18/11/2026

Điểm báo Pháp - Cuộc gặp giữa "Ba vị hoàng đế"

Quốc tế

Phân tích

Thượng đỉnh ba bên Nga - Mỹ - Trung hay cuộc gặp giữa "Ba vị hoàng đế"

Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á – Thái Bình Dương (APEC), với cuộc gặp giữa chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và tổng thống Nga Vladimir Putin cũng như cuộc gặp ba bên với tổng thống Mỹ Donald Trump được coi là sự kiện ngoại giao của năm, theo Le Monde. Hồ sơ hạt nhân Iran và chiến tranh Ukraine sẽ được đề cập giữa các lãnh đạo, nhưng không rõ liệu có đạt được tiến triển nào không.

Ba lãnh đạo Mỹ, Trung Quốc và Nga gặp nhau – Ảnh minh họa

Cuộc gặp ba bên dự trù diễn ra vào ngày mai tại Thâm Quyến, được Bộ Ngoại giao Trung Quốc mô tả là "mang tính lịch sử", tập trung "duy trì hòa bình thế giới". "Ba nhà lãnh đạo sẽ có các cuộc trao đổi chuyên sâu, nhằm thúc đẩy sự ổn định chiến lược giữa các cường quốc". Cả La Croix và Le Figaro đều cảnh báo rằng cuộc thượng đỉnh giữa "Ba Hoàng Đế" này có nguy cơ trở thành một Hội nghị Yalta kiểu mới, mà trong đó các nước Châu Âu đứng ngoài cuộc, để các siêu cường chia lại thế giới và vẽ lại cấu trúc an ninh Châu Âu.

Mỗi nước đều có toan tính riêng. Bắc Kinh muốn để cuộc gặp chủ yếu mang tính biểu tượng, đặt ông Tập ở trung tâm bức ảnh, hơn là tạo ra đột phá thực chất bởi APEC thường "rỗng tuếch". Về phía Nhà Trắng, theo Le Figaro, tổng thống Trump muốn tập trung vào hồ sơ Iran, thúc giục Bắc Kinh gây áp lực đối với Teheran để tìm lối thoát khỏi thế bế tắc tại Trung Đông. Ông Trump cũng muốn kéo Trung Quốc vào bàn đàm phán tay ba cùng Nga, để ký một hiệp ước New START mới, nhằm giới hạn số lượng đầu đạn hạt nhân.

Cùng với Putin, ông Trump nuôi tham vọng định hình lại cấu trúc an ninh Châu Âu và ép Ukraine nhượng bộ. Tổng thống Mỹ cho rằng việc cùng hai nhà lãnh đạo chuyên quyền, "những người nắm giữ quyền lực tuyệt đối trong biên giới quốc gia mình, điều hành các vấn đề toàn cầu, sẽ chỉ mang lại lợi thế".

Về phần mình, Vladimir Putin hy vọng yêu cầu của ông về một cấu trúc an ninh mới tại Châu Âu sẽ được chấp thuận.

La Croix thì đặt ra câu hỏi, điều gì gắn kết ba nhân vật này ? Dù lợi ích khác nhau, nhưng cả ba lãnh đạo đều đề cao các giá trị bảo thủ, truyền thống, bác bỏ những chuẩn mực xã hội tự do và các quy chuẩn phổ quát của phương Tây, trước hết là vấn đề nhân quyền, với một phương thức cai trị độc đoán, tàn bạo và "ưa chuộng hình mẫu nhà lãnh đạo được định mệnh lựa chọn", có vai trò "là lãnh tụ cứu thế". Cả ba đều có cái TÔI lớn, và khát khao khôi phục lại vị thế lịch sử của đất nước. Putin tự ví mình là người tiếp nối Peter Đại đế và Stalin trong việc thống nhất đất Nga; Trump theo đuổi khẩu hiệu "Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại" và khao khát giải Nobel Hòa bình; còn Tập Cận Bình muốn đưa Trung Quốc thành siêu cường số một thế giới về mọi mặt.

La Croix cũng xét đến tương quan về sức mạnh của ba nguyên thủ. Vladimir Putin đến APEC trong thế yếu sau hơn 4 năm sa lầy trong cuộc chiến ở Ukraine, khiến nước Nga phải chịu nhiều trừng phạt kinh tế và phải lệ thuộc vào Trung Quốc. Tổng thống Mỹ thì vừa hứng chịu thất bại sau cuộc bầu cử giữa kỳ, cũng như cuộc chiến mà ông khai mào ở Iran, dẫn đến cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.

