Ảnh vệ tinh căn cứ huấn luyện chung mới giữa Trung Quốc và Lào, với đường băng đang được mở rộng, tại Ban Keun, tỉnh Vientiane, ngày 30/9/2026. Vantor via reuters

Nhật báo Le Monde có bài viết đáng chú ý : "Căn cứ Trung Quốc mở tại Lào gây lo ngại".

Tờ báo lưu ý, Trung Quốc đang mở rộng sự hiện diện quân sự tại Đông Nam Á thông qua những cơ sở được xây dựng dưới danh nghĩa hợp tác và đào tạo. Sau căn cứ hải quân Ream ở Cam Bốt, Lào trở thành quốc gia thứ hai trong khu vực có một cơ sở huấn luyện quân sự chung với Trung Quốc.

Theo Le Monde, ngày 29/09, Bắc Kinh thông báo đưa vào hoạt động Trung tâm Hỗ trợ và Đào tạo phi công Lào – Trung Quốc tại Ban Keun, cách thủ đô Vientiane khoảng 60 km. Cơ sở này có đường băng dài 2.000 mét, được hai bên quản lý và nhằm đào tạo phi công Lào. Đáng chú ý, địa điểm này từng là một căn cứ bí mật của CIA trong chiến tranh Việt Nam, sau hơn 50 năm bỏ hoang đã được Trung Quốc cải tạo trong khoảng một năm.

Ban Keun còn có vị trí chiến lược bởi nằm gần tuyến đường sắt do Trung Quốc xây dựng tại Lào. Trong cuộc tập trận chung năm 2024, quân đội Trung Quốc từng vận chuyển khoảng 300 binh sĩ cùng xe bọc thép và trang thiết bị từ Vân Nam tới khu vực này bằng đường sắt.

Chuyên gia Pháp về Châu Á, bà Valérie Niquet, được tờ báo trích dẫn, giải thích : "Trung Quốc rất thận trọng, họ biết mọi người đang theo dõi họ. Nếu họ đột nhiên mở các căn cứ ở Lào và Cam Bốt, sẽ có phản ứng mạnh từ phía Việt Nam, và cả từ Hoa Kỳ nữa". Họ xoay sang xây dựng những điểm tựa chiến lược tại các quốc gia phụ thuộc nhiều vào đầu tư của Bắc Kinh, chuyên gia Niquet nhận định : "Bắc Kinh đang tái lập một vùng ảnh hưởng với các nước chư hầu. Cả Lào lẫn Cam Bốt đều là những đồng minh quý giá của họ trong Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á".

Mô hình này đã được làm với căn cứ hải quân Ream của Cam Bốt, tại đó hồi tháng 04/2025, Trung Quốc và Cam Bốt đã khai trương một trung tâm hỗ trợ hậu cần và huấn luyện chung. Trung Quốc sau đó còn cung cấp cho Cam Bốt hai tàu hộ vệ mang tên lửa.

Những diễn biến ở Lào khiến Việt Nam và Thái Lan đặc biệt chú ý. Theo nhà nghiên cứu về an ninh quốc tế tại Boston College, Vũ Khang cho rằng : "Trong mọi trường hợp, sự hiện diện của bất kỳ cường quốc nước ngoài nào tại Lào cũng là nguồn lo ngại đối với Việt Nam, bất kể các tuyên bố chính thức của Bắc Kinh hay Vientiane. Vì vậy, Hà Nội sẽ theo dõi sát sao loại trang thiết bị quân sự mà Trung Quốc triển khai tại Lào, cũng như phạm vi các hoạt động mà trung tâm này có khả năng hỗ trợ".

Bài báo kết luận rằng, dù dấu ấn quân sự trực tiếp của Trung Quốc ở nước ngoài vẫn còn hạn chế, các cơ sở quân sự, hạ tầng giao thông và những dự án kinh tế do Trung Quốc kiểm soát tại Lào và Cam Bốt có thể mang tính "lưỡng dụng", tức mục đích dân sự, khi cần có thể chuyển sang mục đích quân sự.

Căng thẳng thương mại giữa EU và Trung Quốc gia tăng

Vẫn là mối lo ngại với Trung Quốc, nhưng là đến từ Châu Âu, trên mặt trận kinh tế. Nhân ủy viên thương mại EU công du Bắc Kinh để đàm phán về các thỏa thuận thương mại giữa hai bên.

"Châu Âu muốn bắt kịp Trung Quốc", tựa bài viết của Le Monde. La Croix đặt câu hỏi : "Cuối cùng, Châu Âu đã sẵn sàng hành động trước sự cạnh tranh của Trung Quốc ?"

