Ukraine có thể giành chiến thắng trong chiến tranh hay không ?

Cyrille Bret, Thùy Dương, RFI, 11/08/2026

Trong nhiều tuần qua, cuộc chiến Nga - Ukraine dường như đang diễn biến theo một hướng mới. Ukraine ngày càng có khả năng gây thiệt hại đáng kể cho các cơ sở hạ tầng, trang thiết bị khác nhau ở nhiều nơi trên lãnh thổ Nga. Đồng thời, tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã đạt được một số thành công ngoại giao tại G7, NATO và cả ở các nước vùng Vịnh.

Khói bốc lên trong thành phố sau một vụ tấn công bằng tên lửa của Nga nhắm vào Kiev, Ukraine, ngày 05/08/2026. Reuters - Vladyslav Sodel

Những cuộc tấn công này có thể làm thay đổi kết cục cuộc chiến hay không ? Trong những tháng tới, những thành công đó có thể tạo ra những kết quả gì trên phương diện quân sự và ngoại giao ? Liệu có phải chúng ta đang chứng kiến những dấu hiệu ban đầu của một thất bại của Nga hay không ? Hay những thành công này chỉ cho phép chính phủ Kiev củng cố hình ảnh của mình tại Washington và Bruxelles, vào thời điểm Ukraine đang trải qua một cuộc khủng hoảng chính trị nội bộ với việc thay thế thủ tướng, bộ trưởng Quốc Phòng và tổng tham mưu trưởng theo quyết định của tổng thống Zelensky ?

Đặt ra hàng loạt câu hỏi trong bài viết "Ukraine có thể giành chiến thắng trong chiến tranh hay không ?" đăng trên trang mạng nghiên cứu The Conversation, nhà địa chính trị Cyrille Bret, trường Sciences Po, lưu ý không nên diễn giải quá mức những dấu hiệu đáng khích lệ mà Ukraine đạt được trong thời gian gần đây, bởi vì Kiev vẫn còn rất xa mới có khả năng đẩy quân đội Nga ra khỏi những khu vực của Ukraine mà Nga đang kiểm soát.

- Nhưng chẳng phải là Ukraine đang đưa ngọn lửa chiến tranh ngày càng xa khỏi lãnh thổ của mình và ngày càng gần hơn trung tâm của lục địa Á-Âu, tại Nga ?

Các drone và tên lửa của Kiev tấn công lãnh thổ Nga ngày càng mạnh mẽ hơn, ngày càng chính xác hơn, ngày càng sâu hơn và ngày càng có phương pháp hơn. Tương quan lực lượng giữa hai đối thủ vì thế đã bị thay đổi : chiến trường không còn chỉ ở trên lãnh thổ Ukraine, mà đã mở rộng sang lãnh thổ phần Châu Âu của Nga, từ biển Azov, gần Moskva và Saint Petersburg, khu vực sông Volga, cho đến tận vùng Ural xa xôi…

Theo phân tích của nhà địa chính trị Cyrille Bret, toàn bộ chiến lược quân sự của Ukraine đã thay đổi. Ngăn chặn những bước tiến của Nga tại lưu vực sông Don (Donbass), tiến hành các cuộc đột kích vào những khu vực biên giới của Nga (như tại vùng Kursk và vùng Belgorod trong giai đoạn 2023-2024), và tự vệ trước các cuộc oanh kích của đối phương không còn là những chiến thuật duy nhất của Kiev. Giờ đây các lực lượng Ukraine tấn công các thành phố lớn của Nga được phòng thủ nghiêm ngặt, các cơ sở hạ tầng quân sự và dân sự (nhà kho, nhà máy lọc dầu, nhà máy điện) và các tuyến tiếp tế cho bán đảo Crimea, bằng đường bộ và đường biển.

Nhìn từ Paris, Bruxelles và London, Ukraine đã chuyển từ thế phòng thủ sang tấn công, kiểu như bên bị tấn công muốn đáp trả tương xứng bên tấn công, để cuộc chiến phải được cảm nhận và diễn ra ngay trên lãnh thổ Nga.

- Phải chăng mùa xuân và mùa hè năm 2026 đã đánh dấu một sự thay đổi cả về số lượng và chất lượng đối với các lực lượng vũ trang Ukraine ?

