Bạo loạn chống nhập cư ở Belfast : Vai trò của mạng xã hội và những rạn nứt trong xã hội Bắc Ireland

Bạo loạn chống nhập cư ở Belfast nổ ra sau khi một người đàn ông Bắc Ireland bị một người tị nạn đến từ Châu Phi tấn công là chủ đề khiến các tờ báo Pháp tốn nhiều giấy mực hôm nay 12/06/2026.

Cảnh sát giải tán người biểu tình gần Newtownabbey ở Belfast, Bắc Ireland, ngày 10/06/2026. AP Photo/Peter Morrison - Peter Morrison

Nhật báo Le Monde dành trang nhất tập trung vào chuỗi sự kiện dẫn đến bạo loạn và vai trò của mạng xã hội liên quan đến vụ Stephen Ogilvie bị Hadi Alodid, một người tị nạn Sudan, tấn công bằng dao tại Belfast hôm 08/06 khiến nạn nhân bị thương nặng và mất khả năng sử dụng mắt trái. Chỉ vài giờ sau khi video vụ tấn công xuất hiện trên mạng, hàng chục người bịt mặt đã tập trung tại các khu dân cư có đông người nước ngoài hoặc người da màu sinh sống. Xe buýt, ô tô và nhà cửa bị phóng hỏa, buộc cảnh sát phải sơ tán nhiều gia đình.

Le Monde cho rằng đây là một "kịch bản quen thuộc" : một vụ án hình sự được các thuật toán mạng xã hội khuếch đại mạnh mẽ, sau đó bị các nhân vật và tổ chức cực hữu khai thác nhằm kích động tâm lý chống nhập cư. Tờ báo nhấn mạnh đến vai trò của Tommy Robinson, nhà hoạt động chống Hồi giáo ở Anh Quốc, cùng các phát ngôn của tỷ phú Elon Musk trên mạng xã hội X. Tờ báo liên hệ vụ việc với các đợt bạo loạn chống người nhập cư trước đó ở Southport (2024), Epping (2025) hay Southampton (2025), cho rằng Anh Quốc đang bị cuốn vào một vòng xoáy gồm hận thù, thông tin sai lệch và bạo lực. Theo Le Monde, Bắc Ireland đặc biệt dễ tổn thương trước các làn sóng này vì di sản chia rẽ cộng đồng và văn hóa bạo lực vẫn còn tồn tại sau Hiệp ước Thứ Sáu Tuần thánh năm 1998.

Về phần mình, tờ La Croix mô tả chi tiết không khí căng thẳng tại Belfast, tác động trực tiếp đến đời sống người dân. Thành phố gần như tê liệt : giao thông công cộng bị gián đoạn, trường học đóng cửa sớm, nhiều cửa hàng hạ cửa cuốn. Một số cư dân cho biết khung cảnh khiến họ nhớ lại thời kỳ "The Troubles", giai đoạn xung đột giữa người Công giáo và Tin Lành kéo dài từ cuối thập niên 1960 đến năm 1998.

Nhật báo công giáo ghi nhận đa số người tham gia bạo loạn là thanh thiếu niên. Các khu phố Tin Lành trung thành với Vương quốc Anh, nơi tập trung nhiều gia đình nhập cư, trở thành mục tiêu chính. Nhiều căn nhà bị đốt cháy, cửa kính bị đập phá và các gia đình phải bỏ chạy trong đêm. La Croix phản ánh tâm trạng lo sợ của cộng đồng nhập cư qua lời kể của một công nhân gốc Zimbabwe, cho biết chưa từng gặp vấn đề vì màu da trong 2 năm sống tại Belfast, nhưng nay không còn cảm thấy an toàn. Tờ báo cũng lưu ý rằng cho dù Bắc Ireland là khu vực có tỷ lệ người nhập cư thấp nhất trong Vương quốc Anh, tâm lý bất mãn của một bộ phận dân cư địa phương vẫn tồn tại với cảm giác người nhập cư nhận được nhiều hỗ trợ hơn người bản địa.

Trong khi đó, tờ Libération đi sâu hơn vào hậu quả xã hội và những nguyên nhân cấu trúc phía sau các vụ bạo loạn. Tờ báo mô tả cảnh tượng tại Đông Belfast sau các cuộc tấn công : xe cháy trơ khung, các ngôi nhà bị niêm phong và những khẩu hiệu bài Hồi giáo xuất hiện trên đường phố. Theo nhiều nhân chứng được phỏng vấn, các thanh thiếu niên tham gia bạo loạn bị lôi kéo và dẫn dắt bởi những mạng lưới cực đoan hoặc bán quân sự vốn vẫn còn sức ảnh hưởng trong một số khu dân cư.

