Pháp chưa sẵn sàng ứng phó với biến đổi khí hậu

Tình trạng nắng nóng khắc nghiệt tại Pháp tiếp tục là chủ đề được báo chí Pháp khai thác nhiều hôm nay 02/07/2025.

Khách du lịch sử dụng vòi phun nước trong đợt nắng nóng tại Paris, Pháp, ngày 01/07/2025. AP - Christophe Ena

Trang nhất của nhật báo Le Monde ghi nhận đợt nắng nóng gay gắt tại Pháp đã kéo dài 13 ngày liên tiếp và chưa có dấu hiệu lắng xuống. Đỉnh điểm là vào các ngày 01 và 02/07. Ngay từ trưa hôm qua, 16 tỉnh đã được đặt trong tình trạng cảnh báo đỏ, mức cảnh báo cao nhất, được duy trì cho đến hôm nay.

Nhiệt độ thường dao động từ 36°C đến 40°C, và có nơi lên đến 41°C. Đêm Chủ nhật rạng sáng thứ Hai vừa qua là đêm nóng nhất từng được ghi nhận trong tháng Sáu, với 20,2°C. Hiện tượng bất thường này được các chuyên gia khí tượng Pháp giải thích là do biến đổi khí hậu. Đây là đợt nắng nóng thứ 50 kể từ năm 1947 và thứ 33 kể từ đầu thế kỷ 21.

Hiện tượng hạn hán cũng đang lan rộng, với 26 tỉnh trong tình trạng cảnh báo hạn hán và 10 tỉnh trong tình trạng khẩn cấp, dẫn đến nhiều hạn chế nghiêm ngặt trong việc sử dụng nước ở nhiều vùng. Mực nước ngầm đang cạn dần, đặc biệt tại các tỉnh phía Đông nước Pháp như Pyrénées-Orientales và Aude, khiến nguy cơ cháy rừng gia tăng, điển hình là 400 hecta rừng bị cháy ở Aude.

Tình trạng ô nhiễm ozone cũng đạt mức báo động. Tại Paris, chính quyền đã áp dụng biện pháp cấm xe tải và các xe gây ô nhiễm nặng. Tình trạng ô nhiễm liên quan đến nắng nóng được cho là gây ra gần 500 ca tử vong mỗi năm tại Pháp.

Đối mặt với tình hình này, các cơ quan chức năng đã tăng cường phối hợp giữa các bộ, triển khai các biện pháp bảo vệ người lao động. Tuy nhiên, những chính sách quốc gia thích ứng với biến đổi khí hậu, như Pnacc3, vẫn chỉ mới được thực hiện một phần và cần đầu tư rất lớn, đặc biệt là trong việc cải tạo hệ thống cách nhiệt cho trường học. Về mặt chính trị, phe cực hữu đề xuất một kế hoạch lớn về điều hòa không khí, trong khi phe cánh tả chỉ trích sự thiếu chuẩn bị của chính quyền. Một số chuyên gia cảnh báo nước Pháp đang bị chậm trễ trong việc thích ứng, đồng thời nhấn mạnh đến những thiếu hụt trong khoản hỗ trợ tài chính sau các đợt cắt giảm ngân sách, nhất là quỹ xanh.

Lạm dụng điều hòa hay bảo vệ môi trường ?

Vẫn về nắng nóng tại Pháp, tờ Libération dành trang nhất chú ý đến hiện tượng người dân đua nhau đi lắp điều hòa không khí, dù số hộ dùng điều hòa ở Pháp vẫn còn thấp hơn nhiều so với các nước Châu Âu khác. Các chuyên gia coi hiện tượng này là "sự thích nghi sai lầm" vì điều này làm trầm trọng thêm tình trạng biến đổi khí hậu.

Nhật báo thiên tả ghi nhận không khí nóng bức và ngột ngạt khiến người Pháp tìm kiếm sự mát mẻ ở mọi nơi : rạp chiếu phim, trung tâm thương mại có điều hòa hay gần các kệ thực phẩm đông lạnh. Cùng lúc đó, nhiều điều hòa được lắp đặt ở khắp mọi nơi. Các nhà sản xuất điều hòa báo cáo hoạt động kinh doanh của họ rất sôi động trong ba tuần qua. Chi phí lắp điều hòa cho một ngôi nhà khoảng 100m² dao động từ 4.000 euro đến 15.000 euro, tùy theo hệ thống cách nhiệt và công nghệ được chọn.

