Tổng thống Mỹ đổi chiều ngoạn mục, bênh vực Ukraine trước "cọp giấy" Nga

Sự thay đổi đột ngột quan điểm về chiến tranh ở Ukraine của tổng thống Mỹ Donald Trump là sự kiện gây chú ý nhất. Tuy chưa đưa kịp lên báo giấy, nhưng trên trang web hôm nay 24/09/2025 các nhật báo Pháp đều nêu bật thông tin này, bên cạnh hồ sơ Palestine và các vấn đề thời sự trong nước.

Tổng thống Mỹ Donald Trump phát biểu trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ngày 23/09/2025. AP - Evan Vucci

Donald Trump : "Cọp giấy" Nga gặp khó, thời điểm để Ukraine hành động

Đặc phái viên Le Figaro tại New York cho biết trong cuộc gặp tổng thống Pháp Emmanuel Macron, ông Trump thổ lộ : "Tôi đã nghĩ rằng giải quyết cuộc xung đột sẽ rất dễ dàng nhờ mối quan hệ của tôi với Putin, nhưng tiếc thay, mối quan hệ đó là vô ích". Tổng thống Mỹ thậm chí tuyên bố Ukraine có thể giành chiến thắng và khôi phục lại biên giới ban đầu, ông gọi Nga là "cọp giấy" - từ ngữ của Mao Trạch Đông.

Ông nói : "Khi người dân Moskva và tất cả các thành phố lớn, làng mạc của Nga phát hiện ra những gì thực sự đang diễn ra trong cuộc chiến này, việc họ gần như không mua được xăng dầu do phải xếp hàng rất dài, cùng tất cả những hậu quả khác của nền kinh tế chiến tranh, hầu hết tiền bạc bị đổ vào cuộc chiến với Ukraine, đất nước có tinh thần chiến đấu không ngừng lên cao, Ukraine sẽ có thể giành lại đất nước với vị trí đúng như ban đầu, và biết đâu còn có thể tiến xa hơn thế !". Donald Trump kết luận : "Putin và Nga đang trong tình trạng kinh tế rất khó khăn, đây là thời điểm để Ukraine hành động".

Kremlin : "Gấu giấy không hiện hữu"

Theo Le Figaro, việc Putin từ chối đề nghị đàm phán của ông Trump có thể đã khiến tổng thống Mỹ thay đổi quyết định, và tương lai sẽ cho biết liệu Mỹ sẽ trở thành bên ủng hộ Ukraine hay không.

Về phía Moskva, Les Echos dẫn tuyên bố của phát ngôn viên điện Kremlin Dimitri Peskov : "Nga không phải là cọp mà thường được gắn với hình ảnh một con gấu. Và gấu giấy thì không hiện hữu". Nga cũng "ổn định về kinh tế", tuy vào mùa hè bộ trưởng Maxim Reshetnikov đã cảnh báo Nga sắp chìm vào suy thoái. Peskov khẳng định Moskva sẽ tiếp tục "chiến dịch quân sự đặc biệt". Nhật báo kinh tế Pháp nhận xét sự rạn vỡ đã rõ, và "dù là cọp hay gấu, móng vuốt của Kremlin vẫn sắc nhọn".

Les Echos lưu ý ông Trump nói đến biên giới từ đầu cuộc chiến tranh, chừng như là năm 2022 thay vì 2014, năm mà Ukraine bị chiếm mất Crimea. Donald Trump muốn tấn công thẳng vào "ông bạn" Vladimir Putin. Trump không được đền đáp xứng đáng sau khi trải thảm đỏ đón Putin tưng bừng ở Alaska, cựu sĩ quan KGB vẫn không nhượng bộ bất kỳ điều gì về Ukraine. Ông Trump cũng có vẻ không còn quan tâm nhiều đến lối thoát cho cuộc chiến. Dù sao đi nữa, ông cũng thu hồi được món tiền Joe Biden đã viện trợ, thông qua thỏa thuận khai khoáng với Kiev, và nay Châu Âu chi tiền mua vũ khí Mỹ để giúp Ukraine.

Ba cuộc khủng hoảng của Liên Hiệp Quốc

Les Echos chú ý đến việc tổng thống Hoa Kỳ trên diễn đàn Đại hội đồng đã chỉ trích "Liên Hiệp Quốc không giải quyết được các vấn đề mà chỉ tạo thêm vấn đề mới". Libération nhận xét, tuy không ưa định chế quốc tế này, nhưng Donald Trump luôn tận dụng diễn đàn Đại hội đồng, ngay trong thời kỳ Covid ông cũng dành thời gian gởi đến một bài diễn văn thu sẵn. Trả lời phỏng vấn Le Figaro, ông Richard Gowan của International Crisis Group nhận rằng tổ chức quốc tế này đang gặp khó khăn, nhưng hiện nay không một định chế nào khác thay thế được. Liên Hiệp Quốc đối mặt với ba cuộc khủng hoảng cùng một lúc.

