Chiến tranh Ukraine : Châu Âu "bị động" trước Donald Trump

Chiến tranh Ukraine và tình hình ở Trung Đông vẫn là những chủ đề khiến báo chí Pháp tốn nhiều giấy mực hôm nay 24/10/2025.

Ảnh ghép minh họa : Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky và đồng nhiệm Mỹ Donald Trump. © AFP

Trang nhất của tờ Libération chú ý đến sự kiện bộ Tài chính Mỹ, ngày 22/10, đã công bố các biện pháp trừng phạt chưa từng có nhắm vào Rosneft và Lukoil, hai đại tập đoàn dầu mỏ của Nga, nhằm ép tổng thống Vladimir Putin phải đàm phán và chấm dứt cuộc xâm lược Ukraine.

Vốn rất muốn kết thúc chiến tranh Ukraine, tổng thống Mỹ Donald Trump đã quyết định gây áp lực mạnh chưa từng có với Nga, sau khi thảo luận với bộ trưởng Tài chính Scott Bessent. Tất cả tài sản của hai tập đoàn này, chiếm hơn một nửa lượng dầu xuất khẩu của Nga (khoảng 2,2 triệu thùng/ngày), sẽ bị phong tỏa tại Mỹ.

Quyết định này được đưa ra sau khi Vương quốc Anh và Liên Hiệp Châu Âu (EU) cũng công bố các lệnh trừng phạt tượng tự nhắm vào Kremlin. Chủ nhân Nhà Trắng khẳng định rằng các lệnh trừng phạt này là "rất nặng" và hy vọng chúng sẽ nhanh chóng giúp chấm dứt chiến tranh.

Tuy nhiên, trước khi ban hành các lệnh trừng phạt này, Donald Trump đã tìm cách đàm phán với Vladimir Putin, vốn đã đề nghị tổ chức một cuộc gặp song phương mới ở Hungary, nhưng tổng thống Mỹ đã hủy bỏ cuộc gặp này, cho rằng các cuộc thảo luận mới với chủ nhân điện Kremlin sẽ không đi đến đâu.

Nhật báo thiên tả cho rằng quyết định trừng phạt Rosneft và Lukoil của Mỹ là một động thái có tính biểu tượng mạnh mẽ, mặc dù Washington vẫn chưa bật đèn xanh về việc cung cấp tên lửa Tomahawk cho Ukraine. Moskva đã chỉ trích các lệnh trừng phạt này, cho rằng chúng sẽ gây tổn hại cho nền kinh tế toàn cầu, trong khi các quốc gia Châu Âu và Ukraine hoan nghênh quyết định của Mỹ. Tuy nhiên, vẫn có khả năng Donald Trump sẽ thay đổi quyết định trong tương lai.

Về phần mình, nhật báo thiên hữu Le Figaro dành trang nhất quan tâm đến việc Châu Âu sẽ có biện pháp gì với tài sản bị phong tỏa của Nga. Bỉ, nơi đặt trụ sở của nhiều định chế Châu Âu, hiện đang đứng trước một cuộc tranh luận phức tạp về những khoản viện trợ tương lai dành cho Ukraine. Sau khi Donald Trump quyết định cắt các khoản viện trợ dành cho Ukraine, Liên Âu bắt đầu phải gồng mình để hỗ trợ Kiev, và khối 27 đã tính đến việc sử dụng tài sản bị phong tỏa của Nga tại lục địa già, một vấn đề hết sức nhạy cảm kể từ khi chiến tranh nổ ra. Tại một hội nghị thượng đỉnh ở Bruxelles, Bỉ đã bày tỏ lo ngại và ngăn chặn các nước thành viên EU khác thông qua biện pháp này.

Kể từ tháng 02/2022, khoảng 200 tỷ euro tài sản của Ngân hàng Trung ương Nga đã bị phong tỏa tại Bruxelles, nằm dưới sự quản lý của Euroclear. Những quỹ này mang lại khoảng từ 3 đến 4 tỷ đô la tiền lãi mỗi năm, được sử dụng vào năm ngoái để tài trợ cho một khoản vay trị giá 50 tỷ đô la của nhóm G7 dành cho Ukraine. Tuy nhiên, vốn gốc chưa được sử dụng cho đến nay, và phần lớn các quốc gia Châu Âu và Ngân hàng Trung ương Châu Âu đều phản đối việc sử dụng trực tiếp các quỹ này, để bảo vệ uy tín tài chính của Liên Âu.

Tuy nhiên, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu Ursula von der Leyen đã đề xuất một giải pháp để sử dụng những quỹ này mà không tịch thu. Kế hoạch của bà là Ủy Ban Châu Âu vay tiền từ Euroclear, sau đó bảo lãnh một khoản vay cho Ukraine, và Kiev sẽ chỉ trả lại trong trường hợp Moskva trả tiền bồi thường chiến tranh trong khuôn khổ một thỏa thuận hòa bình. Được thủ tướng Đan Mạch Mette Frederisken đánh giá là "sự sáng tạo xuất sắc", nhưng kế hoạch này vẫn khiến nhiều nước lo ngại, đặc biệt là Bỉ.

