Pháp : Cựu tổng thống Sarkozy ngồi tù, hình ảnh đất nước hoen ố

Cựu tổng thống Nicolas Sarkozy bị kết án 5 năm tù là sự kiện được tất cả các báo Pháp quan tâm hôm nay 26/09/2025.

Cựu tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy trả lời báo chí sau phiên tòa vừa kết án ông tại Paris ngày 25/09/2025

Trang nhất và bài xã luận của tờ Libération nhận xét phán quyết ngày 25/09 đối với ông Sarkozy, bị tuyên án 5 năm tù, là một bước ngoặt quan trọng trong lịch sử chính trị và tư pháp của Pháp. Theo nhật báo thiên tả, tòa án đã đưa ra một phán quyết gây sốc và vụ án này cho thấy mức độ nghiêm trọng của các vấn đề đã kéo dài nhiều năm mà nền chính trị Pháp phải đối mặt, đặc biệt khi xét đến những sự kiện liên quan đến việc tài trợ chiến dịch tranh cử của Nicolas Sarkozy từ Libya vào năm 2007.

Trong bối cảnh nền dân chủ đang suy yếu, vụ án này làm gia tăng sự ngờ vực của công chúng đối với các chính khách và khiến hố ngăn cách giữa người dân và đại diện của họ ngày càng lộ rõ. Điều này có thể thúc đẩy sự trỗi dậy của phe cực hữu tại Pháp, mặc dù phe này cũng đã bị kết án trong một số vụ án gần đây.

Libération nhấn mạnh rằng mặc dù vẫn còn nhiều chính khách chân chính trong một hệ thống chính trị ngày càng mất uy tín, nhưng dường như tư tưởng "tất cả đều thối nát" đang gia tăng và điều này là một mối đe dọa lớn đối với nền dân chủ. Tuy nhiên, tờ báo cũng hoan nghênh tính độc lập của ngành tư pháp, cho thấy sự cần thiết của việc duy trì sự công bằng và công lý trong một xã hội dân chủ.

Về phần mình, trang nhất và bài xã luận của tờ Le Figaro đưa ra một hình ảnh châm biếm, cho rằng nếu Jean de La Fontaine còn sống, ông sẽ sáng tác một câu chuyện ngụ ngôn về phán quyết của tòa án đối với Nicolas Sarkozy. Nhật báo thiên hữu chỉ trích mạnh mẽ phán quyết này, cho rằng bản án không đủ sức thuyết phục.

Mặc dù cựu tổng thống đã được trắng án đối với các cáo buộc nghiêm trọng hơn như tham nhũng hay biển thủ công quỹ, tòa vẫn kết án ông vì không giám sát chặt chẽ những hành động của các thuộc hạ liên quan đến tiền của Muammar Kadhafi. Le Figaro cho rằng đây là một bản án quá nặng đối với một hành vi "thiếu trách nhiệm".

Tờ báo thiên hữu đánh giá bản án này như một cách hệ thống tư pháp thể hiện sự kiêu ngạo và đặt câu hỏi liệu Nicolas Sarkozy có đang trả giá cho những phát ngôn không mấy lọt tai trước đây nhắm vào giới thẩm phán. Tờ báo kết luận rằng mặc dù phe cánh tả có thể vui mừng, nhưng hình ảnh của nước Pháp trong mắt cộng đồng quốc tế không hề được cải thiện với một phán quyết như vậy.

Chiến tranh Ukraine : Nga phớt lờ những phát ngôn của Donald Trump

Về chiến tranh Ukraine, nhật báo Le Monde dành trang nhất chú ý đến việc tổng thống Nga Vladimir Putin không chỉ trích trực tiếp đồng nhiệm Mỹ Donald Trump sau khi chủ nhân Nhà Trắng đảo chiều trong hồ sơ Ukraine, nhưng tổng thống Nga khẳng định chiến tranh vẫn sẽ tiếp diễn.

Chiến lược của Moskva là giảm thiểu tầm quan trọng của những phát ngôn của Donald Trump và gia tăng chỉ trích Châu Âu. Ngày 23/09, điện Kremlin đã phản ứng bằng cách mỉa mai, nhưng không tấn công trực diện tổng thống Mỹ. Phát ngôn viên của tổng thống Putin, Dmitri Peskov, tuyên bố : "Nga không phải là con hổ. Hình ảnh của Nga gắn liền với gấu và không có những con gấu giấy". Bình luận này được đưa ra sau khi Donald Trump gọi Nga là "con hổ giấy".

