Trong khủng hoảng, im lặng chính là thông điệp tệ nhất

Nguyễn Thanh Sơn, 02/10/2025

Thất bại lớn nhất của Hà Nội trong trận mưa hôm qua không phải là ngập đường mà là khoảng trống truyền thông khiến niềm tin của người dân chìm sâu hơn cả dòng nước.

Nhiều tuyến phố Hà Nội biến thành "biển nước" 

Trong khủng hoảng, im lặng chính là thông điệp tệ nhất. Nhưng đó lại là điều mà người dân Hà Nội nhận được sau trận mưa lớn hôm qua. Khi phố phường biến thành sông, hàng nghìn phương tiện chết máy, hàng vạn người dân mắc kẹt, điều họ mong đợi không phải là báo cáo khô khan về lượng mưa. Họ cần những thông tin kịp thời, cụ thể và định hướng hành động : đi đường nào an toàn, có hỗ trợ gì từ chính quyền, đâu là giải pháp tức thời. Đáng tiếc, những điều đó đã không đến.

Trận mưa tối qua có thể coi là một phép thử cho năng lực quản trị khủng hoảng của Hà Nội. Và phép thử ấy đã để lộ một khoảng trống lớn trong truyền thông chính thức. Trong khi nước ngập lên đến yên xe, người dân loay hoay trong hỗn loạn, các kênh chính thống gần như im lặng. Thông tin từ UBND thành phố hoặc các cơ quan chức năng chỉ xuất hiện nhiều giờ sau, dưới dạng báo cáo tình hình – vốn chẳng giúp ích cho ai đang kẹt giữa dòng nước.

Ngược lại, Facebook, TikTok và các diễn đàn cộng đồng lại trở thành "trung tâm điều phối" tự phát. Người dân cập nhật cho nhau tuyến đường ngập, chỗ nào có thể tránh, thậm chí kêu gọi hỗ trợ nhau qua các nhóm cư dân. Khoảng trống mà chính quyền để lại đã nhanh chóng bị mạng xã hội lấp đầy. Trong khủng hoảng, công chúng không cần lý do. Họ cần một điểm tựa thông tin – một nguồn tin đáng tin cậy, cập nhật liên tục và có khả năng dẫn dắt hành động. Khi điểm tựa này vắng bóng, hỗn loạn là điều tất yếu.

Im lặng, trên thực tế, là một thông điệp. Và đó là thông điệp tồi tệ nhất mà một chính quyền có thể gửi đi trong khủng hoảng. Người dân cần biết phải tránh tuyến đường nào, làm gì để bảo vệ bản thân và tài sản. Khi không có thông tin chính thức, tin đồn và hình ảnh chưa kiểm chứng lan nhanh gấp bội. Nỗi lo và bức xúc nhân đôi : vừa sợ thiên tai, vừa giận dữ vì thiếu minh bạch. Một chính quyền hiện đại không chỉ xử lý ngập mà còn phải xử lý thông tin. Ngay cả khi chưa có giải pháp triệt để, việc xuất hiện sớm, thừa nhận vấn đề và cam kết hành động đã là một liều thuốc trấn an mạnh mẽ. Điều công chúng chờ đợi không phải là lời hứa "sẽ xem xét", mà là một tín hiệu đồng cảm và chủ động.

Nếu nhìn sang Singapore, chúng ta sẽ thấy một cách tiếp cận hoàn toàn khác. Đây cũng là một đô thị nhiệt đới, thường xuyên đối mặt với mưa lớn và ngập úng. Nhưng công dân Singapore không bao giờ phải mò mẫm trong bóng tối thông tin. Ứng dụng MyENV cung cấp cảnh báo theo thời gian thực về thời tiết, lượng mưa, chất lượng không khí và thậm chí cả bản đồ ngập theo từng khu vực. Bên cạnh đó, kênh Gov.sg hoạt động như một trung tâm truyền thông khẩn cấp, liên tục phát đi thông điệp ngắn gọn, rõ ràng, đa kênh – từ SMS, ứng dụng, mạng xã hội cho tới email.