Trước hết là địa chính trị liên tục rối rắm, bắt đầu từ cách đây 20 năm và được đẩy nhanh với việc Nga xâm lược Ukraine, quan hệ Mỹ-Trung xấu đi. Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc mất đi khả năng đáp trả hiệu quả các cuộc xung đột, không chỉ Ukraine và Gaza, mà cả Sudan, Ethiopia, Miến Điện. Thứ hai là khủng hoảng tài chánh. Liên Hiệp Quốc và đặc biệt các cơ quan nhân đạo trực thuộc bị lệ thuộc vào tài trợ của Hoa Kỳ. Năm ngoái, Chương trình Lương thực Thế giới bị cắt mất 40% ngân sách từ Mỹ, còn Liên Hiệp Châu Âu và Trung Quốc không có ý định thay thế Hoa Kỳ.

Thứ ba là khủng hoảng khí hậu, hiện tượng hâm nóng trái đất diễn tiến với tốc độ khiến các cam kết của hiệp định Paris trở nên vô nghĩa. Song song đó, nạn nghèo đói tăng lên, cú sốc kinh tế từ đại dịch Covid và chiến tranh ở Ukraine làm đa số nước nghèo không thể đạt mục tiêu phát triển bền vững. Các nước phương Nam thấy phương Tây giảm viện trợ và có cảm giác những lời hứa của Liên Hiệp Quốc cách đây mười năm không được giữ đúng.

Nếu Liên Hiệp Quốc không thể bảo đảm an ninh, không xúc tiến thịnh vượng và không thể đấu tranh chống biến đổi khí hậu, thì chẳng còn làm được gì nhiều, và như vậy tạo ra khủng hoảng niềm tin. Dù vậy Liên Hiệp Quốc có những khả năng mà các Nhà nước không có. Tuy không hoàn hảo, một số cơ quan quốc tế như Chương trình Lương thực Thế giới, Cao ủy Tị nạn là tối cần thiết ; và nghịch lý là dù đang chao đảo, Liên Hiệp Quốc vẫn không thể thay thế được.

NATO cảnh cáo sẽ trả đũa nếu Nga khiêu khích

Le Figaro quan tâm đến việc "NATO đe dọa trả đũa các hành động khiêu khích trên không của Nga". Thứ Tư tuần tới, 27 nhà lãnh đạo Châu Âu ​​sẽ gặp gỡ tại Copenhagen trong một hội nghị thượng đỉnh nhằm tăng cường khả năng phòng thủ tập thể.

Tờ báo cho rằng nếu cuộc họp diễn ra sớm hơn tám ngày, họ sẽ khó có thể đến nơi an toàn. Tối thứ Hai, lưu thông phi trường thủ đô Đan Mạch đã bị tê liệt do sự hiện diện của "ba, bốn drone cỡ lớn", đồng thời phi trường Oslo phải đóng cửa trong vài tiếng đồng hồ cũng vì lý do tương tự. Trước đó, đã ba lần drone và chiến đấu cơ Nga xâm phạm không phận Ba Lan, Romania, Estonia. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen lên án "cuộc tấn công nghiêm trọng nhất nhằm vào cơ sở hạ tầng thiết yếu" của nước mình. Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store cho biết phi cơ Nga đã vi phạm không phận ba lần trong năm nay, Phần Lan, Litva và Latvia cũng bị tương tự.

Đối với Ursula von der Leyen, chủ tịch Ủy Ban Châu Âu, "rõ ràng đang có ​​một loạt vụ vi phạm biên giới liên tục". Hôm qua tại Bruxelles, các thành viên NATO đã quyết định lên tiếng, nhấn mạnh "Nga phải hoàn toàn chịu trách nhiệm về những hành động có thể dẫn đến leo thang căng thẳng, gây nguy hiểm đến tính mạng con người", và "Điều này phải chấm dứt !".

Mỹ cam kết bảo vệ lãnh thổ, đồng minh được trấn an

Đây là lần thứ hai Điều 4 hiệp ước NATO được viện dẫn chỉ trong vài ngày, tổng thư ký Mark Rutte cảnh báo "Nếu cần thiết, chúng tôi sẽ không do dự". Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk khẳng định sắp tới sẽ bắn hạ bất kỳ vật thể bay nào xâm phạm lãnh thổ. Tổng thống Cộng hòa Czech Petr Pavel, cựu tướng lãnh NATO nói rằng như vậy "Nga mới nhanh chóng nhận ra rằng họ đã phạm sai lầm".

Les Echos đặt câu hỏi, phải chăng là một sự trùng hợp ngẫu nhiên khi tối thứ Hai, Đan Mạch và Na Uy tham gia cuộc tập trận Neptune Strike 25-3 của NATO, diễn ra tại Baltic và Biển Bắc, với sự tham gia của của hàng không mẫu hạm Mỹ Gerald Ford. Phản ứng của Hoa Kỳ trước các vụ xâm phạm lãnh thổ Châu Âu cho đến nay vẫn khá dè dặt.

