Sau ngày nghỉ lễ mùng 1 đầu năm, báo Le Figaro trở lại với độc giả. Khác với các báo khác, chiến tranh Ukraine hôm nay không được Le Figaro quan tâm, cả về ngoại giao hay chiến sự. Liên quan đến châu Mỹ, Le Figaro đề cập đến chính sách của chính quyền Mỹ Donald Trump đối với Venezuela và Cuba.

Quốc kỳ Cuba được một người dân cầm trên tay trong Ngày Quốc Tế Lao Động, tại La Havana, Cuba, ngày 01/05/2024. AP - Ariel Ley

Le Figaro nhận định "Cuba lo ngại phải đối mặt với cơn thịnh nộ của chính quyền Mỹ trong năm 2026", nhất là trong bối cảnh nước này đang phải chịu đựng một cuộc khủng hoảng đa diện : lương thực, y tế (với các dịch bệnh chồng chéo như Chikungunya, sốt xuất huyết và Zika), năng lượng (hầu hết các vùng bị cắt điện 18 giờ đồng hồ mỗi ngày). Theo một thăm dò ý kiến của Đài quan sát Nhân quyền Cuba, một tổ chức phi chính phủ còn may mắn được chính quyền "nới tay", 89% dân số sống dưới ngưỡng nghèo khó. 7 phần 10 dân số không có bữa tối. Bữa sáng cũng là một thứ xa xỉ "khó với tới".

Tổng thống Cuba Miguel Diaz-Canel ngay trước Giáng Sinh đã phải thừa nhận rằng vào cuối quý 3 năm 2025, GDP đã giảm hơn 4%, lạm phát đang tăng vọt ngoài tầm kiểm soát, nền kinh tế bị tê liệt một phần, sản xuất điện đang lâm cảnh khốn đốn, giá cả đắt đỏ và việc phân phối thực phẩm theo khẩu phần không được đảm bảo… Nông nghiệp Cuba đang trong tình trạng tồi tệ. Bộ Tài chính đã buộc phải phá giá đồng peso Cuba tới 400% vào giữa tháng 12/2025.

Theo phân tích của Le Figaro, chính quyền dường như vẫn thờ ơ với nỗi bất hạnh của người dân, bởi vì họ đang dồn mối quan tâm vào Venezuela. Trên thực tế, việc các tàu chở dầu của Venezuela bị bắt giữ đang làm Cuba thêm bất ổn, bởi vì Caracas là nhà cung cấp dầu thô chính cho Cuba kể từ cuối những năm 1990. Việc Mỹ phong tỏa và tấn công các tàu chở dầu của chế độ Maduro có thể đẩy Cuba vào cảnh hỗn loạn. Cuba tiêu thụ 110.000 thùng dầu mỗi ngày, nhưng chỉ sản xuất được 40.000 thùng/ngày. Caracas đã cung cấp cho đồng minh Cuba khoảng 30.000 thùng/ngày trong năm 2025, một sự sụt giảm đáng kể.

Nếu không có dầu của Venezuela, Cuba sẽ càng thêm khan hiếm nguồn cung. Điều này sẽ làm gia tăng sự bất mãn và các cuộc biểu tình tại Cuba, với nguy cơ tình trạng bất ổn vượt tầm kiểm soát, thậm chí dẫn đến sự can thiệp của Mỹ.

Về mặt công khai, La Havana ủng hộ tổng thống Venezuela Maduro, tăng cường lực lượng vệ sĩ Cuba theo yêu cầu của tổng thống Venezuela, nhưng theo Le Figaro, La Havana đã bắt đầu nghĩ đến thời hậu Maduro. Các cố vấn Cuba đã gặp tổng thống Venezuela hồi giữa tháng 10/2025 và thông báo La Havana sẽ không hỗ trợ quân sự cho Caracas để tránh gây nguy hiểm cho sự tồn tại của chế độ Cuba trong trường hợp xảy ra xung đột với Hoa Kỳ.

Mặc dù đối thoại với Washington, La Havana không tin tưởng vào chính quyền Mỹ. Tất cả các nguồn lực của đất nước đang được huy động để chuẩn bị cho khả năng Hoa Kỳ can thiệp, bất kể dưới hình thức nào.

Donald Trump gia tăng áp lực đối với Venezuela

Trong khi đó, chính quyền Mỹ Donald Trump không ngừng tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào tàu chở dầu và hoạt động vận chuyển hàng hải của Venezuela, khiến hàng trăm người chết.