Nguyên tắc ở đó rất rõ ràng : lấy người dân làm trung tâm. Truyền thông khẩn cấp không nhằm bảo vệ hình ảnh chính quyền, mà để bảo vệ sự an toàn và niềm tin của công chúng. Đây chính là bài học cho Hà Nội : thành phố cần một trung tâm truyền thông khẩn cấp, hoạt động 24/7, có quyền phát ngôn tức thời và sử dụng đa kênh.

Thời đại số không cho phép sự chậm trễ. Một giờ im lặng có thể bằng một ngày mất niềm tin. Sự thật là Hà Nội không thất bại vì mưa. Một thành phố hàng triệu dân khó tránh khỏi những trận ngập úng khi hạ tầng còn hạn chế. Người dân có thể chấp nhận cảnh ngập đường, nếu họ được thông báo kịp thời và hướng dẫn cách ứng phó. Thất bại lớn nhất không nằm ở cơn mưa, mà ở chỗ niềm tin cũng bị nhấn chìm trong dòng nước. Niềm tin ấy khó xây lại, vì nó không dựa trên một công trình chống ngập, mà trên sự đồng cảm và minh bạch thông tin.

Nếu hôm qua là một cơn mưa, thì ngày mai có thể là một khủng hoảng lớn hơn : một vụ cháy, một sự cố môi trường hay một dịch bệnh bất ngờ. Câu hỏi đặt ra là : Hà Nội sẽ tiếp tục im lặng, hay sẽ học cách dẫn dắt thông tin như những đô thị hiện đại ? Bởi quản trị đô thị không chỉ là xây thêm cống thoát nước. Đó còn là khả năng xây dựng một "hệ thống thoát khủng hoảng" trong tâm trí công chúng – nơi niềm tin có thể chảy thông suốt, không bị tắc nghẽn bởi sự im lặng

Nguyễn Thanh Sơn

(Facebook, 02/10/2025)

************************

Hà Nội ngập lịch sử : tuyên giáo đổ lỗi vì dân ý thức kém, xả rác bừa bãi

Dân Trần, VNTB, 02/10/2025

Một ngày sau đợt ngập lịch sử, thay vì truy cứu trách nhiệm các quan chức quy hoạch hạ tầng, tuyên giáo lại giật dây để báo chí đổ lỗi cho "ý thức người dân" khiến thủ đô ngập nặng. Theo đó, trên tờ Dân Trí, một tờ báo trực thuộc Bộ Nội vụ đăng bài viết tựa đề "Nạn xả rác bừa bãi là một trong những lý do khiến Hà Nội "cứ mưa là ngập".

Mực nước các sông đang dâng cao khiến tốc độ rút nước trong nội thành chậm lại, nguy cơ các điểm ngập úng kéo dài là rất lớn.

Bài báo dẫn lời "nhiều bạn đọc Dân Trí cho rằng, cảnh ‘cứ mưa là ngập’ ở Hà Nội, ngoài hạ tầng thoát nước hạn chế, một nguyên nhân lớn khác chính là ý thức kém của một bộ phận người dân, xả rác bừa bãi làm tắc cống, hố ga. Tức là một mặt nhận lỗi hạ tầng, nhưng mặt khác cố đẩy lỗi của người dân thành nguyên nhân lớn hơn. Toàn bộ nội dung bài viết đều dẫn các ý kiến lên án ý thức người dân xả rác bừa bãi, qua đó lấp liếm trách nhiệm của nhà cầm quyền.

Tờ báo này còn chơi trò đánh lận con đen, để bài viết trong mục "Bạn Đọc Viết", nhằm tỏ ra khách quan, để người đọc nghĩ rằng đây là góc nhìn của người dân. Nhưng thật ra hoàn toàn là dẫn chứng có sắp xếp, có tính toán để dẫn dắt, định hướng dư luận của tờ báo.