Thế nên các đồng minh Châu Âu được trấn an khi nghe Mike Waltz, đại sứ Mỹ tại Liên Hiệp Quốc, tái khẳng định vào thứ Hai rằng "Hoa Kỳ và các đồng minh của chúng tôi sẽ bảo vệ từng tấc đất lãnh thổ NATO" trong một cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an. Thậm chí hôm thứ Ba tổng thống Donald Trump còn cho rằng nên bắn hạ phi cơ Nga xâm phạm. Les Echos dẫn lời ngoại trưởng Anh Yvette Cooper : "Liên minh của chúng tôi chỉ nhằm phòng vệ, nhưng đừng ảo tưởng, chúng tôi sẵn sàng bảo vệ bầu trời và mặt đất NATO".

Donbass : Người dân di tản không nhìn thấy tương lai

Le Figaro tìm đến Donbass, với "Những người di tản không nơi trú ẩn lẫn viễn cảnh tương lai". Ngày càng nhiều người dân miền đông phải ra đi vì tình hình quá nguy hiểm. Chính quyền Ukraine ra lệnh sơ tán khỏi dải đất dài 10 kilomet dọc theo chiến tuyến, nhưng có những người như bà Halyna Kozorok, 74 tuổi chọn ở lại nhà gần Pokrovsk, đang hầu như bị quân Nga bao vây. Phải đến lúc một quả bom lượn rơi xuống sân nhà bên cạnh thổi bay mất mái nhà, bà và người con trai tàn tật mới ra đi. Họ đi bộ, các túi xách cột vào xe đạp, dẫn theo chú chó Labrador, vượt gần 26 kilomet trong bảy ngày dưới sự đe dọa của bom Nga và tiếng rì rầm của các drone.

Tại trung tâm tạm cư Pavlohrad mới lập mùa hè 2024 do các tình nguyện viên quản lý, số giường không đáp ứng đủ, phải thêm lều bạt giăng khắp nơi. Đầu năm 2025, người ta ước lượng từ 3,7 đến 4,6 triệu người phải chạy loạn trong nội địa, nhưng không có con số chắc chắn vì có những người quay lại vùng chiến sự do không có công ăn việc làm hay tiền bạc để mướn nhà. Khoảng 250.000 đang sống ở các trại tạm cư hay những nơi tạm bợ.

"Ở cách Andriivka 2.000 mét" : Lời chứng cho sự tàn bạo của chiến tranh

"Tại Ukraine, ở trung tâm những trận đánh chống quân Nga", đó là tựa đề bài viết của Le Monde về cuốn phim tài liệu "Ở cách Andriivka 2.000 mét". Trong phim, Mstyslav Chernov mô tả cơn ác mộng chiến tranh, sự dũng cảm của những người giữ nước và sự vô nghĩa của cuộc xâm lăng.

Tháng 2/2022, khi quân Nga rầm rộ kéo sang, nhiều nam giới tình nguyện nhập ngũ, còn Mstyslav Chernov có sự chọn lựa tự nhiên là chống lại quân xâm lược bằng camera, làm nhân chứng cho cuộc chiến ngay từ ngày đầu tiên. Vốn là phóng viên ảnh làm việc cho hãng AP và từng theo dõi chiến tranh Syria, ông là nhà báo cuối cùng còn ở lại Mariupol, thành phố chiến lược nằm cách biên giới Nga khoảng 50 kilomet, bị Nga oanh tạc khủng khiếp và bao vây. Chernov thực hiện bộ phim "20 ngày ở Mariupol" năm 2024, được trao giải Oscar dành cho phim tài liệu hay nhất.

Cuốn phim "Ở cách Andriivka 2.000 mét" được quay một năm sau vụ vây hãm Mariupol cuối mùa hè 2023. Ông thuật lại một chiến dịch quân sự nhằm tái chiếm Andriivka, lúc bắt đầu quay, lực lượng Ukraine vẫn còn 2 kilomet lãnh thổ phải giành lại, trước khi cắm được lá cờ trên thành phố 2.000 dân. Mstyslav Chernov trang bị cho các chiến sĩ của đơn vị mà ông đi theo các camera GoPro, giúp khán giả cảm nhận được cuộc chiến thực sự. Những hình ảnh trần trụi, tâm trạng căng thẳng và nỗi sợ có thể nhìn thấy trên khuôn mặt những người chiến binh vệ quốc, sự hỗn loạn, tàn phá khắp nơi, những đồng đội ngã xuống… Bộ phim là sự pha trộn giữa phim tài liệu báo chí và phim chiến tranh loại "Giải cứu binh nhì Ryan".

Thụy My