Giáo hoàng Leo XIV tông du : Pháp vẫn là "phòng thí nghiệm" quan trọng của Công giáo

Tất cả các tờ báo Pháp hôm nay 25/09/2026 quan tâm đến sự kiện Giáo hoàng Leo XIV bắt đầu chuyến tông du Pháp kéo dài bốn ngày, đến Paris, Saint-Denis, Lourdes và Metz.

Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tiếp Giáo hoàng Leo XIV tại điện Elysée ở Paris, Pháp, ngày 25/09/2026. Reuters - Benoit Tessier

Chuyến đi diễn ra trong bối cảnh đặc biệt : nước Pháp từ lâu được xem là một trong những quốc gia mà xã hội ngày càng xa rời tôn giáo nhất tại Châu Âu, nhưng đồng thời lại xuất hiện một số dấu hiệu cho thấy sinh hoạt Công giáo đang có những chuyển biến mới. Ba bài xã luận của Le Figaro, Libération và La Croix cùng chú ý đến hiện tượng này, song mỗi tờ báo đặt trọng tâm vào một khía cạnh khác nhau.

Tờ Le Figaro cho rằng chuyến thăm của Leo XIV nằm trong truyền thống các giáo hoàng luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho nước Pháp. Đất nước từng được xem là nơi sản sinh những tư tưởng thần học và tri thức quan trọng của Công giáo, với những tên tuổi như Henri de Lubac, Yves Congar hay Jacques Maritain. Tuy nhiên, vai trò ấy đã thay đổi cùng với quá trình thế tục hóa.

Theo nhật báo thiên hữu, dù Pháp không còn giữ vai trò là một trung tâm quan trọng về tư tưởng và thần học Công giáo như trước, nước này vẫn được Vatican đặc biệt quan tâm. Những biến đổi diễn ra tại đây có thể báo trước những xu hướng mà các Giáo hội ở các quốc gia khác sẽ trải qua. Vì vậy, Tòa Thánh theo dõi sát sao những gì đang xảy ra tại Pháp.

Đặc biệt, hiện tượng khiến giáo hoàng quan tâm là số người trưởng thành xin được rửa tội đang tăng mạnh. Le Figaro cho rằng điều đáng chú ý không đơn thuần nằm ở những con số nêu trên, mà tại sao giới trẻ lớn lên trong một xã hội thế tục lại chủ động gia nhập một Giáo hội thường bị nhìn nhận là già nua, thậm chí bị tổn hại nghiêm trọng về uy tín bởi các vụ bê bối lạm dụng tình dục.

Bên cạnh đó là những dấu hiệu của những hoạt động tôn giáo thường nhật vẫn khá sinh động : tín đồ Công giáo tham dự thánh lễ, thực hành mùa Chay, đi hành hương... Theo Le Figaro, đó chính là sức sống cụ thể mà Leo XIV muốn tận mắt chứng kiến và khích lệ.

Sự đón tiếp của chính quyền Pháp mang tính chính trị

Nếu Le Figaro tập trung vào nội tình của Giáo hội, tờ Libération lại chú ý đến Nhà nước Pháp : tại sao một nền cộng hòa thế tục như Pháp lại nhiệt tình đón tiếp một giáo hoàng đến vậy ?

Nhật báo thiên tả nêu bật sự tương phản giữa một nước Pháp ngày càng ít tín đồ Công giáo với mức độ trọng thị mà chính quyền dành cho chuyến thăm của Leo XIV. Tổng thống Emmanuel Macron được cho là đặc biệt trông chờ vào chuyến đi này, trong bối cảnh Giáo hội vẫn có khả năng thu hút đông đảo người dân. Số thanh niên ồ ạt xin rửa tội đi kèm với hơn 80.000 người đăng ký tham dự buổi cầu nguyện tại Stade de France cho thấy sức hút của giáo hoàng không thể bị xem nhẹ, ngay cả trong một xã hội thế tục.

Libération cũng đặt hiện tượng này trong bối cảnh rộng hơn : chiến tranh, biến đổi khí hậu, sự phát triển của công nghệ và con người ngày càng sống trong không gian số. Trong một thế giới bất ổn, nhu cầu về mối liên kết tinh thần và cộng đồng có thể đang dần trở lại.

