Hàng ngàn người Triều Tiên đã chiến đấu cho Nga, một đài tưởng niệm hé lộ số thương vong

Khoảng 2.300 binh sĩ Triều Tiên đã thiệt mạng khi giúp Nga đánh nhau với Ukraine, theo một cuộc điều tra của BBC dựa trên hình ảnh vệ tinh và các bức ảnh chính thức của một đài tưởng niệm mới ở Bình Nhưỡng.

Triều Tiên chưa bao giờ công bố số người thiệt mạng trong chiến dịch ở Kursk

Vào tháng 6/2024, Triều Tiên đã ký một hiệp ước phòng thủ chung với Nga.

Hai tháng sau, Ukraine phát động một cuộc tấn công bất ngờ vào Kursk và chiếm hơn 1.000 km2 lãnh thổ Nga.

Theo Kim Jin-mu, cựu nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Phân tích Quốc phòng Hàn Quốc do chính phủ tài trợ, thỏa thuận này có thể là lý do binh sĩ Triều Tiên chủ yếu được điều tới Kursk thay vì các mặt trận khác trên lãnh thổ Ukraine.

Nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un trước đây đã công khai tưởng niệm các binh sĩ tử trận trong chiến tranh – và người ta tin rằng để đổi lại việc cung cấp binh sĩ, Bình Nhưỡng đã nhận được lương thực, tiền bạc và hỗ trợ kỹ thuật từ Moscow.

Chế độ kín tiếng này chưa bao giờ công bố số người thiệt mạng trong chiến dịch tại Kursk, nơi Nga nói rằng họ đã giành lại hoàn toàn quyền kiểm soát – nhưng lần đầu tiên, một đài tưởng niệm mới hé lộ những manh mối có thể quan sát được về con số này.

Bộ trưởng Quốc phòng Nga Andrey Belousov (ngoài cùng bên trái) và Chủ tịch Duma Quốc gia Nga Vyacheslav Volodin (thứ hai từ trái sang) dự lễ khánh thành đài tưởng niệm tại Bình Nhưỡng

Những cái tên trên tường tưởng niệm

Vào tháng 10/2025, nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un ra lệnh xây dựng một bảo tàng tại quận Hwasong của Bình Nhưỡng để tưởng niệm các binh sĩ thiệt mạng trong cuộc chiến Nga–Ukraine.

Theo phân tích của BBC dựa trên hình ảnh vệ tinh do Planet Labs, một công ty chuyên về hình ảnh vệ tinh của Mỹ, cung cấp, công việc xây dựng bắt đầu ngay trong tháng đó tại một khu vực rừng rậm.

Đến tháng 12, một phần khung thô sơ của khu phức hợp rộng 52.000 m2 đã hiện rõ. Đến tháng 3/2026, phần lớn công trình bên ngoài dường như đã hoàn thành. Cảnh quan và các hạng mục xung quanh được hoàn thiện vào tháng trước.

Khánh thành ngày 26/4, Bảo tàng Tưởng niệm Chiến công trong các Chiến dịch Quân sự ở Nước ngoài có mục đích truyền tải "lòng dũng cảm vô song" của các binh sĩ Triều Tiên trong quá trình triển khai để "giải phóng [khu vực] Kursk", theo hãng thông tấn nhà nước KCNA.

Đài tưởng niệm gồm hai bức tường tưởng niệm dài 30m khắc tên, một tòa nhà và một nghĩa trang.

Phân tích của BBC đối với nhiều hình ảnh do KCNA công bố cho thấy mỗi bức tường được chia thành khoảng 14 phần, được đánh dấu bằng các đường đá màu xám ở phía trên.

Tên được khắc trong chín phần trong số này, mỗi phần chứa khoảng 16 cột theo tính toán của BBC dựa trên khoảng cách giữa các cột.

Các bức ảnh cận cảnh của bức tường phía đông cho thấy tám tên binh sĩ thiệt mạng được khắc trong một cột.

Với 16 cột và chín phần, điều đó tương đương 1.152 tên được khắc trên mỗi bức tường. Hai bức tường cộng lại là 2.304 tên.

Ông Songhak Chung, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Chiến lược An ninh Hàn Quốc, đồng ý với phát hiện của BBC.

"Các bức tường tưởng niệm chật kín tên các binh sĩ đã chết, được viết bằng ký tự cực kỳ nhỏ. Xét đến diện tích bề mặt và mật độ chữ, số người được ghi lại ở đó có khả năng lên tới vài ngàn", ông nói.