So với hai người đồng cấp đang chật vật trong cuộc khủng hoảng chính trị và quân sự, thì Tập Cận Bình ở trong vị thế vững vàng hơn. Qua sự kiện này, Trung Quốc muốn thể hiện là một cường quốc có khả năng tập hợp những quốc gia có nhiều khác biệt. Theo Le Monde việc chọn địa điểm tổ chức cũng mang tính biểu tượng đối với Bắc Kinh. Thâm Quyến, từng là một làng chài hoang sơ, nay đã trở thành một trung tâm công nghệ hiện đại được ví như Thung lũng Silicon, ám chỉ sự chuyển mình Trung Quốc ngày nay.

Với tư cách là chủ nhà của APEC, theo Le Figaro, Tập Cận Bình đặt mục tiêu đưa Trung Quốc vào vị trí trung tâm của ngoại giao toàn cầu, đồng thời bảo đảm rằng ông không bị lu mờ bởi những vị khách đầy quyền lực của mình.

La Croix về phần mình lưu ý rằng ví hội nghị thượng đỉnh tại Thâm Quyến như một "Yalta mới" thì có phần phóng đại. Khác với những người tiền nhiệm, ba nhà lãnh đạo này, ít nhất là vào thời điểm hiện tại, không nắm trong tay khả năng phân chia thế giới giữa họ với nhau, họ chỉ có thể tạo ra "các phạm vi ảnh hưởng", nhưng "cả ba đều đồng thuận về việc làm suy yếu Liên Hiệp Châu Âu".

Miến Điện trước cáo buộc diệt chủng người Rohingya

Libération dành hồ sơ lớn trong mục quốc tế nói về người thiểu số Hồi giáo Rohingya ở Miến Điện. Tòa Án Hình Sự Quốc tế sẽ đưa ra phán quyết vào ngày mai, xem liệu chiến dịch đàn áp người Rohingya của Miến Điện có phải là tội ác diệt chủng hay không.

Cụ thể là vào năm 2019, Gambia, với sự hậu thuẫn của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, đã kiện Miến Điện vi phạm Công ước Diệt chủng năm 1948 với chiến dịch đàn áp đẫm máu, khiến hơn 700 000 người Ronhingya phải đi sơ tán, chủ yếu chạy lánh nạn sang Bangladesh. Đây là lần đầu tiên một quốc gia không có liên hệ trực tiếp với thảm kịch đứng ra khởi kiện dựa trên tư cách thành viên Công ước.

Nếu như phía Gambia tìm cách chứng minh các tội ác, đặc biệt là ý định tiêu diệt một nhóm người thì Miến Điện biện minh rằng chỉ thực hiện chiến dịch chống khủng bố. Mặc dù Tòa án Hình sự Quốc tế không có công cụ cưỡng chế thi hành án, phán quyết dự trù được đưa ra vào ngày mai, có thể tạo tiền lệ lịch sử, vì từ trước tới nay tòa chưa từng kết tội một quốc gia nào phạm tội diệt chủng

Libération cũng có bài phóng sự kể về nỗi thống khổ của những người Rohingya phải tị nạn ở Malaysia. Trong số 226 000 người tị nạn đăng ký tại Malaysia, có hơn 125 000 người là người Rohingya. Vì Malaysia không công nhận Công ước Geneva 1951 về người tị nạn, họ không được phép đi làm hợp pháp, cấm đi học hay khám chữa bệnh ở bệnh viện công. Phần lớn phải sống trong các khu ổ chuột và làm các công việc bẩn thỉu, nguy hiểm, vất vả, với đồng lương rẻ mạt. Họ cũng thường xuyên bị bôi nhọ, khinh rẻ trên mạng xã hội

Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, vốn đã từng kêu gọi đoàn kết với người Rohingya , nay lại tuyên bố trục xuất 5 000 người Rohingya về Miến Điện nhằm lấy lòng cử tri bảo thủ và dân tộc chủ nghĩa, đặc biệt sau các thất bại bầu cử địa phương. Bài báo khắc họa bi kịch "không lối thoát" của người Rohingya. Nếu ở lại Miến Điện thì bị đàn áp, sang Bangladesh thì đối mặt với các băng đảng trong trại tị nạn, còn ở Malaysia thì bị tẩy chay, phân biệt chủng tộc.