Ngay trong phần bình luận dưới bài báo này, bạn đọc Lê Hoàng phản biện : "Không phải. Ai cũng hiểu nước mưa rơi xuống thì hoặc sẽ ngấm và thẩm thấu vào trong lòng đất hoặc sẽ tạo thành dòng chảy và theo kênh, mương, cống, rãnh chảy ra ao, sông, hồ, đầm lầy, khu đất trũng… Thế nhưng hiện tại chúng ta đã bê tông hóa và đô thị hóa nên nước mưa không thể ngấm xuống đất. Chúng ta cũng lấp hết kênh, mương, sông, hồ, đầm lầy… nên không có nơi tiêu nước và chỗ chứa nước".

Lưu ý, đây là bình luận trực tiếp trên báo Dân Trí, trong chính bài viết đổ lỗi cho ý thức người dân. Chứng tỏ bạn đọc của báo Dân Trí cũng không đồng tình với chuyện tờ báo này viết "nhiều bạn đọc Dân trí cho rằng, cảnh ‘cứ mưa là ngập’ ở Hà Nội, nguyên nhân lớn khác chính là ý thức kém của một bộ phận người dân". Nói thẳng ra là tờ báo này bịa ra "ý kiến bạn đọc" để dắt mũi người dân.

Dân chúng thừa biết trách nhiệm thuộc về những người làm quy hoạch đô thị. Chính vì những quan chức cộng sản tham lam cấu kết với tư bản thân hữu, lấp hết kênh mương sông hồ thoát nước để phân lô bán nền. Chứ vì xả rác mà ngập toàn thủ đô thì rất vô lý. Mà giả sử cứ cho là xả rác, thì lại phải coi lại giáo dục, tuyên truyền đã dạy cái gì, định hướng tư duy con người như thế nào mà sau 80 năm xây dựng xã hội chủ nghĩa thì người dân thủ đô lại vô ý thức như vậy ? Ý thức của người dân kém cũng là lỗi của chế độ cộng sản mà ra thôi.

Bạn đọc Lê Hoàng này cũng đề xuất giải pháp "Vậy giải pháp sẽ là : mỗi khu dân cư cần đào một cái hồ thật to làm nơi chứa nước mưa và phải có vườn hoa, công viên thật rộng để nước mưa rơi xuống còn có chỗ ngấm xuống lòng đất. Ngoài ra, cần cải tạo, xây dựng hệ thống cống nước chảy ra sông, hồ. Phải nạo vét lòng sông và mở rộng sông, khơi thông dòng chảy cho các con sông. Thậm chí, một số khu vực có thể phải đào thêm những con sông mới (sông Nhuệ chính là sông đào từ thời Pháp). Chỉ như vậy mới hết lụt lội mỗi khi có mưa, bão".

Đây chỉ là một độc giả trên tờ báo mà còn hiểu rất rõ vấn đề. Nhưng lãnh đạo cộng sản, những người làm quy hoạch đô thị thì không biết, hoặc không chịu làm. Đúng ra Dân Trí phải đưa những ý kiến như vậy lên để hy vọng tác động một phần nào đó tới chính sách, chứ không phải bịa chuyện đổ lỗi cho dân rồi đâu lại vào đó.

Dân Trần

Nguồn : VNTB, 02/10/2025

******************************

Nạn xả rác bừa bãi là một trong những lý do khiến Hà Nội "cứ mưa là ngập"

Gia Đoàn, Dân Trí, 01/10/2025

Nhiều bạn đọc Dân trí cho rằng, cảnh "cứ mưa là ngập" ở Hà Nội không chỉ do hạ tầng thoát nước hạn chế mà còn do ý thức của một bộ phận người dân xả rác bừa bãi, gây tắc nghẽn cống, hố ga.

Hàng chục tuyến đường, con phố của thủ đô chìm sâu trong biển nước, ngày 30/9 (Ảnh : Sơn Nguyễn).

Hình ảnh Hà Nội ngập lụt, giao thông tê liệt, cuộc sống đảo lộn trong ngày 30/9 vì vòng xoáy mưa - ngập - tắc khiến nhiều người không khỏi ngán ngẩm.

