Bắc Kinh đẩy mạnh những bước đi chiến lược ở vùng Bắc Cực

Khác với các báo khác, hôm nay, 30/07/2026, ngoài chủ đề cháy rừng, Libération quan tâm đến việc "Bắc Kinh đẩy mạnh những bước đi chiến lược dưới lớp băng ở vùng Bắc Cực".

Trung Quốc đã khởi động chuyến thám hiểm khoa học lần thứ 16 đến khu vực Bắc Cực, với quy mô chưa từng có.

Tháng 7 vừa qua, Trung Quốc đã tiến hành chuyến thám hiểm khoa học lần thứ 16 tại khu vực Bắc Cực. Với quy mô chưa từng có, sứ mệnh này đang được Hoa Kỳ theo dõi sát sao, trong bối cảnh Washington lo ngại Trung Quốc sẽ mở rộng ảnh hưởng cả về kinh tế và quân sự tại một khu vực đang trở thành điểm giao thoa của các tham vọng địa chính trị.

"Sứ mệnh lần này cho thấy rõ Trung Quốc đã bước sang một giai đoạn mới với các hoạt động quy mô lớn và được duy trì thường xuyên tại Bắc Cực. Điều đáng lưu ý, đây là chuyến thám hiểm đầu tiên được triển khai trong khuôn khổ Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc (giai đoạn 2026-2030), trong đó một trong những trọng tâm là tăng cường hạ tầng nghiên cứu vùng cực nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế biển", theo nhận định của bà Elizabeth Buchanan, chuyên gia về địa chính trị vùng cực tại Viện Chiến lược Chính trị của Úc.

Trung Quốc nay không còn che giấu sự quan tâm đối với vùng Viễn Bắc. Từ năm 2018, Bắc Kinh tự xem mình là một "quốc gia cận Bắc Cực" (near-Arctic state), cách gọi của Bắc Kinh để biện minh cho lợi ích của Trung Quốc tại khu vực, mặc dù điểm cực bắc trên lãnh thổ Trung Quốc vẫn nằm cách Vòng Bắc Cực tới 1.500 km về phía nam.

Chiến lược nhằm khẳng định chỗ đứng của Trung Quốc tại Bắc Cực đã được thúc đẩy rất nhanh. Hiện nay, Trung Quốc sở hữu ít nhất 4 tàu phá băng, loại phương tiện đang trở thành đối tượng của một cuộc cạnh tranh mới trên quy mô toàn cầu. Con số này thậm chí còn nhiều hơn cả Hoa Kỳ.

Dân Iran sống gần eo biển Hormuz lao đao vì các cuộc không kích của Mỹ

Cháy rừng và các hệ quả vẫn là đề tài chính được các báo Pháp hôm nay quan tâm. Báo Le Monde chạy tựa trang nhất "Đối mặt với cháy rừng : tình đoàn kết, nỗi mệt mỏi và sợ hãi". Các đề tài được đề cập dàn trải từ việc tổng thống Ukraine Zelensky phải chú ý làm hài lòng tổng thống Mỹ Donald Trump, Hải quân Pháp đặt mục tiêu đẩy mạnh các chiến dịch đột kích nhằm trấn áp các đường dây buôn bán ma túy trên vùng biển quốc tế, Zinédine Zidane chính thức chỉ huy đội tuyển Áo Lam (Les Bleus)…

Chiến tranh Iran cũng thu hút sự chú ý của Le Monde, qua bài viết "Người dân Iran sống gần eo biển Hormuz lao đao vì các cuộc không kích của Mỹ".

Kể từ khi giao tranh giữa Iran và Hoa Kỳ bùng phát trở lại vào ngày 7/7, các đợt không kích của Mỹ chủ yếu tập trung vào miền nam Iran, đặc biệt là dọc theo Vịnh Ba Tư. Khu vực chiến lược này đang trở thành tâm điểm căng thẳng khi Washington tìm cách làm suy giảm ảnh hưởng của Tehran đối với eo biển Hormuz, tuyến hàng hải có ý nghĩa sống còn đối với thương mại năng lượng toàn cầu.

Tất cả những người được phỏng vấn tại miền nam Iran - Qeshm, Bandar-e Abbas và thành phố Lar thuộc tỉnh Fars - đều cho rằng cả người dân Iran nói chung và chính quyền đều chưa thực sự nhận thức đầy đủ về tình cảnh mà cư dân khu vực này đang phải đối mặt.