Ở một khía cạnh khác, Libération cho rằng sự tiếp đón nồng hậu của chủ nhân điện Elysée còn mang màu sắc địa chính trị. Leo XIV là một người Mỹ nhấn mạnh đến hòa bình, ngoại giao và đối thoại đa phương, ngài cũng quan tâm đến biến đổi khí hậu và những rủi ro liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI). Với tư cách là người đứng đầu một Giáo hội có khoảng 1,4 tỷ tín đồ, tiếng nói của ngài có trọng lượng vượt ra ngoài phạm vi Công giáo. Vì vậy, hoàn toàn dễ hiểu khi chính quyền Pháp đặc biệt coi trọng chuyến đi lần này của giáo hoàng.

Những chuyển động âm thầm thay vì một sự hồi sinh rõ rệt

Về phần mình, tờ La Croix tiếp cận chuyến thăm từ một góc nhìn khác, giàu tính tôn giáo hơn. Nhật báo Công giáo cho rằng nước Pháp hiện nay dường như đang "khát tình đoàn kết và tình huynh đệ" – và giáo hoàng đến để tìm hiểu điều gì đang diễn ra trong đời sống tinh thần của xã hội Pháp.

Trong những tháng gần đây, ngài nhiều lần bày tỏ sự tò mò trước những gì đang xảy ra tại Pháp. Mọi thứ dường như đã đi theo một hướng rõ ràng : nước Pháp ngày càng ít gắn bó với tôn giáo, người Công giáo liên tục gặp bất lợi trong các cuộc tranh luận về những vấn đề xã hội, trong khi Giáo hội, sau những vụ bê bối, dường như ngày càng hạn chế xuất hiện trước công chúng.

Nhưng La Croix cho rằng một kịch bản khác đang xuất hiện, dù không mang dáng dấp của một cuộc "phục hưng" quy mô lớn. Đó là một sự chuyển động âm thầm nhưng lan rộng : người trưởng thành xin rửa tội ngày càng nhiều, giới trẻ tham gia các hoạt động hỗ trợ người vô gia cư, học sinh công khai chia sẻ đức tin trên mạng xã hội, người về hưu tham gia các hoạt động đón tiếp và giúp đỡ người nghèo.

Vì vậy, giáo hoàng đến Pháp trước hết không phải để đứng trước một đám đông nhằm phô diễn sức mạnh của Giáo hội. Theo La Croix, ngài đến để gặp những người đang thực hành đức tin trong cuộc sống hằng ngày. Tại Paris, Saint-Denis, Lourdes và Metz, họ tụ họp để lắng nghe, cầu nguyện và chia sẻ điều mà họ cho là đem lại ý nghĩa cho cuộc sống.

Tập Cận Bình đến Washington : Cán cân Mỹ – Trung có dấu hiệu thay đổi

Chuyến công du Washington của chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình từ ngày 23 đến 25/09, chuyến thăm Mỹ đầu tiên của ông kể từ năm 2015, là cuộc gặp thứ ba giữa ông và tổng thống Donald Trump trong chưa đầy một năm. Cả Le Monde và Les Echos đều dành trang nhất chú ý đến nghi thức đón tiếp đặc biệt trọng thị mà chính quyền Trump dành cho nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng như việc hai bên tiếp tục duy trì đối thoại thay vì để quan hệ quay trở lại một cuộc đối đầu thương mại.

Theo nhật báo Le Monde, sự trọng thị mà Donald Trump dành cho Tập Cận Bình, từ việc đón tại sân bay, tổ chức quốc yến cho đến chuyến thăm Cục Lưu trữ Quốc gia – cho thấy tầm quan trọng đặc biệt của chuyến thăm. Tuy nhiên, đằng sau những nghi thức ngoại giao này, nội dung thực chất của cuộc gặp có thể không lớn như hình thức bên ngoài. Hai bên trước hết đang tìm cách ổn định quan hệ song phương sau một thời gian căng thẳng.

Le Monde đặc biệt nhấn mạnh đến sự thay đổi trong thế giằng co giữa hai nước kể từ cuộc chiến thuế quan mà Donald Trump khơi mào năm 2025. Khác với một số đồng minh của Mỹ, Trung Quốc không nhanh chóng tìm cách thỏa hiệp, mà chấp nhận leo thang thuế quan và đáp trả bằng những lợi thế mà Hoa Lục đang nắm giữ như đất hiếm hay thị trường nông sản.

Theo những chuyên gia được Le Monde dẫn lời, Washington khi đó đã đánh giá thấp khả năng Bắc Kinh chịu sức ép kinh tế. Mỹ từng kỳ vọng đòn thuế quan sẽ gây đủ sức ép để Trung Quốc phải nhượng bộ, nhưng diễn biến sau đó cho thấy tính toán này không diễn ra như dự kiến.

