Bình Nhưỡng làm thinh trước gợi ý của Trump, chờ đợi "hai người bảo hộ" Putin và Tập

Tổng thống Mỹ Donald Trump bị chủ tịch Bắc Triều Tiên phớt lờ, Nhật Bản cúi mình trước Trump, Châu Âu mạnh tay với Trung Quốc để tránh lặp lại bài học trước đó với Nga, nguyên nhân đằng sau thuyết âm mưu về việc phu nhân tổng thống Pháp là người chuyển giới, đó là những chủ đề chính được các báo Pháp số ra hôm nay, 28/10/2025, quan tâm. 

Bức tranh tường vẽ nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong-un ở Los Angeles, Mỹ. Ảnh chụp ngày 11/06/2025. AP - Jae C. Hong

Donald Trump sắp đặt chân trở lại bán đảo Triều Tiên, sau sáu năm kể từ lần gặp cuối cùng với Kim Jong-un, nhưng cơ hội gặp lại dường như rất mong manh, khi lãnh đạo tối cao của Bắc Triều Tiên rõ ràng phớt lờ những cử chỉ thân thiện của tổng thống cường quốc số một thế giới.

Trong suốt chuyến công du Châu Á, ông Trump đã không ít lần khẳng định "sẵn sàng 100%" hay "sẵn sàng kéo dài chuyến đi" để gặp "người bạn cũ" Kim Jong-un, nhưng Bình Nhưỡng vẫn giữ im lặng. Không giấu được một chút thất vọng trước bức tường im lặng của Bắc Triều Tiên, Trump nói với các nhà báo trên Air Force One : "Họ có rất nhiều vũ khí hạt nhân, nhưng không có nhiều dịch vụ điện thoại", ám chỉ đến việc ông Kim có thể không nhận được lời nhắn muốn gặp của tổng thống Mỹ. 

Tờ Le Figaro trong bài "Kim Jong-un giả điếc trước tổng thống Mỹ", dẫn lời giới chuyên gia, cho biết có thể có nhiều nguyên nhân. Đầu tiên là do cuộc gặp không mấy tốt đẹp giữa Trump và Kim hồi năm 2019, tại Hà Nội Việt Nam. Theo Le Figaro, chủ nhân cuốn "Nghệ thuật đàm phán" đã đột ngột rời hội nghị thượng đỉnh "hạt nhân", gây một cú sốc nặng nề cho người đối thoại trẻ tuổi. Điều này đã tác động mạnh đến Bình Nhưỡng, làm giảm cơ hội phục hồi mối quan hệ với Washington. Nhưng quan trọng hơn là Kim Jong-un hiện giờ không thấy có lợi ích gì từ việc hội đàm với Donald Trump, đặc biệt là trong bối cảnh địa chính trị đã thay đổi sâu sắc như hiện nay. 

Thời thế thay đổi 

Nếu như trước đây bị cô lập, thì giờ ông Kim được tiếp đón long trọng, đặc biệt thể hiện rõ qua việc xuất hiện cùng với tổng thống Nga Vladimir Putin và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại quảng trường Thiên An Môn hồi tháng 9 vừa qua. Trong lúc  chuyên cơ Air Force One của ông Trump sẽ đáp xuống Hàn Quốc vào ngày mai, thì máy bay của ngoại trưởng Bắc Triều Tiên, Choe Son-hui, vừa tới Nga và Belarus. Nhà ngoại giao kỳ cựu này từng đóng vai trò chủ chốt trong các cuộc đàm phán hạt nhân tại thượng đỉnh Hà Nội giữa Kim và Trump năm 2019, và sự vắng mặt của bà càng làm giảm cơ hội gặp mặt bất ngờ. 

Bình Nhưỡng hiện đang củng cố liên minh với Nga và Trung Quốc. Bằng cách cử hơn 11.000 binh sĩ hỗ trợ quân đội Nga, Kim đã khẳng định vai trò đồng minh không thể thiếu của Kremlin, đồng thời dùng đòn bẩy này để tăng uy tín với Trung Quốc, nhà tài trợ chính của ông.