Theo một cư dân địa phương, các phát biểu của Nhà nước thường rất xa rời thực tế cuộc sống của người dân miền nam Iran : "Nhiều khi các quan chức đưa ra những phát biểu hết sức phi lý. Họ kêu gọi chúng tôi 'hãy kiên cường', nhưng kiên cường trước điều gì ? Trước cảnh cắt điện giữa cái nóng 45°C ở Bandar-e Abbas ? Trước tình trạng thiếu nước ? Trước vật giá leo thang ? Hay trước nỗi lo âu bao trùm mỗi khi màn đêm buông xuống ? Chỉ vì chúng tôi không sống ở Tehran và chiến tranh không hiện hữu tại thủ đô, nên nhiều người ở những nơi khác có cảm giác đất nước thậm chí còn chưa bước vào chiến tranh".

Ngoài các cuộc không kích, người dân miền nam Iran còn phải đối mặt với tình trạng lạm phát phi mã, khiến đời sống vốn đã khó khăn càng thêm chật vật. Theo Trung tâm Thống kê Iran, tỷ lệ lạm phát trong tháng Sáu lên tới 57,7%, mức cao chưa từng có trong nhiều thập niên.

Sự cố chấp của Trump về thuế quan

Liên quan đến tổng thống Mỹ Donald Trump, Le Monde dành bài xã luận để bàn về "Sự ngoan cố của Trump với chính sách thuế quan". Người ta thường chỉ trích Donald Trump là hay từ bỏ các kế hoạch của mình khi vấp phải sự phản đối quá mạnh, theo kiểu "Trump luôn rút lui trước sức ép" (Trump always chickens out). Thế nhưng, riêng trong vấn đề thuế quan, tổng thống Mỹ lần này lại quyết theo đuổi chính sách của mình đến cùng.

Sau khi Tòa án Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ các mức thuế thương mại được ban hành chưa đầy một năm trước đó, ông Trump đã phát động một đợt tăng thuế mới, dù hiệu quả kinh tế của các biện pháp này không có gì là chắc chắn. Kể từ ngày 24/07, các mức thuế bổ sung 10% đến 12,5% được áp dụng đối với hàng nhập khẩu từ 60 đối tác thương mại, trong đó có Liên Hiệp Châu Âu (EU). Mục tiêu đánh thuế hàng nhập khẩu vẫn không thay đổi, chỉ có cơ sở lập luận mà Nhà Trắng đưa ra là khác đi.

Lần này, Nhà Trắng viện dẫn vấn đề lao động cưỡng bức. Chính quyền Mỹ cáo buộc một số quốc gia chưa làm đủ để ngăn chặn các sản phẩm có nguồn gốc từ những chuỗi cung ứng sử dụng lao động cưỡng bức. Theo Le Monde, các tiêu chí đánh giá vẫn rất mơ hồ và những cáo buộc này thiếu cơ sở thuyết phục, bởi Liên Hiệp Châu Âu hiện có những quy định thuộc loại nghiêm ngặt nhất thế giới về trách nhiệm giám sát của doanh nghiệp cũng như phòng chống lao động cưỡng bức.

Washington đồng thời chuẩn bị một đợt áp thuế mới, lần này dựa trên khái niệm "năng lực cơ cấu" (capacité structurelle). Chính quyền Mỹ cho rằng Liên Hiệp Châu Âu sản xuất nhiều hàng hóa hơn khả năng tiêu dùng, hoặc đầu tư hiệu quả của thị trường nội khối gồm 27 nước thành viên. Theo Le Monde, lập luận này mơ hồ, thậm chí gần như phi lý. Nếu áp dụng cách lý giải đó, liệu những nền kinh tế có sức cạnh tranh cao và xuất khẩu mạnh cũng sẽ bị trừng phạt ? Và khi đó phải nhìn nhận thế nào về sự thống trị của Hoa Kỳ trong lĩnh vực dịch vụ số, vốn được xuất khẩu với quy mô lớn sang Châu Âu ?