Người dân ở những vùng ít phải hứng chịu nhiệt độ cao như miền Đông cùng với Paris và vùng phụ cận (Île-de-France) cũng bắt đầu lắp điều hòa. Trong khi đó, ở vùng Đông Nam, Tây Nam và đảo Corse, với thời tiết nắng nóng thường xuyên, gần một nửa dân số đã có điều hòa.

Năm 2020, khoảng 25% hộ gia đình Pháp đã có điều hòa, tăng 11% so với năm 2016. Con số này hiện chắc chắn đã cao hơn rất nhiều, vì mỗi năm có khoảng 800.000 thiết bị mới được lắp đặt. Cơ quan Môi trường Châu Âu dự đoán tỷ lệ này có thể lên đến 55% vào năm 2050.

Tuy nhiên, số lượng điều hòa tại Pháp vẫn thấp hơn rất nhiều so với các nước Nam Âu như Ý, nơi một nửa hộ gia đình đã có điều hòa. Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản hiện chiếm tới 2/3 số điều hòa trên toàn cầu, với hơn 90% hộ gia đình Mỹ có thiết bị này.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế, đến giữa thế kỷ 21, thế giới sẽ có khoảng 5,6 tỷ điều hòa hoạt động, tăng hơn 3 tỷ chiếc so với hiện nay. Những thiết bị này đã chiếm tới 10% tổng tiêu thụ điện toàn cầu.

Libération cũng nhấn mạnh rằng việc sử dụng điều hòa rộng rãi gây ra nhiều vấn đề môi trường nghiêm trọng. Thứ nhất, điều hòa tiêu thụ rất nhiều điện, trong khi điện năng chủ yếu được tạo ra từ nhiên liệu hóa thạch gây phát thải khí nhà kính. Thứ hai, khí làm lạnh dùng trong điều hòa có thể rò rỉ ra môi trường nếu không được xử lý tốt, với khả năng hâm nóng trái đất rất lớn. Ngay cả loại khí làm lạnh hiện đại, ít hại tầng ozone hơn, cũng có tác động gây nóng cao gấp hàng trăm lần so với khí CO2.

Vincent Viguié, nhà nghiên cứu về biến đổi khí hậu, nhấn mạnh việc sử dụng điều hòa không suy nghĩ là minh chứng của sự thích nghi sai lầm. Bộ trưởng Chuyển đổi Sinh thái, Agnès Pannier-Runacher, kêu gọi chỉ nên dùng điều hòa cho những người dễ bị tổn thương để tránh làm tăng nhiệt độ toàn cầu.

Nhật báo thiên tả kết luận rằng trong bối cảnh nhu cầu dùng điều hòa tăng vọt do các đợt nắng nóng, con người cần phải tìm ra sự cân bằng để không làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khí hậu.

Căng thẳng Trump-Musk leo thang

Nhìn sang Hoa Kỳ, trang nhất của tờ Les Echos quan tâm đến sự kiện tổng thống Donald Trump cáo buộc Tesla quá phụ thuộc vào trợ cấp liên bang và khẳng định nếu không có các trợ cấp này, tập đoàn sản xuất ô tô của Elon Musk sẽ phải đóng cửa, đồng thời cũng đề nghị nhà tỷ phú "trở về Nam Phi".

Hiện tại, khách hàng mua xe Tesla được hưởng khoản tín dụng thuế 7.500 đô la khi mua xe điện mới và 4.000 đô la cho xe điện đã qua sử dụng. Tuy nhiên, những ưu đãi này có thể bị loại bỏ theo dự thảo ngân sách do tổng thống Trump đề xuất và đang chờ Quốc Hội phê duyệt. Ngoài ra, SpaceX, một tập đoàn khác của Elon Musk, cũng hưởng lợi từ những hợp đồng liên bang trị giá gần 22 tỷ đô la thông qua các hợp tác với Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Hoa Kỳ (NASA).

Trong khi đó, chủ nhân Nhà Trắng khẳng định từ lâu đã phản đối việc khuyến khích người dân phải dùng xe điện. Ông cũng chỉ trích các khoản chi tiêu cho tàu vũ trụ, vệ tinh… và nhận xét nước Mỹ đã lãng phí một khoản tiền lớn vì những dự án này.

Đáp lại, Elon Musk lên án dự thảo ngân sách của Donald Trump là "hoàn toàn vô lý và phá hoại". Ông tố cáo việc chi tiêu trong dự luật sẽ biến Mỹ thành một quốc gia chỉ có một đảng duy nhất mà ông gọi là "Lợn Béo". Nhân vật giàu nhất thế giới đã cam kết sẽ thành lập một đảng đối lập mới nếu dự luật này được thông qua.

