Bầu cử Quốc hội Nga và thước đo lòng trung thành đối với điện Kremlin

Cuộc bầu cử lập pháp vào cuối tuần qua tại Nga và chiến tranh Ukraine trở lại trung tâm của các cuộc tranh luận trên khắp các mặt báo Pháp số ra hôm nay. Với kết quả được dự báo trước, đảng Nước Nga Thống Nhất của tổng thống Putin tiếp tục nắm quyền tại Quốc hội.

Tại một phòng bỏ phiếu bầu Quốc hội ở St. Petersburg, Nga, ngày 20/09/2026. AP Photo/Dmitri Lovetsky - Dmitri Lovetsky

Cả Libération và Le Figaro đều thuật lại một cuộc bầu cử diễn ra trong thời chiến, với hơn 1600 drone được Kiev phóng đi trên khắp các mặt trận, trong đó 450 nhắm vào Moskva, gây cháy lớn tại một nhà máy lọc dầu và nhiều thiệt hại khác xung quanh thủ đô. Kiev cũng thực hiện các cuộc tấn công mạng, nhắm vào các hạ tầng viễn thông của Nga, làm gián đoạn hệ thống bầu cử qua điện tử.

Không chỉ nhắm vào thủ đô Moskva, Ukraine cũng gia tăng các cuộc oanh kích vào những vùng bị Nga chiếm đóng ở miền đông nước này. Le Figaro kể về "đêm bầu cử kinh hoàng dưới bóng drone". Những người đi bầu ở khu vực thủ đô chủ yếu là những người trung niên và người cao tuổi. Họ đi bầu với tâm lý mong cầu sự ổn định, tăng trợ cấp xã hội, hoặc chỉ bầu cho đảng khác để thể hiện sự bất bình âm thầm.

Xã luận Libération thì mô tả những lỗ hổng, hay có thể nói là những "vết rạn nứt" hiển hiện tại Nga đã cho phép Ukraine dễ dàng khai thác để tấn công.

Nhật báo cánh tả liệt kê những hậu quả mà Nga phải hứng chịu do những hành động gây hấn của nước này đối với Châu Âu, người dân mệt mỏi, kinh tế ảm đạm, nhưng đối với chủ nhân điện Kremlin, cuộc bầu cử giúp ông có thể kéo dài thời gian nắm quyền.

Libération cho rằng cuộc bầu cử này là một thước đo lòng trung thành đối với điện Kremlin, với việc áp đặt chỉ tiêu tỷ lệ bầu cử từ các thống đốc đia phương. Trong bối cảnh tất cả các tiếng nói đối lập đều bị đàn áp, theo nhật báo cánh tả, cuộc bầu cử chẳng khác nào một "hình thức hợp thức hóa dân chủ kỳ quặc, cho một hệ thống chẳng có chút dân chủ nào."

Đây cũng là sự kiện mà Moskva chờ để đưa ra các quyết định mới. Tin tình báo từ Châu Âu cho rằng Nga đang chuẩn bị động viên thêm 300 000 quân từ nay cho đến cuối năm.

Về phần mình, Le Monde có bài phỏng vấn với chuyên gia Ivan Philippov, chỉ ra những bất mãn ngày càng gia tăng tại Nga, đặc biệt là trong số những người trung thành với điện Kremlin. Những phóng viên chiến trường, blogger ủng hộ chiến tranh hay những chuyên gia quân sự trên Telegram, vốn từng là các công cụ tuyên truyền đắc lực của điện Kremlin thì nay đang đưa ra những chỉ trích gay gắt đối với chính quyền.

Nếu như tổng thống Putin được coi là tượng đài bất khả xâm phạm, thì những chỉ trích hiện nhắm vào bộ máy tuyên truyền xung quanh ông. Nếu vào năm 2025, các blogger cho rằng dù khó khăn nhưng vẫn đi đúng hướng, thì sang năm 2026, họ thay đổi lập trường nhận định rằng "đang bế tắc trên chiến trường và chính quyền không biết làm sao để thoát ra".

Quân đội Nga được cho là tự bẫy mình trong những báo cáo thành tích ảo, sản xuất thiết bị lỗi thời thay vì đáp ứng nhu cầu thực chiến. Nếu như năm 2022, mục tiêu được đặt ra rõ ràng là lật đổ Kiev, thì nay không ai rõ mục tiêu cuối cùng là gì. Bằng việc mô tả thực tế chiến tranh thảm khốc trên chiến trường các kênh Telegram vô tình trở thành nguồn tin thay thế vai trò của các báo độc lập trước đây, đưa những tin trái ngược với các kênh truyền hình nhà nước. Ví dụ như việc bác bỏ tuyên bố chiếm được Sviatohirsk trong khi thành phố vẫn do Ukraine kiểm soát.

