Cuộc chiến hạ tầng năng lượng : Nga đánh phá lưới điện, Ukraine tấn công nhà máy lọc dầu

Chiến tranh ở Ukraine được các báo Paris hôm nay 04/11/2025 đề cập nhiều, chủ yếu về chiến dịch tấn công vào các cơ sở năng lượng của cả hai bên, và trận đánh điển hình ở Pokrovsk.

Người dân Chernihiv, Ukraine xúm xít sạc điện thoại trong những căn lều được sưởi ấm do chính phủ dựng lên trong thời gian thành phố bị cúp điện toàn bộ vì drone Nga tấn công, ngày 21/10/2025. AP - Dan Bashakov

Bóng tối và giá lạnh trong mùa đông : Đòn đánh vào thường dân Ukraine

Le Monde cho biết Nga hy vọng làm Kiev suy sụp qua việc tấn công vào mạng lưới điện, nhằm nhấn chìm miền đông đất nước vào bóng tối và giá lạnh. Đặc phái viên nhật báo tại Odessa mô tả một trạm biến điện, đã bị Nga đánh vào ba lần. Dmytro Hryhoriev, tổng giám đốc công ty DTEK ở Odessa cho biết trạm này được mệnh danh là "Phượng Hoàng". Ông cũng nói đùa rằng trạm xứng đáng được tặng Anh dũng bội tinh vì sống sót sau ba đợt tấn công của Shahed. Một máy biến áp bị phá hủy đã được bán sắt vụn để lấy tiền mua máy mới.

DTEK là công ty tư nhân hàng đầu trong ngành điện (ngoài nguyên tử lực), chỉ riêng ở Odessa đã có 1 triệu khách hàng cá nhân và 40.000 tập thể gồm trường học, bệnh viện, bến cảng. Công ty phải bảo vệ 300 trạm biến áp và 40.000 kilomet đường điện, bằng cách chất các container chứa đầy bao cát xung quanh hoặc dựng lên những bức tường gồm các lồng sắt chứa đá. Nếu xây tường bao phía trên sẽ rất tốn kém và không lớp bê-tông nào chịu nổi sức công phá của hỏa tiễn đạn đạo. Chỉ riêng ở Odessa đã có trên 400 thiết bị của DTEK bị Nga đánh phá.

Moskva có cách gây thiệt hại tối đa : Ban đầu dùng drone Shahed chứa bom bi để làm dầu bị chảy ra, đợt đánh thứ hai bằng Shahed chứa chất gây cháy. Đôi khi Nga dùng đến 20 chiếc Shahed để đánh vào cùng một mục tiêu. Mùa đông này Kremlin muốn cắt làm đôi mạng điện quốc gia Ukraine dọc theo dòng Dniepr, để không thể chuyển tải điện từ hữu ngạn - nơi có 9 lò phản ứng nguyên tử - sang tả ngạn.

Kremlin nói rằng chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự, nhưng Kiev nhấn mạnh mục đích của Nga là chính trị, nhằm tạo khủng hoảng trong tháng Giêng với hy vọng người dân thúc giục chính quyền phải đầu hàng. Ngoài mặt trận, các chiến sĩ sưởi ấm bằng củi, kỹ nghệ quốc phòng đã chuẩn bị các máy phát điện công suất lớn. Thế nên chỉ có thường dân, và các nhà máy hóa chất, luyện kim bị đe dọa. Mùa đông năm nay đặc biệt khắc nghiệt đối với các vùng đất miền đông Ukraine ; nhất là Tchernihiv, Sumy, Kharkiv, Donetsk, nơi quân Nga phá hủy có phương pháp mọi cơ sở hạ tầng.