Tuy nhiên, Le Figaro lưu ý là những áp lực đối với tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cho đến nay vẫn chưa mang lại kết quả nào khác và chính quyền Donald Trump vẫn tỏ ra khá mơ hồ về mục tiêu và thời gian của chiến dịch hải quân quy mô lớn nhắm vào Venezuela. Cả Donald Trump và các thành viên trong chính phủ Mỹ đều chưa vạch ra kịch bản nào khả thi để kết thúc cuộc đối đầu này. Các kịch bản thay đổi chế độ ở Caracas vẫn chưa rõ ràng. Và viễn cảnh này làm dấy lên lo ngại về những hậu quả khó lường.

Le Figaro nhắc lại là các chiến dịch của Mỹ nhằm lật đổ chính phủ Afghanistan, Iraq và Libya, ban đầu đều được dự kiến là sẽ dễ dàng đạt được chiến thắng quân sự, nhưng rồi cuối cùng lại biến thành các cuộc nội chiến, mà cho đến nay vẫn còn in đậm trong tâm trí mọi người.

Thủ tướng Đức Friedrich Merz : Kẻ thù số một mới của Điện Kremlin

Liên quan đến Nga, Le Figaro có bài nhận định thủ tướng Đức Friedrich Merz nay là kẻ thù số một mới của Điện Kremlin. Thủ tướng Đức đã chọc giận Nga khi thể hiện mình là lãnh đạo Châu Âu bảo vệ Ukraine mạnh mẽ nhất.

Bị mắc kẹt giữa Nga và Hoa Kỳ, Friedrich Merz đang tìm kiếm vị thế trên sân khấu ngoại giao. Hai cường quốc địa chính trị Nga và Mỹ cũng là 2 quốc gia duy nhất được thủ tướng Đức nhắc đến trong bài phát biểu năm mới đầu tiên trước quốc dân. Ông khẳng định Đức "không phải là đồ chơi của các cường quốc". Thủ tướng Merz tin rằng tự do và an ninh của Châu Âu đang bị cuộc chiến ở phía đông châu lục đe dọa trực triếp, cuộc xâm lược Ukraine đã và đang là một phần của kế hoạch của Nga nhắm vào toàn bộ Châu Âu. Ông cảnh báo rằng mỗi ngày Đức đều là nạn nhân của các hành động phá hoại, gián điệp và tấn công mạng của Nga.

Do sự ủng hộ kiên định của ông đối với Ukraine, thủ tướng Đức Friedrich Merz đã trở thành mục tiêu chính bị cỗ máy tuyên truyền của Nga nhắm tới. Ví dụ, tại Moskva, giới ngoại giao và an ninh khẳng định Merz hiện là kẻ thù số một của công chúng, chủ nghĩa Quốc xã đã được hồi sinh ở Châu Âu, nhiều tuyên bố của Friedrich Merz là những biểu hiện thuần túy của chủ nghĩa phân biệt chủng tộc và chủ nghĩa Quốc xã…

Theo Le Figaro, mục tiêu của Nga dĩ nhiên là kích động lòng căm thù đối với Châu Âu và làm mất uy tín của người lãnh đạo nền kinh tế lớn nhất khu vực. Và dĩ nhiên, Berlin có các phản ứng đáp trả. Ví dụ, Quốc hội Đức đã thông qua ngân sách gần 50 tỷ euro để trang bị cho lực lượng vũ trang chống lại mối đe dọa từ Nga. Báo Thụy Sĩ Neue Zürcher Zeitung nhấn mạnh : "Friedrich Merz đang đảm nhận một vai trò mà các thủ tướng Đức từ lâu vẫn né tránh,  đó là đối thủ chính của Vladimir Putin ở Châu Âu. Ông làm vậy không phải vì khát vọng quyền lực cá nhân, mà là vì sự cần thiết tuyệt đối".

Phong trào biểu tình xuyên năm tại Iran

Nhật báo công giáo La Croix, ngoài việc điểm các sự kiện quan trọng diễn ra trên thế giới trong năm 2026, còn quan tâm đến phong trào biểu tình tại Iran bùng phát từ 28/12/2025 và cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt.   

