Khi drone Ukraine đánh thẳng vào Moskva

Trong khi mặt trận trên bộ vẫn giằng co, Ukraine đang đẩy mạnh cuộc chiến tầm xa, đưa drone vào sâu hàng trăm, thậm chí hơn một ngàn kilomet trong lãnh thổ Nga. Từ các trung tâm hậu cần và cơ sở dầu khí đến những mục tiêu quân sự, Kiev muốn buộc Moskva phải trả giá ngay trên lãnh thổ của mình, đồng thời tìm cách cầm cự qua một mùa đông chiến tranh thứ năm.

Một chiến binh của trung đoàn độc lập các hệ thống không người điều khiển số 412 "Raid" chuẩn bị một drone tầm xa FP-1 tấn công sâu vào lãnh thổ Nga, tại một địa điểm bí mật ở Ukraine, ngày 16/08/2026. AP Photo/Efrem Lukatsky - Efrem Lukatsky

"Raid" : Những chiến binh drone tấn công sâu vào nước Nga

Về chiến tranh Ukraine, Le Monde ngày 19/08/2026 có bài phóng sự tả lại cảnh "Giữa đêm khuya, trung đoàn drone tấn công mạnh mẽ vào Moskva". Kiev đẩy nhanh nỗ lực quân sự để thi thố hỏa lực ở tận trung tâm kinh tế của kẻ xâm lược. Một ngọn lửa chói chang xé toang màn đêm kèm theo tiếng gầm rú đinh tai nhức óc : drone được các quân nhân trung đoàn 413 của lực lượng không người lái (SBS theo tiếng Ukraine), còn gọi là "Raid", phóng đi.

Tối thứ Bảy, 15/08, rất nhiều drone FP-1 đã lao về phía Moskva, theo đô trưởng là 600 chiếc còn theo Bộ Quốc phòng Nga thì đã chặn được 822 chiếc. Đây là một trong những cuộc oanh kích quy mô nhất vào lãnh thổ Nga. Trung đoàn Raid khẳng định trong đêm thứ Bảy rạng sáng Chủ nhật đã phá hủy trung tâm phân phối của tập đoàn Wildberries, được coi là Amazon của Nga, ở phía nam Moskva, cách xa 700 kilomet. Những hình ảnh về trận hỏa hoạn khổng lồ tại khu vực kho hàng rộng bằng 28 sân bóng đá, đăng trên mạng xã hội Nga, xác nhận thành công của vụ oanh kích.

Yevhen Karas, trung đoàn trưởng 38 tuổi, cho biết các vụ tấn công chiều sâu đều được thực hiện từ những địa điểm cách xa quân Nga ít nhất 50 kilomet. Họ không thể điều khiển drone xa hơn, vì không có phương tiện kỹ thuật để giữ liên lạc với thiết bị, do Starlink không hoạt động được trên đất Nga. Thế nên mỗi drone Dalra của Ukraine đều được trang bị hệ thống tự động dẫn đường đến mục tiêu, không bị phía Nga gây nhiễu. Lộ trình được lập trình sẵn nhưng vẫn có thể sửa đổi vào phút cuối. Trung đoàn tấn công vào các nhà máy lọc dầu, cảng dầu khí, nhà máy vũ khí và nay đến lượt các trung tâm hậu cần.

"Lyssy", viên chỉ huy 22 tuổi, nói : "Chúng tôi trả đũa lại những gì họ bắt chúng tôi chịu đựng từ bốn năm qua". Anh đưa ra những mệnh lệnh ngắn gọn cho các chiến binh gần như cùng độ tuổi với sự tự tin của một vị đại tá già dặn. Công việc của họ ít gian khổ hơn bộ binh ngoài tiền tuyến nhưng cũng không kém phần khắc nghiệt. Lyssy giải thích đơn vị phải thay đổi vị trí hàng ngày, khi ở miền đông, khi sang miền nam hoặc miền tây. Họ không di chuyển theo đoàn mà phải bí mật đi theo những lộ trình khác nhau đến điểm hẹn. Kỷ lục là tấn công ở khoảng cách 1.600 kilomet từ biên giới Ukraine.

