Donald Trump còn những lá bài nào để đối phó với Iran ?

Căng thẳng giữa Hoa Kỳ và Iran liên quan đến eo biển Hormuz vẫn là chủ đề khiến báo chí Pháp tốn nhiều giấy mực hôm nay 31/03/2026.

Tổng thống Mỹ Donald Trump trên chuyên cơ Air Force One, ngày 29/03/2026. © Elizabeth Frantz / Reuters

Nhật báo thiên hữu Le Figaro nhấn mạnh Hoa Kỳ được cho là đang chuẩn bị triển khai các chiến dịch trên bộ nhắm vào Iran. Theo nhiều hãng truyền thông Mỹ, trích dẫn Lầu Năm Góc, Washington đang xem xét các phương án để mở rộng cuộc chiến, cho đến thời điểm này vốn chủ yếu diễn ra trên không.

Tổng thống Mỹ Donald Trump một lần nữa nhắc đến khả năng chiếm đảo Kharg, đóng vai trò là cảng xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran. Trong bài trả lời phỏng vấn báo Financial Times đăng ngày hôm qua, ông Trump nói : "Có thể chúng ta sẽ chiếm Kharg, cũng có thể là không. Chúng ta có rất nhiều lựa chọn. Nhưng nếu làm vậy, chúng ta sẽ phải ở lại đó một thời gian dài". Chủ nhân Nhà Trắng cũng cho rằng Iran không có nhiều phương án phòng thủ tại đây và Mỹ có thể chiếm đảo này khá dễ dàng.

Từ khi chiến tranh bắt đầu, Donald Trump thường xuyên đề cập đến khả năng tiến hành các chiến dịch trên bộ chống Iran, nhưng chưa bao giờ xác nhận rõ ràng. Trước khi nổ ra chiến tranh, khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran đi qua đảo Kharg, nơi bị không quân Mỹ oanh tạc vào ngày 13/03. Tuy nhiên, tổng thống Mỹ khẳng định chỉ nhắm vào các mục tiêu quân sự, còn cơ sở dầu mỏ vẫn được giữ nguyên. Việc kiểm soát nguồn dầu của Iran dường như là điều Donald Trump không còn che giấu. Ông nói : "Thành thật mà nói, điều tôi muốn nhất là nắm được dầu mỏ, nhưng có những kẻ ngốc ở Mỹ hỏi tôi tại sao muốn làm vậy".

Cuối tuần qua, tờ Washington Post đưa tin rằng Lầu Năm Góc đang xây dựng các kế hoạch cho chiến dịch trên bộ, có thể bao gồm lực lượng đặc nhiệm và bộ binh. Tướng Frank McKenzie, cựu chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung ương Mỹ (CENTCOM), xác nhận rằng quân đội Mỹ từ lâu đã chuẩn bị nhiều phương án để đối phó với Iran. Trong chương trình "Face the Nation" của CBS News, ông cho biết Mỹ đã cân nhắc nhiều kịch bản dọc bờ biển phía nam Iran như chiếm các đảo hoặc căn cứ nhỏ.

Ngoài Kharg, các mục tiêu tiềm tàng khác của Mỹ có thể là những đảo nằm trong eo biển Hormuz như Abu Musa, Greater Tunb và Lesser Tunb. Đây là các đảo mà Iran kiểm soát từ năm 1971, nhưng vẫn bị Các Tiểu vương quốc Ả rập thống nhất tuyên bố chủ quyền. Đảo lớn Qeshm, nơi có nhà máy khử mặn quan trọng, cũng có thể trở thành mục tiêu của Washington. Tuy nhiên, ngay cả khi Hoa Kỳ thành công trong việc kiểm soát những khu vực nêu trên, điều đó chưa chắc đã đủ để loại bỏ hoàn toàn mối đe dọa đối với giao thông hàng hải vì Iran kiểm soát hơn 500 km bờ biển và có thể phóng tên lửa và drone từ sâu trong đất liền.