Drone tầm xa của Kiev làm Moskva mất 37% sản lượng dầu

Ngược lại về phía Ukraine tấn công vào các nhà máy lọc dầu, kho xăng nhà máy chất nổ của Nga để làm yếu đi hậu cần quân địch. Những tháng gần đây, mỗi đêm các drone đều oanh kích vào lãnh thổ Nga. Le Monde dẫn lời giám đốc cơ quan an ninh Ukraine, Vassyl Maliuk, từ đầu năm Kiev đã tiến hành thành công trên 160 vụ tấn công, nhắm vào năng lực sản xuất và lọc dầu trên toàn lãnh thổ Nga, từ bờ đông Hắc Hải (cảng dầu Tuapse) cho đến đông Siberia (Ulianovsk, Tiumen, Mari El), bắc Kavkaz (Budionnovsk), nam Ural (phức hợp hóa chất và khí đốt Orenburg)...

Các vụ oanh kích này làm giảm mất 37% năng lực lọc dầu của Nga, nhà cung cấp dầu thô thứ ba thế giới. Tướng Maliuk hôm 31/10 trước báo chí nếu ra "các thiết bị, đơn vị tác chiến và phương pháp mới". Nhờ quân đội Ukraine đã phá hủy gần phân nửa hệ thống phòng không loại Pantsir của Nga, các drone tầm xa có thể tung hoành. Về lâu về dài, mục tiêu của Kiev là gây rối loạn thị trường nhiên liệu, tác động lên thường dân Nga. Xăng hiện nay vừa thiếu vừa tăng giá đến 35% ở một số vùng. Mặt khác còn làm yếu đi hệ thống hậu cần Nga, khiến việc tiếp tế cho chiến trường thêm phức tạp.

Hiệu quả hơn cả trừng phạt

Tối thứ Sáu tuần trước, tình báo quân đội Ukraine (HUR) loan báo phá hủy ba nhánh đường ống Koltsevoi ở quận Ramenskoye, cách Moskva 46 kilomet về phía đông nam. Đường ống này dài 400 kilomet, chuyên chở gần 8 triệu tấn dầu đã lọc, hầu hết dành cho quân đội Nga. Giám đốc Kyrylo Budanov nhận định các vụ tấn công này hiệu quả hơn cả biện pháp trừng phạt.

Vài ngày trước đó, các drone của Kiev đánh vào nhà máy lọc dầu của Rosneft ở Riazan thuộc miền trung, nơi cung cấp cho đường ống Koltsevoi, gây ra vụ cháy khổng lồ phải mất nhiều ngày mới dập tắt được. Một thành tích khác là oanh kích một nhà máy sản xuất chất nổ ở Briansk, cũng gây hỏa hoạn liên tiếp nhiều ngày. Đây là cú đánh vào bộ máy chiến tranh Nga, vì nhà máy này cung cấp nguyên liệu cho bom lượn FAB-1500, hỏa tiễn Kalibr, Iskander, được Moskva dùng nhiều ở Ukraine để sát hại thường dân. Đặc biệt trong vụ này Kiev dùng hỏa tiễn tầm xa Storm Shadow của Anh và Pháp.

Để đối phó, Quốc hội Nga hôm 28/10 thông qua một luật huy động quân dự bị để bảo vệ các cơ sở hạ tầng năng lượng, họ được yêu cầu ký hợp đồng với bộ quốc phòng để phục vụ "trong thời bình" - vì đối với Kremlin, những gì đang diễn ra ở Ukraine không phải là chiến tranh !

Những chuyến xe lửa thành mục tiêu thường xuyên của Nga

Không chỉ có hạ tầng năng lượng, mà drone Nga còn tấn công vào đường xe lửa Ukraine. Kiev nghi ngờ Moskva muốn trả thù cho những vụ nhà máy lọc dầu bị phá hủy. Chiều 04/10, một drone Shahed đã đánh vào một toa tàu đầy hành khách tại nhà ga nhỏ Chostka ở Sumy, cách biên giới Nga khoảng 50 km. Le Figaro dẫn lời Olga Zolotova, nhân viên soát vé bị thương kể lại cảnh hoảng loạn lúc đó, và khi lực lượng cứu hộ đang giúp các nạn nhân thì chiếc Shahed thứ hai tấn công tiếp. Năm người chết, 30 người bị thương trong vụ này. Hình ảnh các toa tàu bốc cháy gây sốc cho người Ukraine, vì đường sắt còn là biểu tượng cho cuộc chiến tranh vệ quốc.

