Tổng thống Mỹ Donald Trump không quên "ân oán giang hồ"

Le Figaro ngày 27/08/2025 quan tâm đến việc "Trump giải quyết ân oán với các đối thủ chính trị". Tổng thống Mỹ sách nhiễu, cách chức, mở điều tra những người đối lập, gieo rắc khủng hoảng.

Nhân viên FBI khám xét tư gia ông John Bolton, cựu cố vấn an ninh quốc gia Hoa Kỳ tại Washington ngày 22/08/2025. AP - Rod Lamkey

Cựu cố vấn John Bolton bị FBI khám nhà

Một trong những ví dụ gần đây nhất : 7 giờ sáng thứ Sáu tuần trước, các nhân viên FBI đã đến khám nhà ông John Bolton ở ngoại ô Washington. Cựu cố vấn an ninh quốc gia của Donald Trump trong nhiệm kỳ đầu, bị điều tra xem có lưu giữ và phổ biến tài liệu mật hay không. Khi vận động tranh cử, Donald Trump đã nhắc đi nhắc lại rằng sẽ trả đũa những kẻ thù cũ và ông đã giữ lời.

Từ khi nhậm chức, Trump lần lượt tấn công các dân biểu nghị sĩ, cựu bộ trưởng, biện lý, thẩm phán… Bị điều tra, những người này vừa căng thẳng vừa tốn tiền luật sư ; song song đó Trump cũng dằn mặt được các đối thủ muốn chống lại. John Bolton không chỉ viết sách trong đó Donald Trump bị coi là dốt nát, mà còn liên tục chỉ trích tổng thống nhất là về chính sách đối với Nga. Ngay từ khi bước vào Nhà Trắng, Trump đã hủy bỏ chế độ vệ sĩ của Bolton dù cựu cố vấn bị Iran dọa giết.

Những thủ đoạn truy bức đối lập

Đảng Dân Chủ tố cáo tổng thống Trump dùng cảnh sát và tư pháp làm công cụ. Ngay cả nhật báo cánh hữu Wall Street Journal trong bài xã luận cũng cho rằng : "Thủ phạm thực sự ở đây là tổng thống, chừng như muốn sử dụng quyền lực để trả thù".

Donald Trump có nhiều cách trả đũa, và mới đây còn vận dụng một chiến thuật độc đáo : Nhắm vào các món vay thế chấp của họ, thông qua Bill Pulte, 37 tuổi, giám đốc Federal Housing Finance Agency. Ông này cáo buộc Letitia ­James, công tố viên trưởng New York từng thắng Donald Trump trong một vụ gian lận tài chánh, là giả mạo tài liệu để có điều kiện vay tiền tốt hơn khi mua nhà. Adam Schiff, thượng nghị sĩ Dân Chủ can dự vào thủ tục truất phế đầu tiên và Lisa Cook, thống đốc Quỹ Dự trữ Liên bang (FED) cũng bị quy tội tương tự.

Bộ trưởng tư pháp Pam Bondi thì mở điều tra cựu tổng thống Barack Obama và các cố vấn của ông này về cuộc bầu cử năm 2016. John Brennan và James Comey, cựu giám đốc CIA và FBI cũng trong tầm ngắm của tư pháp, hay Miles Taylor, tác giả một cuốn sách "tiêu cực"… Danh sách sẽ còn dài thêm. Hôm thứ Hai, tổng thống loan báo sẽ nhắm vào những người thân cận "tệ hại" của Joe Biden, và Chris Christie, cựu thống đốc New Jersey, thậm chí dọa rút giấy phép hai kênh NBC và ABC vừa phỏng vấn ông Christie.

Khéo nịnh Trump, tổng thống Hàn Quốc chuyển bại thành thắng

Về quan hệ Mỹ-Hàn, Les Echos và Le Monde nhận thấy hai nhà lãnh đạo Hoa Kỳ và Hàn Quốc "lại tỏ ra thuận thảo về quốc phòng, đóng tàu, năng lượng…" đặc biệt là giả thiết gặp gỡ Kim Jong-un. Đây là cuộc gặp rất được Seoul chờ đợi. Vài giờ trước đó tổng thống Mỹ viết trên Truth Social : "Chuyện gì đã diễn ra ở Hàn Quốc ? Phải chăng là thanh trừng hay một cuộc cách mạng ?". Trump coi ông Lee là một tổng thống cánh tả thân Bắc Kinh hơn những người tiền nhiệm.