Trái ngược với các phát biểu trước đây khi Donald Trump dường như ủng hộ chiến thắng của Nga, lần này ông đã ngụ ý rằng Ukraine có thể giành lại lãnh thổ của mình. Vladimir Putin đã quyết định không đáp trả trực tiếp và để người phát ngôn của mình thông báo : "Chiến dịch quân sự đặc biệt sẽ tiếp diễn. Chúng tôi không có lựa chọn nào khác".

Chính quyền Moskva vẫn tỏ ra bình tĩnh, đặc biệt trong bối cảnh Donald Trump không áp đặt thêm lệnh trừng phạt nào nhắm vào Nga. Theo Dmitri Peskov, quan hệ giữa Moskva và Washington không có tiến triển gì từ sau hội nghị thượng đỉnh tại Anchorage, bang Alaska vào tháng 8.

Fiodor Lukianov, một nhân vật gần gũi với điện Kremlin, giải thích rằng sự đảo chiều của Donald Trump đồng nghĩa với việc Ukraine và Châu Âu đang đặt ra các mục tiêu không thể thực hiện được, trong bối cảnh Hoa Kỳ chỉ lăm le bán vũ khí, mà không có ý định can thiệp trực tiếp vào cuộc chiến. Đối mặt với tình hình này, bộ trưởng Tài chính Nga đã công bố ngân sách cho giai đoạn 2026-2028, với kế hoạch tăng thuế giá trị gia tăng (VAT) để tài trợ cho quốc phòng.

Theo Tatiana Kastouéva-Jean, chuyên gia về quan hệ quốc tế, Mỹ không thực sự gây áp lực với Nga, mà để Châu Âu xử lý tình hình. Những căng thẳng này càng trở nên gay gắt hơn với những cáo buộc của Châu Âu về các vụ xâm nhập của Nga vào không phận một số quốc gia thành viên Liên Minh Bắc Đại Tây Dương (NATO), bao gồm Đan Mạch, Ba Lan, Romania và Estonia.

Điện Kremlin đã phủ nhận các cáo buộc trên và cho rằng các drone Nga đã bị điều khiển từ Ukraine, và Ba Lan đang lợi dụng sự cố này vì mục đích chính trị.

Ngoài ra, trong một cuộc gặp ở New York, hai ngoại trưởng Nga và Mỹ đã không đề cập đến các vụ xâm nhập này, mà chỉ trao đổi về việc gia hạn hiệp ước giải trừ vũ khí hạt nhân New Start.

Hoa Kỳ đang chuyển sang chế độ chuyên chế ?

Tờ La Croix có bài "Phải chăng Hoa Kỳ đang chuyển sang chế độ chuyên chế ?". Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, Donald Trump và chính quyền của ông đã tìm cách mở rộng quyền lực và kiềm chế những tiếng nói bất đồng, và điều này đã thay đổi bản chất của hệ thống chính trị Mỹ.

Ngay cả trước khi tái đắc cử, đã có nhiều tiếng nói chỉ trích phong cách "chuyên quyền" của Donald Trump. Vào ngày nhậm chức hồi tháng Giêng, tổng thống Mỹ đã ký nhiều sắc lệnh nhằm làm suy yếu các cơ quan liên bang.

Vincent Michelot, giáo sư tại Sciences Po Lyon, giải thích rằng bản chất của nền dân chủ Mỹ dựa vào sự phân chia quyền lực, nhưng hiện tại có một xu hướng củng cố quyền lực hành pháp, trong bối cảnh đảng Cộng Hòa, trung thành với tổng thống Trump, kiểm soát Quốc Hội lưỡng viện.

Chủ nhân Nhà Trắng cũng tìm cách kiểm soát các cơ quan liên bang độc lập như Ngân hàng Trung ương, bằng cách thay thế các công chức bằng những nhân vật trung thành với ông, và vào tháng 12 tới, Tối Cao Pháp Viện sẽ ra phán quyết về việc Donald Trump có quyền sa thải các quan chức trong tất cả các cơ quan liên bang hay không.

Romuald Sciora, giám đốc viện Quan sát Chính trị Mỹ, cảnh báo rằng những ai cho rằng Donald Trump không có đường lối lãnh đạo chuyên quyền cũng chính là những người đã sai lầm khi nghĩ rằng ông không có cơ hội tái đắc cử tổng thống. Giờ đây, Donald Trump kiểm soát toàn bộ đảng Cộng Hòa và có một đường lối chính trị rõ ràng, được hỗ trợ bởi những nhân vật trung thành như phó tổng thống J. D. Vance.

Các nhà nghiên cứu Steven Levitsky và Lucan Way đã đưa ra khái niệm "chế độ độc tài cạnh tranh" vào những năm 1990, miêu tả một chế độ mà tình trạng đa đảng và các cuộc bầu cử vẫn tồn tại, nhưng bị thao túng bởi một nhóm hoặc đảng phái chính trị.