Ê-kíp thứ hai do "Chtil", 22 tuổi, chỉ huy. Bí danh này có nghĩa là "Bình tĩnh". Anh chàng khổng lồ cao 1,97 mét, vốn là vận động viên, nói thêm "Trước cơn bão !". Yevhen Karas cho biết Raid mới đây chỉ là một tiểu đoàn, giờ đây đã gần bằng một lữ đoàn. Raid tuyển mộ cả những lính đào ngũ từ các đơn vị khác, miễn là năng động. Nhiệm vụ hàng đầu là làm suy yếu phòng không Nga, và họ rất ngạc nhiên khi thấy công việc quá dễ dàng. Đặc biệt là Crimea, hầu như không còn tự vệ được. "Chtil" khẳng định đơn vị đã phá hủy được trên 3.000 mục tiêu của Nga.

Mùa đông thứ năm : Cuộc chiến tầm xa bước vào giai đoạn quyết liệt

La Croix nhận thấy trong khi mặt trận sa lầy, Ukraine và Nga cùng gia tăng tấn công tầm xa. Làm thế nào chống chọi được thêm một mùa đông nữa ? Đó là câu hỏi mà cả đôi bên cùng đặt ra. Nhà phân tích Ulrich Bounat lưu ý, Nga tranh thủ khoảng thời gian vài tháng Ukraine không còn phương tiện phòng không để oanh tạc bằng mọi thứ vũ khí có được. Trong trung hạn, Kiev có thể tự sản xuất hỏa tiễn đánh chặn. Hôm 13/07, Pháp và Ý đã cho phép Ukraine sản xuất hỏa tiễn Aster 30 dành cho hệ thống phòng không SAMP-T, tương đương với Patriot, nhưng còn nhiều tháng nữa mới lắp ráp được những hỏa tiễn đầu tiên. Ukraine cố gắng chịu đựng cho đến lúc Nga thấy rằng cuộc chiến này quá tốn kém, còn Moskva tìm kiếm một chiến thắng mang tính quyết định.

Điện Kremlin có thể tổng động viên, tung thêm mấy chục ngàn người vào cuộc chiến, theo tình báo Ukraine là sau bầu cử Quốc hội ngày 20/09. Tuy nhiên khả năng này mang lại nhiều rủi ro cho Putin. Năm 2022, hàng mấy chục ngàn thanh niên đã trốn khỏi nước, nay Nga tuyển quân hợp đồng với lương rất cao, hết sức tốn kém. Nguồn lợi tài chánh cạn kiệt có thể khiến Vladimir Putin dừng lại hơn là số lính Nga bị chết trên chiến trường. Ukraine khẳng định mỗi tháng có đến 30.000 lính Nga thương vong. Cho đến lúc này, con số khủng khiếp đó vẫn không làm Putin lùi bước.

Drone "made in UK" : Luân Đôn trợ giúp Kiev, Moskva tức tối

Les Echos nói thêm, Anh Quốc khiến Nga giận dữ vì trợ giúp Ukraine trong những cuộc tấn công tầm xa. Anh là quốc gia đầu tiên chấp nhận rủi ro khi cung cấp hỏa tiễn Storm Shadow cho quân đội Ukraine, và chuyển giao cho Kiev các drone tác chiến "made in UK" có thể tấn công vào lãnh thổ Nga.

Theo Sunday Times số ra tuần trước, hai loại drone của Anh đã được sử dụng. Đó là drone Nyan do Callen-Lenz, một chi nhánh của tập đoàn vũ khí BAE Systems, sản xuất. Nyan được làm bằng sợi carbone, dài khoảng 3 mét, tầm hoạt động hơn 240 kilomet. Tờ báo không nêu tên loại drone thứ hai và công ty sản xuất vì lý do an ninh, nhưng cho biết drone này có tầm bắn gần 1.000 kilomet. Hồi tháng 4, loại drone T-150 của Anh đã được dùng để tấn công những mục tiêu tại các vùng Ukraine chiếm đóng, chủ yếu để phá cây cầu bị quân Nga chiếm giữ ở Kherson.