Do giới thương nhân tại khu vực buôn bán lớn ở thủ đô Tehran, vốn là khu vực truyền thống bảo thủ và ủng hộ chế độ, khởi xướng, phong trào phản đối đời sống đắt đỏ hiện đang lan rộng khắp cả nước, từ bắc xuống nam, từ đông sang tây. La Croix nhận định dường như không gì có thể ngăn cản các cuộc biểu tình ở Iran.

Vào ngày thứ năm của phong trào, một tòa nhà của cơ quan công quyền đã bị tấn công, đã có người thiệt mạng. Các trường học và ít nhất 10 trường đại học trên toàn quốc phải đóng cửa, học sinh - sinh viên chuyển sang học từ xa. Tehran vẫn chìm trong bầu không khí căng thẳng, được lực lượng cảnh sát chống bạo động bảo vệ nghiêm ngặt, với nhiều xe bọc thép tại các giao lộ quan trọng.

Trước tình trạng kinh tế khó khăn, với các lệnh trừng phạt quốc tế dẫn đến sự sụp đổ nhanh chóng của rial, đồng tiền quốc gia, các yêu sách của người biểu tình được đưa ra rất rõ ràng : một nền kinh tế hoạt động hiệu quả và các chính sách cho phép người dân và doanh nghiệp thoát khỏi tình trạng trì trệ. Đồng rial hiện giờ đã mất hơn 1/3 giá trị so với đô la trong năm qua, trong khi lạm phát trên 10% đã làm xói mòn sức mua của người dân Iran từ nhiều năm nay.

Ý soán ngôi Nhật Bản, trở thành nước xuất khẩu lớn thứ tư thế giới

Trong lĩnh vực xuất khẩu, báo kinh tế Les Echos có bài viết vinh danh Ý. Trong năm 2024 và 2025, giá trị xuất khẩu của Ý đã vượt qua Nhật Bản, đưa Ý lên vị trí thứ tư toàn cầu. Sau Tổ chức Thương Mại Thế Giới WTO, đến lượt Tổ Chức Hợp Tác và Phát Triển Kinh Tế OECD chính thức công nhận thành tựu kinh tế lịch sử này của Ý, trong khi chỉ cách nay một thập kỷ, Ý chỉ là nước xuất khẩu lớn thứ bảy.

Theo báo kinh tế Les Echos, với 5% kim ngạch xuất khẩu toàn cầu, Ý là cường quốc xuất khẩu lớn thứ hai của Châu Âu, chỉ sau Đức. Xuất khẩu chiếm 40% GDP của Ý. Mặc dù Ý vẫn phải đối phó với thâm hụt ngân sách và nợ công, nhưng thặng dư thương mại đã đạt 54,9 tỷ euro vào năm 2024.

Marco Fortis của Quỹ Edison nhấn mạnh : Ý là quốc gia Châu Âu duy nhất đã đứng vững trước Trung Quốc từ 10 năm nay. Trong khi ảnh hưởng của các nước láng giềng suy yếu, Pháp tụt xuống vị trí thứ 7 và Đức giảm từ 14% xuống 12,6% thị phần, Ý đã cải thiện chất lượng sản phẩm và đa dạng hóa thị trường của mình. Sau 10 năm, xuất khẩu của Ý đã đạt mức tăng kỷ lục : 48%, đạt 650 tỷ euro vào năm 2025.

Ý cũng là nước xuất khẩu nhiều loại sản phẩm nhất và sang nhiều quốc gia nhất. Không giống như các đối thủ cạnh tranh, Ý không dựa vào các tập đoàn công nghiệp khổng lồ hay sản xuất đại trà. Sức mạnh Ý nằm ở mạng lưới độc đáo gồm 26.860 doanh nghiệp vừa và nhỏ - từ 50 đến 2.000 nhân viên. Chính những doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động hiệu quả cao này là trụ cột vô hình của nền kinh tế Châu Âu : ví dụ cung cấp các linh kiện thiết yếu cho hàng xa xỉ của tập đoàn LVMH của Pháp, hay cho ô tô của Đức.

Mặt Trăng, Sao Hỏa, Sao Thủy : một năm bước ngoặt cho khám phá vũ trụ

Về khoa học, Le Figaro dự báo 2026 là năm bước ngoặt, hứa hẹn nhiều điều tuyệt vời cho lĩnh vực không gian.