Tuy nhiên, chủ tịch Kim không hoàn toàn đóng sập cánh cửa đối thoại với Mỹ. Theo Bong Young-shik, nhà nghiên cứu tại Đại học Yonsei, Seoul, thì "Kim luôn sẵn sàng gặp Trump nếu người Mỹ từ bỏ ảo tưởng về phi hạt nhân hóa (bán đảo Triều Tiên)". Bình Nhưỡng đã chú ý đến sự háo hức của Trump trong việc tái khởi động cuộc đối thoại tay đôi, với mục tiêu cuối cùng là giải Nobel Hòa Bình. Nhà lãnh đạo Bắc Triều Tiên trước hết quan sát mối quan hệ biến động của Trump với Tập và Putin, hai "người bảo hộ" của ông, để bảo đảm an toàn cho mình. Kim sẽ không di chuyển cho tới khi quan hệ Trump-Putin được làm rõ. Một chiến lược thận trọng, chờ thời cơ, nhằm tăng sức hấp dẫn với chủ nhân Nhà Trắng.

Nhật Bản cúi rạp trước Donald Trump 

Vẫn về vòng công du Châu Á của tổng thống Mỹ, nhật báo thiên hữu Le Figaro hôm nay có bài viết "Nhật Bản khuất phục trước chuyến thăm của Trump". Sau khi đến chào Nhật hoàng vào tối thứ Hai, tổng thống Mỹ Donald Trump gặp tân thủ tướng Sanae Takaichi vào sáng nay, 28/10 trước khi đến thăm tàu sân bay USS George Washington tại vịnh Yokosuka (ngoại ô Tokyo) và dự buổi tiếp đón của giới chủ doanh nghiệp Nhật Bản. Tờ Le Figaro nhận định cả Nhật Bản nín thở, trong khi các nhà lãnh đạo của họ uốn mình như những tờ giấy origami để làm vừa lòng chủ nhân Nhà Trắng. Chẳng hạn như để làm ông quên đi việc không có xe Mỹ nào được bán trên thị trường Nhật, chính phủ nước này đã khéo léo sắp xếp các xe Ford dọc đường ông đi. Mười tám ngàn cảnh sát được huy động chỉ vì một con người duy nhất, một cuộc triển khai lực lượng lố bịch trong một đất nước đang ngập trong nợ nần.

Bị ám ảnh bởi làn sóng tấn công của các doanh nghiệp Nhật Bản vào thị trường Mỹ trong những năm 1980 - thời kỳ ông còn là một nhà tài phiệt bất động sản lừng danh ở New York, Donald Trump từ lâu đã thể hiện thái độ khinh miệt và thù địch đối với Nhật Bản. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông từng được làm nguôi ngoai phần nào nhờ thủ tướng Nhật Bản khi đó, Shinzo Abe được coi là "vị lãnh đạo cao niên nhất trong nhóm G7, Trump trân trọng kinh nghiệm của ông ấy", một nhà ngoại giao Nhật nhận định. 

Tận sâu tâm khảm, Nhật Bản dường như không còn ý định giành lại độc lập - sau tám mươi năm Pax Americana (Hòa bình do Mỹ bảo trợ), và sau thất bại quân sự thảm khốc của chính mình hồi Đệ nhị thế chiến. Thà tự hạ mình trước tổng thống Mỹ còn hơn. Tờ Le Figaro kết luận Sanae Takaichi từng bày tỏ một chút bất mãn mơ hồ trước khi trở thành thủ tướng ; nhưng đến giờ đối mặt với Trump, bà có vẻ sẵn sàng ngậm bồ hòn làm ngọt. 

Châu Âu sẵn sàng mạnh tay với Trung Quốc ?