Tân thủ tướng Anh Andy Burnham tuyên bố : "Chúng tôi không phải là bạn bè nhất thời mang tính trục lợi : Chúng tôi sát cánh với Ukraine khi nào cần đến và điều này sẽ không thay đổi". Đại sứ quán Nga ở Luân Đôn đe dọa "chắc chắn sẽ dẫn đến hậu quả", nhưng phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Anh đáp trả là Anh Quốc "quyết tâm cung cấp những thiết bị mà Ukraine cần đến để tự vệ trước cuộc xâm lăng phi pháp của Putin". Anh là một trong những nước viện trợ tài chánh chủ chốt cho Kiev từ đầu cuộc chiến.

Zelensky tái lập thế chủ động sau một tháng khủng hoảng

Về mặt chính trị, Le Monde cho biết "Volodymyr Zelensky đang nắm lại quyền kiểm soát sau một tháng khủng hoảng". Tổng thống Ukraine đã khéo léo xoa dịu căng thẳng qua việc cách chức Oleksandr Syrsky, cựu tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang, thay thế bằng tướng Mykhailo Drapaty. Những cuộc biểu tình vẫn tiếp diễn nhưng nay ít người tham gia hơn. Bị cuốn vào cuộc khủng hoảng do chính mình gây ra, tổng thống phải khẩn cấp tìm cách tổ chức lại đội ngũ.

Cựu bộ trưởng Nội vụ Ihor Klymenko ban đầu được cho là sẽ thay thế Mykhailo Fedorov, rốt cuộc làm chủ tịch ủy ban an ninh quốc phòng, còn Rustem Umerov, chủ tịch ủy ban này được điều sang làm giám đốc tình báo đối ngoại. Nhiều dân biểu cho rằng việc bổ nhiệm dựa trên lòng trung thành là chính, nhưng tân thủ tướng Serhy Koretsky, cựu giám đốc công ty khí đốt nhà nước Naftogaz, nổi tiếng là quản lý giỏi, thì được hoan nghênh. Trong cuộc đối đầu này, cựu bộ trưởng quốc phòng Mykhailo Fedorov hiện có vẻ thua thiệt. Ông từ chối vị trí lãnh đạo lãnh vực công nghệ vì sẽ ít ảnh hưởng hơn trước, còn Volodymyr Zelensky nếu phục chức cho ông sẽ bị coi là yếu đuối.

Bản ghi nhớ hết hạn, Hormuz thành lá bài chiến lược của Iran

Liên quan đến Trung Đông, Libération nhắc nhở "Bản ghi nhớ giữa Iran và Hoa Kỳ đã hết hạn : Hòa bình tan vỡ". Đàm phán về một thỏa thuận toàn diện để chấm dứt chiến tranh giữa Tehran và Washington lẽ ra phải bắt đầu từ hôm qua, thứ Ba 18/08. Thời hạn 60 ngày đã kết thúc, nhưng hai tháng qua mọi việc không diễn ra như dự kiến.

Đôi bên oanh kích lẫn nhau, tiếp tục phong tỏa eo biển Hormuz, đưa ra những tuyên bố nẩy lửa. Mỗi bên đều cáo buộc bên kia là vi phạm thỏa thuận, và nay không có giải pháp nào khác. Ít nhất hai phe cùng đồng thuận ở một điểm : bản ghi nhớ Islamabad đã chết. Tehran cho rằng việc Mỹ duy trì phong tỏa, giữ lại các tài sản bị đóng băng và Israel tiếp tục tấn công Lebanon khiến văn bản này trở thành vô nghĩa.

Dù nói rằng không từ bỏ giải pháp ngoại giao, Iran trên thực tế đang chuẩn bị kéo dài chiến tranh thay vì gia hạn ngưng bắn, với lá chủ bài là eo biển Hormuz. Tổng tham mưu trưởng quân đội Iran Amir Hatami hôm Chủ nhật 16/08 nói rằng eo biển này là "Món quà của Thượng Đế dành cho Iran", và sẽ không bao giờ quay lại tình trạng trước đây. Tuyên bố này nhằm đáp trả Donald Trump : tổng thống Mỹ hai ngày trước nói rằng eo biển Hormuz "sắp tới sẽ là lãnh thổ Mỹ", khi đánh bại Iran nặng nề.