Vẫn liên quan tới Nga, các báo Pháp số ra hôm nay nêu ra việc điện Kremlin đã tịch thu tài sản của các tập đoàn đa quốc gia Auchan, Leroy Merlin và Nestlé. Le Monde mô tả một cú sốc đối với đội ngũ nhân sự của các tập đoàn vẫn hoạt động tại Nga, dưới mô hình tách biệt với trụ sở chính ở các nước Châu Âu. Theo sắc lệnh được đưa ra vào tuần trước, những tài sản của các công ty này sẽ được chuyển giao cho một công ty của Nga "đầy bí ẩn", và về bản chất, đây là một hình thức tịch thu.

Theo nguồn tin được Le Monde trích dẫn, Nga đang theo đuổi các mục tiêu khác nhau : thâu tóm tài sản nước ngoài, thành lập các doanh nghiệp nhà nước mới, nhằm đáp trả "các nước không thân thiện" như Pháp. Cuối tuần vừa qua, chính phủ Pháp cũng đã có cuộc họp được đánh giá là chưa từng có, triệu tập các bộ trưởng và nhiều quan chức cấp cao, nhằm đưa ra những cảnh báo, dựa trên tin tình báo nói về những chiến dịch chiến tranh hỗn hợp do Nga thực hiện đang gia tăng ở Châu Âu.

Thủ tướng Đức bại trận trong cuộc bầu cử cấp vùng

Vẫn về thời sự Châu Âu, cuộc bầu cử cấp bang tại Đức tiếp tục thu hút sự quan tâm sau kết quả sơ bộ được đưa ra tại Berlin và một số bang ở đông Đức vào hôm chủ nhật vừa qua. Theo Le Figaro, phe cánh tả cực đoan đã giành chiến thắng ở Berlin, vài tuần sau khi phe cực hữu Afd giành vị trí lãnh đạo ở Saxe-Anhalte, được đánh già là "cơn địa chấn" chính trị tại Đức.

Cả hai đảng đều là phe đối lập với liên minh đảng cầm quyền CDU và SPD hiện nay. Còn tại bang Mecklenburg-Western Pomerania, giáp với Ba Lan, chiến thắng đã thuộc về phe cực hữu Afd. Trong khi đó, đảng cầm quyền Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) của Đức chỉ giành được 4,9% số phiếu bầu, không đạt được ngưỡng 5% và do đó sẽ không có đại diện tại nghị viện bang.

Theo Les Echos, đây là trường hợp chưa từng có tiền lệ trong lịch sử của cả đảng này lẫn Cộng hòa Liên bang Đức. Les Echos lý giải rằng tại đây, phe cực hữu đã biết tận dụng nỗi bất bình của người dân trước việc giá nhiên liệu tăng cũng như các khoản viện trợ cho Ukraine, phản đối các chính sách của đảng cầm quyền hiện nay chống Nga. Còn tại Berlin, theo Les Echos, phe cánh tả cực đoan chiến thắng nhờ chiến dịch tranh cử dựa vào cuộc khủng hoảng nhà ở tại thủ đô, với các đề xuất bảo vệ người thuê nhà, cũng như xây dựng thêm nhiều nhà ở.

Thất bại của liên minh đảng cầm quyền cho thấy sự mất uy tín của thủ tướng Friedrich Merz, đẩy ông vào thế khó và đã phải triệu tập khẩn cấp một cuộc họp khẩn với các lãnh đạo đảng ngay trong đêm Chủ nhật. Thủ tướng Đức thừa nhận rằng đây là một thảm họa, nhưng khẳng định sẽ không từ chức. Nhật báo cánh tả Libération nhận định : "Một vị vua không chịu rời vương quốc ngay cả khi lâu đài bốc cháy". Ông Merz đã hủy chuyến công tác đến New York dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, ở lại Berlin đễ "chữa cháy", tuyên bố sẽ đẩy mạnh các cải cách bất chấp sự phản đối của công luận.

Theo giới chuyên gia được Libération trích dẫn, làm thủ tướng lúc này không khác gì tự sát chính trị, phải bám trụ không phải vì uy tín, mà các chính khách khôn ngoan đều "né tránh".

Khủng hoảng năng lượng và bài toán ngân sách trước bầu cử

Về thời sự nước Pháp, Le Monde có bài nhận định rằng tổng thống Emmanuel Macron đang phải đối mặt với hậu quả của cuộc khủng hoảng năng lượng". Hôm 18/09, ông Macron đã chủ trì cuộc họp kín với lãnh đạo các đảng phái và quan chức cấp cao, không chỉ để cảnh báo về hậu quả nghiêm trọng do cuộc chiến ở Trung Đông và Ukraine, cũng như cảnh báo về khủng hoảng giá nhiên liệu. Giá xăng tại Pháp được dự báo có thể chạm ngưỡng 3 euro/lít vào cuối năm nay.