Theo phân tích của Le Monde, bất đồng giữa EU và Trung Quốc ngày càng sâu sắc khi thặng dư thương mại của Bắc Kinh với EU tăng gần 1 tỷ euro mỗi ngày. Bruxelles lo làn sóng hàng giá rẻ từ Trung Quốc làm suy yếu công nghiệp Châu Âu, nhất là ngành ô tô Đức.

Nguyên nhân không chỉ là giá cả mà còn ở mô hình phát triển của Trung Quốc : tín dụng và trợ cấp lớn cho các ngành chiến lược như xe điện khiến công suất tăng nhanh hơn nhu cầu nội địa, và hàng dư thừa bị đẩy ra thị trường quốc tế. Bắc Kinh bác bỏ chỉ trích này, cho rằng Châu Âu nên tự nâng cao năng lực cạnh tranh. Một chuyên gia nhận định doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế nhờ đổi mới, chi phí thấp và chuỗi cung ứng tập trung, trong khi doanh nghiệp Châu Âu mất nhiều thời gian và chi phí hơn để ra sản phẩm.

Bài báo chỉ ra nghịch lý : thuế quan khó giải quyết tận gốc sự tụt hậu của Châu Âu, trong khi việc phụ thuộc vào đất hiếm và khoáng sản chiến lược của Trung Quốc làm thế cân bằng thêm mong manh.

Le Monde kết luận, cuộc đối đầu thương mại EU – Trung Quốc phản ánh thách thức công nghiệp sâu xa : Châu Âu phải đối phó không chỉ với hàng nhập khẩu giá rẻ mà cả những điểm yếu của chính nền sản xuất mình.

La Croix đặt câu hỏi liệu EU có chuyển từ tuyên bố cứng rắn sang hành động cụ thể trước sức ép kinh tế từ Trung Quốc hay không.

Theo La Croix, điểm đáng chú ý là Pháp và Đức vừa đề xuất một công cụ pháp lý mới cho phép EU nhanh chóng loại hàng hóa, dịch vụ của nước thứ ba khỏi thị trường chung nếu cần. Đây là thay đổi lớn trong lập trường của Berlin, vốn thận trọng vì nhiều doanh nghiệp Đức phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc ; cạnh tranh gay gắt trong ngành ô tô và việc Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu nguyên liệu chiến lược đã thúc đẩy Đức ủng hộ hướng cứng rắn hơn.

Tuy vậy, đồng thuận về việc cần hành động chưa có nghĩa là thống nhất về cách đáp trả. Một số nước như Tây Ban Nha, nơi thu hút nhiều đầu tư Trung Quốc, có thể dè dặt. Công cụ chống cưỡng ép thương mại EU thông qua từ năm 2023 cũng chưa từng được sử dụng.

Tóm lại, bài báo cho rằng EU chịu sức ép bảo vệ công nghiệp và thị trường nội khối nhưng vẫn phải tính đến nguy cơ bị Bắc Kinh trả đũa. Thách thức không chỉ là có lập trường chung, mà còn là xây dựng cơ chế đủ nhanh và hiệu quả để biến lập trường đó thành hành động.

Căng thẳng gia tăng trên bán đảo Triều Tiên

Trong bài viết đăng trên Le Figaro, nhà báo Sébastien Falletti cảnh báo căng thẳng giữa hai miền Triều Tiên đang gia tăng, khi Bình Nhưỡng đẩy mạnh củng cố biên giới và ngày càng khép kín với Seoul.

Tác giả nhắc lại sự cố ngày 21/09, xảy ra vụ nổ mìn tại khu phi quân sự DMZ khiến ba binh sĩ Hàn Quốc bị thương. Seoul cáo buộc Bắc Triều Tiên cố tình đặt mìn và yêu cầu Bình Nhưỡng xin lỗi, nhưng phía Bắc Triều Tiên bác bỏ, cho rằng đây là những cáo buộc nhằm kích động đối đầu quân sự.

Theo Le Figaro, Bắc Triều Tiên đang tăng cường hệ thống phòng thủ dọc đường biên giới, triển khai thêm mìn, bẫy chống tăng và các hệ thống pháo phản lực có khả năng đe dọa thủ đô Seoul. Động thái này phản ánh sự thay đổi căn bản trong chính sách của Kim Jong-un, người đã tuyên bố coi Hàn Quốc là quốc gia thù địch, từ bỏ mục tiêu thống nhất hai miền và tăng cường quan hệ với Nga.

Trong khi đó, tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung vẫn tìm cách nối lại đối thoại, nhưng các nỗ lực ngoại giao chưa có tiến triển. Triển vọng về cuộc gặp giữa Kim Jong-un và Donald Trump cũng còn rất mong manh, khi Bình Nhưỡng yêu cầu Washington từ bỏ mục tiêu phi hạt nhân hóa bán đảo Triều Tiên.