Về căng thẳng thương mại, nhật báo Le Monde và Le Figaro chạy tựa bài viết về những biện pháp mà Liên Hiệp Châu Âu đang đưa ra để đối phó với việc Trung Quốc siết chặt kiểm soát đất hiếm. Cách nay ba hôm, ngày 25/10, chủ tịch Uỷ Ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã gióng lên hồi chuông cảnh báo và đe dọa Bắc Kinh bằng các biện pháp trả đũa, trong bối cảnh các chuỗi sản xuất Châu Âu thuộc những lĩnh vực chiến lược như ô tô, quốc phòng, vi điện tử hay hóa chất hiện đang có nguy cơ bị ảnh hưởng vì thiếu đất hiếm từ Bắc Kinh.

Bà von der Leyen đặc biệt ám chỉ đến công cụ chống cưỡng ép, được thông qua vào năm 2023. Theo Le Monde trong bài "Bruxelles chuẩn bị trả đũa các biện pháp hạn chế mà Bắc Kinh áp đặt", công cụ phòng vệ thương mại này cho phép áp đặt lên một tác nhân thù địch các biện pháp như tăng thuế bổ sung, hạn chế xuất khẩu hoặc chặn quyền tiếp cận thị trường công của Châu Âu, song cho đến nay vẫn chưa từng được sử dụng. Pháp từng vận động các nước trong khối đưa công cụ này lên bàn đàm phán với Mỹ về vấn đề thuế quan, nhưng không thành công vì phần lớn các đối tác muốn giữ quan hệ hòa hoãn với Donald Trump.

Tuy nhiên lần này, khối 27 nước dường như ít gặp bất đồng hơn. Một quan chức cấp cao của Châu Âu tiết lộ rằng : "Ra đòn với Trung Quốc thậm chí còn có thể thuận lợi cho Ủy Ban Châu Âu trong chiến lược của họ đối với Washington", ám chỉ đến việc Mỹ đang chờ đợi Liên Âu đứng về phía mình trong cuộc đối đầu với Trung Quốc.

Bài học đắt giá từ việc phụ thuộc vào năng lượng Nga 

EU đã liệt kê các sản phẩm mà Trung Quốc phụ thuộc vào Châu Âu, chẳng hạn như một số loại dược phẩm. Trong thế giới mà sự phụ thuộc của bên này bị bên kia khai thác làm công cụ để ép buộc, bà Ursula von der Leyen cho rằng "Châu Âu không thể tiếp tục hành xử như trước đây được nữa. Bà nhắc lại bài học về năng lượng mà EU phải trả giá đắt vào cuối năm 2022 - khi Nga xâm lược Ukraine và Gazprom ngừng cung cấp khí đốt qua đường ống, dẫn đến khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng. 

Ngoài ra, các nhà công nghiệp Châu Âu cũng đã thảo luận để xác định những lĩnh vực đang gặp nguy hiểm nhất. Trong số đó thì Liên Âu đặc biệt lo ngại về vấn đề thiếu hụt các loại nam châm, vốn là thành phần thiết yếu trong mọi động cơ, từ nhỏ đến lớn, mà các ngành công nghiệp quốc phòng hay điện tử đặc biệt không thể thiếu. Khoảng 90% số nam châm hiện nay đến từ Trung Quốc, và "chúng ta chỉ còn lượng dự trữ đủ dùng trong từ năm đến mười lăm ngày", ủy viên Châu Âu Stéphane Séjourné nhấn mạnh. Ông nói thêm : "Trung Quốc đang thử thách khả năng chống chịu của chúng ta - chúng ta đang tiến gần đến một dạng chiến tranh hỗn hợp".

Do vậy, Châu Âu đã đặt ra mục tiêu từ nay đến năm 2030, EU không được phép phụ thuộc quá 65% vào một nguồn cung duy nhất, đồng thời tăng thêm tài trợ, hỗ trợ rộng hơn cho nghiên cứu, phát triển tái chế. Liên Âu cũng đang nghiên cứu về đề xuất sử dụng sáng kiến Global Gateway, được lấy cảm hứng từ sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc, nhằm tăng cường giá trị chiến lược cho các khoản đầu tư của EU ở nước ngoài. Bà Ursula von der Leyen cũng đề cập đến việc thiết lập các "quan hệ đối tác về nguyên liệu thô chiến lược" với các nước như Ukraine, Úc, Canada, Kazakhstan, Chile.