Bối cảnh quốc tế buộc Washington phải tính toán lại

Le Monde còn đặt cuộc gặp trong bối cảnh Mỹ đang phải đối phó với nhiều vấn đề khác, đặc biệt là cuộc chiến với Iran. Theo cách nhìn của Bắc Kinh được tờ báo dẫn lại, những diễn biến tại Iran cho thấy các giới hạn về quân sự và chiến lược của Mỹ. Việc nguồn dự trữ tên lửa của Mỹ bị giảm cũng khiến Trung Quốc có thêm lý do để đánh giá lại tương quan sức mạnh giữa hai nước.

Bên cạnh đó, giá xăng và dầu diesel tại Mỹ tăng mạnh kể từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu đang tạo thêm áp lực đối với chính quyền Trump, nhất là trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ. Điều này khiến việc duy trì ổn định trên thị trường năng lượng trở thành một ưu tiên của Washington.

Trung Quốc lại có quan hệ gần gũi với Iran và mua phần lớn lượng dầu của nước này. Vì thế, Washington vừa cần duy trì quan hệ với Bắc Kinh, vừa muốn Trung Quốc sử dụng ảnh hưởng của mình để gây sức ép với Teheran và lực lượng Houthi nhằm giải quyết điểm nghẽn tại tuyến hàng hải ở Biển Đỏ.

Theo Le Monde, chính những yếu tố này khiến chủ nhân Nhà Trắng rơi vào trạng thái phải tìm kiếm sự hợp tác từ Bắc Kinh, thay vì chỉ đơn phương gây sức ép. Trung Quốc cũng được cho là đã hiểu rõ hơn cách làm việc với Donald Trump : cứng rắn khi bị gây sức ép, nhưng đồng thời tạo cho tổng thống Mỹ những cơ hội để thể hiện thành quả.

Hai bên chủ trương kéo dài thời gian đàm phán

Trong khi đó, tờ Les Echos chú ý nhiều hơn đến những kết quả cụ thể của cuộc gặp. Theo nhật báo kinh tế, điểm đáng chú ý nhất là Mỹ và Trung Quốc quyết định gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại thêm hai tháng.

Theo thỏa thuận trước đó, Trung Quốc đồng ý nối lại việc cung cấp một số loại đất hiếm cho Mỹ và tăng nhập khẩu đậu tương từ nước này. Đổi lại, Washington từ bỏ kế hoạch áp thêm 100% thuế đánh vào hàng hóa Trung Quốc.

Tuy nhiên, Les Echos nhấn mạnh rằng thời gian được gia hạn chỉ kéo dài hai tháng, ngắn hơn mong muốn của cả hai phía. Trung Quốc được cho là muốn kéo dài lâu hơn, trong khi Mỹ từng tính đến thời hạn một năm. Việc chỉ gia hạn đến tháng 01/2027 cho phép cả hai bên tiếp tục thương lượng, nhưng đồng thời vẫn giữ trong tay những công cụ gây sức ép.

Trong thời gian này, Washington còn muốn Trung Quốc thực hiện đầy đủ các cam kết mua nông sản Mỹ, đồng thời hy vọng thúc đẩy một thương vụ bán khoảng 200 máy bay Boeing cho Trung Quốc.

Tập Cận Bình đặt trọng tâm vào hợp tác giữa hai nước

Les Echos cũng chú ý đến cách Tập Cận Bình trình bày quan điểm trong cuộc gặp. Ông lập luận với tư cách người đại diện cho 1,4 tỷ dân Trung Quốc và nhấn mạnh rằng hợp tác Mỹ – Trung không thể giải quyết mọi vấn đề của thế giới, nhưng thiếu sự hợp tác giữa hai nước thì nhiều vấn đề sẽ khó được giải quyết.

Bắc Kinh đồng thời đưa ra một loạt đề nghị hợp tác : tăng cường đối thoại giữa quân đội hai nước, xây dựng cơ chế phòng ngừa khủng hoảng, hợp tác chống ma túy và phối hợp trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Về AI, hai bên thảo luận khả năng xây dựng một cơ chế cảnh báo lẫn nhau trong trường hợp xảy ra sự cố liên quan đến an ninh quốc gia.

Tập Cận Bình cũng đề nghị đưa 100.000 thanh niên Mỹ sang Trung Quốc trong vòng 5 năm theo các chương trình học tập và giao lưu. Đây là một đề xuất đáng chú ý trong bối cảnh giao lưu giữa hai nước đang gặp nhiều hạn chế.

Phan Minh