Kế hoạch trục xuất di dân đến Rwanda và câu hỏi về giá trị của Châu Âu

Về thời sự Châu Âu, xã luận La Croix bày tỏ sự "xấu hổ" đối với chính sách nhập cư dưới sự dẫn dắt của Đức và 4 quốc gia khác thuộc Liên Hiệp Châu Âu, tìm cách gửi những di dân bị từ chối đơn xin tị nạn đến Rwanda. Cây bút của tờ báo lấy ví dụ về một người Afghanistan chạy trốn khỏi chế độ Taliban nhưng không được phép ở lại một trong các quốc gia nói trên, có thể sẽ bị chuyển đến tận trung tâm Châu Phi.

Hiện các nước vẫn đang trong quá trình đàm phán, nhưng viễn cảnh này gây sốc, theo La Croix, vì nó "tước đi phẩm giá con người" của những người di cư, coi họ như những món hàng hóa có thể đem ra trao đổi, thậm chí "phản ánh tư duy tân thực dân", trong đó Châu Âu, một trong những khu vực giàu có nhất thế giới, lại tìm cách trút bỏ các vấn đề của chính mình lên vai người khác.

Kế hoạch này đẩy những người khốn khổ vào tình thế nguy hiểm, bởi chế độ độc tài ở Rwanda, dưới sự cai trị của Paul Kagame từ hơn 20 năm qua, khó có thể đưa ra những bảo đảm vững chắc về nhân quyền.

Theo La Croix, xã hội Châu Âu đang bị "ám ảnh" bởi vấn đề di cư, dù tình trạng nhập cư bất hợp pháp qua Địa Trung Hải đang có xu hướng giảm và các quốc gia đã tăng cường kiểm soát biên giới. Xã luận nhật báo công giáo lưu ý rằng cần ghi nhớ rằng bản sắc quốc gia, cũng như bản sắc Châu Âu.

Pháp toan tính gì công khai quy trách nhiệm cho Iran về các vụ tấn công mạng

Báo Le Monde đặt câu hỏi trong tựa lớn trang nhất : "Tại sao Pháp lại tố cáo Iran dứng sau các vụ tin tặc ?". Hồi giữa tháng 10 vừa qua, trong hai ngày, 11 -12, khoảng 700 siêu thị tại Pháp đã bị tin tặc tấn công. Bài đăng trong mục quốc tế trích dẫn thông cáo của Viện công tố Paris chỉ ra rằng phương thức hành động, việc sử dụng chữ farsi, cũng như địa chỉ IP của máy tính được sử dụng đều được xác định là nhóm tin tặc Shahid Kaveh và Lực lượng Vệ Binh Hồi giáo Cách mạng Iran.

Cuộc điều tra được phối hợp bởi Phòng điều tra về tội phạm mạng và Tổng cục An ninh Nội địa (DGSI) và cơ quan tình báo của Pháp (DGSE). Theo nguồn tin Le Monde thu được, Israel cũng đã hỗ trợ Pháp thu thập thông tin, mặc dù Nhà nước Do Thái không công khai thừa nhận đã hợp tác.

Nếu như thông thường, theo Le Monde, Paris khá kín tiếng, đặc biệt là liên quan đến Nga hay Iran. Báo Pháp mô tả lại việc tổng thống Pháp Macron lưỡng lự, liệu có nên công khai những kết quả thu được liên quan đến can thiệp từ nước ngoài hay không bởi Paris thường không dùng chính sách "name and shame" (chỉ đích danh và gây tổn hại uy tín) giống như Luân Đôn thường làm mà dùng các kênh ngoại giao "bí mật".

Mặc dù Pháp từng đối mặt với các cuộc tấn công mạng, (đáng chú ý là từ Nga), nhưng đây là lần đầu tiên một cuộc tấn công mạng gây ảnh hưởng trực tiếp và rõ rệt đến đời sống thường nhật của người dân. Đối với Paris, vụ việc đặt ra mối đe dọa trực tiếp đối với "chủ quyền quốc gia", đồng thời khơi dậy cảm giác dễ bị tổn thương trong lòng công chúng. Hành động phá hoại này củng cố quan điểm cho rằng Pháp đang suy thoái, trong bối cảnh cuộc bầu cử tổng thống đang đến gần. Do đó, Paris phải có hành động.

Việc công khai chỉ đích danh Iran cũng là cách gửi đi thông điệp rằng "những can thiệp nước ngoài vào lãnh thổ Pháp sẽ phải chịu hậu quả" và cũng là "bước chuẩn bị bắt buộc" theo luật pháp quốc tế nhằm thực hiện các biện pháp đối phó, nhằm buộc Iran chấm dứt hành vi quấy rối, chứ không phải hình phạt chính thức.