Dẫu vậy, ngay cả khi giành phần thắng trước tòa án, điều đó cũng không thể biến một chính sách bị đánh giá là kém hiệu quả thành động lực cho tăng trưởng kinh tế. Các mức thuế quan được áp dụng từ năm 2025 vẫn chưa mang lại kết quả như kỳ vọng. Đúng là sản lượng công nghiệp chế tạo có tăng, nhưng chủ yếu nhờ các khoản đầu tư liên quan đến trí tuệ nhân tạo. Trong khi đó, chi tiêu cho xây dựng nhà máy đã giảm gần 1/3 so với mức đỉnh của năm 2024 và ngành công nghiệp đã mất khoảng 75.000 việc làm kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Ở chiều ngược lại, tác động tiêu cực của các hàng rào thuế quan ngày càng rõ nét. Các biện pháp này được cho là đã làm giá tiêu dùng tăng thêm khoảng 0,8%, trong khi nhiều doanh nghiệp vẫn đang cân nhắc chuyển phần chi phí phát sinh sang người tiêu dùng. Đáng lo ngại hơn, sự bất ổn do chính sách thuế quan tạo ra lại làm nản lòng các nhà đầu tư thay vì khích lệ họ.

"Người thắng" và "kẻ thua"

Về chiến tranh Ukraine, trong bài viết "Người thắng" và "kẻ thua", báo Le Figaro nhận định tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã xuất hiện tại Nhà Trắng hôm thứ Ba với một "bộ bài toàn át chủ". Bầu không khí đã hoàn toàn khác so với cuộc khẩu chiến nổi tiếng tại Phòng Bầu dục trước đây, khi Donald Trump từng nói rằng ông Zelensky "không có lá bài nào trong tay", đồng thời cáo buộc ông "đang đùa với Đệ tam Thế chiến".

Phải nói rằng tình hình trên chiến trường đã thay đổi hoàn toàn kể từ tháng Giêng. Ukraine đang giúp Trump trong cuộc đối đầu với Iran và drone của Tehran. Kiev đã đưa chiến tranh sang lãnh thổ Nga, tấn công các nhà máy lọc dầu và những kho hàng của tập đoàn thương mại điện tử Wildberries tại Moskva, Saint Petersburg và cả vùng Ural.

Trên tiền tuyến, tuy vẫn chiếm thêm được vài kilômét và tiếp tục thâm nhập vào vùng Donbass, quân đội Nga phải trả giá bằng những tổn thất khổng lồ. Putin đang mất nhiều binh sĩ hơn số quân ông có thể tuyển mộ.

Còn rất xa mới có thể kết luận Ukraine có thể chiến thắng, nhưng cục diện rõ ràng đã đảo chiều. Le Monde kết luận : Trong khi Ukraine đã trở thành lá chắn của một Châu Âu đang tái vũ trang, sự ngoan cố của chủ nhân Điện Kremlin rõ ràng sẽ chỉ dẫn Putin tới ngõ cụt.

Tại sao Kiev cần tự sản xuất tên lửa Patriot ?

Vẫn về chiến tranh Ukraine, báo La Croix đi tìm lời giải đáp cho câu hỏi "Vì sao Kiev đặc biệt cần tự sản xuất tên lửa Patriot ?", trong bối cảnh tại Washington, tổng thống Mỹ Donald Trump và tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky một lần nữa đề cập đến khả năng cho phép Ukraine sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ, loại vũ khí được xem là then chốt để đối phó với các đợt tấn công bằng tên lửa của Nga.

Hiện nay, Ukraine đã được trang bị nhiều tổ hợp phòng không Patriot, nhưng lại thiếu nghiêm trọng tên lửa đánh chặn. Nếu được sản xuất ngay tại Ukraine, Kiev sẽ có thể tiếp cận nguồn đạn dược nhanh hơn và với số lượng lớn hơn. Đây là loại vũ khí có giá thành rất cao, trong khi Ukraine còn phải cạnh tranh với các quốc gia vùng Vịnh, những nước cũng đang gia tăng nhu cầu mua Patriot để đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Tehran nổ ra hồi cuối tháng Hai.

Bên cạnh tình trạng thiếu nhân lực, năng lực phòng không hiện được xem là điểm yếu lớn nhất của Ukraine trong cuộc chiến với Nga.

Nga liên tục sử dụng tên lửa đạn đạo và tên lửa chống hạm tốc độ cao để tấn công các mục tiêu trên lãnh thổ Ukraine. Chỉ riêng trong tháng 7, Moskva đã phóng khoảng 120 tên lửa thuộc 2 loại này. Tuy nhiên, theo không quân Ukraine, do thiếu tên lửa đánh chặn, lực lượng phòng không chỉ bắn hạ được 35 quả.