Theo chuyên gia Cyrille Bret, các cuộc tấn công ngày càng nhiều, thường xuyên, chính xác, tinh vi và sâu rộng là biểu hiện rõ ràng nhất và được truyền thông đưa tin nhiều nhất của một sự chuyển hướng quân sự mang tính tổng thể.

Trên thực tế, những cuộc tấn công này trở nên khả thi nhờ hàng loạt yếu tố : khả năng của các lực lượng mặt đất trong việc ổn định các chiến tuyến ; khả năng của chính quyền trong việc thúc đẩy phát minh sáng chế về drone và tên lửa trong lĩnh vực công nghiệp và công nghệ quốc phòng của Ukraine ; năng lực của các nhà đầu tư và công nghiệp Ukraine trong sản xuất hàng loạt drone và tên lửa khác nhau ; việc thu thập thông tin tình báo quân sự (con người và kỹ thuật) được cập nhật về các mục tiêu, việc tiếp nhận các công nghệ và bí quyết về dẫn đường, viễn thông, trí tuệ nhân tạo tích hợp ; việc rút ngắn các chuỗi chỉ huy ; sự đan xen giữa truyền thông chiến tranh và các hoạt động quân sự…

Tóm lại, chiến dịch không kích năm 2026 nhằm vào Nga đang tạo ra một "cuộc cách mạng về tác chiến" : nhờ những cuộc tấn công này, Ukraine không còn chỉ xuất hiện như một nạn nhân đang chiến đấu để sinh tồn nhờ nguồn cung thiết bị phương Tây, mà như một cường quốc quân sự và công nghiệp đang phát triển nhanh chóng, có khả năng giáng cho Nga những đòn mạnh ở sâu phía sau chiến tuyến. Ukraine đang tiến hành tác chiến ở chiều sâu chiến lược.

- Nếu tác động của chiến dịch này rõ ràng là tích cực đối với tinh thần của binh sĩ, sự tích cực tham gia của dân thường và hình ảnh quốc tế của đất nước, thì liệu có thể kết luận rằng chiến thắng đã nằm trong tầm tay Ukraine và Nga đang đứng bên bờ thất bại hay không ?

Ông Cyrille Bret cho rằng cần phải đề phòng hiệu ứng ảo ảnh. Ông phân tích : Các trận đánh diễn ra trên không, nhưng chỉ có trên mặt đất thì mới giành được thắng lợi trong một cuộc chiến tranh. Mặc dù các cuộc tấn công của Ukraine đã cho thấy rõ tình trạng dễ tổn thương của Nga về phòng không và ở sâu trong lãnh thổ của nước này, nhưng các thách thức về quân sự và chính trị vẫn còn rất nhiều và rất lớn.

Chiến thuật của chiến dịch không kích nhằm vào lãnh thổ Nga làm lộ rõ nhu cầu to lớn của các lực lượng vũ trang Ukraine. Những điểm yếu của các lực lượng này vẫn tồn tại : tình trạng thiếu binh sĩ, xuất phát đồng thời từ lựa chọn chính trị nhằm hạn chế việc tuyển mộ thanh niên và việc những người có khả năng phải nhập ngũ chạy trốn ra nước ngoài ; sự phụ thuộc vào trang thiết bị nước ngoài trong lĩnh vực trang thiết bị hạng nặng trên bộ và hệ thống phòng không ; việc các lực lượng vũ trang và chính quyền Nga đã chiếm đóng 20% lãnh thổ trong nhiều năm (Crimea từ năm 2014) ; cuộc khủng hoảng tài chính công buộc Ukraine phải liên tục tìm kiếm các khoản viện trợ, khoản vay và bảo lãnh từ những nước ủng hộ Kiev.

Nói cách khác, xét trên phương diện quân sự thuần túy, vẫn còn một khoảng cách rất lớn giữa những cuộc không kích thành công, được truyền thông đưa tin rộng rãi, và thành công trên mặt đất. Đúng là những hoạt động nhằm vào hệ thống hậu cần của Nga, cả quân sự lẫn dân sự, làm suy yếu bên xâm lược, nhưng chúng không cho phép hạn chế các cuộc oanh kích của Nga, vốn gần đây đã tăng cường độ, cũng không thể ngăn chặn nỗ lực chiến tranh của Nga, hay thậm chí ngăn chặn bất kỳ cuộc tấn công mới nào của Nga tại Donbass.