Thủ tướng Bỉ Bart De Wever đã bày tỏ sự hoài nghi và yêu cầu các bảo đảm pháp lý vững chắc, đồng thời yêu cầu sự tham gia của tất cả các quốc gia sở hữu tài sản của Nga để Bỉ không phải gánh chịu rủi ro một mình. Bỉ lo ngại về các hậu quả pháp lý, đặc biệt là phản ứng từ Nga, có thể kiện những nước liên quan. Điều này đã tạo ra một tình huống căng thẳng, điển hình là việc các nhà lãnh đạo của Euroclear được tăng cường bảo vệ an ninh.

Cùng chủ đề, mục xã luận của tờ Les Echos chú ý đến việc các nước Châu Âu sẽ phải hết sức tỉnh táo, trong bối cảnh cuộc chiến ở Ukraine chuẩn bị bước sang năm thứ năm.

Châu Âu sẽ phải kiên định, cần duy trì sự vững vàng và đề xuất những ý tưởng sáng tạo, như việc sử dụng tài sản của Nga bị phong tỏa để hỗ trợ Ukraine. Điều này đặc biệt quan trọng khi khối 27 phải đối mặt với tính khí thất thường của Donald Trump, người đã có những quyết định gây sốc và đẩy Châu Âu vào thế tuyệt vọng. Ví dụ, vào thứ Sáu tuần trước, tổng thống Mỹ đã từ chối cấp tên lửa Tomahawk cho Kiev và yêu cầu đồng nhiệm Ukraine Volodymyr Zelensky từ bỏ vùng Donbass. Sau đó, ông thông báo tổ chức có một cuộc gặp với Vladimir Putin ở Budapest, trước khi bị hủy.

Nhật báo kinh tế cũng cho rằng Châu Âu sẽ phải tỏ ra thực dụng, chẳng hạn như phải tin tưởng vào sự "uyển chuyển" của tổng thống Mỹ. Điều này đã được thể hiện rõ trong việc giải cứu các con tin ở dải Gaza và gần đây nữa là việc Mỹ ban hành các lệnh trừng phạt nhắm vào các tập đoàn dầu mỏ của Nga. Những biện pháp trừng phạt này đã được đại sứ Ukraine tại Washington hoan nghênh với tuyên bố : "Hòa bình chỉ có thể đạt được bằng sức mạnh".

Cuối cùng là Châu Âu sẽ phải phòng ngừa. Cuộc chiến ở Ukraine đang đe dọa an ninh của toàn bộ lục địa già, và Châu Âu sẽ cần phải tái vũ trang. Tướng Fabien Mandon, Tổng tham mưu trưởng mới của quân đội Pháp, đã nói trong cuộc điều trần tại Quốc hội rằng các binh sĩ Pháp sẽ cần phải chuẩn bị cho một "cú sốc trong 3 đến 4 năm tới" là đối mặt với Nga.

Benjamin Netanyahu bị Hoa Kỳ giám sát chặt chẽ

Nhìn sang Trung Đông, trang nhất của nhật báo Le Monde chú ý đến việc chính quyền Donald Trump quyết định giám sát chặt chẽ lệnh ngừng bắn đã đạt được tại Gaza, lo ngại rằng thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có thể làm hỏng thỏa thuận. Sau Donald Trump và phó tổng thống J. D. Vance, giờ đến lượt ngoại trưởng Marco Rubio đến Jerusalem vào hôm qua để tiếp tục gây áp lực với Israel. Trước khi lên máy bay, ông Rubio đã chỉ trích việc Quốc hội Israel thông qua dự luật sáp nhập West Bank (Cisjordanie), cho rằng đây là một bước đi "phản tác dụng".

Mối quan hệ giữa Mỹ và Israel ngày càng trở nên không cân xứng, với một số tờ báo trong nước mô tả Israel như "bang thứ 51 của Mỹ". Tờ Ynet thậm chí đã chơi chữ "Bibi-sitting" (Bibi, biệt danh của Benjamin Netanyahu) để chỉ trích tình trạng Israel bị "chư hầu hóa". Hội kiến với J. D. Vance tại Jerusalem, thủ tướng Netanyahu đã khẳng định "Israel không bị Mỹ đô hộ", mặc dù thực tế là mối quan hệ này đang làm dấy lên nghi vấn về quyền tự chủ của Israel.

Vào ngày 06/10, Benjamin Netanyahu đã gọi Israel là "đối tác nhỏ" của Donald Trump, một tuyên bố gây chú ý. Trong một bài phát biểu trước Quốc hội Israel vào ngày 13/10, tổng thống Trump đã khen ngợi thủ tướng Netanyahu, nhưng cũng nói mỉa mai rằng mọi người sẽ nhớ đến thủ tướng Israel nhiều hơn vì đã dừng lại thay vì tiếp tục chiến tranh.