Không thể xác định con số chính xác do thiếu hình ảnh có độ phân giải cao hơn, nhưng ước tính của BBC gần với con số do Cơ quan Tình báo Quốc gia Hàn Quốc (NIS) đưa ra.

Vào tháng 9/2025, cơ quan này cho biết khoảng 2.000 binh sĩ Triều Tiên đã thiệt mạng và 2.700 người khác bị thương.

Đến tháng 2/2026, NIS nói rằng khoảng 6.000 trong số 11.000 quân nhân được triển khai tới Nga đã thiệt mạng hoặc bị thương. Cơ quan này không đưa ra phân tích riêng về số người thiệt mạng.

Một 'hệ thống phân tầng'

Tại nghĩa trang, có khoảng 140 ngôi mộ ở phía tây và 138 ngôi ở phía còn lại, theo hình ảnh vệ tinh chụp vào đầu tháng 4 do SI Analytics, một công ty nghiên cứu của Hàn Quốc, cung cấp.

Tòa nhà dường như là một nhà lưu tro cốt, nơi lưu giữ các bình đựng tro hài cốt, theo ông Chung, người không liên quan tới công ty này. "Toàn bộ bức tường dường như được lấp đầy bằng các ngăn lưu trữ hài cốt theo dạng lưới", ông giải thích.

"Hội trường tưởng niệm là một tòa nhà ba tầng, và ngay cả khi loại trừ các văn phòng và khu trưng bày, riêng kho lưu trữ trong nhà cũng có thể chứa ít nhất 1.000 bộ hài cốt", ông Chung nói.

Kim Jong-un đặt những bông hoa trắng bên trong nơi được cho là nhà lưu tro cốt

Trong báo cáo của mình, SI Analytics cho biết có một "hệ thống tưởng niệm phân tầng".

Những binh sĩ thể hiện "lòng dũng cảm phi thường" được vinh danh bằng các ngôi mộ và bia mộ ngoài trời, trong khi những người khác được tưởng niệm bằng các bình tro cốt bên trong nhà lưu tro cốt.

Ông Kim Jin-mu nói rằng những người được chôn cất tại nghĩa trang này có thể bao gồm các thi thể đã được đưa về nước, các sĩ quan cấp cao, hoặc những cá nhân được trao sự ghi nhận đặc biệt, trong đó có những người đã hy sinh thân mình vì nhiệm vụ.

Biện minh cho chiến tranh

Bộ Thống nhất Hàn Quốc nói "rất khó xác nhận" liệu tất cả các binh sĩ thiệt mạng có được ghi tên trên các bức tường tưởng niệm hay không.

Tuy nhiên, nhà nghiên cứu Kim tin rằng rất có khả năng tên của tất cả binh sĩ Triều Tiên thiệt mạng tại Kursk đã được khắc lên đó.

"Đài tưởng niệm nhằm tưởng thưởng cho những người đã hy sinh vì nhà nước và duy trì sự ủng hộ của công chúng", ông nói.

"Việc bỏ sót tên có thể gây bất mãn trong các gia đình đã mất người thân và làm suy yếu mục đích của [đài tưởng niệm]".

Truyền thông nhà nước Triều Tiên cũng đưa tin rằng một khu nhà ở đã được xây dựng trong cùng quận dành cho các cựu binh chiến đấu cho Nga và các gia đình có người thân thiệt mạng.

Cư dân đã bắt đầu chuyển vào sinh sống từ tháng Ba.

Cho Han-bum, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Thống nhất Quốc gia Hàn Quốc do nhà nước điều hành, cho rằng quyết định xây dựng một tượng đài dành riêng cho các binh sĩ thiệt mạng phản ánh nỗ lực của Bình Nhưỡng nhằm biện minh cho việc triển khai lực lượng sau những tổn thất lớn.

"Đối với Triều Tiên, Nga là quốc gia duy nhất mà họ có thể hợp tác quân sự trong tình trạng bị cô lập hiện nay", ông nói.

Đài tưởng niệm này cũng cho thấy sự sẵn sàng của Bình Nhưỡng trong việc tiếp tục hợp tác quân sự với Nga "bất kể cuộc chiến diễn biến ra sao".

Hình ảnh và đồ họa : Arvin Supriyadi, biên tập : Grace Tsoi

Soram Cheon, Aghnia Adzkia

Nguồn : BBC, 11/05/2026