Nhà địa chính trị học Cyrille Bret khẳng định, sự đột phá về quân sự của Kiev, muốn phát huy hiệu quả và tạo ra những tác động lâu dài, cần phải được bổ sung bằng một sáng kiến chính trị.

- Vậy khó khăn của chính quyền Zelensky nằm ở chỗ nào ?

Toàn bộ khó khăn nằm ở chỗ hiện tại, chính quyền tổng thống Ukraine chưa ở trong tình thế có thể biến những thành quả quân sự thành một thắng lợi chính trị.

Quả thực, đời sống chính trị Ukraine dường như vẫn đang đình trệ. Đúng là chính quyền của tổng thống Zelensky vẫn tiếp tục gặt hái những thành công quốc tế : được mời tham dự hội nghị thượng đỉnh G7 tại Evian, Pháp ; có các cuộc gặp với tổng thống Mỹ Donald Trump ; tham dự hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara ; nhận được các khoản vay từ Quỹ Tiền Tệ Quốc Tế cũng như từ Liên Âu ; đại diện Ukraine hiện diện tại Paris ngày 14/07 tham gia duyệt binh ; Kiev đưa ra các đề nghị cung cấp dịch vụ cho các quốc gia vùng Vịnh trong lĩnh vực chống drone… Ukraine và tổng thống Zelensky đã thành công trong việc thu hút sự chú ý, giành được thiện cảm và nhắc nhở các nước ủng hộ về khả năng chống chịu của mình.

Theo nhà nghiên cứu của Science Po, chỉ riêng điều đó đã là một kết quả đáng kể : bảo vệ Ukraine trước những hoạt động lật đổ của đối phương, trước nguy cơ đảo chính quân sự, trước nguy cơ chắc chắn xảy ra một sự phá sản về tài chính công và trước sự mất uy tín mà chính quyền Donald Trump muốn gây ra cho Ukraine.

Tuy nhiên, đời sống chính trị Ukraine vẫn đang hứng chịu những điểm yếu mang tính nhất thời cũng như mang tính cơ cấu. Các vụ bê bối tham nhũng liên tục tái diễn, ít nhất là kể từ khi cựu chánh văn phòng tổng thống, ông Yermak, từ chức. Điều này cho thấy khả năng của các thể chế trong việc kiểm soát những người ra quyết định, nhưng đồng thời cũng cho thấy chất lượng quản trị thấp vốn đã tồn tại trước chiến tranh. Việc không có các cuộc tổng tuyển cử (do sự đoàn kết quốc gia, tình trạng thiết quân luật và thực tế là cử tri bị thu hẹp do những vùng lãnh thổ bị sáp nhập) khiến chính quyền Ukraine phải hứng chịu nhiều lời chỉ trích từ chính quyền Trump.

Cuối cùng và trên hết, những kết quả của chiến dịch không kích năm 2026 có thể bị xóa bỏ bất cứ lúc nào nếu Mỹ lại gây sức ép. Hiện giờ Mỹ đang bị cuộc chiến chống Iran thu hút, nhưng không sớm thì muộn tổng thống Donald Trump cũng sẽ lại quay trở lại với nỗi ám ảnh về một nền hòa bình mà chuyên gia địa chính trị Pháp xem là "nhanh chóng, kiểu làm cho xong chuyện" giữa Nga và Ukraine, kèm theo những lời đe dọa rút sự hỗ trợ của Mỹ.

- Vậy có thể có kết cục nào cho Ukraine ?

Ở giai đoạn này, Kiev có một số lựa chọn. Hoặc Ukraine quay trở lại với một chiến lược quân sự mang tính truyền thống hơn, nhằm từng bước tái chiếm lãnh thổ để tái cân bằng tương quan lực lượng chính trị với Nga và đạt được một nền hòa bình ít bất lợi hơn so với điều mà việc Nga chiếm đóng một phần lãnh thổ của Ukraine hiện nay dự báo. Điều này đòi hỏi Ukraine phải huy động thêm quân, tập trung các cuộc tấn công vào Crimea, Donbass và các khu vực biên giới, và trên hết là củng cố mối quan hệ với Washington.