Mỗi khi ngập, rác thường nổi lềnh bềnh trên đường. Nhiều công nhân môi trường phải đứng trực tại các hố ga để dọn rác cho nước kịp thoát.

Một nữ công nhân thu gom rác trên đường Yên Lãng sáng 1/10 chia sẻ, mọi ngày chị chỉ làm ca chiều và tối, nhưng sáng nay phải tăng ca vì lượng rác sau trận ngập tối qua tăng gấp đôi.

"Sau mỗi trận ngập, các loại rác lớn như chai lọ, bàn ghế, đệm, gối… đều có, nhưng nhiều nhất vẫn là rác thải sinh hoạt. Sáng nay, tổ của chúng tôi đã thu gom được khoảng 20 xe rác, đang chờ xe chuyên dụng đến vận chuyển đi", nữ công nhân nói.

Lý giải cảnh "cứ mưa là ngập" ở Hà Nội, bạn đọc Dân trí cho rằng, ngoài hạ tầng thoát nước hạn chế, một nguyên nhân lớn khác chính là ý thức kém của một bộ phận người dân, xả rác bừa bãi làm tắc cống, hố ga.

Rác thải tràn xuống đường trên phố Yên Lãng (Hà Nội), sáng 1/10 (Ảnh : Sơn Nguyễn).

Bạn đọc Phạm Quang Tiệp bày tỏ : "Biết là lượng mưa rất lớn nên thoát nước không kịp, nhưng hệ thống thoát nước Hà Nội thực sự quá tệ. Tại nhiều điểm, rác thải chất thành đống, bịt kín miệng cống. Không rõ lãnh đạo ngành

Bạn đọc Nguyễn Huy Hoàng cho rằng, ý thức tài xế cũng cần được nhắc đến. "Qua trận mưa vừa rồi mới thấy rác thải bịt kín miệng cống, nhiều tài xế ô tô vừa đi vừa hạ kính vứt rác xuống đường.

Xe nào cũng có chỗ để rác, sao không mang về nhà mà vứt bừa bãi ? Những chuyện "cãi" cơ quan chức năng thì dạy và tiếp thu rất nhiệt tình, nhưng ý thức tham gia giao thông, bảo vệ môi trường thì toàn làm bậy", bạn đọc bức xúc.

Độc giả Phạm Thuận góp ý : "Người dân cần giữ gìn môi trường sạch sẽ, không xả rác bừa bãi. Khi hệ thống thoát nước thông thoáng, nước mưa sẽ rút nhanh hơn. Tuy nhiên, Nhà nước cũng cần đầu tư mạnh và bài bản hơn cho hệ thống cống thoát nước tại các điểm thường xuyên ngập lụt".

Nước ngập sâu đường vào bãi giữa sông Hồng sau trận mưa lớn tại Hà Nội ngày 30/9. Rác thải nổi lềnh bềnh trên mặt nước khiến nhiều người ái ngại (Ảnh : Hải Long).

Bạn đọc Nguyễn Văn Úc cảm thán : "Giữa dòng nước ngập, thấy chỗ nào rác cũng nổi lên, ô nhiễm môi trường quá. Mọi người hãy chung tay bảo vệ môi trường bằng cách đừng vứt rác bừa bãi nữa".

"Trận mưa chiều qua khiến ngõ nhà tôi bị ngập sâu đến gối, lần đầu tiên bị như vậy. Trên miệng các cống thoát, rác bít kín cản trở việc tiêu thoát nước, tôi và một bác nữa cùng khu đội mưa ra nhặt sạch rác khoảng 15 phút thì thấy nước rút rất nhanh. Mong mỗi cá nhân hãy vì lợi ích của chính bản thân và gia đình mình mà ý thức hơn trong việc đừng xả rác bừa bãi", bạn đọc Hải Hà.

Gia Đoàn

Nguồn : Dân Trí, 01/10/2025