Tổng thống Macron khẳng định tình trạng bão giá hiện nay hoàn toàn do tác động từ khủng hoảng quốc tế ngoài tầm kiểm soát của chính phủ, đồng thời kêu gọi người dân Pháp giữ vững đoàn kết. Ông bác bỏ phương án giảm thuế hay trợ giá vì thiếu ngân sách, và điều này gây ra lo ngại về làn sóng bất mãn bùng nổ vì cảnh "thắt lưng buộc bụng". Trên thực tế, ngân sách hiện đang là bài toán hóc búa của chính phủ Pháp. Xã luận báo Le Monde nhắc lại nợ công và thâm hụt tài chính Pháp đang ở những mốc "nguy hiểm, và chính phủ của thủ tướng Sébastien Lecornu đang phải tìm cách đạt được thỏa hiệp cho ngân sách 2027, trong bối cảnh các đảng phái cân nhắc kỹ lưỡng lựa chọn liên minh trước cuộc bầu cử tổng thống.

Về chủ đề này, Xã luận Les Échos cho rằng kế hoạch thắt lưng buộc bụng trong dự thảo ngân sách 2027, dự trù được trình lên Hội đồng Bộ trưởng vào đầu tháng 10, chắc chắn sẽ định hình bức tranh vô cùng ảm đạm cho chiến dịch bầu cử sắp tới. "Các ứng viên tổng thống phải chuẩn bị tinh thần, vì có thể ngân sách năm đầu tiên sẽ ở trong điều kiện tồi tệ hơn những gì đang được nêu ra".

Làn sóng phản đối Trí tuệ nhân tạo

Trí tuệ nhân tạo (AI) là chủ đề trên trang nhất báo Le Figaro với tựa : "Việc thúc đẩy triển khai AI gây phẫn nộ tại Hoa Kỳ". Vài tháng trước cuộc bầu cử giữa kỳ, ngày càng có nhiều tiếng nói phản đối việc xây dựng các trung tâm dữ liệu để phát triển AI, từ cả phe Cộng Hòa và Dân Chủ. Họ chỉ trích việc tiêu tốn điện năng và nước cho các kho máy tính khổng lồ, cũng như việc chiếm dụng đất đai vốn dành cho nông nghiệp, và bị tổng thống Mỹ gọi là những kẻ "lạc hậu, nghèo nàn".

Trong khi đó, những doanh nghiệp hàng đầu về AI ở Mỹ cũng lên tiếng phản bác, phản ánh nỗi lo về loại công nghệ đang được triển khai nhanh chóng, khó có thể kiểm soát. Những tháng gần đây, làn sóng phản đối này cũng đã lan sang Châu Âu và nước Pháp.

Về chủ đề này, La Croix cũng có bài đăng với tựa "Liệu AI có thực sự đe dọa việc làm của những người trẻ". Bài báo dẫn chứng một nghiên cứu được công bố gần đây, chỉ ra rằng dù các tác động hiện nay vẫn chưa đáng kể, nhưng nhiều người trẻ đã quyết định chuyển định hướng việc làm cho tương lai, thích nghi với thị trường lao động. Các ngành nghề có nguy cơ cao bị AI xóa sổ, chẳng hạn như đồ họa, lập trình viên, dịch thuật và cả báo chí.

Vẫn liên quan đến công nghệ, Le Monde có hồ sơ lớn về mạng xã hội TikTok được các trẻ vị thành niên ưa dùng, vừa mừng 10 năm hoạt động hôm Chủ Nhật. Tờ báo nhắc lại nền tảng video áp đảo các mạng xã hội tại nhiều nước, đã trở thành "kẻ thù" của nhiều chính phủ các nước phương tây như thế nào. Với thuật toán gây nghiện, thúc đẩy những nội dung được đánh giá là độc hại, TikTok đã bị Mỹ và nhiều nước Châu Âu, cũng như Úc đưa ra các biện pháp hạn chế tiếp cận và sử dụng. Theo Le Monde, điều khiến nền tảng này bị chú ý là nguồn gốc từ Trung Quốc, đến sự tăng trưởng nhanh chóng cùng mức độ phổ biến trong giới trẻ. Sau một thập niên hoạt động, TikTok không chỉ thay đổi cách người dùng mạng giải trí, mà còn thúc đẩy cuộc tranh luận về dữ liệu cá nhân, sức khỏe tinh thần và trách nhiệm của các nền tảng này. 

Chi Phương