Biển Đông : Philippines biến những vụ đụng độ với tàu Trung Quốc thành vũ khí ngoại giao

La Croix ngày 23/07/2026 nhận định, trước sức ép ngày càng tăng của Trung Quốc ở Biển Đông, Philippines không còn chỉ phản đối bằng ngoại giao kín đáo. Manila chọn chiến lược "name and shame" (nêu đúng tên và gây xấu hổ) : công khai từng vụ va chạm bằng hình ảnh và video và chỉ đích danh, biến những hành động trong vùng xám của Bắc Kinh thành bằng chứng trước dư luận quốc tế.

Hải quân Philippines và tuần duyên Trung Quốc đụng độ gần một chiến hạm Philippines mắc cạn trên Bãi Cỏ Mây ở Biển Đông, ngày 20/07/2026. via REUTERS - cnsphoto

Manila công khai những lần bị Bắc Kinh hiếp đáp

Liên quan đến Biển Đông, La Croix ghi nhận "Đối mặt với sự hung hăng của Trung Quốc, Philippines áp dụng chiến lược ‘name and shame’", tạm dịch "điểm mặt chỉ tên và lên án". Những tuần qua đã xảy ra nhiều vụ đụng độ với những hình ảnh mấy chục thủy thủ đi trên hai ca-nô đánh nhau bằng mái chèo và gậy gộc ở đảo san hô Ayungin. Hôm thứ Hai 20/07, quân đội Philippines tố cáo tuần duyên Trung Quốc đã làm một binh sĩ bị thương. Về phía Trung Quốc cáo buộc Philippines "xuyên tạc và khiêu khích". Hai nước đều triệu tập đại sứ lẫn nhau.

Vụ này được báo chí quốc tế đưa tin rộng rãi. Benjamin Blandin, chuyên gia về Biển Đông thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Quốc gia (INDSR) của Đài Loan nhận xét : "Những vụ xâm nhập tương tự của Trung Quốc thường xuyên diễn ra dọc theo chuỗi đảo thứ nhất. Nhưng từ hai năm qua, người Philippines dùng chiến lược minh bạch tối đa. Tất cả các sự cố đều trở thành sự kiện, họ công khai tố cáo với các hình ảnh và video phổ biến trên các mạng xã hội để tạo điều kiện cho các đồng minh phản ứng".

Ông cho biết tuần duyên Philippines thậm chí còn có lực lượng chuyên trách là "Nhóm Minh bạch Biển Tây Philippines". Theo chuẩn đô đốc Jay Tarriela, phát ngôn viên của nhóm, mục tiêu đầu tiên là cung cấp thông tin cho người dân Philippines, thứ hai là để nhận được sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế.

Sau Việt Nam, Philippines trở thành tuyến đầu mới

Benjamin Blandin thấy chiến lược này tỏ ra thành công, thu hút sự chú ý, được nhiều quốc gia ủng hộ và đa dạng hóa các đối tác. Hoa Kỳ lên án "các hành động nguy hiểm và hung hăng" của Bắc Kinh sau vụ đụng độ ngày 20/07, Úc chỉ trích "hành vi nguy hiểm" của Trung Quốc.

Một tín hiệu khác diễn ra trước sự kiện trên : 14 quốc gia (trong đó có Pháp) trong một tuyên bố chung đã tái khẳng định phán quyết của Tòa án Trọng tài Quốc tế La Haye cách đây mười năm - một cú sốc lớn vào thời điểm đó. Các thẩm phán chính thức tuyên bố đường lưỡi bò mà Trung Quốc tự ý vẽ ra là bất hợp pháp. Philippines đã thắng áp đảo, còn Trung Quốc không nhận được sự ủng hộ từ bất kỳ quốc gia nào.

Nhưng phán quyết không ngăn chặn được tham vọng của Bắc Kinh. Kể từ năm 2021, Trung Quốc còn chiếm đóng thêm năm đảo san hô bằng lực lượng dân quân biển, đưa 200 tàu đánh cá đến mỗi địa điểm. Trước năm 2020, Việt Nam là nạn nhân của khoảng hai phần ba các vụ tấn công của Trung Quốc ở Biển Đông. Cũng theo Benjamin Blandin, Việt Nam đã tranh thủ lúc Trung Quốc rút quân trong đại dịch Covid-19 để cải tạo, quân sự hóa 23 đảo, đảo nhỏ, rạn san hô và bãi cát. Đối mặt với tình hình không thể đảo ngược, Trung Quốc do đó đã thay đổi mục tiêu và giờ đây, hai phần ba các vụ tấn công nhắm vào Philippines.

Một thế hệ lãnh đạo quân sự mới ở Ukraine

Về tình hình Ukraine, La Croix nhận định "Một thế hệ quân nhân mới lên nắm quyền lãnh đạo". Volodymyr Zelensky đang đặt cược vào một quân đội mà binh lính ít thương vong hơn, chủ yếu nhờ drone và tính sáng tạo. Việc ông cải tổ bộ máy lãnh đạo vào thứ Ba cũng cho thấy sự thay đổi trong chuỗi chỉ huy.

