Drone sát thủ Nga gắn động cơ Trung Quốc khuấy đảo Ukraine

Nhanh hơn, nhiều hơn, có sức công phá mạnh hơn, drone Nga, trong đó khoảng một nửa được trang bị động cơ phản lực Trung Quốc, trở thành cơn ác mộng cho phòng không Ukraine, tàn phá hạ tầng dân sự và gây thương vong. Đây là "những drone mới của Nga có sức phá hoại lớn", theo nhận định của báo Le Monde ngày 30/09/2026.

Nga sẽ sản xuất nhiều máy bay cảm tử không người lái Geran gắn động cơ phản lực, được phát triển từ máy bay Shahed của Iran, để tấn công vào Ukraine .

Từ những chiếc Shahed có nguồn gốc Iran, Nga đã phát triển dòng Geran (từ 1 đến 5) và nhanh chóng tổ chức sản xuất quy mô lớn trong nước. Được phóng sang Ukraine hàng ngày, drone Geran trở thành loại vũ khí sát thương nhất, chở nhiều thuốc nổ hơn (từ 20-30 kg lên 50-90 kg). Ưu điểm của chúng là chi phí, tầm bay xa và có thể sản xuất hàng loạt. Trong 4 năm rưỡi chiến tranh, Nga đã phóng sang Ukraine ít nhất 60.000 drone các loại, trong đó có drone mồi nhử để làm quá tải hệ thống phòng không, tạo điều kiện cho drone mang thuốc nổ tiếp cận mục tiêu.

Nhưng giờ đây, Nga đang chuyển sang drone phản lực tốc độ cao, ngày càng giống một tên lửa hành trình. Geran-3, xuất hiện lần đầu tiên năm 2024, có thể đạt khoảng 330 km/giờ, Geran-4 khoảng 450 km/giờ và Geran-5 lên tới 600 km/giờ. Geran-2 tiếp tục được sản xuất đại trà nhưng phiên bản 1 và 3 đã bị dừng. Từ giữa năm 2026, các phiên bản Geran phản lực 4 và 5 được cho là đã chiếm khoảng một nửa số drone tấn công tầm xa mà Nga sử dụng.

Cơ sở sản xuất Geran chính nằm tại Tatarstan có khoảng 116 tòa nhà trên diện tích gần 3 km2 và tiếp tục được mở rộng thêm, theo hình ảnh vệ tinh tháng 05/2026. Ba khu công nghiệp khác (tại Izhevsk, Chelyabinsk và Moskva) được cho là sản xuất linh kiện cho công ty LLC Alabuga Machinery, nằm trong danh sách trừng phạt của Mỹ và Liên Hiệp Châu Âu.

Vai trò của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng cho drone Geran

Trung Quốc có vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng drone Geran. Công ty Alabuga phải tìm đến các nhà cung cấp Trung Quốc để mua linh kiện và động cơ, với giá từ 33.000 đến 40.000 đô la/động cơ, theo tình báo quân sự Ukraine. Từ mùa hè, Kiev cảnh báo Nga đã có khả năng sản xuất tới 500 drone Geran-4 và Geran-5 mỗi tháng.

Drone phản lực tốc độ cao có khả năng bay ở độ cao lớn để tránh một số hệ thống phòng không, rồi hạ thấp khi tiếp cận mục tiêu. Nga cũng tiến hành các đợt tấn công liên tiếp nhằm gây quá tải cho hệ thống phòng thủ Ukraine. Theo Le Monde, trong khi chờ Kiev tìm được giải pháp đối phó, thường dân Ukraine có nguy cơ tiếp tục chịu thiệt hại nghiêm trọng.

Mỹ rút hết quân : Iraq vẫn chưa nắm được chủ quyền

Ngày 30/09, lực lượng của liên quân quốc tế rút khỏi Iraq sau 23 năm hiện diện. "Hân hoan" và "nỗi lo ngày mai" là tâm trạng của một số người dân Iraq được ghi nhận trong phóng sự của nhật báo Libération. Đối với họ, cho dù Mỹ rút quân, Iraq vẫn chưa kiểm soát được chủ quyền đất nước.

Phóng sự của Libération trở thành diễn đàn cho những thường dân Iraq, có người từng "mang giấc mộng Mỹ", "hài lòng vì Saddam bị lật đổ dù lý do can thiệp của liên quân là tạo dựng" nhưng sau đó "vỡ mộng" vì bị lực lượng Hoa Kỳ bắt giam, tra tấn vi nghi ngờ tài trợ khủng bố. Giống như đa số người dân Iraq, nhân chứng này cho rằng "cuộc xâm lược của Mỹ đã dựng lên những thảm kịch Iraq của thế kỷ XXI", nội chiến tiếp diễn, lực lượng Shia nắm quyền, Daesh xuất hiện, tiếp theo là một cuộc chiến khác.