Hiện vẫn chưa rõ Pháp sẽ đưa ra biện pháp cụ thể nào, ngoại trưởng Jean-Noel Barrot chỉ tuyên bố rằng "Pháp không tự cấm mình làm điều gì".

Theo học thuyết quân sự của Pháp, vụ tấn công vào tủ lạnh siêu thị chưa vượt ngưỡng "hành vi xâm lược vũ trang" đe dọa trực tiếp tính mạng con người hay làm tê liệt toàn bộ nhà nước. Do đó, một cuộc phản công quân sự trực diện là không phù hợp. Tuy nhiên, cuộc tấn công mạng vừa qua được coi là một "hành vi vi phạm pháp luật quốc tế", gây tổn hại chủ quyền, cho phép Pháp có thể xem xét đáp trả nhắm vào các máy chủ của lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo (CGRI) hoặc đơn vị Shahid Kaveh, thay vì nhắm vào hạ tầng dân sự.

Hồi đầu tuần nay, Paris đã đưa ra yêu cầu tại Bruxelles, xem xét các biện pháp đáp trả như các trừng phạt kinh tế hoặc ngoại giao, vì vụ tấn công mạng bị quy trách nhiệm cho Iran cũng ảnh hưởng tới 15 quốc gia Châu Âu khác.

Le Monde cũng cảnh báo rằng quyết định của Pháp chứa đựng rủi ro leo thang. Iran đã từng thực hiện những cuộc đáp trả, như tấn công tàu dầu, bắt giữ tàu thuyền và đe dọa nhắm vào các căn cứ của Mỹ tại Châu Âu trong cuộc chiến với Washington và Nhà nước Do Thái.

Pháp : Bài toán "hưu trí" và chương trình tranh cử đầy thủ thuật của đảng RN

Còn tại Pháp, chương trình bầu cử của các ứng viên trong cuộc đua vào chiếc ghế tổng thống 2027 đang được bóc tách. Đáng chú ý nhất là hồ sơ về hưu trí, được coi là "thuốc độc",  "vực thẳm", là "bài toán hóc búa" của cuộc tranh cử này. Cả La Croix, Libération và Le Figaro đều tập trung vào đề xuất của đảng Tập Hợp Dân Tộc (RN) vừa được công bố hôm 17/11.

Nếu đắc cử, bà Le Pen hứa sẽ bãi bỏ cải cách của cựu thủ tướng Borne từ ngày 1/1/2028. Tuổi nghỉ hưu hợp pháp sẽ từ 60 đến 62 tuổi, với số năm đóng bảo hiểm từ 40–42 năm thay vì 43 năm như hiện nay, dựa trên quy tắc "đi làm sớm thì nghỉ sớm". Đảng của bà cũng thừa nhận rằng chính sách này sẽ tốn 18,6 tỷ euro vào năm 2032, nhưng tuyên bố sẽ kéo giảm mức thâm hụt xuống còn 4,7 tỷ euro nhờ hàng loạt biện pháp thắt chặt chi tiêu khác.

La Croix trích dẫn nhận định của giới chuyên gia, cho rằng kế hoạch này chỉ có lợi cho những người có sự nghiệp "thẳng tắp", làm việc liên tục không gián đoạn, phản ánh cái nhìn phiến diện về thị trường lao động. Ngoài ra, RN được cho là đã thổi phồng về các khoản tiết kiệm và đánh giá thấp chi phí, và chính sách này sẽ làm thâm hụt hưu trí lên tới 46 đến 48 tỷ euro vào năm 2032.

Xã luận Le Figaro thì cho rằng dù bà Le Pen thường bị chỉ trích là kém hiểu biết về kinh tế, nhưng kế hoạch của bà lại có vẻ "nhất quán nhất". Thế nhưng, đề xuất cải cách này lại mang tính "vừa đấm vừa xoa", bề ngoài giữ lời hứa cho nghỉ hưu sớm ở tuổi 60 – 62, nhưng lại đi kèm hàng loạt "điều khoản phụ", siết chặt điều kiện, xóa bỏ tiêu chí công việc nặng nhọc, gây bất lợi cho người làm bán thời gian…

Nhật báo cánh tả Libération kết luận rằng đảng RN đang dùng những "thủ thuật", chỉ làm giảm quyền lợi và thêm gánh nặng cho những người lao động yếu thế.

Chi Phương