Các đợt tấn công chủ yếu nhằm vào những đô thị lớn, cơ sở hạ tầng dân sự, hệ thống năng lượng cũng như các trung tâm sản xuất công nghiệp quốc phòng, đồng thời gieo rắc tâm lý lo sợ trong dân chúng.

Viễn cảnh mùa đông tới đây càng khiến Kiev lo ngại. Mùa đông năm ngoái, Nga đã gây thiệt hại nặng nề cho hệ thống điện của Ukraine, khiến nhiều khu vực tại các thành phố lớn rơi vào cảnh mất điện, thiếu sưởi giữa thời tiết giá rét.

Cho đến nay, chưa có hệ thống nào được triển khai với số lượng lớn có thể đạt hiệu quả tương đương Patriot trong việc đánh chặn tên lửa đạn đạo. Chỉ có hệ thống Patriot của Mỹ đủ khả năng đối phó.

Iran - Ukraine : Không phải chiến tranh thế giới, nhưng thế giới đang trong tình trạng chiến tranh

Về hai cuộc chiến lớn trên thế giới là chiến tranh Iran và chiến tranh Ukraine, Les Echos lý giải tại sao hai cuộc xung đột lớn này ngày càng đan xen vào nhau. Dù diễn ra trên hai mặt trận hoàn toàn khác nhau, sự hợp tác giữa Nga và Iran ở một bên, cũng như giữa Ukraine và các nước vùng Vịnh ở bên kia, cho thấy hai cuộc xung đột lớn đang diễn ra tại Châu Âu và Trung Đông ngày càng có mối liên hệ chặt chẽ.

Tổng thống Ukraine nhiều lần nhấn mạnh vai trò của sự hỗ trợ mà Iran dành cho Nga. Ông Zelensky từng nói 2 nước Nga - Iran là "những người anh em cùng chung mối hận thù" và vì thế cũng là "những huynh đệ về vũ trang".

Ở chiều ngược lại, theo tổng thống Volodymyr Zelensky, Nga hỗ trợ Iran dữ liệu giám sát vệ tinh về các nước vùng Vịnh nhằm giúp Tehran tiến hành các cuộc tấn công. Còn theo ngoại trưởng Ukraine, Andrii Sybiha, Moskva hiện tìm cách biến Hắc Hải thành "một eo biển Hormuz thứ hai".

Ông Michel Duclos, cựu đại sứ Pháp và hiện là cố vấn tại Viện Montaigne, nhận định đây không phải sự hội tụ của 2 cuộc chiến tranh mà là chiến tranh đang mang tính toàn cầu nhiều hơn. Ukraine cầm cự được là nhờ sự hỗ trợ của Hoa Kỳ và các nước Châu Âu, trong khi Iran nhận được hậu thuẫn từ Trung Quốc, Nga và Bắc Triều Tiên - một trục liên minh ngày càng trở nên gắn kết.

Theo ông, Trung Quốc hiện giờ cung cấp cho cả Nga và Iran các linh kiện lưỡng dụng, có thể phục vụ cả mục đích dân sự và quân sự, trong khi Bắc Triều Tiên được cho là chuẩn bị điều thêm khoảng 30.000 binh sĩ sang Nga.

Tuy nhiên, mỗi cường quốc lại theo đuổi một chiến lược riêng. Chuyên gia này phân tích : Châu Âu hỗ trợ Ukraine nhưng không trực tiếp can dự vào cuộc chiến chống Iran, ngoại trừ việc hỗ trợ các nước vùng Vịnh. Iran, ở những mức độ khác nhau, nhận được viện trợ quân sự, linh kiện lưỡng dụng cũng như thông tin tình báo từ Trung Quốc và Nga, nhưng cả Trung Quốc và Nga đều không trực tiếp tham chiến trên thực địa. Về phần mình, Ukraine đã trở thành nước xuất khẩu drone sang các quốc gia vùng Vịnh, sau đó là Châu Âu và hiện nay là Hoa Kỳ.