Mỹ rút quân, trước tiên là một "thắng lợi", theo lời một người dân, "không một lực lượng nước ngoài nào có thể can thiệp vào chuyện nội bộ Iraq. Bây giờ cũng vậy". Nhưng một số người cho rằng "Iraq sẽ không sớm kiểm soát được chủ quyền. Đất nước không nắm giữ được vận mệnh của mình". Những xung đột trong vùng đang cho thấy điều này.

Kinh tế Cuba bị bóp nghẹt vì Hoa Kỳ

Mỹ và vai trò trong cuộc khủng hoảng ở Cuba hiện nay là chủ đề được Le Monde quan tâm. Nền kinh tế Cuba đang thoi thóp vì lệnh cấm vận năng lượng của Mỹ từ tháng 01/2026 nhằm thay đổi chế độ ở La Havana. Đây là ghi nhận trong báo cáo công bố ngày 10/09 của "nhóm nghiên cứu về tương lai Cuba" tại đại học Harvard.

"Lệnh cấm vận năng lượng của Mỹ đóng vai trò vô cùng tiêu cực đối với nền kinh tế" Cuba, theo giải thích của nhà nghiên cứu Rafael Rojas, Đại học Mexico, thành viên nhóm nghiên cứu. Mọi hoạt động công cộng (thu gom rác, cấp nước, hoạt động của bệnh viện) đều bị xáo trộn nghiêm trọng, bệnh dịch do muỗi gia tăng trong khi hệ thống y tế, vốn rất nổi tiếng của Cuba, không còn khả năng đáp ứng.

Báo cáo cũng nêu một số khó khăn khác "dân số suy giảm như một đất nước trong thời chiến". Chiến lược tập trung đầu tư vào du lịch, hiện bị khủng hoảng nghiêm trọng, đã để lại một nền công nghiệp, nông nghiệp kiệt quệ, thiếu tay nghề.

Giải pháp là gì ? Báo cáo đưa ra một số đề xuất : "Cuba cần thực hiện tiến trình dân chủ để được cộng đồng quốc tế hỗ trợ và nhận được một số nhân nhượng từ Mỹ", tạo điều kiện cho xã hội dân sự và cộng đồng Cuba hải ngoại thông qua một Hội đồng Lập hiến, ưu tiên phát triển nông nghiệp để bảo đảm an ninh lương thực, đề cao vai trò của lĩnh vực tư nhân bằng cách tạo thuận lợi cho đầu tư của người Cuba hải ngoại, đưa Cuba trở lại các định chế tài chính để có thể được vay đầu tư cho cơ sở hạ tầng…

Pháp : Nợ nần chồng chất

Khối nợ của Pháp lên đến gần 3.600 tỷ euro, tương đương với 119% GDP là chủ đề trang nhất của các nhật báo. Pháp có mức nợ công lớn thứ ba Châu Âu, chỉ sau Hy Lạp và Ý. Thông tin được đưa ra vào lúc chính phủ trình dự thảo ngân sách lên Hội đồng Bộ trưởng ngày 01/10. Đây sẽ là chủ đề tranh luận rất sôi nổi tại Hạ Viện.

Le Monde cảnh báo "nợ công của Pháp đang ở mức cao nhất kể từ năm 1946" khiến "Pháp trở thành tâm điểm lo ngại quốc tế". Le Figaro thậm chí coi "Pháp là mắt xích yếu của Châu Âu" xét về "nợ, tăng trưởng". Theo cả hai nhật báo, các chuyên gia không loại trừ kịch bản một cuộc khủng hoảng tài chính lan rộng khắp Châu Âu, thậm chí xa hơn, với những tác động nghiêm trọng đến khu vực đồng euro. Trong khi Liên Âu lo ngại trước khả năng ứng phó hạn chế của chính phủ Pháp, thị trường cũng phát đi tín hiệu báo động. Ngày 29/09, lãi suất trái phiếu Pháp kỳ hạn 10 năm tăng lên 4,8%, mức cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng năm 2008.

"Năm 2027, Bercy (trụ sở bộ Kinh tế Pháp) sẽ huy động 340 tỷ euro nợ, mức kỷ lục", tăng hơn 28 tỷ euro so với năm 2026, theo nhật báo kinh tế Les Echos. Nguyên nhân chính là lãi suất cao. Tình hình càng đáng lo ngại khi giá năng lượng tăng do xung đột Iran, làm gia tăng nguy cơ lạm phát và khả năng các ngân hàng trung ương tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ.