Các báo cho rằng tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung rất biết cách "đón gió" khi ca ngợi ông Donald Trump "là người duy nhất có thể thúc đẩy hồ sơ nguyên tử" trên bán đảo Triều Tiên, nói về khả năng gặp chủ tịch Kim Jong-un, thậm chí nêu ra việc xây dựng Trump Tower ở Bình Nhưỡng và "hy vọng sẽ đến đó chơi gôn" với ông Trump. Nhờ đó tuy chỉ trích ông Lee trước cuộc gặp, tổng thống Mỹ tỏ ra rất hài lòng sau đó, nói rằng "chỉ là hiểu lầm". Hàn Quốc sẽ đầu tư trên 300 tỉ đô la vào Hoa Kỳ, Korean Air mua 103 phi cơ Boeing trị giá 50 tỉ đô la…

Về phía Bắc Triều Tiên, Bình Nhưỡng tố cáo ông Lee Jae-myung "đạo đức giả". Hãng tin nhà nước của Bình Nhưỡng cho rằng "Việc ông Lee nói về ‘phi hạt nhân hóa’ chỉ là một giấc mộng ngây thơ, giống như cố gắng chộp lấy đám mây đang trôi trên bầu trời".

Uganda, quốc gia thứ tư nhận di dân bị Mỹ trục xuất

Cũng liên quan đến tổng thống Mỹ, La Croix chú ý đến việc "Donald Trump muốn trục xuất di dân sang Uganda". Sau Nam Sudan, Eswatini và Rwanda, đến lượt quốc gia Châu Phi này loan báo đã thỏa thuận với Washington để đón nhận những người ngoại quốc bị trục xuất khỏi đất Mỹ.

Các chi tiết hiện chưa được tiết lộ, tuy nhiên được cho là Uganda ưu tiên nhận người Châu Phi. Một tờ báo địa phương cho biết tổng thống nước này đang thương lượng để tránh việc công dân của mình bị cấm nhập cảnh vào Hoa Kỳ, và giảm thuế quan. Một nhà nghiên cứu tỏ ra lo ngại khi số phận của một nhóm người bị lệ thuộc và các hợp đồng thương mại, dù lâu nay Uganda khá cởi mở đối với di dân.

Lãnh đạo Pháp, Đức, Ba Lan đến ủng hộ tổng thống Moldova

Tại Châu Âu, La Croix và Le Monde nói về việc tổng thống Pháp cùng với hai thủ tướng Đức và Ba Lan thăm Moldova để ủng hộ nữ tổng thống thân Châu Âu Maia Sandu, vào lúc chỉ còn một tháng nữa là đến kỳ bầu cử Quốc hội. Về mặt chính thức, chuyến đi Chisinau là để kỷ niệm 34 năm độc lập của đất nước thuộc Liên Xô cũ chỉ có 2,4 triệu dân, nằm lọt giữa Romania và Ukraine. Ngày 28/09 tới, người dân Moldova sẽ bầu lại 101 dân biểu. Do theo chế độ nghị viện, kết quả sẽ rất quan trọng, trong khi đó bà Maia Sandu phải đối mặt với chiến dịch vận động mua phiếu của một nhà tài phiệt vốn là con rối của Nga.

Được biết khoảng 100 triệu euro đã được tung ra. Tài phiệt Ilan Shor bị lãnh án 15 năm tù vì tham gia cưỡng đoạt 1 tỉ đô la của ba ngân hàng Moldova và đang lẩn trốn, trong một video mới đây đã hứa trả 3.000 đô la một tháng cho những ai biểu tình chống chính phủ. Hàng ngàn danh khoản được tạo ra trên các mạng xã hội Instagram, Facebook, TikTok để lan truyền các thông tin chống Liên Hiệp Châu Âu. Vì vậy chuyến thăm của các nhà lãnh đạo ba nước lớn Châu Âu là sự hỗ trợ đáng kể, bên cạnh đó là viện trợ kinh tế cho quốc gia đang chịu thiệt thòi vì phải cắt nguồn khí đốt từ Nga.

Trang nhất báo Pháp : Thủ tướng và cuộc bỏ phiếu thấy trước thất bại

Nội tình nước Pháp vẫn là mối quan tâm lớn nhất của các nhật báo ra ngày hôm nay. Le Monde chạy tít trang nhất "Bỏ phiếu tín nhiệm : Thử thách bắt đầu một cách tệ hại của Bayrou". Theo thủ tướng Pháp, đó là nhằm cảnh báo mức độ nợ nần của Pháp, đặt đối lập trước trách nhiệm khi xét dự luật ngân sách. Nhưng các đảng cực tả, cực hữu, cộng sản, xã hội và sinh thái đều cho biết sẽ bỏ phiếu chống, khiến chính phủ khó thể đứng vững, thậm chí cực hữu còn kêu gọi giải tán Quốc hội.

La Croix đưa tít "Tiến bước về khủng hoảng" : Thủ tướng đã liên kết tất cả các phe đối lập chống lại ông - chữ "Tiến bước" còn hàm ý đảng của tổng thống Emmanuel Macron. Trang bìa của Libération dùng nền đỏ, chạy tựa "Macron trước cuộc khủng hoảng của mình". Tổng thống sẽ phải quay về với tình trạng lúc đầu, có thể phải chỉ định thủ tướng mới, hoặc giải tán Quốc hội một lần nữa chăng ?