Say sưa với lợi thế chiến lược mới có, chế độ Iran ngày càng ngoan cố, dù đang yếu thế về quân sự. Họ ít vội vã hơn Donald Trump, nhất là phe cứng rắn trong Vệ binh Cách mạng có vẻ đang nắm quyền. Phe này gia tăng sức ép lên tổng thống Masoud Pezeshkian và chủ tịch Quốc hội Mohammad Ghalibaf, hai nhân vật chủ trương đàm phán. Mỗi phe đều khoe rằng có sự ủng hộ của đại giáo chủ Mojtaba Khamenei dù ông này vẫn không hề xuất đầu lộ diện.

Trước sự cứng rắn này, Donald Trump chỉ còn những chọn lựa tệ hại mà thôi. Hoặc tấn công quân sự trở lại, hoặc chấp nhận việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz, hay kéo dài nguyên trạng, hoặc chấm dứt chiến tranh vô điều kiện. Hơn nữa kho vũ khí Mỹ đang cạn dần, hỏa tiễn tấn công lẫn đánh chặn đều vơi hẳn, theo nhiều nguồn tin khác nhau. Tuy nhiên bất chấp bế tắc, Qatar và Pakistan đều cố gắng mở lại đàm phán và đang chờ đợi thỏa thuận giữa Oman và Iran. Hai nước tiếp giáp eo biển Hormuz từ nhiều tuần qua đang thương lượng về việc thu phí.

Sophie Adenot, nữ phi hành gia Pháp đầu tiên bước ra ngoài không gian

Trên lãnh vực thám hiểm vũ trụ, Le Figaro và Libération chú ý đến việc hôm thứ Ba 19/08, Sophie Adenot, trở thành nữ phi hành gia người Pháp đầu tiên và người Châu Âu thứ hai thực hiện chuyến đi bộ ra ngoài không gian (EVA). Cô cùng phi hành gia Mỹ Anil Menon phải thay thế một ăng-ten liên lạc của Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS). Khoảng 350 người trên thế giới từng trải qua cảm giác bước ra ngoài không gian kể từ chuyến bay lịch sử của Liên Xô năm 1965. Trước Adenot chỉ có bốn người Pháp, trong đó phi hành gia Thomas Pesquet từng thực hiện sáu lần.

Nhiệm vụ kéo dài hơn sáu giờ nhưng không hoàn tất do một số trục trặc kỹ thuật. Hai phi hành gia đã tháo được ăng-ten bị hư, nặng khoảng 90 ký, nhưng chưa thể đưa nó đến vị trí lưu trữ và lắp ăng-ten mới. Thiết bị được cố định tạm thời trên ISS để chờ một chuyến đi khác. Phía sau những hình ảnh ngoạn mục là quá trình chuẩn bị cực kỳ khắt khe : mặc và kiểm tra bộ đồ phi hành gia mất nhiều giờ, với hơn 200 bước theo quy trình. Bộ đồ nặng khoảng 140 ký và gây sức cản rất lớn cho mọi động tác. Adenot phải di chuyển nhiều lần dọc ISS bằng các móc an toàn, trong điều kiện ánh sáng thay đổi liên tục giữa ngày và đêm.

Để chuẩn bị, cô đã trải qua hơn 150 giờ dưới nước trong bộ trang phục mô phỏng tại trung tâm huấn luyện của Cơ quan Vũ trụ Châu Âu (ESA) ở Koln (Đức), trước khi tập luyện tại Houston. Người hướng dẫn đánh giá Adenot có sự bình tĩnh và kỷ luật cần thiết cho các nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm này. Adenot có thể thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian thứ hai vào ngày 25/08, nhưng NASA chưa chính thức xác nhận.

Thụy My