Không thể khẳng định chắc chắn năm 2026 sẽ đánh dấu một kỷ nguyên mới cho khám phá vũ trụ, nhưng năm nay sẽ có hàng loạt sự kiện phong phú hơn các năm trước, liên quan đến các hoạt động của con người và robot. Người Mỹ sẽ trở lại quỹ đạo Mặt Trăng, một phi hành gia người Pháp sẽ bay vào vũ trụ, và một tàu thăm dò của Châu Âu sẽ bay quanh Sao Thủy, Châu Âu sẽ phóng đài quan sát không gian Plato, được thiết kế để tìm kiếm các hành tinh tương tự Trái đất trong thiên hà của chúng ta…

Mặt khác, sau một năm 2025 đầy lo ngại về ngân sách, Cơ quan không gian Mỹ NASA và Cơ quan Vũ trụ Châu Âu ESA cũng có nhiều cơ hội được bảo đảm ngân sách hơn, ví dụ ngân sách của ESA đạt kỷ lục hơn 22 tỷ euro (tăng gần 30% so với năm 2022), Quốc hội Hoa Kỳ trong tháng này cũng có thể bác bỏ một phần lớn các biện pháp thắt lưng buộc bụng của chính quyền Donald Trump trong lĩnh vực vũ trụ.

Tuy nhiên, theo Le Figaro, có lẽ chính Trung Quốc, với những tiến bộ ổn định trong lĩnh vực tàu du hành vũ trụ có người lái, mới là chìa khóa cho tương lai. Bắc Kinh dường như đang đi đúng hướng để đáp ứng kế hoạch và đưa phi hành gia đầu tiên lên Mặt Trăng vào năm 2030, tạo áp lực rất lớn đối với NASA, vốn đang tập trung vào việc phát triển tàu vũ trụ khổng lồ Starship của SpaceX, được chọn làm tàu ​​đổ bộ chính lên Mặt Trăng cho chương trình Artemis. Liệu Hoa Kỳ có cho phép đối thủ Trung Quốc giành được lợi thế quyết định trong cuộc chinh phục Mặt Trăng mới lần này ? Liệu Mặt Trăng có tầm quan trọng về địa chiến lược để lý giải cho khoản đầu tư hàng chục tỷ đô la ? Những năm tới sẽ rất quan trọng để có được cái nhìn rõ ràng về vấn đề này.

Sử dụng điện thoại : Cần quy định xử phạt như  vi phạm luật giao thông ?

Về mặt xã hội, báo Libération chú ý đến việc chính phủ Pháp đang đẩy nhanh việc thông qua dự luật cấm điện thoại di động ở trường trung học và cấm mạng xã hội đối với người dưới 15 tuổi tại Pháp. Đối với báo thiên tả Libération, cũng cần phải buộc người lớn chịu trách nhiệm.

Đối với đề xuất cấm điện thoại di động ở trường trung học, Libération cho biết việc thực thi lệnh cấm có thể gây lo ngại trong đội ngũ cán bộ của hệ thống giáo dục quốc gia, ví dụ do thiếu tham vấn và thử nghiệm, những khó khăn trong việc triển khai do sự đa dạng về học sinh, các nguồn lực cần thiết, cả về con người (để giám sát) và vật chất (như tủ khóa để cất giữ thiết bị), và thậm chí cả những vấn đề pháp lý tiềm ẩn…

Thách thức là không ít, thế nhưng Libération nhấn mạnh là tất cả đều đồng thuận, dựa trên nhiều nghiên cứu và báo cáo, về các nguy cơ, từ việc sử dụng điện thoại quá mức ở thanh thiếu niên : việc tiếp xúc với nội dung không phù hợp, nạn bắt nạt nhau trên mạng, chứng rối loạn giấc ngủ…

Điện thoại di động đã trở thành một phần không thể thiếu trong cuộc sống của chúng ta. Điều quan trọng là cần có những quy tắc mang tính bắt buộc, giống như quy định xử phạt vi phạm đối với người lái xe, ví dụ khi sử dụng điện thoại trên 5 giờ/ngày, để âm lượng quá lớn, nói chuyện điện thoại khi sử dụng phương tiện giao thông công cộng, dùng điện thoại quấy rối người khác… Nghe thì có vẻ hơi thái quá, nhưng theo Libération, như vậy vẫn không vô lý bằng lối "nói một đằng, làm một nẻo" của người trưởng thành. 

Thùy Dương