Nhật báo công giáo kết luận rằng mặc dù đảng Cộng Hòa không chắc sẽ lại chiến thắng trong cuộc bầu cử giữa kỳ 2026 và tổng thống 2028, Hoa Kỳ có thể sẽ không bao giờ trở lại như cũ với một tổng thống đương nhiệm lộng quyền.

Ung thư vẫn là bệnh đáng lo ngại

Về y tế, tờ Le Monde dành trang nhất và hồ sơ lớn cảnh báo về bệnh ung thư vẫn hoành hành trên thế giới, thông qua một nghiên cứu với sự tham gia của hơn 2.000 chuyên gia được công bố trên tạp chí The Lancet nói về sự gia tăng của các ca bệnh, đặc biệt là ở các quốc gia có nguồn lực thấp.

Ung thư là nguyên nhân gây tử vong thứ hai trên thế giới, sau các bệnh liên quan đến tim mạch. Năm 2023, có 18,5 triệu ca bị mắc ung thư và 10,4 triệu ca tử vong do bệnh này, tăng 74% so với năm 1990. Nếu không có biện pháp can thiệp, những con số này có thể còn tăng cao hơn nữa từ giờ đến năm 2050 : 30,5 triệu người có thể được chẩn đoán ung thư và 18,6 triệu người có thể tử vong.

Các quốc gia giàu có đã giảm 33% tỷ lệ tử vong do ung thư trong 30 năm qua, trong khi ở các quốc gia nghèo, tỷ lệ này đã tăng 14%. Vào năm 2050, hơn một nửa các ca ung thư mới và hai phần ba các ca tử vong sẽ xảy ra ở các quốc gia có thu nhập thấp hoặc trung bình.

Chẳng hạn như tại Lebanon, tỷ lệ tử vong tăng từ 65,2 lên 117,3 ca do ung thư trên 100.000 người. Tại Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất, tỷ lệ mắc ung thư giảm mạnh, từ 234 xuống 102,9 ca trên 100.000 người. Tại Kazakhstan, tỷ lệ tử vong giảm đáng kể, từ 195,2 xuống 81,6 ca trên 100.000 người. Còn tại Pháp, tỷ lệ mắc ung thư gia tăng, với 389,4 ca trên 100.000 người vào năm 2023, nhưng tỷ lệ tử vong giảm từ 184,7 xuống 136,8 ca trên 100.000 người.

Nguyên nhân chính gây tử vong do ung thư vẫn là thuốc lá, chiếm tới 16 loại ung thư khác nhau. Các yếu tố khác như rượu, chế độ ăn uống không lành mạnh và mức độ đường máu cao cũng đóng vai trò quan trọng.

Các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng các biện pháp cụ thể có thể giúp giảm các rủi ro này như ngừng hút thuốc, cải thiện chế độ ăn uống và thực hiện các chính sách y tế công cộng.

Khí hậu : Trung Quốc công bố tham vọng mới từ giờ đến năm 2035

Về môi trường, nhật báo kinh tế Les Echos có bài "Trung Quốc công bố tham vọng mới về khí hậu từ giờ đến năm 2035, Liên Âu tỏ ra thất vọng". Tại hội nghị thượng đỉnh khí hậu ở New York, Hoa Kỳ, Trung Quốc đã công bố cam kết giảm phát thải khí nhà kính ròng từ 7% đến 10% từ giờ đến năm 2035 so với mức đỉnh. Mặc dù con số này được cho là quá thận trọng và khiến một số nhà khoa học thất vọng vì cho rằng cần giảm ít nhất 30% để tuân thủ thỏa thuận Paris, nhưng đây là lần đầu tiên Trung Quốc công bố giảm phát thải theo giá trị tuyệt đối, chứ không tính đến mức tiêu thụ năng lượng hay GDP của đất nước.

Trung Quốc hiện đi tiên phong trong việc triển khai năng lượng tái tạo, với 256 GW năng lượng mặt trời được sử dụng trong nửa đầu năm 2025, gấp đôi tổng công suất của tất cả các quốc gia khác. Điều này giúp Trung Quốc trở thành "quốc gia điện tử" đầu tiên, trong bối cảnh nền kinh tế của nước này ngày càng phụ thuộc vào điện. Mặc dù Trung Quốc vẫn sử dụng năng lượng hóa thạch, đặc biệt là than, nhưng Bắc Kinh đã chứng minh rằng có thể kết hợp giữa tăng trưởng kinh tế và giảm phát thải carbon, là một tín hiệu quan trọng cho các quốc gia Nam bán cầu.

Phan Minh