La Croix đi gặp "Những người Pháp sẵn sàng trả nhiều hơn". Họ là những người nộp thuế lo lắng về sự suy thoái của tài chính công. 89% người Pháp lo ngại về nợ công tăng, trong khi 61% ưu tiên cắt giảm chi tiêu thay vì tăng thuế, mặc dù đa số muốn nỗ lực ngân sách nhắm vào các hộ gia đình giàu có (80%) và các khoản thừa kế khổng lồ (68%) hơn là vào người nghỉ hưu. Những xu hướng này thường xuyên xuất hiện trong tranh luận ngân sách và các chiến dịch bầu cử, nhưng chưa phản ánh đầy đủ những vấn đề phức tạp đang tác động đến xã hội Pháp.

Biểu tình tại Pháp : Quyền lợi trước, nợ tính sau

Riêng trên Libération, nợ được đưa xuống hàng thứ yếu trong mục đọc nhanh "Expresso" bởi vì hồ sơ chính nhật báo thiên tả là biểu tình, đình công của công chức và giáo viên đòi tăng lương, ưu đãi, học sinh yêu cầu có thêm giáo viên, cải thiện cơ sở vật chất học đường. Trước những đòi hỏi này, nợ công của Pháp được thể hiện qua con số "119%" ở gần cuối báo. Con số này sẽ còn lập kỷ lục 121,7% GDP năm 2027, cao gấp đôi so với giới hạn được Châu Âu ấn định là 60%.

Bài xã luận của La Croix cho rằng đảng Nước Pháp Bất Khuất (LFI) cùng lãnh đạo Jean-Luc Mélenchon tận dụng phong trào phản đối tại hơn 300 trường trung học, nhằm củng cố nhóm cử tri trẻ. Tuy nhiên, một số yêu sách của học sinh xuất phát từ những vấn đề thực tế về nhân sự và cơ sở vật chất. Tác giả nêu lên "giới hạn của việc khai thác phong trào" bởi vì khi bạo lực xảy ra, với hàng chục người bị thương, đảng LFI quy ngay trách nhiệm cho cảnh sát và chính phủ.

Pháp thiếu giáo viên

Báo cáo "Nhìn về giáo dục" của tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế - OCDE, công bố đúng ngày biểu tình tại Pháp, củng cố cho những yêu sách của học sinh và giáo viên. Theo báo cáo, được Les Echos trích dẫn, "giáo viên Pháp có mức lương và sự công nhận thấp hơn so với nước ngoài". Chỉ 27% giáo viên hài lòng với thu nhập, so với mức trung bình 40% trong OCDE. Pháp cũng phải đối mặt với tình trạng thiếu giáo viên, do nghỉ việc, nghỉ hưu, trong khi số giáo viên trẻ mới vào nghề chỉ bằng khoảng 1/4 số giáo viên cấp II trên 55 tuổi.

Chân dung bộ trưởng Tài chính Mỹ

Nhật báo Le Monde đề cập đến nhiều chủ đề liên quan đến Mỹ trong bối cảnh cuộc bầu cử giữa kỳ đang đến gần, trong đó có chân dung "bộ trưởng Tài chính muốn thao túng thị trường" : Ông Scott Bessent, cựu quản lý quỹ đầu tư tại Wall Street.

Trước khi nhậm chức, ông đề xuất chiến lược "3-3-3": đưa thâm hụt ngân sách xuống 3% GDP, đạt tăng trưởng 3% và tăng sản lượng dầu thêm 3 triệu thùng/ngày. Sau gần hai năm, các mục tiêu này chưa đạt : thâm hụt gần 6%, tăng trưởng GDP giảm còn 2,3% (so với 2,8% năm cuối nhiệm kỳ Biden), sản lượng dầu chỉ tăng khoảng 300.000 thùng/ngày. Theo Le Monde, một số biện pháp can thiệp thị trường của ông Bessent, như hỗ trợ trái phiếu và đồng yen Nhật Bản, chỉ đem lại hiệu quả tạm thời. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt 5%.

Ban đầu, ông Bessent xem thuế quan chủ yếu là vũ khí đàm phán, nhưng sau khi gia nhập chính quyền, ông nhanh chóng ủng hộ chính sách thuế quan của Trump và trở thành nhân vật có ảnh hưởng trong nội các và luôn được tổng thống Mỹ đánh giá là "một trong những người thông minh nhất Wall Street".

Về đời sống cá nhân, ông luôn nhắc đến sự phá sản của cha và việc ông là người đồng tính. Cha phá sản khiến ông phải đi làm từ năm 9 tuổi, hình thành tinh thần lao động. Sau đó, do hoàn cảnh xã hội thời đó, ông chọn Yale thay vì con đường quân sự.

Thu Hằng