Le Figaro nhấn mạnh "Phía sau thế kẹt về chính trị là bóng ma khủng hoảng tài chánh". Khả năng chính phủ bị đổ trong lúc đang chuẩn bị cho ngân sách 2026 gây lo ngại cho doanh nghiệp và thị trường. Les Echos cho biết "giới chủ không nhìn thấy kế hoạch B". Đại diện tổ chức Medef cho rằng hiện không có giải pháp nào khả tín hơn chính phủ hiện thời, và cảnh báo "những ai chơi xấu sẽ phải leo ngược lại triền dốc cao hơn".

Sống sót sau 8 kiến nghị bất tín nhiệm, chính phủ Bayrou nay "tự sát" ?

La Croix nhận xét "Bỏ phiếu tín nhiệm chính phủ Bayrou : Nước Pháp lại rơi vào bất ổn chính trị". Vì đâu nên nỗi ? Tờ báo giải thích, trong một nền dân chủ nghị viện, một chính phủ cần có đa số tuyệt đối ở Quốc hội để vận hành. Hoặc trực tiếp, hoặc gián tiếp thông qua lực lượng chính trị ủng hộ tuy không tham gia chính phủ. Thế nhưng từ sau cuộc bầu cử Quốc hội năm 2022, không có khối nào đủ đa số.

Các chính phủ thiểu số Elisabeth Borne và Gabriel Attal trụ được nhờ sự hợp tác của cánh hữu. Tháng 6/2024 Emmanuel Macron giải tán Quốc hội, cánh tả giành được nhiều ghế hơn nhưng vẫn không có đa số tuyệt đối. Cuối năm 2014, thủ tướng Michel Barnier (cánh hữu) mới lên vài tháng bị kiến nghị bất tín nhiệm, và nay thủ tướng François Bayrou (cánh trung) có nguy cơ cùng chung số phận vào ngày 08/09. Cho đến nay, ông François Bayrou sống sót được sau 8 kiến nghị bất tín nhiệm, nhưng lần này ông đã chọn cách chủ động đưa ra bỏ phiếu trước Quốc hội. Trừ phi một phần trong phe xã hội hoặc chính ông Bayrou đổi ý, chính phủ sẽ bị lật đổ.

Ai sẽ thay thế François Bayrou ? Nếu bị lật, ông sẽ tại vị cho đến khi thủ tướng mới được chỉ định. Phải chăng sau khi trắc nghiệm với cánh hữu và trung hữu, tổng thống Macron sẽ bổ nhiệm một nhân vật trung tả ? Trước đây có lúc Emmanuel Macron đã nghĩ đến Bernard Cazeneuve, cựu bộ trưởng thời François Hollande. Một cái tên khác được nêu ra là Laurent Berger, cựu tổng thư ký nghiệp đoàn CFDT. Hay là nhân vật trung thành như Sébastien Lecornu, 39 tuổi, đang là bộ trưởng quân lực ?

Nhưng theo một nguồn tin thân cận Macron, Lecornu được giới quân nhân tin cậy, nên để ông yên vị trong bối cảnh hiện nay. Tình hình càng phức tạp với viễn cảnh bầu cử tổng thống 2027, cần phải chọn người không có lợi ích cá nhân và phe phái. Còn lại một giải pháp : Lại giải tán Quốc hội. Trong trường hợp này, bầu cử Quốc hội sẽ được tổ chức từ 20 đến 40 ngày sau đó. Một giả thiết khác dù rất ít khả năng xảy ra : Emmanuel Macron từ chức.

Nợ công : Pháp đã qua thời kỳ vung tay quá trán nhờ lãi suất thấp

Về nợ công của Pháp, Les Echos nhắc lại, chính giới đã kêu ca từ hai chục năm qua, nhưng hàng năm chính quyền vẫn thuyết phục được các nhà đầu tư đổ vào Pháp cả trăm tỉ euro với lãi suất vô cùng thấp. Cách đây 20 năm, nợ công của Pháp cũng tương đương Đức. Nhưng Đức dần dà lành mạnh hóa tài chánh công, giảm phát hành trái phiếu, các nhà đầu tư bèn tập trung vào Pháp, vì Ý chính trị và tài chánh đều bất ổn.

Nhưng nay tình hình đã khác. Đức phát hành ồ ạt trái phiếu để tái vũ trang, kinh tế Ý khá hơn, và từ ba năm qua thủ tướng Meloni vẫn tại vị trong khi Pháp chuẩn bị lật đổ thủ tướng thứ tư. Nhật báo kinh tế kết luận, dù thủ tướng sắp tới là ai đi nữa cũng phải trấn an các nhà đầu tư, và kể cả tổng thống tương lai. 

Thụy My