Nhật báo kinh tế kết luận rằng tương lai của Tesla giờ đây hết sức bất định. Theo tập đoàn tài chính J.P. Morgan, các thay đổi về quy định có thể đe dọa khoảng 40% lợi nhuận của Tesla. Sau những lời đe dọa của tổng thống Trump, giá cổ phiếu Tesla đã giảm 5,7%. Các nhà phân tích tỏ ra bi quan về doanh số quý 2, dự kiến sẽ giảm khoảng 12% so với cùng kỳ năm trước.

Mỹ : Trại giam "Alligator Alcatraz" đi vào hoạt động

Vẫn tại Hoa Kỳ, tờ Le Figaro dành trang nhất chú ý đến sự kiện chính quyền Trump đã mở một trung tâm giam giữ người di cư mới tại bang Florida, được gọi là "Alligator Alcatraz" (Alcatraz Cá Sấu), nằm trong vùng đầm lầy có nhiều cá sấu và các loài động vật nguy hiểm khác. Trung tâm này nằm trong khu bảo tồn thiên nhiên Big Cypress, gần công viên quốc gia Everglades, cách Miami khoảng hai tiếng về phía tây.

Nhật báo thiên hữu ghi nhận đây không phải là nhà tù Alcatraz nổi tiếng ở bang California, nhưng khu vực xung quanh là đầm lầy, rất khó để trốn thoát mà không gặp cá sấu hoặc trăn. James Uthmeier, tổng chưởng lý bang Florida, cho rằng môi trường thiên nhiên tại đó lý tưởng cho một trung tâm giam giữ tạm thời, hiệu quả và chi phí thấp vì không cần nhiều cơ sở an ninh.

Trung tâm giam giữ có sức chứa lên đến 5.000 người và dự kiến tiêu tốn khoảng 450 triệu đô la mỗi năm. Tổng thống Donald Trump đã đích thân đến khánh thành trung tâm này, xem đây là biểu tượng cho chính sách nhập cư cứng rắn của mình. Ông gọi những người bị giam giữ tại "Alligator Alcatraz" là "những kẻ nguy hiểm nhất trên hành tinh" và ca ngợi cơ sở vật chất. Ông còn đùa rằng những người muốn trốn thoát nên chạy theo kiểu zigzag để tránh cá sấu.

Trung tâm này nằm trong khuôn khổ chính sách gia tăng trục xuất di dân, với chỉ tiêu bắt giữ đến 3.000 người mỗi ngày. Tuy nhiên, các trại giam trên toàn quốc hiện đã quá tải, với hơn 56.000 người, trong khi chỉ có 41.000 chỗ. Mục tiêu là tăng gấp đôi sức chứa để đạt 100.000 giường, với kinh phí có thể lên đến 45 tỷ đô la trong 4 năm tới.

Tuy nhiên, "Alligator Alcatraz" đang vấp phải sự phản đối kịch liệt từ công chúng, với gần một nửa người Mỹ không đồng tình, theo một khảo sát gần đây. Các nhà bảo vệ môi trường và cộng đồng người bản địa cho rằng điều kiện giam giữ tại đây rất tàn nhẫn và gây nguy hại đến hệ sinh thái nhạy cảm của Everglades. Các đảng viên Dân Chủ cũng chỉ trích việc giam giữ trong môi trường cách ly, nóng bức, gợi nhớ đến các trại giam người Mỹ gốc Nhật trong Đệ Nhị Thế Chiến.

60 ngày đầu của triều đại Giáo hoàng Leo XIV

Nhìn sang Vatican, trang nhất của nhật báo công giáo La Croix nhận định 60 ngày đầu của triều đại giáo hoàng Leo XIV được thể hiện bằng phong cách giản dị đi kèm với sự tiếp nối rõ rệt với các vị tiền nhiệm. Ngài giữ thái độ kín đáo, với các bài diễn văn, bài giảng, buổi tiếp kiến nhấn mạnh vào một số vấn đề trọng tâm : sự đoàn kết, đồng nghị, tránh mọi lạm dụng... Phong cách mục vụ của ngài mang tính xã hội nhưng dè dặt, với giọng điệu trang trọng, khiến nhiều người khó nắm bắt được con người thực của ngài.

Khác với giáo hoàng Francis, nổi tiếng với phong cách thoải mái, linh hoạt và ứng biến, giáo hoàng Leo XIV tỏ ra lạnh lùng và chỉ phát biểu với các diễn văn được soạn sẵn. Mọi người đang chờ đợi chuyến tông du chính thức đầu tiên của ngài, có thể sẽ diễn ra ở Thổ Nhĩ Kỳ vào mùa thu, nhưng không kỳ vọng sẽ có bất ngờ nào.

Phan Minh