Nhật báo nhắc lại trong suốt năm ngày qua, hàng ngàn người biểu tình hô vang tên "Drapaty ! Drapaty !". Họ đòi đưa Mykhailo Fedorov về vị trí bộ trưởng Quốc phòng trở lại, và thay thế tổng tư lệnh Oleksandr Syrsky, 60 tuổi, bằng tư lệnh liên quân Mykhaïlo Drapaty, 43 tuổi.

Khi bãi nhiệm bộ trưởng Quốc phòng rất được yêu mến, Volodymyr Zelensky đã mở ra tranh cãi về cách thức tiến hành chiến tranh. Với ông Syrsky, được đào tạo từ nhà trường Xô-viết, thì bộ binh và pháo binh là trọng tâm của các chiến dịch. Còn đối với thế hệ sĩ quan mới, thì trên hết phải là drone và công nghệ. Fedorov đại diện cho sự tiến triển này trong chính phủ, còn Drapaty trong quân đội.

Việc tổng thống thay Syrsky bằng Drapaty được dư luận hoan nghênh. Denys, 35 tuổi, cựu chiến binh mất một chân, nói với La Croix rằng Syrsky có cách nhìn rất xô-viết, "binh lính được coi là nguồn lực dùng một lần rồi bỏ". Kenin, thủy quân lục chiến thuộc lực lượng đặc nhiệm nói : "Syrsky là người chúng tôi cần vào năm 2022. Nhưng chiến tranh đã thay đổi và nếu không đổi mới thì sẽ thua".

Drapaty, vị tướng của chiến trường công nghệ

Les Echos nhận xét, đôi mắt xanh nhìn thẳng, bộ râu nhiều ngày không cạo và mắt thâm quầng, Drapaty không phải là tướng salon. La Croix cũng cho biết đối với nhiều sĩ quan, Drapaty là hiện thân của thế hệ mới. Danh tiếng của ông không chỉ nhờ chiến công, mà còn từ phong cách chỉ huy khác biệt : lắng nghe các chỉ huy lữ đoàn và chú ý đến thực tế ở tiền tuyến, thay vì chỉ ra lệnh. Le Figaro nhắc lại hồi năm 2014 ở Donetsk, đơn vị ông bị bao vây. Trong khi những đơn vị khác lui về phía đất Nga, Drapaty quyết định đột phá với lực lượng còn lại : 260 chiến binh và khoảng 30 xe quân sự. Trong ba ngày, họ chạy qua 40 kilomet lãnh thổ địch để về đến chiến tuyến Ukraine, chỉ mất một binh sĩ.

Tân tổng tư lệnh vốn là một trong những vị tướng Ukraine đầu tiên coi drone là ưu tiên chiến lược. Dưới sự chỉ huy của ông, chương trình Drone Line được Mykhailo Fedorov khởi xướng, đã đẩy nhanh việc đưa các drone vào tác chiến. Theo chuyên gia Rob Lee, tân tổng tư lệnh giờ đây có thể trao quyền tự chủ nhiều hơn cho các tư lệnh quân đoàn và lữ đoàn, trong khi bộ tổng tham mưu sẽ tập trung vào việc lập kế hoạch, phát triển năng lực và hậu cần.

Tuy nhiên, theo La Croix, thử thách thực sự đầu tiên của Drapaty nằm ở chỗ khác. Ông sẽ phải tiếp tục cải cách quân đội đồng thời tìm ra lời đáp cho việc động viên - một trong những vấn đề nhạy cảm nhất. Phóng viên chiến trường Yuri Butusov nhắc nhở rằng trong một cuộc chiến đại quy mô, không thể tránh khỏi việc cưỡng bức nhập ngũ. Vấn đề là tân binh thường được phân bổ về đơn vị mà không xét đến nhu cầu của các chỉ huy ở tiền tuyến.

Hơn nữa, các trung tâm tuyển quân địa phương đôi khi bắt giữ thô bạo nơi công cộng làm xói mòn sâu sắc lòng tin của công chúng. Số lượng lính đào ngũ gia tăng, và đầu tháng 7 đã xảy ra xô xát giữa các nhân viên tuyển quân và người dân ở Lviv. Thách thức của Drapaty do đó còn là nhân sự : cải thiện huấn luyện, phân bổ tân binh hợp lý hơn, khôi phục lòng tin vào cấp chỉ huy và thuyết phục thêm nhiều người Ukraine gia nhập quân đội.

"Chiếc hộp Pandora" của Zelensky

Libération cho rằng "Zelensky đã gây ra một phản ứng dây chuyền về chính trị nghiêm trọng" và phân tích vì sao Ukraine lại rơi vào khủng hoảng. Nhật báo dẫn lời nhà chính trị học Volodymyr Fesenko của Trung tâm Penta đánh giá, việc cách chức Fedorov đã "mở ra chiếc hộp Pandora". Fedorov được bổ nhiệm làm bộ trưởng Quốc phòng hồi tháng Giêng, bản thân ông được xem như một liều thuốc giải cho tình trạng rối loạn lúc đó.