Hoặc Ukraine yêu cầu tiến hành các cuộc đàm phán nhanh chóng và trực tiếp với Nga, dưới ảnh hưởng của chính quyền Donald Trump. Khi đó, Ukraine sẽ phải hạn chế các cuộc tấn công nhằm vào Nga, bảo vệ nghiêm ngặt chiến tuyến và kiềm chế chủ nghĩa dân tộc trong nước.

Hoặc Ukraine tăng cường chiến lược tấn công vào lãnh thổ Nga nhằm khơi dậy lòng tự hào dân tộc. Khi đó, có nguy cơ Ukraine sẽ phải hứng chịu cơn giận dữ của chính quyền Donald Trump và phải đối mặt với các cuộc oanh kích gia tăng từ phía Nga.

Nhà nghiên cứu Cyrille Bret kết luận là trong mọi trường hợp, việc lựa chọn chiến lược không chủ yếu thuộc về tân tổng tham mưu trưởng Ukraine, Mykhailo Drapatyi, bởi chiến lược cần áp dụng đối với Nga không chỉ đơn thuần là một hoạt động quân sự, mà lựa chọn này thuộc về các nhà chức trách chính trị cấp cao hơn và do đó, về nguyên tắc, thuộc về chính người dân Ukraine.

Thùy Dương

*******************************

Ukraine tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, ít nhất 13 người chết

Laura Gozzi, BBC, 11/08/2026

Ít nhất 13 người đã thiệt mạng trong một cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào nước cộng hòa Tatarstan thuộc Nga, theo giới chức địa phương.

Nhà máy lọc dầu và hóa dầu ở Nizhnekamsk

Nhà chức trách xác nhận một trẻ em nằm trong số những người thiệt mạng, và 75 người khác bị thương khi drone tấn công Nizhnekamsk, cách biên giới Ukraine hơn 1.100km.

Lực lượng vũ trang Ukraine cho biết nhà máy lọc dầu Tanevo của thành phố Nizhnekamsk đã bị tấn công.

Đây là một trong những cuộc tấn công đơn lẻ gây thương vong nặng nề nhất nhằm vào Nga kể từ khi Moscow bắt đầu cuộc chiến toàn diện ở Ukraine hồi năm 2022.

Gần đây, Kyiv đã tăng cường các cuộc tấn công tầm xa vào các cơ sở mà họ cho là đóng góp doanh thu và hậu cần cho cuộc chiến của Nga tại Ukraine.

Theo các nguồn tin địa phương, cuộc tấn công vào Nizhnekamsk kéo dài nhiều giờ suốt đêm và đến sáng hôm sau.

Những hình ảnh được xác thực trên mạng xã hội cho thấy những cột khói và lửa lớn bốc lên trời vào ban ngày, cùng với tiếng còi báo động không kích vang vọng.

Lãnh sự quán Uzbekistan tại Tatarstan cho biết bảy trong số những người thiệt mạng là công dân Uzbekistan.

Theo hãng tin RIA của Nga, hầu hết các nạn nhân đang ở trong một nhà trọ vào thời điểm xảy ra vụ tấn công, và Ủy ban Điều tra Nga cho biết "những cá nhân dân thường không tham gia vào bất kỳ hoạt động quân sự nào đã có mặt" tại nơi drone tấn công.

BBC chưa xác minh độc lập thông tin này. Moscow cho biết "tất cả những người tham gia vào các cuộc tấn công" sẽ "phải đối mặt với sự trừng phạt nghiêm khắc và không thể tránh khỏi".

Các nhà máy lọc dầu ở Nizhnekamsk đã từng bị tấn công một lần - vào ngày 12/6.

"Các cơ sở mà Ukraine nhắm mục tiêu được sử dụng để thực hiện các cuộc tấn công vào Ukraine, sản xuất vũ khí, hỗ trợ nỗ lực chiến tranh của Nga", Andriy Kovalenko, người đứng đầu Trung tâm Chống Thông tin sai lệch của Ukraine, tuyên bố.

Người đứng đầu Tatarstan, Rustam Minnikhanov, đã xác nhận vụ tấn công và chia buồn với gia đình các nạn nhân, trong khi Thị trưởng Nizhnekamsk, Radmir Belayev, cho biết những cái chết này là "nỗi đau to lớn đối với tất cả chúng tôi".