Một kịch bản khác được nhắc đến là các cuộc đột kích táo bạo nhằm chiếm giữ kho uranium đã làm giàu của Iran. Ước tính nước này có khoảng 450 kg uranium làm giàu ở mức 60% và gần 200 kg ở mức 20%, có thể nhanh chóng nâng lên cấp độ vũ khí. Chiến dịch này đòi hỏi lực lượng đặc nhiệm phải tiến sâu vào trong lãnh thổ Iran, kiểm soát các cơ sở lưu trữ tại Ispahan và Natanz và vận chuyển vật liệu phóng xạ ra ngoài – một nhiệm vụ cực kỳ phức tạp với rủi ro cao.

Mặc dù vậy, Donald Trump cho biết các cuộc đàm phán có thể sẽ sớm diễn ra tại Pakistan, nhưng cả Mỹ và Iran đều đưa ra những yêu cầu mà phía bên kia khó lòng chấp nhận. Tổng thống Mỹ dường như vừa theo đuổi một giải pháp ngoại giao, vừa đe dọa leo thang quân sự. Trên mạng xã hội Truth Social, ông tuyên bố Mỹ đang đàm phán với "một chế độ mới biết điều hơn" nhằm chấm dứt chiến dịch quân sự tại Iran. Ông cũng cảnh báo rằng nếu không đạt được thỏa thuận và eo biển Hormuz không được mở lại, Mỹ sẽ phá hủy hoàn toàn các nhà máy điện, giếng dầu và đảo Kharg, những mục tiêu mà trước đó Hoa Kỳ cố ý không tấn công.

Donald Trump có thể thoát khỏi "vũng lầy Iran" ?

Trong khi đó, tờ Libération dành mục xã luận nhấn mạnh rằng những đồn đoán về một chiến dịch trên bộ của Mỹ nhắm vào Iran đang làm gia tăng sự thù địch từ phía Tehran lẫn sự bất mãn trong chính thành phần cử tri của tổng thống Mỹ, đang bị mắc kẹt trong một cuộc chiến khiến ông suy yếu trên mọi phương diện.

Nhật báo thiên tả mỉa mai rằng Donald Trump luôn đánh giá bản thân là một thiên tài kiệt xuất với bộ não luôn hoạt động hết công suất, được nuôi dưỡng bởi năng lực quân sự, kinh tế, chiến lược và nhiều lĩnh vực khác. Nhưng ngay cả khi điều đó là sự thật, chưa chắc ông đã có thể đánh bại Iran chỉ trong vài ngày. Và tất nhiên, xung quanh ông là vô số những người chỉ biết tán dương, ca ngợi mọi phát biểu của ông.

Như các tướng lĩnh về hưu thường bình luận trên truyền hình, đến nay vẫn chưa rõ mục tiêu thực sự của Donald Trump trong cuộc chiến này là gì. Có thể hiểu rằng ông muốn làm suy yếu Iran, phá hủy kho tên lửa cũng như tiêu diệt bộ chỉ huy quân sự và xóa sổ toàn bộ các cơ sở hạt nhân nước này. Tuy nhiên, Libération đặt câu hỏi nếu Donald Trump ủng hộ việc mở đàm phán với Iran, tại sao ông lại chấp nhận, thậm chí có thể còn khuyến khích Israel thực hiện các vụ ám sát có chủ đích nhắm vào các quan chức Iran ?

Về phần mình, Iran cũng đã "dẹp bỏ" những nhà đàm phán thân cận với Donald Trump. Tehran tuyên bố không muốn làm việc với Steve Witkoff hay Jared Kushner, hai nhân vật được xem là những nhà đàm phán thiếu kinh nghiệm. Thay vào đó, Nhà nước Hồi giáo muốn đối thoại với phó tổng thống J. D. Vance, người đã nhiều lần phản đối chính sách hiếu chiến của chủ nhân Nhà Trắng. Bằng cách dồn sự chú ý vào ông Vance, Iran đang "đánh cược" vào người có thể kế nhiệm tổng thống Trump – một bước đi khá khôn ngoan.