Sau ba năm rưỡi không còn đường hàng không, những đoàn xe lửa màu xanh và vàng vẫn luôn đúng giờ, ngày đêm miệt mài băng qua 21.000 km để giúp sơ tán, vận chuyển viện trợ nhân đạo, tiếp tế cho các đơn vị, đưa nhân viên ở ngoại ô đến nơi làm việc… Chỉ riêng trong tháng 8, đã có 300 vụ tấn công vào các ga, đường rầy và trạm điện dành cho các đầu máy xe lửa, và nay càng gia tăng, trở thành thường xuyên : trung bình mỗi đêm có sáu, bảy drone tự sát đánh vào các toa tàu. Moskva còn muốn phá hoại các đoàn tàu chở nông sản, khoáng sản, đạn dược. Ukrzaliznytsia, công ty xe lửa lớn nhất với 170.000 nhân viên huy động sửa chữa, cứu hộ rất hiệu quả, họ được gọi là "những người hùng đường sắt".

Chiến trường Pokrovsk : Hơn một năm Nga thiệt mấy chục ngàn quân, chỉ tiến được 7 km

Trên chiến trường miền đông Ukraine, Libération đưa tin quân Nga một lần nữa cố gắng chiếm thành phố Pokrovsk thuộc Donetsk, nơi những trận đánh diễn ra dai dẳng từ hơn một năm qua. Lần này thì quân Nga đã xâm nhập được vào Pokrovsk. Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, hiện có "gần 200 quân địch" trong thành phố 1.000 dân, trước chiến tranh là 60.000 dân.

Giám đốc cơ quan an ninh Ukraine, Vassyl Maliuk nhắc nhở, lần đầu tiên Nga tuyên bố "sắp chiếm được Pokrovsk" là cách đây một năm ba tháng, nhưng từ đó đến nay quân Nga "chỉ tiến được 7 kilomet và thiệt hại mấy chục ngàn lính". Tuy nhiên đến mùa hè 2025, Nga thay đổi chiến thuật. Những nhóm thám báo và phá hoại từ 2 đến 5 người xâm nhập phía sau phòng tuyến Ukraine, giả dạng thường dân ẩn núp đâu đó, tránh cận chiến. Nhiệm vụ của các nhóm này là đi từ điểm này tới điểm khác, tìm ra điểm yếu và chờ tăng viện.

Nhà phân tích quân sự Denys Popovych cho rằng dù mười lần chỉ thành công có một, vẫn tạo được kẽ hở trong phòng vệ. Ivan Stoliarchuk, sĩ quan lữ đoàn cơ giới 32 cho biết mỗi lần bị đẩy lui, quân Nga lại đổi hướng, lợi dụng thời tiết sương mù hoặc gió mạnh, nhưng nay đã có đủ số lính Nga tại chỗ để tấn công. Các nhà phân tích cho rằng số quân Nga xâm nhập cao hơn hẳn con số của Bộ Tổng tham mưu Ukraine.

Moskva tung thám báo, Kiev điều đặc nhiệm

Trong trận Pokrovsk, hai bên dùng drone ồ ạt. Các FPV Nga xuyên qua lưới chống drone, phá hủy các xe cộ tiến gần vào thành phố, quân nhân Ukraine đôi khi phải đi bộ 10-15 kilomet để giao đạn dược. Ukraine cũng có tai mắt là các drone để phát hiện và ngăn trở quân địch đến gần. Nay không còn chiến tuyến rõ ràng, ngày càng có nhiều "khu vực tử thần" trong đó các vị trí Nga và Ukraine xen kẽ.