Nghị sĩ Ukraine Kovalenko nói rằng "mọi cái chết của thường dân ở Nga đều là lỗi của [Tổng thống Vladimir] Putin" và rằng "người Nga nên hướng sự bất bình của họ vào Putin và các quyết định được đưa ra trong nước của chính họ".

"Nếu không có Putin, sẽ không có xâm lược. Nếu không có xâm lược, những người này vẫn còn sống", ông nói thêm.

Hơn 450 drone của Ukraine đã bị hệ thống phòng không Nga bắn hạ trong đêm qua trên khắp nước Nga, Moscow cho hay.

Ở những nơi khác tại Nga, hỏa hoạn đã bùng phát khi một cơ sở công nghiệp ở vùng Tyumen thuộc Siberia bị trúng một số drone rơi xuống, theo chính quyền địa phương.

Kyiv ngày càng thành công trong việc thực hiện các cuộc tấn công tầm xa vào Nga, thường nhắm mục tiêu vào các kho hàng hoặc cơ sở hạ tầng năng lượng, với thương vong dân sự ngày càng gia tăng.

Trong khi đó, Moscow tiếp tục nhắm mục tiêu vào Ukraine bằng các cuộc không kích quy mô lớn thường xuyên vào các thành phố và khu dân cư. Tuần trước, một cuộc tấn công kết hợp bằng drone và tên lửa vào Kyiv đã khiến 21 người thiệt mạng.

Và hôm thứ 10/8, Nga đã tấn công thành phố Zaporizhzhia bằng bom dẫn đường, làm 24 người bị thương, theo chính quyền địa phương.

Laura Gozzi

Nguồn : BBC, 11/08/2026

******************************

Nga nhập khẩu xăng từ Morocco do thiếu nhiên liệu

Anh Vũ, RFI, 10/08/2026

Nga lần đầu tiên nhập khẩu xăng từ Morocco trong tháng 7/2026, trong bối cảnh thị trường nhiên liệu trong nước thiếu hụt do các cuộc tấn công bằng drone của Ukraina nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga.

Trạm xăng của tập đoàn Lukoil tại Moskva, Nga. Ảnh ngày 10/07/2026. AFP – Igor Ivanko

Theo Reuters, hồi giữa tháng 7, một tàu mang cờ Panama đã nhận khoảng 30.000 tấn xăng loại Al-92 tại cảng Tanger của Morocco và vận chuyển tới cảng Murmansk, ở phía bắc nước Nga. Công ty dầu khí Nga Lukoil được cho là nhà cung cấp lô hàng này.

Đây là lần đầu tiên Nga nhập khẩu dầu từ Morocco. Động thái diễn ra sau khi phó thủ tướng Nga Alexander Novak thông báo Matxcơva bắt đầu nhập khẩu các sản phẩm dầu mỏ nhằm ổn định thị trường trong nước.

Trước đó, Nga đã phải tìm nguồn cung ứng từ Belarus, Kazakhstan và Ấn Độ, đồng thời áp dụng một số biện pháp hạn chế tiêu thụ nhiên liệu để đối phó với tình trạng thiếu hụt.

Việc Morocco trở thành nhà cung cấp mới đáng chú ý bởi nước này là đối tác quan trọng của Mỹ, trong khi Nga vẫn đang chịu các lệnh trừng phạt của Washington.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng giao dịch này khó có thể gây căng thẳng đáng kể giữa Mỹ và Morocco. Chuyên gia quan hệ quốc tế Sébastien Boussois nhận định, đối với Washington, hợp tác an ninh và quân sự với Morocco quan trọng hơn nhiều so với một lượng xăng vài chục nghìn tấn.

Quan hệ thương mại giữa Morocco và Nga vẫn được duy trì, với kim ngạch khoảng 1,5 đến 2 tỷ đô la Mỹ mỗi năm, theo đại sứ Nga tại Morocco.

Việc Nga phải nhập khẩu xăng từ những nguồn cung mới cho thấy các cuộc tấn công của Ukraina nhằm vào cơ sở năng lượng đang gây thêm sức ép đối với thị trường nhiên liệu trong nước, buộc Matxcơva phải tìm kiếm nguồn cung từ bên ngoài, bất chấp các lệnh trừng phạt quốc tế.

Anh Vũ