Ngoài ra, Iran cũng đang đặt cược vào một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu, trong bối cảnh chủ tịch Quốc hội nước này cáo buộc Mỹ đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công trên bộ. Mohammad Bagher Ghalibaf, nhân vật quyền lực mới của Iran, tuyên bố đang chờ "quân đội Mỹ đặt chân vào Iran để tấn công và trừng phạt một thể các đồng minh trong khu vực của Mỹ". Rõ ràng, Iran mong muốn gây tổn thất nặng nề cho quân đội Mỹ bởi họ luôn chuẩn bị cho những kịch bản đẫm máu.

Mặc dù Donald Trump muốn kết thúc chiến tranh nhanh chóng để trấn an cử tri, ông lại buộc phải theo đuổi một chiến lược hết sức bế tắc, trái ngược với quan điểm ủng hộ sự lưu thông của các tuyến huyết mạch trong nền kinh tế toàn cầu mà ông từng đề cao.

Tờ báo thiên tả đặt câu hỏi làm thế nào để Donald Trump có thể thoát khỏi "vũng lầy" này ? Chắc chắn không phải bằng cách liên tục triển khai thêm drone, tên lửa, tàu chiến hay phương tiện đổ bộ. Donald Trump có xu hướng bất ngờ tuyên bố chiến thắng, đơn giản vì ông đã chán cuộc chiến đang gây tổn hại đến hình ảnh của mình trong các cuộc thăm dò. Bất cứ lúc nào, ông cũng có thể tuyên bố thắng lợi, dù thực tế không hề phản ánh điều đó.

Trong cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, bao gồm 13 binh sĩ Mỹ, và rất nhiều người bị thương, liệu tổng thống Mỹ có bỏ rơi người dân Iran ? Ông từng tuyên bố "chúng tôi đang đến" và lời hứa không được thực hiện này rõ ràng sẽ là điều đau đớn nhất. Còn với các binh sĩ Mỹ, hiện đã lên tới "50.000 người trên thực địa", họ vẫn tự hỏi vì sao mình lại tham gia vào cuộc chiến kỳ lạ này.

Chiến tranh Trung Đông tác động đến Châu Á

Về phần mình, nhật báo công giáo La Croix dành tràng nhất báo động rằng chiến tranh giữa Iran với Mỹ và Israel làm tắc nghẽn eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển phần lớn dầu khí sang Châu Á, khiến khu vực này đối mặt nguy cơ thiếu năng lượng nghiêm trọng, tương tự tác động của chiến tranh Ukraine đối với Châu Âu.

Nhiều nước Châu Á (Sri Lanka, Bangladesh, Pakistan, Miến Điện, Ấn Độ) bị tác động nặng nề và phải ban hành biện pháp khẩn cấp như hạn chế điện, xăng và hoạt động kinh tế. Nhật Bản và Hàn Quốc đặc biệt dễ bị tổn thương do phụ thuộc lớn vào dầu Trung Đông, khiến ngành công nghiệp hóa chất bị gián đoạn.

Trung Quốc ít bị ảnh hưởng hơn nhờ đa dạng nguồn cung, dự trữ lớn và tự chủ một phần năng lượng, nhưng vẫn lo ngại tác động lâu dài nên đã hạn chế xuất khẩu nhiên liệu và kiểm soát giá.

Trong bối cảnh đó, dầu Nga quay trở lại thị trường Châu Á và được nhiều nước tăng nhập khẩu, trong khi điện than cũng được đẩy mạnh để bù đắp thiếu hụt, mặc dù gây hại môi trường.

Ngày càng nhiều binh sĩ Ukraine đào ngũ trong cuộc chiến chống Nga

Liên quan đến chiến tranh Ukraine, trang nhất của nhật báo Le Monde chú ý đến việc ngày càng nhiều binh sĩ nước này kiệt sức và rời bỏ vị trí trong cuộc chiến chống Nga. Tính đến giữa tháng 01/2026, Bộ Quốc phòng Ukraine ước tính có khoảng 200.000 trường hợp đào ngũ.