Thời điểm cuối 2025 được đánh dấu bằng chiến dịch Midas (chống tham nhũng trong lãnh vực năng lượng) và việc từ nhiệm của Andriy Yermak, người thân tín của Zelensky. Để chấn chỉnh, tổng thống Ukraine bổ nhiệm giám đốc tình báo Kyrylo Budanov làm chánh văn phòng và Mykhailo Federov, một nhân vật trong sạch lên đứng đầu bộ Quốc phòng. Nhờ đó cú sốc Yermak được hóa giải, trên tiền tuyến Ukraine bắt đầu chiếm ưu thế với các vụ oanh tạc chiều sâu vào lãnh thổ Nga.

Nhưng Federov vốn năng động, quyết định tấn công vào nhiều mặt trận cùng lúc, bắt đầu là với bộ tổng tham mưu. Ông đưa ra những lời chỉ trích gay gắt về sự vô trách nhiệm, nạn quan liêu, thay đổi chỉ huy liên tục… Fedorov buộc các nhân viên phải trắc nghiệm bằng máy phát hiện nói dối, thanh lọc việc quản lý nguồn lực trong quân đội. Ông tạo ra nhiều kẻ thù kể cả trong ê-kíp xung quanh tổng thống. Federov vốn là người trung thành với Zelensky và không có tham vọng chính trị. Chuyên gia Fesenko nhận xét Zelensky và Federov rất giống nhau, đều quyết tâm đạt mục đích bằng mọi giá, và với thời gian, cuộc đối đầu với bộ tổng tham mưu gây rắc rối cho Zelensky, vì tổng thống không ưa xung đột trong nội bộ.

Dư luận chia rẽ, người thì coi việc bổ nhiệm Drapaty là một chiến thắng kết thúc được khủng hoảng, người khác cho rằng cuộc đấu đá vẫn chưa chấm dứt. Volodymyr Zelensky được cho là đề nghị cho Federov chức phó thủ tướng phụ trách công nghệ nhưng bị từ chối, vì ông muốn hoàn thành mục đích của mình ở bộ Quốc phòng, không vị trí nào có ảnh hưởng lớn với cuộc chiến như vậy.

Pháp : Khi các thị trưởng trở thành mục tiêu của tội phạm ma túy

Về nước Pháp, các báo đều tỏ ra phẫn nộ trước sự kiện thị trưởng của thành phố Alès bị một nhóm tội phạm đe dọa, đã được khẩn cấp đưa ra khỏi nhà trong đêm thứ Hai 20/07, dưới sự bảo vệ của các cảnh sát tinh nhuệ. Xã luận của La Croix nhận định, đây là một bi kịch chưa từng có. Ông Christophe Rivenq là thị trưởng cánh hữu 60 tuổi của thành phố 46.000 dân nằm dưới chân dãy Cévennes, muốn ngăn cản tổ chức DZ Mafia khét tiếng mở rộng ảnh hưởng khỏi căn cứ địa Marseille. Ông được cảnh sát bảo vệ kể từ tuần trước, sau khi nhận được hai viên đạn 9 ly trong một phong bì và những hình vẽ đe dọa trên hàng rào nhà ông. An ninh xung quanh các tòa nhà thành phố đã được tăng cường và văn phòng công tố chống tội phạm có tổ chức thông báo tiến hành điều tra.

Theo La Croix, sự kiện này cho thấy các tội phạm không từ một việc gì và đang thách thức nền dân chủ Pháp. Le Figaro đặt câu hỏi, phải chăng cả nước Pháp sẽ phải nằm dưới ảnh hưởng của nạn buôn lậu ma túy như ở châu Mỹ La-tinh ? Nhiều nhà quan sát lo ngại đất nước đang bị "Mexico hóa". Sau Marseille, Grenoble, tệ nạn này lan đến nhiều thành phố nhỏ và cả vùng nông thôn, mà thành lũy ngăn chặn là các thị trưởng. Nhiều người đang phải cầu cứu, vì cách thức của bọn găng-tơ đã rõ : những ai từ chối nhận hối lộ thì cuộc sống của bản thân và gia đình bị đặt trong vòng nguy hiểm. Nhận tiền hay lãnh đạn chì, có thế thôi. Chuyên gia Ý Roberto Saviano nêu ra một con số để so sánh : đầu tư 1.000 euro vào thị trường chứng khoán sẽ hy vọng lời được 200 euro sau một năm, nhưng số tiền này nếu đầu tư vào cocain sẽ mang lại trên 180.000 euro ! Tiếc thay các biện pháp áp dụng luật chống buôn ma túy tại địa phương vấp phải phản ứng của phần lớn cánh tả "ảo tưởng và mị dân" – theo nhật báo thiên hữu.

Thụy My