Le Figaro nhận định, việc Bắc Triều Tiên củng cố biên giới và mở rộng kho vũ khí hạt nhân đang khiến triển vọng hòa giải ngày càng xa vời. Nguy cơ đối đầu quân sự trực tiếp có thể chưa tăng ngay lập tức, nhưng các sự cố biên giới và mối đe dọa hạt nhân khiến tình hình bán đảo Triều Tiên ngày càng khó kiểm soát.

Bất bình của học sinh Pháp chưa hạ nhiệt dù chính phủ đã nhượng bộ ban đầu

Theo Le Figaro, bất chấp thông báo của thủ tướng Sébastien Lecornu, phong trào biểu tình của học sinh trung học Pháp vẫn tiếp diễn. Hôm thứ Năm (08/10), khoảng 71.500 người xuống đường trên cả nước, trong đó có 24.500 người tại Paris. Các cuộc đụng độ đã xảy ra ở quảng trường Bastille, khiến cảnh sát phải sử dụng vòi rồng để giải tán đám đông. Theo Bộ Nội vụ, 504 người bị bắt và 48 nhân viên an ninh bị thương.

Sự tham gia của sinh viên đại học cũng tăng lên, trong khi các cuộc biểu tình ngày càng tập trung vào tình trạng thiếu giáo viên, điều kiện học tập xuống cấp và cáo buộc bạo lực cảnh sát. Chính phủ dự kiến tăng 1,2 tỷ euro ngân sách giáo dục năm 2027, đồng thời chuẩn bị kế hoạch khẩn cấp để giải quyết tình trạng thiếu giáo viên thay thế. Tuy nhiên, các biện pháp này chưa thuyết phục được người biểu tình.

Các nghiệp đoàn học sinh, sinh viên và giáo dục đã kêu gọi một ngày huy động lực lượng mới trên toàn nước Pháp vào thứ Ba, ngày 13/10, cho thấy nguy cơ căng thẳng tiếp tục kéo dài.

Cáo buộc cảnh sát trấn áp học sinh

Le Monde có bài : "Sự đáp trả của cảnh sát với phong trào xuống đường gây thắc mắc".

Bài báo của Le Monde đặt ra câu hỏi về chiến lược trấn áp của cảnh sát Pháp đối với phong trào học sinh trung học liệu có phù hợp ? Trong hai tuần, lực lượng an ninh đã bắt giữ hơn 6.000 người, trong đó 87% là trẻ vị thành niên, một con số lớn chưa từng có.

Nhiều vụ học sinh bị thương nặng do lựu đạn, súng bắn đạn cao su và các biện pháp cưỡng chế đã gây làn sóng phẫn nộ trong xã hội, đồng thời khiến các cuộc biểu tình lan rộng hơn.

Theo các chuyên gia, chính quyền ngày càng ưu tiên ngăn chặn tuyệt đối các hành vi gây rối, dẫn đến việc sử dụng vũ lực nhiều hơn. Việc huy động các đơn vị cảnh sát không chuyên về kiểm soát biểu tình cũng làm gia tăng nguy cơ bạo lực và thiếu kiềm chế.

Bài báo cũng chỉ trích lập trường cứng rắn của bộ trưởng Nội vụ Laurent Nuñez, người khẳng định không có "chỉ thị kiềm chế" đối với lực lượng an ninh và bác bỏ trách nhiệm về các vụ bạo lực, trong khi dư luận ngày càng đặt câu hỏi về cách thức duy trì trật tự công cộng của chính phủ.

Nữ phi hành gia Pháp đầu tiên trở về Trái Đất

Cuối mục điểm báo là một tin vui với nước Pháp được nhiều báo đăng tải. Theo Le Figaro, nữ phi hành gia Pháp Sophie Adenot cùng ba thành viên phi hành đoàn đã trở về Trái Đất an toàn sau 237 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế ISS. Phi thuyền Crew Dragon đã hạ cánh an toàn xuống Thái Bình Dương hôm thứ Năm (08/10), khép lại chuyến bay cho phép Adenot lập kỷ lục về thời gian lưu trú liên tục trong không gian của một phi hành gia Châu Âu và trở thành người phụ nữ Pháp đầu tiên thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian. Trong chuyến du hành này, cô cũng tham gia nhiều thí nghiệm khoa học và hoạt động giáo dục, truyền cảm hứng cho hàng trăm nghìn học sinh quan tâm đến khoa học và khám phá vũ trụ.

Anh Vũ