Ngoài ra, Stéphane Séjourné đang nghiên cứu việc thành lập một trung tâm mua sắm và lưu trữ nguyên liệu thô chung cho 27 quốc gia thành viên. Theo Le Figaro, ý tưởng này được lấy cảm hứng từ Nhật Bản, quốc gia đã thành công trong việc giảm phụ thuộc vào nguyên liệu thô từ Trung Quốc. Ủy Ban Châu Âu hiện cũng đang xem xét việc đặt điều kiện ràng buộc đối với các khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Châu Âu - một số tập đoàn như Huawei có thể sẽ bị ảnh hưởng. Tờ Le Monde kết luận rằng căng thẳng đang ngày càng leo thang trong mối quan hệ giữa Bruxelles và Bắc Kinh.

Ngăn chặn các tin đồn : Khi im lặng không còn là giải pháp 

Nhật báo công giáo La Croix hôm nay đặt câu hỏi : "Làm sao ngăn chặn một thuyết âm mưu ?". Tờ báo chú ý đến việc phu nhân của tổng thống Pháp, bà Brigitte Macron bị đồn đoán là người chuyển giới, trong bối cảnh hôm qua, 27/10, mười người đã phải ra hầu tòa vì lan truyền thông tin này. Bà không phải là nạn nhân đầu tiên của các chiến dịch phát tán và chia sẻ thuyết âm mưu kiểu này, trước bà có thể kể đến các Đệ nhất phu nhân khác như Michelle Obama (vợ của cựu tổng thống Mỹ Barack Obama) hay Claude Pompidou (vợ của cựu tổng thống Pháp Georges Pompidou). 

Tin đồn này, xuất phát từ các nhóm theo thuyết âm mưu cực hữu vào năm 2017, tái xuất vào cuối năm 2021 rồi lan sang các cộng đồng ủng hộ Donald Trump. Trong một thời gian dài, vợ chồng tổng thống Macron đã chọn giữ im lặng, lo ngại rằng bất kỳ phản ứng nào cũng có thể khiến tin đồn lan rộng hơn. Tuy nhiên, trước việc vẫn liên tục có người tung ra tin đồn, Brigitte Macron đã quyết định khởi kiện. Bà thậm chí có thể sẽ phải cung cấp bằng chứng sinh học trong vụ kiện được tiến hành tại Hoa Kỳ.

Theo Thomas Huchon, nhà báo điều tra chuyên về các thuyết âm mưu, thì việc "nghĩ rằng chỉ cần không phản ứng là có thể tránh được sự lan truyền - đó là một sai lầm trong phân tích. Ngày nay, tin đồn tự lan truyền".

Nhà nghiên cứu Tristan Mendès France, giải thích rằng một thuyết âm mưu không bao giờ xuất hiện một cách ngẫu nhiên. Nó đáp ứng một nhu cầu nào đó, chẳng hạn như tìm kiếm một lời giải thích, chỉ định kẻ có lỗi hoặc củng cố niềm tin sẵn có. Chuyên gia này nhấn mạnh : "Tấn công Brigitte Macron, thực chất là nhằm vào chồng bà". Những câu chuyện như vậy càng dễ phát triển khi nhiều nhóm khác nhau có lợi ích trong việc lan truyền chúng - từ các nhân vật muốn làm mất uy tín chính quyền, cho đến những phong trào âm mưu như QAnon, hay các thế lực nước ngoài.

Một số thuyết âm mưu lan rộng dễ dàng hơn vì chúng dựa vào những hình ảnh hay định kiến cũ kỹ đã ăn sâu trong tâm thức tập thể. Trong trường hợp của Brigitte Macron, ta thấy xuất hiện xu hướng đặt nghi vấn về giới tính của những phụ nữ có quyền lực. 

Minh Phương