Ông Trần Văn Thuấn là Giáo sư, Tiến sĩ Y khoa, nguyên Giám đốc Bệnh viện K, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phòng chống Ung thư, Trưởng Bộ môn Ung thư Đại học Y Hà Nội, Chủ tịch Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam. Ông đã viết hàng loạt đề tài cấp Nhà nước, hơn trăm công trình quốc tế và đón nhận những bằng khen của Thủ tướng, danh hiệu của Bộ Y tế, các chương trình khám bệnh thiện nguyện vùng sâu vùng xa. Tháng 4/2020, ông Trần Văn Thuấn được cử làm Thứ trưởng Bộ Y tế từ 4/2020, tái bổ nhiệm tháng 4/2025.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn bị bắt với cáo buộc nhận hối lộ.

Ngày 2/9/2026 : khởi tố, bắt tạm giam về tội nhận hối lộ, khoản 4 Điều 354. Khung 20 năm đến chung thân.

Đọc đến dòng cuối, người ta tưởng đang đọc tờ trình đề nghị tặng huân chương nhưng không phải.

Và rồi lập luận buồn cười xuất hiện, thể hiện một tư duy phiến diện tới kì cục.

Ông Lưu Trọng Văn viết : xin chấm dứt đưa các nhà khoa học chuyên môn tài năng làm quản lý nhà nước. Dẫn chứng là Nguyễn Quang Tuấn, Nguyễn Thị Kim Tiến, và nay là Trần Văn Thuấn. Kết luận : quản lý nhà nước là công việc đặc thù, hãy để yên các nhà khoa học ở vị trí của họ, đất nước đã quá đủ cái trò biến một chuyên gia giỏi thành một nhà quản lý tồi.

Trong giới hàn lâm, người không có chuyên môn, không giỏi thì nhân viên ở dưới không thể phục mà nghe lời, không thể điều hành được.

Nghe rất thương. Chỉ có một trục trặc nhỏ là ông Văn vô tình hay cố tình lập luận phiến diện, cố tình đổ lỗi cho cái ghế mà không nhìn vào bản chất, nguyên nhân là gì.

Không ai trong danh sách đó bị bắt vì quản lý tồi, hãy đọc kỹ tội danh :

Ông Thuấn bị khởi tố theo Điều 354, nhận hối lộ. Không phải Điều 360, thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng.

Đây là hai thế giới khác nhau. "Thiếu trách nhiệm" là chuyện ông giám đốc không đọc hết hồ sơ, ký nhầm, để thất thoát. "Nhận hối lộ" là chuyện ông ngồi xuống, đếm, và ký.

Và nói cho công bằng : để vận hành trót lọt một đường dây nhập thiết bị y tế qua công ty bình phong ở nước ngoài rồi bán giá cao vào bệnh viện, trong nhiều năm, không bị lộ, người ta cần năng lực quản trị rất tốt. Phải điều phối nhiều đầu mối, giữ được kỷ luật im lặng, biết đường đi của dòng tiền, biết hồ sơ nào cần ai ký.

Vấn đề của các vị ấy không phải là quản lý kém mà là quản lý quá giỏi nhưng chỉ nhầm mỗi chỗ : giỏi cho ai, cho mục đích gì.

Mười ba người, và một sự trùng hợp phi thường

Chỉ trong khoảng bốn năm, Bộ Y tế có hai bộ trưởng, ba thứ trưởng, hai cục trưởng, ba vụ trưởng, ba cục phó bị khởi tố hoặc kết án. Cục trưởng Quản lý Dược lên Thứ trưởng rồi dính án, người kế nhiệm lên thay cũng dính. Giám đốc CDC Hà Nội hai đời liên tiếp vào tù. Cả một lớp lãnh đạo y tế dự phòng gần như bị xoá sổ sau vụ Việt Á.

Nếu nguyên nhân là "đưa nhà khoa học lên làm quản lý", thì đây là một sự trùng hợp đáng kinh ngạc : mười mấy con người, ở mười mấy vị trí khác nhau, qua nhiều nhiệm kỳ, cùng mắc đúng một loại "sai lầm quản trị", và đều rơi trúng những khâu có tiền.

Còn nếu hỏi những vị ấy có điểm gì chung, câu trả lời không nằm ở học hàm. Nó nằm ở chỗ ai cũng cầm một cây bút có thể biến một hồ sơ thành vài trăm tỉ.

Thử làm theo đề xuất theo ông Văn là từ nay bộ trưởng y tế không cần biết gì về y. Vậy thì rồi ai thẩm định gói thầu máy xạ trị trăm tỉ ? Ai nhìn ra một cấu hình chào thầu thừa ba tính năng chẳng ai dùng, chỉ để đội giá gấp ba ? Ai đọc nổi một hồ sơ đăng ký thuốc ?

Đáp án : đi hỏi tư vấn. Tư vấn là ai ?

Người thay thế vẫn sẽ ngồi đúng cái ghế đó, ký đúng những chữ ký đó, tiếp đúng những vị khách đó. Khác mỗi chỗ : không còn ai trong phòng đủ chuyên môn để vặn lại một câu.

Mà cái kiểu tư duy mù loà ấy không chỉ ở người viết, mà còn ở người đọc của ông Văn, toàn một kiểu hời hợt, buông mấy câu cảm thán rẻ tiền : "tiếc cho một nhân tài", "giá như ông đừng làm quan", "chức vụ, quyền lực như một cái bẫy", "đen thôi ạ".

Đó chính là công dụng của lập luận này, dù người viết muốn hay không : nó chuyển tội từ "người" sang "cái ghế". Thủ phạm trở thành nạn nhân của một sự bổ nhiệm sai. Chiếc phong bì trở thành một tai nạn nghề nghiệp. Còn bệnh nhân, những người đã trả tiền thật cho thiết bị nhập lậu bán giá cao, thì biến mất khỏi câu chuyện.

Đau xót cho người tài là một cảm xúc đẹp. Nhưng đem đặt sai chỗ thì nó thành cái chăn ấm phủ lên một vụ án.

Thứ đáng đòi hỏi :

- Tách quyền nêu nhu cầu, quyền chọn nhà cung cấp và quyền nghiệm thu ra ba nơi khác nhau. Một chữ ký không nên đáng giá đến thế.

- Công khai hồ sơ và giá trúng thầu thiết bị y tế. Giá bất thường nên bị phát hiện bởi vài nghìn con mắt, chứ không phải chờ vài năm sau có người khai ra.

- Trả cho người làm chuyên môn mức lương và con đường thăng tiến tử tế, để một giáo sư giỏi không phải leo lên ghế quan mới nuôi nổi mình. Tuy nhiên với địa vị và học hàm, uy tín ấy thì ngồi không cũng đã giàu có rồi. Tất cả chỉ tại lòng tham quá mức mà thôi.

Cho nên, người cầm bút bình luận thì cần có tư duy rạch ròi, dùng sự rạch ròi ấy để khai trí chứ không phải là giăng tiếp một màn sương u minh với cái kiểu lập luận phiến diện tới kì cục như vậy.

Đoàn Bảo Châu

Nguồn : fb. ChauDoan21165, 02/09/2026