Kết luận trong một bài phân tích đăng trên nền tảng X và được Desk Russie công bố, chuyên gia địa chính trị Jean-Sylvestre Mongrenier nhận định : "Chiến tranh tại Ukraine là một phần của một cuộc xung đột toàn cầu, đa chiều, trải rộng từ Châu Âu đến Trung Đông và khu vực Ấn Độ - Thái Bình Dương. Đây không phải là một cuộc chiến tranh thế giới, nhưng thế giới đang trong tình trạng chiến tranh". Theo tác giả, cách nhìn này cũng có thể được áp dụng đối với cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đông.

Biến đổi khí hậu : Tương lai mà chúng ta từng lo ngại đã trở thành hiện thực

Cũng như nhiều báo khác, La Croix dành tựa trang nhất cho đề tài khí hậu : Những đợt nắng nóng liên tiếp và các vụ cháy rừng tàn phá vùng Gironde không chỉ là những hiện tượng thời tiết bất thường, mà là những biểu hiện mới nhất của biến đổi khí hậu do hoạt động của con người gây ra.

Nói ngắn gọn, mùa hè năm nay chính là hình ảnh của tương lai. Trong tương lai, các vụ cháy rừng sẽ dữ dội và xảy ra thường xuyên hơn ; thời gian có nguy cơ cháy sẽ kéo dài sang cả mùa xuân và mùa thu ; và sẽ có thêm nhiều vùng hơn bị ảnh hưởng. Các mô hình dự báo cho thấy sau năm 2050, gần như toàn bộ lãnh thổ Pháp sẽ dễ bị cháy rừng như vùng Landes vào đầu thế kỷ XXI.

Nếu bản chất của vấn đề đã thay đổi thì các giải pháp cũng phải thay đổi. Chiến lược chữa cháy hiện nay của Pháp, dựa trên việc can thiệp nhanh và huy động lực lượng lính cứu hỏa quy mô lớn, không còn đủ nữa. Dĩ nhiên, theo La Croix, cần phải có đầy đủ phương tiện để bảo vệ con người và tài sản trước ngọn lửa. Đồng thời, phe cầm quyền và phe đối lập phải chịu trách nhiệm về các khoản ngân sách mà họ đã thông qua hoặc từ chối thông qua.

Nhưng La Croix nhấn mạnh là cần bổ sung thêm hai hướng hành động mang tính lâu dài hơn : thứ nhất, thích nghi xã hội và lối sống với những rủi ro mới, chẳng hạn bằng cách xem xét lại cách quản lý rừng hoặc xây dựng lại chính sách phòng chống cháy rừng. Thứ hai, quan trọng hơn cả là tiếp tục giảm lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính để làm chậm quá trình nóng lên toàn cầu và giảm mức độ nghiêm trọng của các vụ cháy trong tương lai.

Nhưng chính việc phải thực hiện đồng thời tất cả các giải pháp này, trong khi thời gian và ngân sách đều hạn chế, khiến vấn đề trở nên rất phức tạp.

Cần áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hơn đối với những kẻ phóng hỏa

Vẫn về nạn cháy rừng ở Pháp, "Các thị trưởng ở tuyến đầu giữa cơn hỗn loạn do cháy rừng" là tựa trang nhất của Le Figaro. Tờ báo thiên hữu đặt câu hỏi : "Có cần áp dụng các hình phạt nghiêm khắc hơn đối với những kẻ phóng hỏa ?".

Trong bối cảnh 90% các vụ cháy có nguyên nhân từ con người, dù là cố ý hay vô ý, trên thực tế các thủ phạm thường chỉ bị tuyên án vài năm tù, thậm chí nhiều trường hợp còn được hưởng án treo. Cho nên nghị sĩ Matthieu Bloch (đảng UDR) vừa đệ trình ngày 28/07 một dự luật nhằm tiếp tục siết chặt các hình phạt.

Dự luật đề xuất bổ sung tình tiết tăng nặng đối với hành vi cố ý phóng hỏa rừng trong trường hợp cơ quan có thẩm quyền đã chính thức xác định nguy cơ cháy lan ở mức đặc biệt cao. Dự luật cũng đề xuất tăng nặng hình phạt nếu hành vi này gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Theo nghị sĩ Bloch, "việc cố ý đốt rừng trong thời kỳ nguy cơ cháy ở mức đặc biệt cao không thể tiếp tục bị xem là hành vi hủy hoại tài sản thông thường. Đó là hành vi cố ý chấp nhận nguy cơ gây ra một thảm họa cấp quốc gia".

Thùy Dương