Mỹ không muốn để cho các bên tham chiến làm nguy hại đến quá trình hòa bình hiện tại, và Washington đã thể hiện quan điểm này một cách rõ ràng. Vào tháng 3, Israel đã đơn phương chấm dứt lệnh ngừng bắn, và vào tháng 9, thủ tướng Netanyahu đã ra lệnh tấn công các lãnh đạo tổ chức Palestine Hamas khi họ đang xem xét một đề nghị ngừng bắn của Mỹ. Về các con tin, với 15 thi thể đã được trao trả, J. D. Vance yêu cầu Israel kiên nhẫn vì Hamas chưa thực hiện đầy đủ cam kết của mình.

Hoa Kỳ muốn tiếp tục hướng tới giai đoạn thứ hai của kế hoạch hòa bình, bao gồm giải giáp Hamas và tái thiết Gaza. Washington đã thành lập một trung tâm điều phối dân sự và quân sự tại Kiryat Gat, miền Nam Israel, để giám sát việc thực hiện thỏa thuận ngừng bắn. Trung tâm này sẽ theo dõi tình hình Gaza và phối hợp với quân đội Israel.

Sự giám sát mang tính liên tục này là điều thiết yếu để bảo đảm các cam kết được tuân thủ, và Israel phải phối hợp với Mỹ và các nước khác như Qatar và Thổ Nhĩ Kỳ để quản lý tình hình. Tuy Mỹ khẳng định sẽ không cho phép sự hiện diện của quân đội nước ngoài vào Gaza, nhưng hiện tượng "quốc tế hóa" vấn đề Gaza đang ngày càng trở nên rõ rệt, điều mà Israel luôn tìm cách né tránh.

Kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Johann Strauss

Về văn hóa, nhật báo công giáo La Croix dành trang nhất kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Johann Strauss, ra đời tại Vienna ngày 25/10/1825. Nhà soạn nhạc này, thuộc một gia đình âm nhạc lớn, đại diện cho tinh thần Vienna, giữa phong cách nhẹ nhàng đi kèm với nỗi buồn.

Vào năm 2025, thủ đô Vienna của Áo tổ chức lễ kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Johann Strauss, tác giả của hơn 500 bản nhạc khiêu vũ và 18 vở nhạc kịch, trong đó có "The Bat". Lễ kỷ niệm này không chỉ nổi bật ở Vienna, mà còn trên toàn thế giới, đặc biệt là ở Trung Quốc, nhờ vào chương trình hòa nhạc Giao thừa nổi tiếng, được phát sóng tại 90 quốc gia và thu hút 50 triệu khán giả. Chương trình luôn kết thúc với tác phẩm "Blue Danube".

Vienna, tự hào về "vị vua của valse", cũng khắc họa một khía cạnh khác trong âm nhạc của ông : nỗi buồn và sự châm biếm. Eduard Strauss, chắt của Johann, nhấn mạnh rằng âm nhạc của Johann Strauss thường bị trình diễn thiếu đi chiều sâu và sự châm biếm đặc trưng của nó. Ông kêu gọi một cách diễn giải âm nhạc mang tính lịch sử, giải thích rằng cần phải đặt Johann Strauss vào bối cảnh lịch sử đầy biến động của thời đại đó.

Cha của Johann Strauss, Johann Strauss Sr., cũng là một nhà soạn nhạc nổi tiếng, đã hoàn thiện valse và khiến giới xã hội Vienna say mê trong các quán cà phê và buổi khiêu vũ. Tuy nhiên, con trai của ông, Johann II, nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ mẹ và bắt đầu sự nghiệp của mình vào năm 1844 với một buổi biểu diễn thành công lớn tại Vienna. Cha của ông không ủng hộ sự nghiệp âm nhạc của con trai và thậm chí đã làm gãy cây đàn violon của ông.

Sự nghiệp của Johann II chủ yếu là một câu chuyện xoay quay gia đình, với mẹ và các bà vợ của ông là những người quảng bá nhiệt tình cho những tác phẩm của ông, trong khi các anh em của ông là Josef và Eduard, dù tài năng, nhưng đã bị cái bóng của Johann II che khuất.

Ngày nay, Johann Strauss vẫn là biểu tượng sống ở Vienna. Thành phố này tiếp tục tôn vinh di sản của ông, đặc biệt qua các buổi dạ vũ trong mùa Carnaval, nơi các ngành nghề khác nhau tụ tập để khiêu vũ valse. Các bạn trẻ tham gia lớp học valse để tham dự các buổi dạ vũ nổi tiếng, như buổi dạ vũ tại Musikverein, nổi tiếng vì sự sang trọng.

Johann Strauss đã du lịch khắp Châu Âu và Mỹ, nơi nào ông cũng trở thành một biểu tượng quốc tế. Các sản phẩm lưu niệm mang hình ảnh của ông được bán tại Vienna và trên toàn thế giới. Vào năm 2025, lễ kỷ niệm 200 năm của ông đã làm sống lại hình ảnh của ông, với các triển lãm như "Johann Strauss New Dimension", cung cấp nhiều món quà lưu niệm tôn vinh nhà soạn nhạc này.

Phan Minh