Nhật báo thiên tả nhấn mạnh rằng các tổ chức xã hội đã phải bố trí khẩn cấp nơi trú ẩn cho những gia đình bị đe dọa. Một "danh sách mục tiêu" gồm các địa chỉ của người nhập cư được cho là đã lan truyền trên mạng. Theo các nhà hoạt động xã hội, khoảng 150 người đã phải di dời vì bị đe dọa hoặc theo dõi. Họ coi đây không đơn thuần là biểu tình, mà là một chiến dịch khủng bố tinh thần nhắm vào người nước ngoài.

Tờ báo cũng phân tích bối cảnh dài hạn. Theo các nhà nghiên cứu và nhà hoạt động được phỏng vấn, làn sóng chống nhập cư hiện nay không phải hiện tượng nhất thời, mà là kết quả của nhiều năm tích tụ bất mãn liên quan đến nhà ở, việc làm, áp lực kinh tế và cảm giác bị bỏ rơi. Những vấn đề này ngày càng được quy về vấn đề nhập cư. Đồng thời, một làn sóng chính trị mới mang màu sắc dân túy và chống nhập cư đang nổi lên không chỉ ở Bắc Ireland, mà cả tại Cộng hòa Ireland. Những vụ mang tính phân biệt chủng tộc tại Bắc Ireland cũng tăng đáng kể trong những năm gần đây.

Cả ba tờ báo đều cho rằng vụ tấn công bằng dao là chất xúc tác châm ngòi cho làn sóng bạo lực. Theo các phân tích được đưa ra, những yếu tố như căng thẳng xã hội, tâm lý chống nhập cư, tác động của mạng xã hội và sự can dự của các nhân vật cực hữu đã góp phần khiến căng thẳng leo thang. Báo chí đều ghi nhận nỗi sợ hãi của cộng đồng người nhập cư, đồng thời cảnh báo những vụ việc tương tự có nguy cơ tái diễn trong một xã hội vẫn còn nhiều chia rẽ.

Giữa khủng hoảng chính trị, Mỹ vẫn thống trị cuộc cách mạng công nghệ toàn cầu

Nhìn sang bờ bên kia của Đại Tây Dương, trang nhất và bài xã luận của tờ Le Figaro chú ý đến việc kể từ khi Donald Trump trở lại chính trường, nền dân chủ Mỹ dường như chưa bao giờ phải đối mặt với nhiều thách thức như vậy. Chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ cũng trở nên khó đoán hơn bao giờ hết khiến tương lai của đất nước trở nên hết sức bất định.

Tuy nhiên, sẽ là quá sớm để kết luận rằng nước Mỹ đang suy tàn. Bởi đằng sau những phát ngôn gây tranh cãi và phong cách lãnh đạo khác thường của Donald Trump vẫn ẩn chứa một thực tế sâu xa hơn : Hoa Kỳ vẫn là cỗ máy sáng tạo tương lai mạnh mẽ nhất thế giới.

SpaceX là minh chứng rõ nét cho điều đó. Với mức định giá gần 2.000 tỷ đô la, công ty của Elon Musk có thể lập kỷ lục với đợt niêm yết lớn nhất từ trước đến nay trong lịch sử thị trường chứng khoán. Và SpaceX không phải trường hợp duy nhất. Trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, OpenAI và Anthropic, hai ngôi sao công nghệ của Mỹ đang tiến gần đến Phố Wall, cũng có khả năng đạt tới những mức định giá chưa từng có.

Những người hoài nghi có thể cho rằng đây chỉ là một bong bóng tài chính. Điều đó có lẽ đúng ở một mức độ nào đó, bởi những con số khổng lồ này không chỉ phản ánh kết quả kinh doanh hiện tại, mà còn thể hiện sức mạnh của một tầm nhìn đầy tham vọng về tương lai. Nhưng chính khả năng huy động nguồn vốn khổng lồ cho những ý tưởng lớn là một trong những thế mạnh nổi bật của nước Mỹ.

Ngoài bầu không khí hưng phấn của thị trường chứng khoán, các mức định giá này còn cho thấy năng lực của Mỹ trong việc tạo ra những ngành công nghiệp sẽ định hình thế kỷ XXI. SpaceX giờ đây không còn đơn thuần là một nhà sản xuất tên lửa. Với mạng lưới vệ tinh Starlink, tham vọng chinh phục Mặt Trăng và Sao Hỏa, cùng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tập đoàn của tỷ phú Musk đang biến không gian vũ trụ thành một không gian kinh tế và chiến lược hoàn toàn mới. Tương tự, những tập đoàn hàng đầu của Mỹ trong lĩnh vực AI cũng đang từng bước làm thay đổi cách con người sinh sống và làm việc.

Có thể nói, ngoài Trung Quốc, gần như không quốc gia nào trên thế giới có khả năng sánh được với Mỹ trong việc chấp nhận rủi ro, thu hút nhân tài và xây dựng những doanh nghiệp không chỉ cải tiến cái đã có, mà còn tạo ra những thế giới mới.

