam kết đã đưa ra với Washington, theo các tài liệu mà Reuters có được.

Các mặt hàng mà Washington cho là được trung chuyển trái phép qua Việt Nam sẽ phải chịu mức thuế lên tới 40%.

Tuần trước, quốc gia do Đảng cộng sản lãnh đạo này đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump, theo đó mức thuế nhập khẩu dự kiến của Mỹ đối với hàng hóa từ Việt Nam được cắt giảm xuống còn 20%, thay vì mức 46% từng bị đe dọa vào tháng 4.

Tuy nhiên, các mặt hàng mà Washington cho là được trung chuyển trái phép qua Việt Nam sẽ phải chịu mức thuế lên tới 40%.

Những biện pháp mới này – mở rộng chiến dịch trấn áp gian lận thương mại và hàng giả nhập khẩu trong những tuần gần đây – sẽ đóng vai trò then chốt để duy trì mối quan hệ tốt đẹp với Tổng thống Trump.

Giới chức Mỹ nhiều lần cáo buộc Việt Nam bị lợi dụng làm điểm trung chuyển cho hàng hóa Trung Quốc xuất sang Hoa Kỳ.

Các quan chức Mỹ cho rằng một số sản phẩm mang nhãn "Sản xuất tại Việt Nam" dù thực chất không được gia công hoặc chỉ được gia công rất ít tại Việt Nam – điều này giúp các nhà xuất khẩu Trung Quốc tận dụng mức thuế thấp dành cho hàng hóa từ Việt Nam và né các mức thuế cao mà Mỹ áp lên hàng hóa từ Trung Quốc.

Chính phủ Việt Nam sẽ ban hành một nghị định mới nhằm "quy định thêm các mức xử phạt đối với hành vi gian lận xuất xứ", đồng thời đưa ra các biện pháp và quy trình kiểm tra nghiêm ngặt hơn để ngăn chặn gian lận, theo một tài liệu của Bộ Công Thương đề ngày 3/7.

Ngày 3/7 cũng là ngày Tổng thống Trump và lãnh đạo cấp cao nhất của Việt Nam, ông Tô Lâm, đạt được thỏa thuận – đưa Việt Nam trở thành quốc gia duy nhất sau Anh cho đến nay đạt được thỏa thuận sơ bộ với Mỹ về thuế quan.

Theo tài liệu, các cơ quan chức năng Việt Nam đã được chỉ đạo tăng cường kiểm tra đối với hàng xuất khẩu sang Mỹ, trong đó gần đây tập trung vào các sản phẩm "có nguy cơ gian lận thương mại... hoặc các mặt hàng Trung Quốc đang bị áp dụng các biện pháp phòng vệ thương mại từ Liên minh Châu Âu và Hoa Kỳ".

Tài liệu liệt kê các mặt hàng như đồ gỗ, ván ép, linh kiện thép, xe đạp, pin, tai nghe không dây và các sản phẩm điện tử khác là những ví dụ cụ thể.

Tài liệu cũng nêu rõ các hành vi gian lận phổ biến gồm : sử dụng giấy tờ giả để xin cấp chứng nhận xuất xứ, làm giả giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa, và nhập khẩu hàng giả vào Việt Nam.

Tài liệu cho biết gian lận thương mại gia tăng trong thời gian gần đây, tập trung vào việc tránh thuế và các biện pháp phòng vệ thương mại.

Bộ Công thương Việt Nam và Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đều không phản hồi yêu cầu bình luận của Reuters.

Nhiều điều vẫn chưa rõ ràng

Thỏa thuận thuế quan giữa Mỹ và Việt Nam vẫn còn nhiều điểm cần được làm rõ.

Hiện chưa rõ Washington sẽ định nghĩa thế nào là trung chuyển bất hợp pháp, cũng như giá trị gia tăng tối thiểu mà Việt Nam phải tạo ra đối với hàng nhập khẩu để tránh bị áp thuế 40%.

Các nguồn tin cho biết Mỹ đang gây sức ép buộc Việt Nam giảm sự phụ thuộc vào linh kiện nhập khẩu từ Trung Quốc, đặc biệt là đối với các thiết bị điện tử.

Hiện cũng chưa rõ khi nào thỏa thuận này sẽ được hoàn tất.

Dự thảo nghị định của chính phủ Việt Nam sẽ đưa ra các quy trình giám sát chặt chẽ hơn đối với các doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa, tăng cường kiểm tra thực địa đối với hàng hóa thương mại, và giám sát chặt việc cấp giấy chứng nhận xuất xứ, theo bản dự thảo mà Reuters thu thập được (không ghi ngày cụ thể).

Dự thảo hiện chưa liệt kê cụ thể các mức xử phạt, vốn được kỳ vọng sẽ được bổ sung trong các bản sửa đổi tiếp theo hoặc văn bản pháp luật khác, theo lời một người am hiểu quá trình soạn thảo. Người này không được phép công khai phát ngôn và từ chối nêu tên.

Việt Nam đã gần như tăng gấp ba kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ kể từ khi chiến tranh thương mại Mỹ-Trung bắt đầu năm 2018, thời điểm chính quyền Trump đầu tiên áp đặt các loại thuế quan trên diện rộng đối với Trung Quốc, buộc một số nhà sản xuất phải chuyển cơ sở sản xuất sang các nước ở Đông Nam Á.

Tuy nhiên, khi xuất khẩu sang Mỹ tăng mạnh, nhập khẩu của Việt Nam từ Trung Quốc cũng tăng tương ứng, với giá trị và biến động gần như khớp nhau, mỗi bên đều đạt khoảng 140 tỷ USD vào năm 2024, theo dữ liệu từ cả phía Mỹ và Việt Nam.

Nguồn : BBC, 11/07/2025