Nôn nóng rêu rao chiến thắng, Vladimir Putin hôm 30/10 đã yêu cầu bộ quốc phòng tạo điều kiện cho các phóng viên ngoại quốc vào Pokrovsk, nơi quân Nga đã bao vây quân đội Ukraine. Nhưng ngay hôm sau, tình báo Ukraine đã cho không vận bằng trực thăng UH-60 Black Hawk của Mỹ, vào một khu vực đã bị Nga chiếm, tiến hành những trận đánh xáp lá cà. Serhiy Okichev, phát ngôn viên đơn vị phản ứng nhanh số 7 của lực lượng không vận Ukraine khẳng định vũ khí và quân tiếp viện đã đến nơi, các đơn vị tấn công và lực lượng đặc biệt được huy động. Nhờ đó mà con đường thiết yếu cho hậu cần, nối Pokrovsk với làng Rodynske không bị cắt đứt. Nếu Pokrovsk bị chiếm, Myrnohrad cũng sẽ không giữ được.

Theo Kiev, Nga đã tung hơn 11.000 quân vào Pokrovsk, có những nhóm được huấn luyện tốt nhưng cũng có những lính Nga bị đẩy ra chiến trường mà chẳng được chuẩn bị. Nhìn một cách bi quan, thì quân Nga có mặt ở hầu như tất cả các khu phố của Pokrovsk, còn theo cách lạc quan, thì địch quân bắt đầu bị tiễu trừ. Tờ Ukrainska Pravda nhấn mạnh cấp chỉ huy Ukraine đã không phản ứng kịp thời. Quân Nga bắt đầu xâm nhập từ tháng Bảy, nhưng các đơn vị Ukraine - bị kiệt lực vì những trận đánh dữ dội kéo dài - chỉ được tăng viện khi tình hình đã trở nên cấp thiết, thậm chí khó thể xoay chuyển.

Đa dạng sinh học Danube bị ảnh hưởng

Cũng liên quan đến chiến tranh ở Ukraine nhưng trên lãnh vực môi trường, Le Monde cho biết đa dạng sinh học của vùng châu thổ sông Danube đã bị ảnh hưởng gián tiếp từ cuộc chiến. Vùng đồng bằng này đã được Unesco xếp vào danh sách di sản thế giới năm 1991, rồi nâng lên khu sinh quyển xuyên biên giới rộng 5.200 kilomet vuông. Tại đây có gần 3.000 loại thực vật và 4.300 loài động vật trong đó có hơn 300 loài chim. Nhưng các cảng của Ukraine trên dòng sông Danube để xuất khẩu ngũ cốc và hàng hóa, thường xuyên bị drone và hỏa tiễn Nga tấn công, tiếng nổ nghe được cả ở Romania. Cá tầm, loài cá được bảo vệ không còn thấy xuất hiện. Lượng rác trôi dạt vào bờ ngày càng nhiều, trong đó có mìn và xác drone, cộng thêm dầu máy. Các nhà nghiên cứu bị hạn chế dùng drone quan sát. Đã bị tác động từ biến đổi khí hậu, nay chiến tranh khiến "thiên đường sinh học" này bị đe dọa.

Nhãn hiệu thời trang rẻ tiền Trung Quốc gây tranh cãi ở Pháp

Trên lãnh vực kinh tế, Libération dành trang nhất và nhiều trang trong cho sự kiện hãng thời trang giá rẻ Shein của Trung Quốc xâm nhập vào thương xá sang trọng BHV ở thủ đô Paris. Tờ báo chạy tít "Shein vào Pháp : Ai có thể chận lại ?". Ngày mai tập đoàn thời trang bị tố cáo gây tác hại cho môi trường sẽ chính thức khai trương, trong khi vừa bị tố cáo là bán búp bê tình dục mang khuôn mặt trẻ gái. Libération cho rằng đây là một hành động khiêu khích.

Thụy My