Sự tương phản với Châu Âu là rất rõ rệt. Trong lĩnh vực không gian, Châu Âu từng sở hữu nhiều lợi thế với chương trình Ariane, đội ngũ kỹ sư giàu kinh nghiệm và nền tảng công nghệ vững chắc. Trong khi Châu Âu tập trung vào việc phát triển các phương tiện phóng, thì những nhân vật như Elon Musk hay Jeff Bezos lại theo đuổi tham vọng lớn hơn : chinh phục và khai thác không gian.

Nhật báo thiên hữu đặt câu hỏi : Lục địa già còn có thể tạo ra tương lai của chính mình hay không ?

Bắc Triều Tiên : Cuộc sống bí ẩn của gia tộc Kim Jong-un

Về thời sự Châu Á, nhật báo kinh tế Les Echos trích dẫn cuốn sách giàu thông tin và tư liệu của nhà báo New Zealand, Anna Fifield, nhìn lại cuộc đời của Kim Jong-un, nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên từ năm 2011. Ở Bình Nhưỡng, sự xa hoa, khoái lạc, bạo lực và tàn nhẫn cùng tồn tại trong một hệ thống quyền lực khép kín. Đó là cách mà các nhà độc tài sống : một cuộc đời kỳ lạ trong sự xa xỉ khó tin, tách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài.

Thoạt nhìn ban đầu, Kim Jong-un có thể khiến người ta thấy "dễ mến", nhưng mọi chuyện chỉ dừng lại ở bề ngoài. Ông nội của ông, Kim Nhật Thành, qua đời vào năm 1994, là người đặt nền móng cho Bắc Triều Tiên như hiện nay. Cha ông, Kim Jong-il, tiếp tục củng cố di sản đó trong bối cảnh Liên Xô tan rã và tư tưởng về chủ nghĩa Marx dần sụp đổ.

Khi còn nhỏ, Kim Jong-un sống khép kín trong một cung điện hướng ra Thái Bình Dương, rộng đến mức trẻ em phải di chuyển bằng xe điện dành cho sân golf. Ông lớn lên trong sự giàu sang cực độ, nhưng lại trải qua một tuổi thơ cô đơn, hình thành nên một đứa trẻ "dễ cáu gắt, không kiên nhẫn và bướng bỉnh". Ông không quá chăm học, yêu thích bóng rổ và mê Disneyland đến mức từng đến công viên này, nằm ở ngoại ô Paris, Pháp. Gia đình cũng từng gửi ông sang Thụy Sĩ học dưới một danh tính giả khi ông còn là thiếu niên, khi chưa phải là người thừa kế chính thức.

Cuốn sách nhấn mạnh rằng chế độ của Kim Jong-un được mô tả là "có mức độ tàn bạo chưa từng có", và chỉ những người hết sức trung thành mới được tán dương. Chỉ khoảng 10–15% dân số thuộc tầng lớp đặc quyền mới được tiếp cận dịch vụ y tế tốt, sống ở thủ đô, có công việc ổn định và cơ hội học tập. Chỉ cần phạm sai lầm nhỏ cũng có thể dẫn đến việc bị tước đặc quyền.

Chính nỗi sợ hãi thường trực này giúp gia tộc họ Kim kiểm soát dân chúng. Ở mỗi khu phố đều có người giám sát, theo dõi mọi hành động. "Mọi vi phạm đều được ghi lại" và "chỉ một sai sót nhỏ cũng bị trừng phạt". Các buổi tự kiểm điểm mang tính cưỡng ép cũng được tổ chức giống thời Cách mạng Văn hóa ở Trung Quốc. Trong nước còn có bốn trại giam tù nhân chính trị ở phía bắc. Một ủy ban của Liên Hiệp Quốc từng mô tả đây là "một Nhà nước có một không hai trong thế giới hiện đại".

Tuy nhiên, dù mang hình ảnh cứng rắn, Kim Jong-un cũng đã thúc đẩy một số thay đổi. Theo Anna Fifield, mức sống của người dân đã cải thiện đáng kể dưới thời ông. Bà Fifield nhận xét : "Người dân không còn chết đói hàng loạt. Bắc Triều Tiên không còn là một Nhà nước bên bờ sụp đổ như Liên Xô trước đây, mà đã trở thành một nền kinh tế tương đối ổn định". Một bộ phận dân chúng có thể mua quần áo từ các thương hiệu phương Tây như Zara hay H&M. Điện thoại di động cũng trở nên phổ biến, gần như song hành với nạn tham nhũng.

Hiện nay, thế hệ thứ tư của gia tộc Kim đã sẵn sàng kế nhiệm. Theo thông tin từ tình báo Hàn Quốc, con gái của Kim Jong-un có thể trở thành người kế vị trong tương lai. Cô bé khoảng 13 tuổi đã nhiều lần xuất hiện cùng cha mình, kể cả trên xe tăng hoặc trong các buổi thử tên lửa đạn đạo xuyên lục địa.

Và như một hệ thống đã được duy trì qua nhiều thập kỷ, mọi thứ dường như vẫn tiếp tục theo quỹ đạo cũ : một chế độ khép kín, kiểm soát chặt chẽ và được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.

Phan Minh