Cuồng có nghĩa là khi một người thích, yêu hoặc say mê một ai đó hay một cái gì đó đến mức không còn nhận thấy mặt xấu và chưa tốt của người đó, cái đó. ‘Cuồng Mỹ’ tức là thích và say mê nước Mỹ một cách thái quá khiến người ta chỉ nhìn thấy mặt tốt đẹp của nước Mỹ mà không thấy mặt trái của nó.

Do Nguyen, đeo kính râm, tham gia cuộc biểu tình cùng những người Mỹ gốc Việt khác ủng hộ Tổng thống Donald Trump vào ngày 10/10/2020 tại giao lộ Martin Luther King Jr. Way và South Graham Street. (Bettina Hansen / The Seattle Times)

Không chỉ người Việt Nam mà rất nhiều dân tộc khác trên thế giới đều ‘cuồng Mỹ’, bằng chứng là rất nhiều người, đủ mọi thành phần và quốc tịch trên khắp thế giới luôn tìm mọi cách để đến Mỹ, dù là hợp pháp hay bất hợp pháp.

Tất nhiên người ta có lý do để cuồng Mỹ vì nước Mỹ từng là ngọn hải đăng của tự do và dân chủ. Mỹ cũng đồng thời cũng là quốc gia giàu có và hùng mạnh nhất trên thế giới. Những mặt tích cực, nhân văn và tốt đẹp của nước Mỹ suốt thời gian qua, nhất là sau thế chiến Hai là không cần bàn cãi. Bản thân tôi trước đây cũng rất cuồng Mỹ, với tôi cái gì Mỹ cũng nhất và cũng đúng. Nếu ai đó phản đối thì tôi luôn tìm cách biện hộ cho nước Mỹ. Con tôi du học Mỹ và hiện giờ vẫn đang sống và làm việc ở Mỹ. Nói như vậy để thấy tôi không có lý do gì để ghét nước Mỹ.

Không chỉ người dân Việt Nam cuồng Mỹ mà ngay cả các đảng viên Đảng cộng sản Việt Nam cũng cuồng Mỹ. Rất nhiều quan chức cao cấp của ĐCSVN đã cho con đi du học và định cư ở Mỹ. Trí thức và các nhân sĩ Việt Nam luôn lấy sự thành công của nước Mỹ làm hình mẫu để mang ra so sánh với những bất cập và yếu kém của Việt Nam.

Một lý do khiến người Việt ‘cuồng Trump’ là vì họ cuồng Mỹ. Đừng quên rằng trước đây người Việt Nam cũng rất cuồng Obama. Cả biển người tràn ra đường để đón Obama trong một lần ông đến thăm Việt Nam là một ví dụ. Ngoài ra người Việt ‘cuồng Trump’ là do ảnh hưởng của văn hóa Khổng giáo. Trong văn hóa đó người được tung hô và ca ngợi là người đã thành công, bất chấp người đó tốt hay xấu, có đạo đức hay không. Ông bà ta có câu ‘được làm vua, thua làm giặc’, điều này có nghĩa là giữa vua và giặc về bản chất không có gì khác nhau, chỉ khác nhau ở chỗ ai là người chiến thắng mà thôi. Cũng do ảnh hưởng của văn hóa Khổng giáo mà người Việt Nam rất chuộng bạo lực. Ai cũng thích dùng bạo lực để giải quyết vấn đề. Không ít người hân hoan khi thấy Mỹ dùng vũ lực tấn công và đe dọa hủy diệt Iran. Dùng tư tưởng hay lời nói để thuyết phục người khác không phải là văn hóa và thói quen của người Việt Nam. Đảng cộng sản Việt Nam là một minh chứng. Họ đã dùng bạo lực để cướp chính quyền và sau đó tiếp tục dùng bạo lực để duy trì chính quyền cho đến tận ngày hôm nay. Hiện tại Đảng cộng sản Việt Nam đã bắt giữ 7 thành viên của Tập Hợp Dân Chủ Đa Nguyên. Họ qui kết cho anh em chúng tôi đủ thứ tội nhưng rõ ràng họ sai. Tập Hợp không có bất cứ hoạt động bề nổi nào ngoài việc cùng nhau học tập về chính trị và trao đổi, thảo luận với nhau về tình hình đất nước và thế giới.

Nước Mỹ dưới thời Donald Trump có rất nhiều hành động gây lo ngại cho cả thế giới nhưng không ít trí thức Việt Nam vẫn cố gắng tìm mọi cách để biện hộ cho Donald Trump. Ví dụ việc Mỹ cùng với Israel tấn công Iran mới đây. Ngay cả thủ tướng Anh, tổng thống Pháp hay thủ tướng Đức cũng không hiểu được mục đích cũng như giải pháp cho cuộc chiến này của chính quyền Donald Trump. Dù vậy các nhân sĩ Việt Nam đã ra sức biện hộ và nghĩ ra đủ mọi kế hoạch tốt đẹp để biện minh cho Donald Trump.

Hiện tượng cuồng Trump là rất không bình thường với thế giới và ngay cả với nhiều người Mỹ nhưng lại rất bình thường với văn hóa Khổng giáo. Dân trí của người Việt luôn ngược chiều với thế giới. Ngay cả những người như Nguyễn Phương Hằng hay Đào Minh Quân mà cũng có nhiều người hâm mộ thì với Donald Trump đâu có gì lạ. Nghịch lý của những người Việt cuồng Trump là họ yêu nước Mỹ nên đồng hóa nước Mỹ với Donald Trump, trong khi những người Mỹ ủng hộ Trump là vì họ muốn đập phá nước Mỹ cho hả giận.