Serhiy, 51 tuổi, là một trong số đó. Đã hơn ba tháng kể từ khi anh rời quân ngũ sau nhiệm vụ kéo dài 119 ngày tại vùng Donetsk. Cùng hai đồng đội, anh bị cô lập trong một vị trí có biệt danh "Dubai", nằm giữa "Kill Zone" – khu vực giao tranh nguy hiểm, nơi mọi di chuyển đều có thể bị phát hiện và tấn công bằng drone. Họ chỉ liên lạc với bên ngoài qua radio và nhận tiếp tế bằng drone, sống trong điều kiện khắc nghiệt, thiếu vệ sinh và căng thẳng tột độ.

Cuối tháng 12/2025, họ mới có thể rút lui nhờ sương mù dày đặc. Được nghỉ hai tuần trước khi phải quay lại mặt trận, Serhiy quyết định không trở lại. Hiện anh sống ở quê nhà, nhưng trong trạng thái suy sụp : thường xuyên mất kiểm soát cảm xúc, cảm thấy bị đơn vị bỏ rơi và không còn động lực tiếp tục chiến đấu. Anh tự hỏi : "Không ai quan tâm đến tôi hay sức khỏe của tôi. Tại sao tôi phải quay lại ?".

Tình trạng như Serhiy ngày càng phổ biến. Tân bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov đã được thông báo về hiện tượng này và cho biết đang chuẩn bị các biện pháp ngăn chặn đào ngũ. Theo số liệu công bố vào tháng 11/2025, đã có hơn 310.000 trường hợp "vắng mặt không xin phép" hoặc "đào ngũ" kể từ đầu cuộc xung đột, trong đó hơn một nửa xảy ra trong năm 2025. Tuy nhiên, con số thực tế có thể cao hơn do nhiều trường hợp không được báo cáo.

Các chuyên gia chia hiện tượng này thành hai nhóm : tân binh bỏ cuộc ngay từ khâu huấn luyện do thiếu động lực, và binh sĩ dày dạn kinh nghiệm, nhưng kiệt sức, mất tinh thần vì điều kiện chiến đấu khắc nghiệt, không được nghỉ ngơi và hỗ trợ tâm lý đầy đủ.

Trong khi một số đơn vị cố gắng cải thiện điều kiện cho binh sĩ, nhiều người vẫn bị điều động liên tục, mà không có thời gian hồi phục. Với họ, đào ngũ trở thành lối thoát duy nhất. Tại quê nhà, Serhiy đang cố gắng làm lại cuộc đời cùng gia đình. Anh không còn sợ bị bắt và tin rằng nếu quay lại chiến trường, anh sẽ không thể sống sót.

Pháp : Tổng thống Emmanuel Macron công du Châu Á, thắt chặt hợp tác với Nhật và Hàn

Về thời sự nước Pháp, nhật báo kinh tế Les Echos chú ý đến chuyến công du Nhật Bản và Hàn Quốc của tổng thống Emmanuel Macron. Chủ nhân điện Elysée sẽ tìm cách thuyết phục hai đồng minh lớn của Washington tăng cường hợp tác chiến lược và kinh tế với Paris. Chuyến đi đã được lên kế hoạch trước khi nổ ra xung đột ở Trung Đông, nhưng bối cảnh hiện nay giúp ông Macron thúc đẩy ý tưởng về một liên minh không chính thức của các cường quốc tầm trung để tạo sự độc lập chiến lược, giảm phụ thuộc vào Mỹ và Trung Quốc.

Tại Tokyo và Seoul, ông sẽ gặp các lãnh đạo để trình bày ý tưởng "liên minh các nước độc lập" và tìm cơ hội hợp tác mới trong chuỗi cung ứng, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, cũng như ký kết hợp đồng năng lượng hạt nhân và tái chế đất hiếm. Mặc dù Pháp chưa chiếm lĩnh được thị trường quốc phòng nhạy cảm, giờ đây các đối tác Châu Á bắt đầu lắng nghe và tham vấn Pháp nhiều hơn trước.

Phan Minh