Chúng ta không nên nặng lời khi phản bác hay ủng hộ Trump. Nên kiên nhẫn và bao dung với nhau. Rồi thời gian sẽ có câu trả lời. Anh em Tập Hợp không ghét Mỹ và Donald Trump. Chúng tôi chỉ nói những điều mà chúng tôi tin là đúng, là lẽ phải và sự thật. Chúng tôi cho rằng sức mạnh duy nhất của những người đối lập dân chủ Việt Nam là lẽ phải.

Tập Hợp là một tổ chức chính trị nghiêm túc vì vậy chúng tôi không chọn im lặng để làm vừa lòng người Việt mà ngược lại chúng tôi cho rằng một tổ chức chính trị đứng đắn và có trách nhiệm thì phải có lập trường rõ ràng.

Làm chính trị phải có ít nhất ba yếu tố, thứ nhất phải có hiểu biết và trí tuệ để hướng dẫn quần chúng. Có hiểu biết để nhận diện được đâu là lẽ phải và sự thật. Chúng tôi là tổ chức đầu tiên đưa ra nhận định rằng nước Mỹ đã từ nhiệm vai trò lãnh đạo thế giới cách đây hơn 10 năm khi Trump mới đắc cử với khẩu hiệu ‘nước Mỹ trên hết’. Cách đây không lâu, thủ tướng Canada, Mark Carney chính thức xác nhận điều đó. Chúng tôi cũng là tổ chức đầu tiên lên tiếng chỉ trích Donald Trump vì theo chúng tôi những người làm chính trị phải có đạo đức và kiến thức, trong khi Trump không có cả hai thứ đó. Chính trị không phải chốn xấu xa và nhơ bẩn như nhiều người nghĩ mà phải là nơi tốt đẹp và trong sáng nhất. Chính trị không phải là nơi ngự trị của sự dối trá và cực đoan mà phải là nơi hội tụ của sự thật, trách nhiệm và lòng bao dung… Ngoài Tập Hợp ra, không một tổ chức chính trị nào của người Việt dám chỉ trích Trump vì sợ mất đi sự ủng hộ của người Việt.

Thứ hai, những người làm chính trị cần có sự dũng cảm để bảo vệ lẽ phải và sự thật cho dù đi ngược lại đám đông. Có can đảm để không mị dân và nói những điều không đúng.

Thứ ba, những người làm chính trị phải có tinh thần bao dung để hòa giải mọi tiếng nói khác biệt. Phải xem sự khác biệt về quan điểm là bình thường trong một xã hội dân chủ. Không nên áp đặt quan điểm bằng bạo lực, dù là bạo lực ngôn ngữ lên người khác. Chúng tôi chưa bao giờ nặng lời với những người cuồng Trump, ngay cả khi họ tấn công chúng tôi. Những cái gì chúng ta chưa đồng ý bây giờ thì hãy để thời gian làm công việc của nó. 

Thật ra khi một cá nhân nói sai thì cũng không có gì nghiêm trọng, có chăng cũng chỉ mất uy tín mà thôi, hơn nữa người Việt cũng rất nhanh quên. Điều nguy hiểm là khi một tổ chức chính trị, nhất là khi tổ chức đó lại là đảng cầm quyền mà không có kiến thức và sự hiểu biết về chính trị thì sẽ gây họa cho cả dân tộc.

Quay trở lại với nước Mỹ. Trong tương lai gần, Mỹ vẫn là một quốc gia hùng mạnh và giàu có nhất trên hành tinh này. Nhiều ưu điểm và thế mạnh của Mỹ vẫn tiếp tục dẫn đầu thế giới. Tuy nhiên nước Mỹ cũng có nhiều vấn đề bất cập. Y tế và giáo dục quá đắt đỏ là một ví dụ. An sinh xã hội của Mỹ cũng không bằng nhiều nước Châu Âu. Hố chênh lệch giàu nghèo quá lớn khiến nhiều người Mỹ nổi giận và họ đã bỏ phiếu cho Trump để Trump đập phá nước Mỹ hiện tại, một nước Mỹ mà họ không thấy có chỗ đứng hay giá trị nào. Kinh tế Mỹ phát triển quá nhanh nhưng chính trị lại không theo kịp.

Chính trị Mỹ có rất nhiều vấn đề nhưng lại không thể thay đổi vì quá chia rẽ, ví dụ việc vẽ lại bản đồ phân chia khu vực bầu cử (gerrymandering), nói câu giờ ở quốc hội (filibuster) hay việc các dân biểu phải tự quyên góp tiền để tranh cử khiến họ bị giới tài phiệt thao túng, tự do dùng súng... Nước Mỹ đã dùng tiền băng bó vết thương nhưng vết thương đã quá lớn và bây giờ không còn thuốc chữa.

Việc Mỹ từ nhiệm vai trò độc quyền lãnh đạo là điều tốt cho thế giới. Tuy nhiên cách từ nhiệm của chính quyền Donald Trump đã làm cho uy tín nước Mỹ xuống dốc không phanh. Chúng ta vẫn có lý do để yêu mến nước Mỹ nhưng cuồng thì không nên. Nếu phải cuồng thì nên cuồng trí tuệ, lẽ phải và công lý.

Việt Hoàng

(30/04/2026)